Phên têm hổc nhêåp mưn 97

bïånh luën ấi thûúâng tònh. Vò thïë cho nïn khi mën trấnh mưåt
khuynh hûúáng àưìng tđnh luën ấi quấ mẩnh, ngûúâi ta thûúâng quay
vïì bïånh nấc xđt mưåt cấch dïỵ dâng hún. Cho túái nay tưi chûa cố dõp
nối cho cấc bẩn nghe vïì nïìn mống ca àúâi sưëng ấi tònh nhûng ngay
bêy giúâ tưi cng chûa thïí lêëp chưỵ trưëng àố àûúåc. Têët cẫ nhûäng àiïìu
cố thïí nối cho cấc bẩn nghe lâ sûå lûåa chổn àưëi tûúång, sûå tiïën bưå
trong sûå phất triïín khất dc sau giai àoẩn nấc xđt cố thïí tiïën hânh
theo hai giai àoẩn khấc nhau: hóåc theo loẩi nấc xđt, cấi tưi ca
àûúng sûå àûúåc thay thïë bùçng mưå
t cấi tưi nâo àố giưëng nố nhêët;
hóåc theo loẩi múã rưång, nhûäng ngûúâi àûúåc chổn lâm àưëi tûúång cho
khất dc lâ nhûäng ngûúâi trúã nïn cêìn thiïët vò gip vâo viïåc thỗa
mận nhûäng nhu cêìu khấc ca àúâi sưëng. Khi nâo khất dc chổn àưëi
tûúång theo loẩi nấc xđt, tưi cho rùçng khất dc thåc thânh phêìn
nhûäng kễ hûúáng vïì àưìng tđnh luën ấi nhiïìu hún.
Trong mưåt bâi hổc trûúác àêy tưi cố nối chuån cho cấc bẩn
nghe vïì trûúâng húåp ca ngûúâi àân bâ cố thối ghen tng. Bêy giúâ
sùỉp àïën lc bâi hổc chêëm dûá
t chùỉc cấc bẩn tô mô mën biïët tưi giẫi
thđch mưåt thối quen nhû thïë nâo àûáng vïì phûúng diïån phên têm
hổc. Tưi tiïëc lâ chó cố thïí nối cho cấc bẩn nghe vïì àiïím nây đt hún
nhûäng àiïìu bẩn chúâ àúåi úã tưi. Súã dơ chng ta khưng thïí dng l
lån vâ kinh nghiïåm àïí cùỉt nghơa nhûäng hònh ẫnh tûúng tûå trong
bïånh ấm ẫnh lâ vò cố nhûäng liïn quan ca nố vúái vư thûác mâ chđnh
tûúãng ấm ẫnh vâ cấi thối quen k cc nây lẩi àẩi diïån cho vư
thûác vâ chïë ngûå nố. Hai bïånh nây chó khấc nhau vïì mùåt ngoâi vâ
tđnh cấ
ch sưëng àưång thưi.
Cng nhû trong bïånh vổng tûúãng chng ta cng tòm thêëy

giûäa khi nưíi cún ngùn cẫn khưng cho tònh trẩng u ët trúã lẩi d
dûúái khđa cẩnh tònh cẫm nâo. Ngûúâi ta sệ nhêån ra rùçng trong bïånh
u ët cng nhûäng trong thối quen k cc àïìu cố cấ
ch giẫi quët
mưåt cåc xung àưåt cố tđnh cấch àùåc biïåt mâ cấc ëu tưë àïìu giưëng y
nhû trong cấc bïånh thêìn kinh khấc. Cấc bẩn thêëy ngay lâ têm lđ
hổc côn cố nhiïìu dûä kiïån phẫi thu lûúåm àûúåc trong phẩm vi nây.
Tưi cng àậ nối cho cấc bẩn biïët rùçng, chng ta cố thïí nhúâ
phên têm hổc thu lûúåm àûúåc nhiïìu àiïìu hiïíu biïët liïn quan àïën
cấi tưi, àïën nhûäng ëu tưë cêëu thânh ca nố. Chng ta cng àậ bùỉt
àêìu nhòn thêëy sûå cêëu thânh nây, nhûäng ëu tưë nây. Khi phên tđch
tho
ái quen k cc quan sất, chng ta tûúãng àậ cố thïí kïët lån àûúåc
rùçng trong cấi tưi quẫ cố mưåt cấi gò quan sất chó trđch, so sấnh mậi
khưng biïët mïåt vâ chưëng àưëi lẩi nhûäng phêìn khấc ca cấi tưi. Vò
thïë cho nïn tưi cho rùçng ngûúâi bïånh àậ nối sûå thûåc — mưåt sûå thûåc
mâ chng ta khưng quan têm àïën mưåt cấch xûáng àấng — khi phân
nân rùçng mưỵi bûúác ài ca anh ta àïìu bõ quan sất rònh mô, mưỵi
nghơ àïìu bõ vến mân bđ mêåt vâ chó trđch. Àiïìu lêìm àưåc nhêët ca
ngûúâi bïånh lâ àùåt cấi àưång lûåc khố chõu àố úã bïn ngoâi. Ngûúâ
i bïånh
thêëy trong mònh cố mưåt cấi gò àang ào lûúâng cấi tưi hiïån thúâi ca
mònh vâ mưỵi sûå phất biïíu ca cấi tưi àố theo mưåt cấi tưi l tûúãng
mâ anh ta tûå tẩo ra trong quấ trònh phất triïín. Tưi nghơ rùçng sûå tûå
tẩo àố àûúåc thûåc hiïån vúái mën lêåp lẩi sûå tûå bùçng lông mònh, mưåt
sûå tûå bùçng lông mònh ài liïìn vúái tđnh cấch nấc xđt lc sú khai thúâi
thú êëu àậ bõ biïët àau biïët bao nhiïu rưëi loẩn vâ àau bìn. Cấi gò
àang rònh mô àố, chng ta biïët rộ: àố chđnh lâ con ngûúâi kiïím
duåt ca cấi tưi: thûác con ngûúâi. Chđnh thûác nâ
y kiïím duåt

bïånh thêìn kinh hiïån tẩi àún giẫn nhêët cho túái bïånh àiïn khng
nùång nhêët àưëi vúái con ngûúâi. Chng ta àậ chùèng thêëy rùçng àiïìu
biïíu thõ cho sûå khất dc chđnh lâ sûå tûâ chưëi khưng chõu khët phc
thûåc tïë trong cåc àúâi ca nố sao? Nhûng tưi cố cẫm tûúãng rùçng
nhûäng khuynh hûúáng ca cấi tưi, bõ cấc sûå thc àêíy ca khất dc
lưi cën, cng cẫm thêë
y nhûäng bưëi rưëi trong khi hoẩt àưång, Vâ nïëu
mưåt ngây kia tưi àûúåc tin rùçng trong cấc bïånh têm lđ nùång nhûäng
khuynh hûúáng ca cấi tưi cố thïí cố nhûäng cưng trònh khẫo cûáu ca
phên têm hổc àậ ài lẩc hûúáng. Nhûng àố chó lâ vêën àïì trong tûúng
lai, đt nhêët cng àưëi vúái cấc bẩn. Cấc bẩn hậy cho phếp tưi quay trúã
lẩi sûå lo súå mưåt cht àïí r bỗ mưåt àiïím chûa àûúåc rộ râng. Chng
ta àậ nối rùçng vò nhûäng liïn quan rộ râng giûäa sûå lo súå vâ khất
dc, chng ta khưng thïí chêëp nhêån àûúåc rùçng sûå lo súå khi àûáng
trûúác mưåt mưë
i nguy hiïím lẩi lâ sûå phất biïíu ca nhûäng bẫn nùng
tûå bẫo tưìn — vêåy mâ àiïìu àố lẩi khưng thïí nâo chưëi cậi àûúåc. Cố thïí
Sigmund Freud 100

nâo trẩng thấi tònh cẫm do sûå biïíu thõ lẩi khưng bùỉt ngìn úã
nhûäng bẫn nùng đch kó ca cấi tưi mâ bùỉt ngìn úã sûå khất dc ca
cấi tưi khưng? Sûå thûåc lâ trẩng thấi lo súå khưng húåp lđ mưåt cht
nâo vâ tđnh bêët húåp lđ àố xët hiïån câng rộ hún khi nố àẩt túái mûác
àưå cao hún. Lo súå lc àố lâm rưëi loẩn hânh vi ca con ngûúâi, hânh
vi chẩy trưën hay hânh vi tûå bẫo vïå, hânh vi àưåc nhêët húåp lđ àïí tûå
bẫo tưìn. Vò thïë cho nïn khi chng ta gấn cấi phêìn tònh cẫm trong
sûå lo súå thûåc sûå cho sûå khất d
c ca cấi tưi, vâ gấn hânh vi phất
hiïån trong dõp àố cho bẫn nùng tûå bao tưìn, chng ta àậ gẩt bỗ àûúåc
nhûäng khố khùn vïì l thuët. Cấc bẩn khưng tin mưåt cấch àng

nây ln, ngûúâi khấc àậ nối àïën mưåt cấch cûúng quët rưìi vâ
chng ta khưng cố gò múái àïí thïm vâo nhûäng àiïìu hổ nối. Cấc bẩn
Phên têm hổc nhêåp mưn 101

àûâng cho rùçng tưi ph nhêån têìm quan trổng ca nố! Chng ta súã
dơ biïët àïën sûác mẩnh ca tđnh di truìn chđnh lâ vúái tû cấch ca
mưåt ngûúâi chun trõ liïåu. Chng ta chùèng thay àưíi àûúåc gò vâo àố
cẫ: bao giúâ sûå di truìn nây àưëi vúái chng ta cng nhû mưåt àiïìu àậ
cố sùén, nhû mưåt àưång lûåc àûa ra nhûäng giúái hẩn cho sûå cưë gùỉng ca
chng ta. Rưìi nhûäng ẫnh hûúãng ca nhûäng biïën cưë trong thúâi thú
êëu àêìu tiïn mâ chng ta àậ quen dânh cho mưåt chưỵ ngưìi tưët nhêët
cho viïåc phên tđch; chng thåc vïì quấ khûá vâ ch
ng ta khưng thïí
coi nhû khưng cố chng àûúåc. Sau cng chng ta cố têët cẫ nhûäng
cấi gò mâ chng ta gổi chung lâ “mưåt sûå tûâ bỗ thûåc sûå” mổi sûå àau
khưí trïn àûúâng àúâi bùỉt båc con ngûúâi phẫi tûâ bỗ tònh ấi, gêy ra
biïët bao àiïìu àau àúán, bao sûå bêët hoâ trong gia àònh, bao cåc hưn
nhên khưng cên xûáng àố lâ chûa nối àïën nhûäng àiïìu kiïån khố
khùn trong xậ hưåi vâ nhûäng sûå àôi hỗi khùỉt khe vïì ln l mâ ai
cng phẫi chõu ấp lûåc. Têët nhiïn àố cng lâ con àûúâng múã rưång àïí
àûa lẩi mưåt sûå trõ liïåu hûäu hiïåu, nhûng lâ trõ liïå
u theo lưëi ca
hoâng àïë Joseph, theo nhû mưåt huìn thoẩi úã thânh Vienne; mưåt
sûå can thiïåp ca mưåt con ngûúâi cố uy quìn cûåc mẩnh bùỉt mổi
ngûúâi khët phc trûúác chđ ca mònh vâ san bùçng mổi khố khùn.
Nhûng chng ta lâ ngûúâi nhû thïë nâo àïí cố thïí àûa ra mưåt phûúng
phấp trõ liïåu nhû thïë? Chng ta lâ nhûäng ngûúâi nghêo khưng cố
mưåt uy quìn gò trong xậ hưåi, phẫi hânh nghïì mâ sưëng, chng ta
khưng thïí khưng chûäa chẩy khưng cưng cho nhûäng ngûúâi nghêo
trong khi nhûäng bấc sơ khấc theo lưëi chûäa chẩy khấc lẩi à phûúng

åu chûáng bïånh thêìn kinh.
Trấi lẩi, nïëu khđa cẩnh tònh dc ca con ngûúâi thùỉng trêån thò khđa
cẩnh ln l sệ bõ dưìn ếp vâ cng sệ tòm cấch tûå àïìn b bùçng sûå
xët hiïån ca cấc triïåu chûáng. Hai giẫi phấp nây àïìu khưng thïí
chêëm dûát cåc xung àưåt vò thïë nâo cng cố mưåt bïn khưng thoẫ
mận. Nhûäng trûúâng húåp trong àố cåc xung àưåt ëu àïën nưỵi chó
cêìn cố sûå cam thiïåp ca bấc sơ lâ giẫi quët àûúåc ngay rêët hiïëm, vâ
nối thûåc ra nhûäng trûúâng húåp nhû thïë thò khưng cêìn àïën sûå
chûäa
chẩy ca phên têm hổc. Nhûäng ngûúâi cố thïí dïỵ dâng chõu ẫnh
hûúãng nhû thïë ca bấc sơ cố thïí àẩt àûúåc kïët quẫ mâ khưng cêìn
àïën bấc sơ. Khi mưåt ngûúâi bõ thiïëu sốt tònh dc ài tòm sûå thoẫ mận
bùçng à mổi cấch, hổ àêu cố cêìn xin phếp ưng bấc sơ hay nhâ phên
têm hổc.
Ngûúâi ta thûúâng khưng ch trổng àïën mưåt àiïím quan trổng
cêìn thiïët trong vêën àïì nây, àố lâ mưåt xung àưåt gêy bïånh thêìn kinh
khưng thïí àem so sấnh vúái sûå xung àưåt thûúâng cố giûäa cấc khuynh
hûúáng tinh thêìn, àưëi vúái nhûäng ngûúâi bïånh thêìn kinh thò sûå
xung
àưåt xẫy ra giûäa nhûäng àưång lûåc trong àố mưåt vâi àưång lûåc àậ tiïën
àïën giai àoẩn tiïìn thûác vâ thûác trong khi nhûäng àưång lûåc khấc
chûa ra khỗi giai àoẩn vư thûác. Chđnh vò thïë nïn cåc xung àưåt
khưng thïí tiïëp xc bùçng mưåt giẫi phấp àûúåc. Hai bïn àưëi th
khưng dân mùåt nhau nhû con gêëu trùỉng vâ con cấ voi trong thđ d
mâ têët cẫ cấc bẩn àïìu biïët. Mưåt giẫi phấp thûåc sûå chó cố thïí àẩt
àûúåc khi cẫ hai bïn àưëi th àïìu ra mùåt trêån. Tưi cho rùçng phûúng
phấp trõ liïåu duy nhêët lâ lâm sao cho hổ dân mùåt ra vúái nhau àïí
gùåp mùå
t nhau.
Cấc bẩn sệ lêìm nûäa nïëu tin rùçng phên têm hổc cố thïí thânh

vâ mưåt àúâi sưëng khưí hẩnh tuåt àưëi thò chng ta chùèng cố gò àấng
hưí thển trong lûúng têm. Kễ nâo, sau khi àậ chưëng lẩi chđnh mònh,
tiïën àïën sûå thûåc ca cåc àúâi, kễ àố sệ trấnh àûúåc hïët mổi hiïím
nguy ca mổi sûå vư ln vâ hiïën cho mònh mưåt bêåc thang giấ trõ vïì

ln l khấc vúái bêåc thang thûúâng ấp dng vai trô ca sûå kòm hậm
tònh dc trong viïåc phất sinh ra bïånh thêìn kinh. Chó trong rêët đt
trûúâng húåp lâ chng ta cố thïí chêëm dûát tònh trẩng bïånh hoẩn do
sûå thiïëu thưën tònh dc vâ tđch lu khất dc gêy nïn bùçng cấch
thoẫ mận nhûäng àôi hỗi tònh dc bùçng giao cêëu.
Vêåy cấc bẩn khưng thïí cùỉt nghơa tấc dng trõ liïåu ca phên
têm hổc bùçng cấch nối rùçng phûúng phấp nây cho phếp ngûúâi ta
sưëng hoân toân vâ àêìy à àúâi sưëng tònh dc. Cấc bẩn hậy tòm mưåt
ca
ách cùỉt nghơa khấc. Biïët àêu khi giẫi cấc àiïìu sai lêìm ca cấc bẩn
tưi lẩi chùèng àậ àùåt cấc bẩn lïn mưåt con àûúâng tưët. Cấc bẩn nghơ
rùçng phên têm hổc súã dơ cố đch búãi vò àậ tòm cấch thay thïë vư thûác
bùçng hûäu thûác, diïỵn tẫ vư thûác bùçng hûäu thûác àng àùỉn. Àûa vư
thûác vâo hûäu thûác chng ta hu bỗ àûúåc sûå dưìn ếp, bỗ àûúåc nhûäng
Sigmund Freud 104

àiïìu kiïån phất sinh ra triïåu chûáng, biïën cåc xung àưåt gêy bïånh
thânh mưåt cåc xung àưåt bònh thûúâng d sao cng cố thïí giẫi
quët àûúåc bùçng cấch nây hay cấch khấc, chng ta khưng lâm gò
hún lâ lâm cho ngûúâi bïånh cố sûå thay àưíi trong tinh thêìn mâ khi
àẩt àûúåc kïët quẫ àố thò ngûúâi bïånh sệ khỗi. Khi khưng hu bỗ àûúåc
sûå dưìn ếp hay nhûäng diïỵn biïën tinh thêìn cng loẩi thò phûúng
phấp trõ liïåu ca chng ta thêët bẩi.
Chng ta cố thïí diïỵn tẫ mc tiïu ca chng ta dûúái nhiïìu
hònh thûác: chng ta cố thïí

ách àố. Tûâ lêu chng ta àậ theo dội sûå liïn tc ca
cấc ngun nhên tûâ sûå dưìn ếp àïën nhûäng tđnh di truìn vâ bẫn
nùng, tûâ nhûäng cûúâng àưå tûúng àưëi ca chng trong ngûúâi bïånh
àïën nhûäng àûúâng ài sai lẩc ca chng trong quấ trònh phất triïín
Phên têm hổc nhêåp mưn 105

bònh thûúâng. Bêy giúâ giẫ d nhû chng ta cố thïí dng mưåt chêët
hoấ hổc gò can thiïåp vâo cêëu tẩo con ngûúâi, lâm tùng lïn hay giẫm
ài chêët lûúång khất dc trong mưåt lc nâo àố, tùng cûúâng mưåt bẫn
nùng nây lâm ëu ài mưåt bẫn nùng khấc: àố chđnh lâ mưåt mưn trõ
liïåu têån gưëc, ài tûâ cấc ngun nhên theo nghơa àen ca nhûäng chûä
nây, mưåt phûúng phấp mâ phên têm hổc àậ dng trong giai àoẩn
tòm hiïíu àêìu tiïn cêìn thiïët. Vêåy mâ cấc bẩn hùèn biïët rùçng lc nây
khưng phẫi lâ lc mònh tòm cấch ẫnh hûúãng túái sûå hoẩt àưång ca
khất dc; phûúng phấ
p ca chng ta àấnh vâo mưåt vông nhỗ trong
xêu chỵi ngun nhên àố; nïëu cấi vông nhỗ nây khưng phẫi lâ
thânh phêìn ca nhûäng cưåi rïỵ ca cấc hiïån tûúång mâ chng ta cố
thïí nhòn thêëy àûúåc, khưng phẫi vò thïë mâ khưng rêët xa vúâi àưëi vúái
cấc triïåu chûáng vâ súã dơ chng ta biïët àûúåc chđnh lâ nhúâ nhûäng
trûúâng húåp hïët sûác thån tiïån.
Àiïìu chng ta biïët vïì vư thûác khưng trng húåp vúái àiïìu mâ
ngûúâi bïånh biïët vïì vư thûác khi ta cho ngûúâi bïånh biïët nhûäng àiïìu
ta biïët, ngûúâ
i bïånh khưng hïì thay thïë vư thûác bùçng nhûäng àiïìu
vûâa àûúåc cho biïët mâ chó àùåt nhûäng àiïìu vûâa biïët cẩnh vư thûác
thưi vâ nhû thïë lâ khưng cố thay àưíi gò cẫ. Chng ta phẫi gấn cho
cấi vư thûác nây mưåt hònh ẫnh c thïí bïn ngoâi, tòm vư thûác trong
nhûäng àiïìu nố nhúá lẩi trong khi nố àûúåc thânh lêåp sau khi xẫy ra
mưåt sûå dưìn ếp. Chng ta chó cêìn hu diïåt sûå dưìn ếp lâ vư thûác lêåp

vâ tòm àûúåc xem cấi gò àậ bõ dưìn ếp. Nïëu tưi bẫo cấc bẩn: “Hậy
nhòn lïn trúâi sệ thêëy mưåt cấi phi cú”, têët nhiïn bẩn sệ tòm thêëy rộ
râ
ng phi cú àố hún lâ nïëu tưi chó bẫo bẩn nhòn lïn trúâi khưng thưi
mâ khưng nối rộ phẫi tòm thêëy gò. Ngûúâi sinh viïn lêìn àêìu tiïn
nhòn vâo kđnh hiïín vi sệ khưng thêëy gò cẫ nïëu khưng àûúåc ưng
thêìy cho biïët phẫi nhòn gò.
Rưìi chng ta lẩi cố nhûäng sûå kiïån trong nhiïìu bïånh nhû
bïånh nấo loẩn thêìn kinh, bïånh lo súå, bïånh bõ ấm ẫnh, nhûäng tiïìn
àïì ca chng ta àậ àûúåc chûáng nghiïåm. Bùçng cấch khẫo cûáu vïì sûå
dưìn ếp, khấm phấ ra sûå àïì khấng, tòm ra cấi gò àậ bõ dưìn ếp, chng
ta àậ giẫi quët àûúåc vêën àïì, thùỉng àûúåc sûå àïì khấ
ng, hu diïåt
àûúåc sûå dưìn ếp, biïën vư thûác thânh hûäu thûác, chng ta thêëy rộ
râng mưỵi khi cêìn thùỉng mưåt àïì khấng, trong têm hưìn ngûúâi bïånh
thûúâng diïỵn ra mưåt sûå tranh àêëu ghï gúám, mưåt sûå àêëu tranh vïì
tinh thêìn bònh thûúâng, trïn phûúng diïån têm l giûäa nhûäng àưång
lûåc trấi ngûúåc, mưåt àùçng mën giûä cho sûå phẫn cưng àûúåc tưìn tẩi,
mưåt àùçng mën hu diïåt nố. Nhûäng àưång lûåc trïn lâ nhûäng àưång
lûåc c k gêy ra sûå dưìn ếp; nhûäng àưång lûåc dûúái lâ nhûä
ng àưång lûåc
àưåt nhiïn xët hiïån múái àêy cố vễ nhû phẫi quët àõnh cåc xung
àưåt theo chng ta mën vò thïë chng ta àậ thânh cưng trong viïåc
àấnh thûác dêåy cåc xung àưåt c àậ gêy ra sûå dưìn ếp vâ xết lẩi mưåt
vêën àïì tranh chêëp cố vễ nhû àậ giẫi quët xong tûâ lêu. Nhûäng sûå
kiïån múái xët hiïån àïí bïnh vûåc sûå xết lẩi nây lâ chng ta nhùỉc cho
ngûúâi bïånh biïët rùçng trûúác khi àậ cố mưåt quët àõnh nâo àố lâm
cho bïånh phất ra, mën khỗi bïånh cêìn cố mưåt quët àõnh khấc vâ
tûâ
khi bïånh phất ra cho túái bêy giúâ, cấc àiïìu kiïån àậ thay àưíi rêët

thiïëu mưåt ëu tưë nâo àố. Trấi lẩi vúái nhûäng ngûúâi vổng tûúãng, bổn
ngûúâi ët thûúâng biïët rùçng mònh bõ bïånh vâ àau àúán rêët nhiïìu,
nhûng khưng phẫi vò thïë mâ hổ cố thïí khỗi bïånh bùçng phên têm
hổc àûúåc. Chng ta àûáng trûúác mưåt sûå kiïån mâ chng ta khưng
hiïíu nưí
i, thânh ra nhiïìu khi chng ta tûå hỗi khưng biïët chng ta
àậ biïët rộ nhûäng àiïìu kiïån thânh cưng trong nhûäng bïånh khấc
khưng?
Nïëu chó kïí àïën nhûäng bïånh nấo loẩn thêìn kinh vâ lo súå thưi,
chng ta cng thêëy hiïån ra mưåt sûå kiïån múái mâ chng ta khưng hïì
biïët trûúác àïí chín bõ. Chó mưåt đt lêu lâ chng ta thêëy nhûäng
ngûúâi bïånh nây cố thấi àưå rêët k lẩ àưëi vúái chng ta. Chng ta
tûúãng àậ duåt lẩi hïët mổi ëu tưë cêìn thiïët cho viïåc chûäa chẩy,
tûúãng àậ lâm cho lêå
p trûúâng ca chng ta àưëi vúái ngûúâi bïånh thûåc
rộ râng nhû mưåt con tđnh; nhûng khưng ngúâ trong con tđnh àố nố
len lỗi vâo mưåt ëu tưë mâ ta khưng àïí àïën. ëu tưë bêët ngúâ nây
xët hiïån dûúái nhiïìu hònh thûác khấc nhau nïn tưi chó mư tẫ cho
cấc bẩn xem nhûäng hònh thûác àệ hiïíu nhêët vâ xẫy ra nhiïìu nhêët.
Trûúác hïët ngûúâi bïånh thûúâng lâ mën chống khỗi bïånh, têët
nhiïn quan têm mưåt cấch àùåc biïåt àïën ưng bấc sơ. Têët cẫ nhûäng
àiïìu gò liïn quan àïën ưng nây àưëi vúái anh ta trúã thânh quan trổng
Sigmund Freud 108

hún chđnh bïånh ca anh ta vâ anh ta khưng àïí àïën bïånh têåt nûäa.
Vò thïë nïn trong lc àêìu giao thiïåp giûäa ngûúâi bïånh vâ bấc sơ rêët
dïỵ chõu; ngûúâi bïånh ln ln tỗ ra biïët àốn bấc sơ, tỗ lông biïët
ún bêët cûá lc nâo cố cú hưåi, àûa ra ấnh sấng nhûäng àiïím tïë nhõ vâ
nhûäng àûác tđnh mâ chng ta khưng ngúâ àïën. Rt cc ngûúâi bïånh
lâm cho ưng bấc sơ cố cẫm tûúãng tưët àưëi vúái mònh, vâ ưng nây cẫm

y cẫ, vâ chûa tûâng k kïët gò vúái
ưng thêìy thëc hïët; rộ râng lâ anh ta àang bêån têm vïì mưåt àiïìu gò
mâ khưng mën nối ra. Àố lâ mưåt tònh thïë nguy hiïím cho viïåc
chûäa chẩy. Cố xẫy ra mưåt sûå àïì khấng mẩnh mệ, cố sûå gò àậ xẫy
ra?
Ngun nhên phẫi tòm trong têëm lông êu ëm quấ mûác ca
ngûúâi bïånh àưëi vúái ưng bấc sơ, trong khi khưng cố gò chûáng minh
Phên têm hổc nhêåp mưn 109

àûúåc tònh cẫm àố. Hònh thûác vâ mc àđch ca lông êu ëm àố têët
nhiïn ph thåc vâo sûå giao thiïåp giûäa hai ngûúâi. Nïëu ưng bấc sơ
lâ mưåt ngûúâi côn trễ vâ ngûúâi bïånh lâ mưåt thiïëu nûä thò ngûúâi bïånh
cố u ưng bấc sơ cng lâ mưåt sûå tûå nhiïn vò ngûúâi con gấi thûúng
u ngûúâi ln ln úã bïn cẩnh mònh nghe àûúåc nưỵi lông mònh, lẩi
cố vễ cao qu hún mònh, vò lâ ngûúâi cûáu mònh ra khỗi bïånh têåt;
ngûúâi ta qụn rùçng àưëi vúái mưåt ngûúâi bïånh thêìn kinh thò mưåt tònh
cẫm nhû thïë hùèn lâ do mưåt sûå rưëi loẩn nâo àố ca bẫn nùng khất
dc. Sûå giao tiïë
p giûäa ngûúâi bïånh vâ ưng thêìy thëc câng ài xa giẫ
thuët bao nhiïu thò chng ta câng ngẩc nhiïn bêëy nhiïu khi thêëy
lêìn nâo cng vêåy, sûå viïåc àố cng diïỵn lẩi àng tùm tùỉp. Khưng
nối àïën trûúâng húåp mưåt ngûúâi àân bâ vò àau khưí trong gia àònh
nïn àêm ra u ưng thêìy thëc, bâ ta tun bưë sùén sâng ly dõ àïí
lêëy ưng ta, vâ nïëu cố gùåp gò trúã ngẩi trong viïåc thûåc hiïån àõnh
nây thò cng khưng ngêåp ngûâng gò mâ khưng trúã thânh tònh nhên
ca ưng ta. Sûå viïåc àố xẫy ra mâ khưng cêìn cố sûå can thiïåp ca
phên têm hổc. Nhûng trong nhûäng trûúâng húåp àang nghiïn cûáu,
ngûúâi àân bâ hay cư thiïë
u nûä tun bưë nhûäng àiïìu liïn can àïën
cấch chûäa chẩy: hổ cho rùçng bao giúâ hổ cng biïët chó cố ấi tònh múái

thấi tiïìm tâng vâ àậ chuín qua ngûúâi thêìy thëc trong lc chẩy
chûäa. Sûå chuín hoấn cố thïí phất hiïån hóåc dûúái hònh thûác ca
mưåt sûå àôi hỗi tònh ấi êìm ơ, hóåc dûúá
i nhûäng hònh thûác nhể nhâng
hún. Àûáng trûúác ưng thêìy thëc cố tíi, ngûúâi thiïëu nûä bõ bïånh cố
thïí nẫy ra mën khưng phẫi trúã thânh tònh nhên ca ưng ta,
nhûng trúã thânh con gấi ca ưng ta mâ ưng ta u q hún vâ
mën trúã thânh mưåt tònh bẩn lêu dâi. Cố mưåt vâi ngûúâi àân bâ biïët
gấn cho sûå hoấn chuín mưåt hònh thûác khấc, nhâo nùån lâm cho nố
trúã thânh sưëng àûúåc; ngûúâi khấc, trấi lẩi, àïí cho nố phất hiïån dûúái
hònh thûác ngun trẩng, phưi thai vâ khưng thïí chõu nưíi. Nhûng
cẫ hai hònh thûác àïìu do mưåt hiïån tûúång cng mưåt ngìn gưë
c.
Trûúác khi chng ta tûå hỗi nïn àùåt sûå kiïån múái nây vâo núi
nâo, cấc bẩn hậy cho phếp tưi hoân têët sûå mư tẫ. Sûå viïåc xẫy ra
nhû thïë nâo nïëu ngûúâi bïånh lâ àân ưng? Ngûúâi àân ưng cố thïí
thoất khỗi cấi tònh thïë khố chõu bùỉt ngìn úã sûå khấc phấi ca ưng
thêìy thëc khưng? Khưng, hổ cng khưng thoất. Hổ cng u mïën
ưng thêìy nhû thïë, cng cố tûúãng quấ àấng vïì àûác tđnh ca ưng
ta, cng àïí àïën nhûäng cấi gò dđnh dấng àïën ưng ta vâ cng ghen
vúái nhûäng ngûúâi àïën gêìn ưng ta chùèng khấ
c gò bïånh nhên àân bâ.
Nhûäng hònh thûác thay thïë sûå hoấn chuín xẫy ra ln ln nhûäng
sûå àôi hỗi vïì tònh dc trûåc tiïëp đt hún mưåt khi sûå àưìng tđnh luën
ấi giûä mưåt vai trô khưng quan trổng bùçng cấc ëu tưë cêëu thânh bẫn
nùng. Trong ngûúâi bïånh àân ưng, thêìy thëc thûúâng nhêån thêëy cố
mưåt sûå hoấn chuín mâ thoẩt nhòn ngûúâi ta cố cẫm tûúãng trấi
ngûúåc hùèn vúái têët cẫ nhûäng cấi gò àậ àûúåc mư tẫ tûâ trûúác túái nay:
àố lâ sûå hoấn chuín th nghõch hay tiïu cûåc.
Trûúác hïët chng ta nghơ rùç

mưåt bâi vïì k thåt phên têm hổc. ÚÃ àêy tưi nối qua cho cấc bẩn
nghe thưi. Têët nhiïn chng ta sệ khưng nhûúång bưå trûúác sûå àôi hỗi
ca ngûúâi bïånh do sûå hoấn chuín gêy nïn; nhûng giêån dûä gẩt bỗ
chng ài lâ mưåt àiïìu khưng húåp lđ. Chng ta vûúåt qua àûúåc sûå
hoấn chuín bùçng cấch nối cho ngûúâi bïånh biïët lâ nhûäng tònh cẫm
ca anh ta khưng phẫi do sûå giao thiïåp vúái ưng bấc sơ gêy ra, mâ
chđnh lâ do mưåt tònh trẩng xẫy ra tûâ lêu nay lẩi sưëng lẩi trong
ngûúâi anh ta thưi. Chng ta båc ngûúâi bïånh phẫi ài ngûúåc trúã lẩi
tûâ
lc tònh cẫm nây phất sinh ra àïën lc khúãi thu côn ghi lẩi kó
niïåm trong ngûúâi bïånh. Khi àẩt àûúåc kïët quẫ nây rưìi thò sûå hoấn
chuín, d êu ëm hay th nghõch cng àùåt vâo tay chng ta cấi
chòa khoấ àïí múã àûúåc têët cẫ cấc cûãa thêìm kđn nhêët trong àúâi sưëng
tinh thêìn. Tưi mën nối mưåt vâi àiïìu àïí lâm tan sûå ngẩc nhiïn ca
cấc bẩn vïì hiïån tûúång bêët ngúâ nây. Cấc bẩn àûâng qụn rùçng cùn
bïånh àang nghiïn cûáu nây khưng phẫi lâ hiïån tûúång àậ hoân têët,
cûáng rùỉn mâ lâ hiïån tûúång ln ln phất triïí
n vâ lúán mẩnh nhû
mưåt sinh vêåt vêåy. Lc àêìu viïåc chûäa chẩy khưng chêëm dûát àûúåc sûå
phất triïín àố, nhûng mưåt khi ngûúâi bïånh àậ tòm hiïíu thò nhûäng cûá
àiïím cêëu thânh múái ca cùn bïånh àûúåc têåp trung lẩi úã mưåt àiïím
duy nhêët: sûå giao thiïåp giûäa ngûúâi bïånh vâ ưng thêìy thëc. Sûå
hoấn chuín cố thïí àûúåc àem so sấnh vúái nhûäng lúáp giûäa thên cêy
vâ vỗ cêy, khúãi àiïím cho sûå cêëu thânh múái ca nhûäng mư múái lâm
Sigmund Freud 112

cho thên cêy ngây câng dêìy hún. Khi sûå hoấn chuín trúã nïn khấ
quan trổng rưìi thò cưng viïåc nghiïn cûáu cấc k niïåm ca ngûúâi
bïånh bõ chêåm trïỵ rêët nhiïìu. Ngûúâi ta cố thïí nối rùçng, ngûúâi ta
khưng phẫi àang chûäa mưåt cùn bïånh xẫy ra tûâ trûúác mâ àang chûäa

Vâ bêy giúâ chng ta cố hún mưåt lđ do àïí hoân bõ hoấ quan
niïåm trûúác àêy ca chng ta vï
ì cấch chûäa khỗi bïånh, lâm cho
quan niïåm nây ùn khúáp vúái quan niïåm múái. Khi ngûúâi bïånh bùỉt
àêìu chưëng lẩi sûå àïì khấng mâ chng ta àậ cho anh ta biïët rộ, anh
ta cêìn mưåt sûå thc àêíy thûåc mẩnh mệ àïí cho sûå quët àõnh
nghiïng vïì phđa chng ta mën, nghơa lâ vïì phđa khỗi bïånh. Nïëu
khưng, sûå quët àõnh cố thïí nghiïng vïì phđa lêåp lẩi tònh trẩng
trûúác vâ dưìn ếp trúã lẩi nhûäng cấi gò mâ chng ta àậ àûúåc àïën gêìn