Trờng Đại học Thuỷ lợi GIáO TRìNH

Quy hoạch v Thiết kế
hệ thống thuỷ lợi

Tập I W R U WRU/SCB
Hà nội, 2005
W R U WRU/SCB
Hà nội, 2005

Mục lục
3

Mục lục

2.4.2. Chất lợng nớc tới 42
Chơng 3. Chế độ tới và yêu cầu tới cho các loại cây trồng
3.1. ý nghĩa, nội dung tính toán chế độ tới và các yếu tố ảnh hởng 46
3.1.1. ý nghĩa và nội dung 46
3.1.2. Các yếu tố ảnh hởng tới chế độ tới 47
3.2. Lợng bốc hơi mặt ruộng, phơng pháp xác định 48
3.2.1. Các yếu tố ảnh hởng tới lợng bốc hơi mặt ruộng 48

Quy hoạch và thiết kế hệ thống thủy lợi
4
3.2.2. Các phơng pháp xác định lợng bốc hơi mặt ruộng ET
c
49
3.3. Tính toán chế độ tới cho lúa 66
3.3.1. Tính toán chế độ tới cho lúa theo quan điểm gieo cấy đồng thời 66
3.3.2. Tính toán chế độ tới cho lúa theo quan điểm gieo cấy tuần tự 73
3.4. Tính toán chế độ tới cho cây trồng cạn 88
3.4.1. Cơ sở và phơng pháp tính toán 89
3.4.2. Thí dụ áp dụng 93
3.5. Hệ số tới - Giản đồ hệ số tới - Giản đồ lu lợng tới 100
3.5.1. Hệ số tới - Giản đồ hệ số tới 100
3.5.2. Giản đồ lu lợng tới thực cần của các cấp kênh 105
Chơng 4. Chế độ tiêu và yêu cầu tiêu
4.1. Tính hệ số tiêu cho vùng trồng lúa 107
4.1.1. Các tài liệu cần thiết 107
4.1.2. Phơng pháp tính toán 108
4.2. Tính toán tiêu cho cây trồng cạn 113
4.2.1. Các tài liệu cần thiết 113
4.2.2. Cách xác định thời gian tập trung dòng chảy () 113
4.2.3. Tính toán hệ số tiêu lớn nhất cho cây trồng cạn 114

5.5.5. Dự báo nhu cầu nớc trên cơ sở phân tích chỉ tiêu kinh tế vĩ mô 150
5.6. Tần suất tính toán của các công trình thuỷ lợi đối với các ngành dùng nớc 151
5.6.1. Khái niệm chung 151
5.6.2. Xác định tần suất tính toán 152
5.7. Nguyên tắc sử dụng nguồn nớc và nội dung tính toán thuỷ lợi 153
5.7.1. Nguyên tắc sử dụng nguồn nớc 153
5.7.2. Nội dung tính toán thuỷ lợi 154
Chơng 6. Phơng pháp tới và công nghệ tới
6.1. Khái quát chung 157
6.2. Phơng pháp tới mặt đất 158
6.2.1. Tới ngập cho lúa 158
6.2.2. Tới theo dải 159
6.2.3. Tới rãnh 171
6.2.4. Phơng pháp thực nghiệm xác định chất lợng tới rãnh và tới dải 182
6.3. Phơng pháp tới ngầm 184
6.3.1. Hệ thống đờng ống ngầm 184
6.3.2. Hệ thống kênh lộ thiên để tới ngầm 184
6.3.3. Nhận xét về tới ngầm 184
6.4. Phơng pháp tới phun ma 185
6.4.1. Khái quát 185
6.4.2. Cấu tạo và phân loại 186
6.4.3. Vòi phun ma và các đặc trng 188
6.4.4. Thiết kế, tính toán hệ thống phun ma 196
6.4.5. Xác định các chỉ tiêu kỹ thuật quản lý khai thác 202
6.4.6. Công tác vận hành quản lý, khai thác kỹ thuật phun ma 205
6.5. Phơng pháp tới nhỏ giọt 206
6.5.1. Đặc điểm và phân loại 206
6.5.2. Cấu tạo và phân loại hệ thống tới nhỏ giọt 206
6.5.3. Ưu khuyết điểm của hệ thống t
ới nhỏ giọt 207

> H
yc
255
8.2.2. Trờng hợp thứ hai: Khi Q
S
> Q
yc
và H
S
< H
yc
256
8.2.3. Trờng hợp thứ ba: Khi Q
S
có lúc lớn hơn có lúc nhỏ hơn Q
yc
và H
S

có thể lớn hơn hoặc nhỏ hơn H
yc
258
8.3. Bố trí hệ thống kênh tới 258
8.3.1. Phân cấp kênh trong hệ thống tới 258
8.3.2. Bố trí kênh chính và kênh nhánh 259
8.3.3. Bố trí điển hình 261
8.3.4. Bố trí kênh mơng nội đồng (từ kênh cấp III đến kênh cấp cố định cuối cùng) 267
8.4. Bố trí kênh tiêu 267
8.4.1. Nhiệm vụ của hệ thống kênh tiêu 267
8.4.2. Cấu tạo của hệ thống tiêu trong khu tới 268

9.4.1. Các điều kiện cần đợc thỏa mãn khi thiết kế kênh 307
9.4.2. Xác định một số chỉ tiêu của kênh 313
B - Kênh tiêu 317
9.5. Tính lu lợng kênh tiêu 317
9.5.1. Hệ số tiêu - Giản đồ hệ số tiêu 317
9.5.2. Tính lu lợng tiêu ở đầu hệ thống 319
9.6. Thiết kế mặt cắt dọc ngang kênh tiêu 321
9.6.1. Các điều kiện phải thỏa mãn khi thiết kế kênh tiêu 321
9.6.2. Trình tự thiết kế kênh tiêu 321
C - Kênh xây và kênh bê tông 323
9.7. Một số vấn đề trong thiết kế kênh xây và kênh bê tông 323
9.7.1. Các yêu cầu đối với kênh xây và kênh bê tông 323
9.7.2. Các bớc thiết kế kênh xây và kênh bê tông 324
Chơng 10. Tính toán phối hợp nguồn nớc công trình đầu mối
10.1. Mục đích, ý nghĩa và các tài liệu cần thiết cho tính toán 329
10.1.1. Mục đích và ý nghĩa 329
10.1.2. Các tài liệu cần thiết dùng cho tính toán 330
10.2. Tính toán phối hợp nguồn nớc khi công trình lấy nớc tự chảy trên sông 330
10.2.1. Các trờng hợp tính toán 330
10.2.2. Phơng pháp tính toán 330
10.2.3. Tính toán phối hợp nguồn nớc khi công trình đầu mối là cống lấy
nớc tự chảy, lu lợng lấy vào

(15 ữ 20)% lu lợng của sông Q
S
331
10.2.4. Tính toán phối hợp nguồn nớc khi công trình đầu mối là cống lấy
nớc tự chảy, lu lợng lấy vào Q
k
> (15 ữ 20)%Q

11.6. Tính toán kinh tế trong quy hoạch thuỷ lợi 379
11.6.1. Vốn đầu t và phân vốn đầu t 379
11.6.2. Ước tính lợi ích của dự án 381
11.6.3. Tính toán chỉ tiêu kinh tế của dự án theo trạng thái tĩnh 382
11.6.4. Tính toán chỉ tiêu kinh tế của dự án theo trạng thái động 384
Tài liệu tham khảo
386
Lời nói đầu
9
Lời nói đầu
Giáo trình Quy hoạch v Thiết kế hệ thống Thuỷ lợi l một trong những Giáo trình
chính dùng để đo tạo các cán bộ kỹ thuật v kỹ s trong lĩnh vực phát triển ti nguyên nớc.
Bộ môn Thuỷ nông đã biên soạn Giáo trình Thuỷ nông từ năm 1970, tới nay một số nội dung
không còn phù hợp với tình hình phát triển của khoa học kỹ thuật v yêu cầu thực tại. Do vậy
cần nghiên cứu phát triển nội dung, biên soạn lại Giáo trình ny nhằm đa vo những kiến
thức cơ bản v cập nhật một số kết quả nghiên cứu mới về lý thuyết v thực hnh, các kiến
thức khoa học, công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực Quy hoạch v Thiết hế hệ thống Thuỷ lợi
nói chung v hệ thống tới tiêu nói riêng. Để phù hợp với các nội dung đợc đề cập trong
Giáo trình, chúng tôi lấy tên Giáo trình Quy hoạch v Thiết kế hệ thống Thuỷ lợi thay
cho tên Giáo trình Thuỷ nông trớc đây. Nội dung của giáo trình đáp ứng yêu cầu học tập
v nghiên cứu của sinh viên chính quy, tại chức đợc đo tạo về lĩnh vực quy hoạch v thiết
kế hệ thống thuỷ lợi, góp phần trang bị những kiến thức cần thiết cho sinh viên khi tốt nghiệp
ra trờng có thể đáp ứng đợc những yêu cầu mới của xã hội nhằm công nghiệp hoá v hiện
đại hoá đất nớc. Giáo trình ny cũng l ti liệu tham khảo cho cán bộ kỹ thuật v kỹ s
chuyên ngnh v các ngnh liên quan.
Đợc sự động viên, ủng hộ của trờng Đại học Thuỷ lợi, của Bộ Nông nghiệp v Phát
trển Nông thôn, đợc sự hỗ trợ của dự án Nâng cao năng lực đo tạo của Trờng Đại học
Thuỷ lợi thuộc Chơng trình hỗ trợ ngnh nớc của chính phủ Đan Mạch tại Việt Nam
(WAter SPS), giáo trình đã đợc tập thể Bộ môn Thuỷ nông biên soạn với sự tham gia góp ý
kiến của một số chuyên gia quốc tế thuộc dự án.

ĐCTV Địa chất Thủy văn
EIA Đánh giá tác động môi trờng
FAO Tổ chức Nông nghiệp và lơng thực thế giới
GIS Hệ thống thông tin địa lý
IDMC Công ty quản lý khai thác công trình thủy lợi
IRR Tỷ suất thu hồi vốn bên trong
LFA Phơng pháp tiếp cận khung lôgic
MARD Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn
NGO Tổ chức phi chính phủ
O&M Vận hành và bảo dỡng
PIM Quản lý tới có sự tham gia của cộng đồng
PMO Văn phòng quản lý dự án
PRA Đáp ứng yêu cầu
WB Ngân hàng Thế giới
WRL Luật Tài nguyên nớc
WUO Tổ chức ngời sử dụng nớc