I. MỞ BÀI
Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là một vị anh hùng giải phóng dân
tộc, danh nhân văn hoá thế giới mà còn là một chiến sĩ kiên cường của
phong trào cộng sản quốc tế. Người đã có những cống hiến to lớn cho phong
trào giải phóng các dân tộc bị áp bức, cho sự đoàn kết các lực lượng dân chủ
và hoà bình, cho sự thống nhất của phong trào cộng sản và công nhân trên
toàn thế giới. Người đã sáng tạo ra một hệ tư tưởng cách mạng giải phóng
dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người về độc lập dân tộc gắn
liền với Chủ Nghĩa Xã Hội đó là tư tưởng Hồ Chí Minh. Tư tưởng Hồ Chí
Minh là sản phẩm tất yếu của cách mạng Việt Nam, ra đời do yêu cầu khách
quan, đáp ứng những nhu cầu bức thiết do cách mạng Việt Nam đặt ra từ đầu
thế kỷ XX đến nay. Tư tưởng HỒ Chí Minh không chỉ có ý nghĩa lịch sứ mà
còn có ý nghĩa thời đại, nó có giá trị to lớn trong thời đại hiện nay. Chính vì
thế mà việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh là hết sức cần thiết. Muốn
nghiên cứu được một cách sâu sắc và toàn diện tư tưởng Hồ Chí Minh thì ta
cần tìm hiểu rõ được điều kiện lịch sử - xã hội hình thành nên tư tưởng Hồ
Chí Minh. Chính vì thế mà em xin chọn: “Phân tích điều kiện lịch sử - xã
hội hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh” làm đề tài cho bài tập lớn của mình.
Trong quá trình làm bài sẽ còn rất nhiều thiếu sót. Em rất mong thầy
cô trong tổ bộ môn nhận xét và góp ý để bài làm của em được hoàn thiện
hơn. Em xin chân thành cảm ơn.
II. THÂN BÀI
Trước khi đi vào phân tích điều kiện lịch sử - xã hội hình thành tư
tưởng Hồ Chí Minh thì ta cần phải hiểu thế nào là tư tưởng Hồ Chí Minh?
1
Tư tưởng Hồ Chí Minh là một “khái niệm” khoa học, định nghĩa về tư
tưởng Hồ Chí Minh cần được trình bày một cách cô đọng, chặt chẽ, ở cấp độ
lý luận nhằm phản ánh được bản chất và nội dung cốt lõi của nó. Do đó, có
thể định nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống tư tưởng, quan điểm cơ
bản phản ánh sâu sắc thực tiễn cách mạng Việt Nam, cách mạng thuộc địa,
trên cơ sở kế thừa, vận dụng và phát triển chư nghĩa Mác – Lênin, tinh hoa

lại độc lập cho dân tộc, song do chưa có một đường lối kháng chiến rõ ràng,
dựa trên ý thức hệ phong kiến nên đều thất bại.
Bước sang đầu thế kỷ XX, xã hội Việt Nam bắt đầu có sự biến chuyển
và phân hoá, tầng lớp tiểu tư sản và mầm mống của giai cấp tư bản bắt đầu
xuất hiện, ảnh hưởng của cuộc vận động cải cách cảu Khang Hữu Vi, Lương
Khải Siêu ở Trung Quốc tác động vào Việt Nam. Phong trào yêu nước
chống Pháp của nhân dân ta chuyển dần sang xu hướng dân chủ tư sản với
sự xuất hiện của các phong trào Đông Du, Đông Kinh Nghĩa Thục do các sĩ
phu phong kiến có tư tưởng duy tân truyền bá và dẫn dắt nhưng do bất cập
trước lịch sử nên không tránh khỏi thất bại.
Những năm đầu thế kỷ XX, thực dân Pháp thẳng tay đàn áp các phong
trào yêu nước của nhân dân ta. Đây có thể coi là giai đoạn mà các phong trào
yêu nước rơi vào tình trạng khó khăn nhất, bế tắc nhất. Tháng 12/1907
Trường Đông Kinh Nghĩa Thục bị đóng cửa; 4/1908 cuộc biểu tình chống
thuế ở miền Trung bị đàn áp mạnh mẽ; 1/1909 căn cứ Yên Thế bị đánh phá;
vụ Hà Thành đầu độc bị thất bại và bị tàn sát; phong trào Đông Du bị tan rã;
Phan Bội Châu và các đồng chí của ông bị trục xuất khỏi Nhật, các lãnh tụ
của phong trào Duy Tân Trung Kỳ người bị lên máy chém, người bị đày ra
Côn Đảo. Tình hình đó đã cho thấy phong trào cứu nước của nhâm dân ta
3
muốn giành được thắng lợi phải đi theo một con đường cách mạng mới.
Trước bế tắc của Cách mạng Việt Nam, Nguyễn Tất Thành ra đi tìm đường
cứu nước, từng bước hình thành tư tưởng của mình, đáp ứng những đòi hỏi
bức xúc của dân tộc.
2. Quê hương và gia đình
*Quê hương:
Nghệ Tĩnh – quê hương của Hồ Chí Minh là mảnh đất giàu truyền
thống yêu nước, chống giặc ngoại xâm. Nơi đây đã nuôi dưỡng nhiều anh
hùng nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam như: Mai Thúc Loan, Đặng Dung,
Nguyễn Biểu, các lãnh tụ yêu nước cận đại như: Phan Đình Phùng, Phan Bội

người thanh niên yêu nước đó không bao giờ cúi mặt nữa, không bao giờ
chịu khuất phục trước bất kỳ sức mạnh nào; kể cả sau này là Nguyễn Tất
Thành, Nguyễn Ái Quốc, Văn Ba, Lý Thuỵ, Hồ Quang, Bác Hồ, hay Hồ
Chí Minh.
Cuộc đời cụ Nguyễn Sinh Sắc là cuộc đời trong sáng, liêm khiết, sống
cho đời, cho mọi người. Lòng yêu nước, thương dân, căm thù giặc và tấm
gương thanh bạch của cụ đã truyền cho những người con của cụ, tất cả đều
như những bông sen, thơm ngát và thanh khiết… Niềm tin, lòng yêu nước
của cụ thắp sáng và thôi thúc Nguyễn Tất Thành ra đi tìm thấy con đường
giải phóng dân tộc, giải phóng con người.
Chính gia đình đã là nơi dạy cho Hồ Chí Minh những bài học đạo đức,
nhân cách đầu tiên.
5
3. Thời đại
Nguyễn Ái Quốc bước lên vũ đài chính trị vào lúc mà chủ nghĩa tư
bản đã từ giai đoạn tự do cạnh tranh chuyển sang giai đoạn tư bản độc
quyền, tức chủ nghĩa đế quốc, đã xác lập được quyền thống trị của chúng
trên toàn thế giới. Chúng tiến hành xâm lược nhiều thuộc địa (10 đế quốc
lớn Mỹ, Anh, Pháp, Đức, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Hà Lan dân số
320.000.000người, diện tích 11.407.000km2). Bên cạnh mâu thuẫn vốn có là
mâu thuẫn giữa tư sản và vô sản, làm nảy sinh mâu thuẫn mới là mâu thuẫn
giữa các nước thuộc địc và các nước Chủ nghĩa đế quốc, phong trào giải
phóng dân tộc dâng lên mạnh mẽ nhưng chưa ở đâu giành được thắng lợi
Chính vì thế mà cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc sang thế kỷ XX không
còn là hành động riêng rẽ của nước này chống lại sự xâm lược và thống trị
của nước khác như trước kia nữa mà đã trở thành cuộc đấu tranh của các dân
tộc thuộc địa chống chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân gắn liền với cuộc
đấu tranh của giai cấp vô sản quốc tế.
Khi còn ở trong nước, Nguyễn Tất Thành chưa nhận thức được đặc
điểm của thời đại nhưng từ thực tế lịch sử - sự thất bại trong các cuộc đấu

hệ áp bức dân tộc Người đã đi tới nhận thức về quan hệ áp bức giai cấp, từ
quyền của dân tộc đi đến quyền của con người.
Trong một cuộc họp, Nguyễn Ái Quốc được một đồng chí đưa cho
đọc “Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề
thuộc địa” của Lênin thì Người đã mừng rỡ đến trào nước mắt. Người đã
biểu quyết tán thành Quốc tế III và tham gia thành lập ĐảngCộng sản Pháp.
Chính bản sơ thảo của Lênin đã giúp Người tìm ra con đường chân chính
cho sự nghiệp cứu nước, từ chủ nghĩa yêu nước đến với chủ nghĩa Mac –
7
Lênin, tìm thấy con đường giải phóng dân tộc mình trong sự nghiệp giải
phóng tất cả các dân tộc, đồng thời cũng đánh dấu bước ngoặt mới của cách
mạng nước ta, mở ra bước chuyển biến cho bao thế hệ người Việt Nam: từ
người yêu nước thành người cộng sản.
Tất cả những điều kiện lịch sử - xã hội: xã hội Việt Nam thề kỷ XIX
đến đầu thế kỷ XX, quê hương, gia đình và thời đại đều là những điều kiện
không thể thiếu để hình thành nên tư tưởng Hồ Chí Minh.
III. KẾT BÀI
Tư tưởng Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần vô giá của dân tộc ta và là
ngọn đuốc soi đường thắng lợi cho cách mạng giải phong các dân tộc thuộc
địa nói chung , cách mạng Việt Nam nói riêng suốt hơn 70 năm qua. Cách
mạng nước ta có được những thắng lợi lịch sử to lớn như ngày nay trước hết
là nhờ có chủ nghĩa Mac-Lênin, nhưng đồng thời cũng là nhờ có tư tưởng
Hồ Chí Minh. Người đã kế thừa và chuyển hoá những giá trị của chủ nghĩa
Mac-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, phù hợp với lịch sử, văn hoá và
con người Việt Nam, đồng thời cũng cổ vũ tinh thần của nhân dân các nước
thuộc địa trong cuộc đấu tranh tự giải phóng. Hiểu rõ điều kiện lịch sử - xã
hội hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh là bước đầu để tìm hiểu về tư tưởng
Hồ Chí Minh.
Chính vì thế mà em chọn: “ Phân tích điều kiện lịch sử - xã hội hình
thành tư tưởng Hồ Chí Minh” làm đề tài cho bài tập lớn của mình.