Huấn luyện kỹ năng Y khoa – SKILLSLAB – Module Hệ niệu và cân bằng nội môi
Kỹ năng thủ thuật

1 A. MỤC TIÊU:
Sau khi học bài này SV phải:
1. Gọi tên đúng của các dụng cụ cơ bản trong phẫu thuật.
2. Diễn giải đúng công dụng của các dụng cụ cơ bản trong phẫu thuật.
B. PHÂN BỐ THỜI GIAN:
- Giới thiệu: 5’
- Lý thuyết: 20’
- Thực hành: 50’
- Tổng kết: 15’
C. NỘI DUNG
1. DỤNG CỤ DÙNG ĐỂ CẮT:
1.1. Dao:
- Lưỡi và cán liền nhau: Dao Bistouri
+ Dễ sử dụng cứng rắn.
+ Phải mài khi sử dụng lại.
- Lưỡi và cán rời nhau, lắp lại khi sử dụng (Bistouri – American): rất thông dụng và phổ
biến. Có hai nhóm cán dao và lưỡi dao:
+ Cán số 3 và số 7 tương ứng lưỡi dao số 10,11,12,14,15…
+ Cán số 4 tương ứng lưỡi dao số: 20,21,22,,,

+ Kéo cắt chỉ 2 đầu nhọn: cắt ngoài da.
+ Kéo cắt chỉ 1 đầu bầu, 1 đầu nhọn: cắt ngoài da.
+ Kéo cắt chỉ 2 đầu bầu: cắt chỉ trong sâu. Kéo cắt chỉ 2 đầu nhọn Kéo cắt chỉ 2 đầu bầu
Huấn luyện kỹ năng Y khoa – SKILLSLAB – Module Hệ niệu và cân bằng nội môi
Kỹ năng thủ thuật

3
- Kéo cắt chỉ thép: 2 cành rất ngắn, chỉ dùng để cắt chỉ thép.

- Kéo cắt băng: kéo Lister, 1 đầu tù, 1 đầu nhọn, dùng để cắt băng gạc.
- Dùng để kẹp cầm máu phẫu trường nhỏ.
- Rất thông dụng, dùng để kẹp cầm máu, bóc tách.
2.3. Kẹp Crile:
- Tương đương kẹp Kelly.
- Có 2 hình dạng: thẳng và cong.
- Răng thô chiếm hết cành.
- Dùng để bóc tách, cầm máu diện cắt.

Huấn luyện kỹ năng Y khoa – SKILLSLAB – Module Hệ niệu và cân bằng nội môi
Kỹ năng thủ thuật

5
2.4. Kẹp Rochester – Pean:
- To hơn kẹp Crile và tương tự kẹp Crile.
- Răng thô hơn, chiếm hết cành.
- Dùng cầm máu diện cắt rộng, kẹp mô bỏ đi, kẹp giữ.

2.9. Kẹp Allis (Kẹp răng chuột):
- Dạng đặc thù với mấu răng nhọn ở đầu cành như răng chuột.
- Dùng để kẹp giữ mô bỏ đi, kẹp mô dưới da bộc lộ phẫu trường.

2.10. Kẹp xà mâu (Pine Right – angle):
- Răng chiếm ½ cành, đầu cành được uốn vuông góc với thân cành.
- Dùng đẻ bóc tách mạch máu, thần kinh, niệu quản.

Huấn luyện kỹ năng Y khoa – SKILLSLAB – Module Hệ niệu và cân bằng nội môi
Kỹ năng thủ thuật

7
8

2.14. Kẹp gạc (Porte Tampon) hay kẹp đầu vợt:
- Hình dạng giống kẹp hình tim nhưng dài hơn, đầu kẹp hình vợt có răng hoặc không.
- Dùng để gắp bông, gạc; Kẹp không có răng dùng để vén tạng.

2.15. Kẹp Bulldog:
- Kẹp giữ mạch máu trong phẫu thuật khâu nói mạch máu.

3. DỤNG CỤ ĐỂ KHÂU MAY:
3.1. Kẹp mang kim (Porte aiguille):
- Thân kẹp dài, cành ngắn và cứng rắn, đầu cành có nhiều răng mịn dọc, chéo, đan chéo.
- Dùng để kẹp kim khi khâu may.
Huấn luyện kỹ năng Y khoa – SKILLSLAB – Module Hệ niệu và cân bằng nội môi
Kỹ năng thủ thuật

9

3.2. Kẹp phẫu tích (Pine à disequée):
- Hình dạng như cây nhíp, đi cùng với kẹp mang kim, có dạng dài dạng ngắn.
- Có 2 loại:
+ Kẹp phẫu tích không mấu: dùng để giữ kim, mô mềm mại.
+ Kẹp phẫu tích có mấu: dùng giữ kim, kẹp giữ da, kẹp giữ mô cứng chắc (cân).
3.3. Kim:
- Kim thẳng: thường có tiết diện đầu hình tròn
+ Nhiều kích cỡ.
+ Liền chỉ (serti) hoặc sỏ chỉ.
+ Uốn được hoặc không uốn được.
- Kim cong:
+ Nhiều kích cỡ, nhiều độ cong.


4.3. Banh Richarson:
- Hình dạng vững chắc, có nơi tựa để cầm, với một đầu banh, với 2 đầu banh, bảng
banh phẳng và rộng.
- Dùng để banh bụng.

4.4 Banh Deaver:
- Hình như dấu hỏi với bảng banh phẳng.
- Dùng để vén tạng (như gan, lách).
Huấn luyện kỹ năng Y khoa – SKILLSLAB – Module Hệ niệu và cân bằng nội môi
Kỹ năng thủ thuật

11

4.5. Banh malleable:
- Là một mảnh kim loại dẻo có thể uốn được hình dạng mong muốn, rất tiện dụng.
- Dùng để banh bụng che chắn các tạng bên trong bụng, che ruột trong thì đóng
bụng…

4.6. Banh Balfour (mỏ neo):
- Hình dạng như mỏ neo, nhiều cỡ to nhỏ, bảng banh rất to và phẳng, thường đi
chung với bộ banh tự động (Gosset).
- Dùng để banh bụng, vén tạng như: Bàng quang trong sản khoa hay phẫu thuật vùng
bụng dưới. Đôi khi vén dạ dày và ruột về phía trên vùng thượng vị.

4.7. Banh tự động Gosset:
- Cành banh như banh Hartmann, được lắp chung với banh Balfour trong cùng hệ
thống ốc vis, có thể tăng giảm biên độ banh.
- Dùng để banh bụng không phải dùng lực tay kéo liên tục.
Huấn luyện kỹ năng Y khoa – SKILLSLAB – Module Hệ niệu và cân bằng nội môi

Gồm thông nòng, nòng trong, nòng ngoài. Có nhiều cỡ số, dùng để đặt vào khí quản
trong phẫu thuật khai khí đạo.

5.3. Kim Trocar:
- Gồm nòng trong là một kim to nhọn, nòng ngoài hình ồng như một ống thông.
- Dùng để chọc thăm dò, dẫn lưu tràn dịch màng phổi…
Huấn luyện kỹ năng Y khoa – SKILLSLAB – Module Hệ niệu và cân bằng nội môi
Kỹ năng thủ thuật

14

5.4. Bộ Michel:
- Kiềm bấm kim Michel, gỡ kim.
- Kim Michel.
- Dòng kẹp da thay cho khâu da.

5.5. Que thăm dò vết thương:
- Que Probe, mềm mại, dễ uốn, dễ thăm dò vết thương, để dò đường dò hậu môn. 5.6. Kềm gặm xương (Pince Gouge):
- Kẹp to, cành và thân cứng rắn hình dạng như cây kềm.
- Dùng để gặm xương.

Huấn luyện kỹ năng Y khoa – SKILLSLAB – Module Hệ niệu và cân bằng nội môi
Kỹ năng thủ thuật

15