)1(
)cos(cos
)sin(sin
)cos(cos
)sin(sin
1212
12
21
22
22
2
2
2
1212
12
21
22
22
2
2
2
1212
12
21
11
11
2
1
1
1212
12

V
Q
Z
VV
Z
V
P
Z
VV
Z
V
Q
Z
VV
Z
V
P
NGHIÊN CỨU SỬ DỤNG THIẾT BỊ UPFC ĐỂ ĐIỀU
KHIỂN DÒNG CÔNG SUẤT TRÊN CÁC ĐƯỜNG DÂY
TRUYỀN TẢI THUỘC HỆ THỐNG ĐIỆN VIỆT NAM
RESEARCH ON APPLICATION OF UPFC TO CONTROL POWER FLOW ON
THE TRANSMISSION LINES OF VIETNAM ELECTRICAL POWER SYSTEM
TÓM TẮT
Bài báo trình bày việc nghiên cứu mô hình tính toán của thiết bị UPFC để xây dựng chương
trình mô phỏng điều khiển dòng công suất trên các đường dây truyền tải. Sử dụng chương
trình để tính toán xây dựng các đường đặc tính biểu thị mối quan hệ của dòng công suất trên
đường dây với các thông số điều khiển của thiết bị, qua đó đánh giá khả năng áp dụng cho hệ
thống điện (HTĐ) Việt Nam.
ABSTRACT
This article presents the research calculation models of UPFC to make simulation software to

1∠δ1
V
2∠δ2
P
1
+ jQ
1
P
2
+ jQ
2
Z
Hình 1
khả năng tải công suất tác dụng, giảm tổn thất, nâng cao chất lượng điện năng và đảm bảo ổn
định cho HTĐ. Một số biện pháp thường sử dụng là bù ngang và bù dọc bằng điện kháng hoặc
điện dung cố định hoặc điều khiển theo cấp.
Ngày nay, với sự phát triển của các thiết bị điện tử công suất lớn, điện áp cao, công
nghệ FACTS ra đời vào cuối thập niên 1980 [3] đã giúp cho quá trình điều khiển dòng công
suất trên các đường dây truyền tải một cách linh hoạt và nhanh chóng. Mỹ, Canada, Brazil là
những nước tiên phong sử dụng công nghệ FACTS trong lưới điện truyền tải., các thiết bị
thường được sử dụng như: SVC, TSC, TSR, TCR, TCSC, STATCOM và UPFC [1,2,3]. Trong
đó, thiết bị UPFC (Unifile Power Flow Controller) là thiết bị có khả năng điều khiển dòng
công suất trên đường dây linh hoạt nhất, nó cho phép điều khiển dòng công suất tác dụng,
công suất phản kháng, điện áp và cả góc pha.Việc nghiên cứu sử dụng thiết bị nầy cho HTĐ
Việt Nam trong tương lai là rất cần thiết, nhất là sử dụng trên các đường dây liên kết để trao
đổi mua bán điện với các HTĐ Trung Quốc và Lào.
2 Cấu trúc và nguyên lý làm việc của thiết bị UPFC
Thiết bị UPFC có cấu tạo gồm hai bộ biến đổi công suất dạng nghịch lưu áp mắc theo
kiểu lưng tựa lưng liên kết qua tụ DC để dự trữ công suất như hình 2a.
Công suất tác dụng có thể trao đổi theo cả hai chiều tại điểm đối nối vào HTĐ xoay chiều

và V
ss
có
thể điều khiển cả biên độ và góc pha. Nguồn áp nối tiếp đặt vào đường dây có thể xác định:
γ
j
int
eVrV

=
(2)
Trong đó: 0 ≤ r ≤ r
max
và 0 ≤ γ ≤ 2π
Nguồn áp nối tiếp trên có thể được thay thế bằng một nguồn dòng I
nt
mắc song song với
đường dây truyền tải như hình 4.
V
1
V
c
V
pq
V
2
δ
0
δ
Hình 2b

→
↓
→
V
1
V
c
V
2
Hình 2a
NL1 NL2
DC

ntntnt
VjbI
−=
(3)
Trong đó: b
nt
= 1/X
nt
Nguồn dòng I
nt
cũng có thể được mô tả bằng
các nguồn công suất bơm vào hai nút i và j như
hình 5, từ đó có thể xác định các dòng công suất
nầy như sau:
(5)
(4) )(
*

−=
)cos(
)sin(
cos
sin
2
2
γδδ
γδδ
γ
γ
jintjijs
jintjijs
intis
intis
rbVVQ
rbVVP
VrbQ
VrbP
(6)
Trong thiết bị UPFC nhánh song song
được sử dụng chủ yếu để cung cấp công suất tác
dụng cho HTĐ thông qua bộ biến đổi nối tiếp, khi đó mô hình toán học của thiết bị UPFC ở
trạng thái ổn định như hình (6). Theo [4] ta có:
ntss
PP 02.1−=
(7)
Công suất biểu kiến cung cấp bởi bộ biến đổi nối tiếp được tính như sau:

*

VrbVVrbP
−+−=
(8)
Công suất phản kháng của bộ biến đổi 1
(nhánh song song) không đáng kể nên có thể
xem Q
ss
=0. Xếp chồng hai mô hình từ hình 5
và hình 6 ta có mô hình tính toán của thiết bị UPFC trên hình 7, với các thành phần công suất
bơm vào nút i và j như biểu
thức (9):
Mô hình trên hình 7 và các
công thức tính toán (9) được sử
dụng để thay thế thiết bị UPFC
trong các sơ đồ tính toán các
bài toán giải tích mạng điện.
.
j
V
Hình 4
b
nt
= 1/X
nt
.
i
V
nut i
nut j
→

j
V
nut i nut j
Hình 7
P
iupfc
+ jQ
iupfc
P
jupfc
+ jQ
jupfc
X
nt
.
i
V
.
j
V
nut i
nut j
)9(
)cos(
)sin(
cos
)sin(02,1sin02,0
2
2


chương trình CONUS để tính
toán trào lưu công suất trên các đường dây truyền
tải. Sử dụng kết quả nghiên cứu ở mục 3 xây dựng
được sơ đồ thuật toán như hình 9.
Từ sơ đồ thuật toán xây dựng được chương trình mô phỏng điều khiển thiết bị UPFC.
Khởi động chương trình màn hình mô phỏng như hình 10. Thay đổi các giá trị r và γ có thể
điều khiển được dòng công suất trên đường dây từ nút số 3 đưa đến nút số 2 thông qua
thiết bị UPFC. Kết quả chạy chương trình đề tài đã xây dựng được các đường đặc tính biểu
HT
V
1
V
2
V
3
P
4upfc
+ jQ
4upfc
P
2upfc
+ jQ
2upfc
V
4
P
3
+ jQ
3
P

chương trình CONUS
εδδδ

42
−=
Biểu diễn thông số VH
lên mô hình mô phỏng
Thay đổi
r và γ
DỪNG
r = r
moi
γ = γ
moi
Đ
S
C
K
Hình 9
Hình 10
0,02 0,04 0,06 0,08 0,10 0,12 0,140
50
60
70
80
90
100
110
120
130

việc của thiết bị UPFC một cách trực quan
trên màn hình máy tính. Qua nghiên cứu cho
thấy đối với các đường dây truyền tải có lắp
đặt thiết bị UPFC, chúng ta có thể điều khiển
dòng công suất tác dụng, công suất phản
kháng trên đường dây một cách linh hoạt, ngay cả có thể khống chế được dòng công suất
chạy trên đường dây cố định khi công suất phụ tải và nguồn thay đổi.
Từ các đồ thị trên hình 11 và hình 12 cho thấy khi điều chỉnh γ=90
0
thì công suất phản
kháng trên đường dây gần như không thay đổi và ngược lại khi điều chỉnh γ=0
0
thì công
suất tác dụng gần như không thay đổi khi ta thay đổi r. Như vậy khi cần điều chỉnh dòng
công suất tác dụng trên đường dây thì ta cho γ=0
0
và ngược lại khi cần điều chỉnh công suất
phản kháng thì điều chỉnh γ=90
0
.
Với khả năng có thể khống chế được dòng công suất chạy trên đường dây theo yêu
cầu, thiết bị UPFC có thể được sử dụng để lắp đặt trên các đường dây liên kết giữa HTĐ
Việt Nam với các HTĐ Trung Quốc và Lào để thực hiện việc trao đổi mua bán điện trong
tương lai, tuy nhiên cũng cần có sự phân tích kinh tế để so sánh với một số thiết bị khác.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1]
Nguyễn Duy Dũng, Nghiên cứu sử dụng thiết bị UPFC nhằm nâng cao khả năng tải của đường dây
truyền tải điện xoay chiều siêu cao áp, Luận văn Thạc sỹ Kỹ thuật, Đại học Đà Nẵng, 2006.
[2]
Yong Hua Song and Allan T Jhons (1999), Flexible AC transmission systems (FACT), The Institution

γ=60
o
γ=90
o
Hình 12