Nguồn gốc
1. Tư tưởng và văn hóa truyền thống Việt Nam:
 Chủ nghĩa yêu nước và ý chí bất khuất đấu tranh để dựng nước và giữ
nước;
 Tinh thần nhân nghĩa, truyền thống đoàn kết, tương thân, tương ái;
 Truyền thống lạc quan, yêu đời;
 Cần cù, dũng cảm, thông minh, sáng tạo.
2. Tinh hoa văn hóa nhân loại:
 Tư tưởng văn hóa phương Đông: Nho giáo, Phật giáo;
 Tư tưởng và văn hóa phương Tây: thắng lợi của cuộc Đại cách mạng
Pháp 1789, Tuyên ngôn độc lập 1776 của Hoa Kỳ, tư tưởng dân
chủ phương Tây, ;
3. Chủ nghĩa Marx-Lenin: cơ sở thế giới quan và phương pháp luận của Tư
tưởng Hồ Chí Minh;
4. Nhân tố chủ quan: phẩm chất cá nhân của Hồ Chí Minh.
[sửa]Những nội dung cơ bản trong Tư tưởng Hồ Chí Minh
Tuyên truyền cho cuộc vận động "Học theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh"
Tư tưởng Hồ Chí Minh bao gồm các quan điểm cơ bản về giải phóng dân tộc, giai
cấp và con người, về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức
mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, về sức mạnh của nhân dân và khối đại đoàn
kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng nhà nước thật sự của dân,
do dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; tư
tưởng về phát triển kinh tế và văn hóa, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và
tinh thần của nhân dân; tư tưởng về đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí
công vô tư; tư tưởng về chăm lo bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau; tư tưởng
về xây dựng Đảng Cộng Sản Việt Nam trong sạch, vững mạnh, cán bộ, đảng viên
vừa là người lãnh đạo, vừa là người công bộc thật trung thành của nhân dân.
[sửa]Về vấn đề dân tộc
 Độc lập, tự do là quyền thiêng liêng bất khả xâm phạm của các dân tộc.
"Tất cả các dân tộc trên thế giới sinh ra đều có quyền bình đẳng, dân tộc nào cũng
có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do". - Hồ Chí Minh

 Chủ nghĩa xã hội là một xã hội phát triển cao về văn hóa, đạo đức.
[7]
"Mục đích của chủ nghĩa xã hội là gì? Nói một cách đơn giản và dễ hiểu là: không
ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, trước hết là nhân
dân lao động"
[8]
"Mục đích của chủ nghĩa xã hội là không ngừng nâng cao mức sống của nhân
dân"
[8]
"Chủ nghĩa xã hội là làm sao cho nhân dân đủ ăn, đủ mặc, ngày càng sung sướng,
ai nấy được đi học, ốm đau có thuốc, già không lao động được thì nghỉ, những
phong tục tập quán không tốt dần dần được xóa bỏ Tóm lại, xã hội ngày càng
tiến, vật chất ngày càng tăng, tinh thần ngày càng tốt, đó là chủ nghĩa xã hội"
[8]
[sửa]Về thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội tại Việt Nam
 Hồ Chí Minh đã khẳng định con đường cách mạng Việt Nam là tiến hành
giải phóng dân tộc, hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, tiến
dần lên chủ nghĩa xã hội.
[9]
 Con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam phải đi lên bằng
con đường gián tiếp.
 Phải thực hiện cách mạng giải phóng dân tộc trước, sau đó mới từng
bước xây dựng chủ nghĩa xã hội.
 Về thời gian của thời kỳ quá độ: xây dựng CNXH là một cuộc đấu tranh
cách mạng phức tạp, gian khổ và lâu dài.
 Nhiệm vụ của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội:
 Xây dựng nền tảng vật chất và kỹ thuật cho chủ nghĩa xã hội, xây
dựng tiền đề về kinh tế, chính trị, văn hóa, tư tưởng cho chủ nghĩa xã
hội.
 Cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, trong đó xây dựng là trọng

nước dân chủ.
[sửa]Về nông dân
Bài chi tiết: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nông dân
Xem giai cấp nông dân là lực lượng đông đảo nhất của phong trào dân tộc, là cơ sở
cho các cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, có gắn bó mật thiết với giai cấp công
nhân, chịu áp bức bởi thực dân Pháp và tay sai (phong kiến và địa chủ), sẵn sàng
đứng lên cùng công nhân trong cuộc cách mạng vô sản đang phát triển. Trong Sách
lược cách mạng của Đảng, Người viết: “ Đảng phải thu phục cho được đại bộ phận
dân cày và phải dựa vào dân cày nghèo làm thổ địa cách mạng, đánh trúc bọn đại
địa chủ và phong kiến. Đảng phải làm cho các đoàn thể thợ thuyền và dân cày
(công hội, hợp tác xã) khỏi ở dưới quyền lực và ảnh hưởng của bọn tư bản quốc
gia. Đảng phải hết sức liên lạc với tiểu tư sản, trí thức, trung nông”.
Tổng kết quá trình lãnh đạo cách mạng, Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Trải qua các
thời kỳ, Đảng ta đã nắm vững và giải quyết đúng đắn vấn đề nông dân, củng cố
được liên minh công nông. Đảng ta đấu tranh chống những xu hướng “hữu
khuynh” và “tả khuynh” đánh giá thấp vai trò của nông dân là quân chủ lực của
cách mạng, là bạn đồng minh chủ yếu và tin cậy nhất của giai cấp công nhân, là lực
lượng cơ bản cùng với giai cấp công nhân xây dựng chủ nghĩa xã hội”.
[sửa]Về công nhân
Bài chi tiết: Tư tưởng Hồ Chí Minh về công nhân
Tất cả những người không có tư liệu sản xuất, phải bán sức lao động mà sống, bất
kỳ họ lao động trong công nghệp hay là trong nông nghiệp, bất kỳ họ làm nghề gì,
cũng đều thuộc giai cấp công nhân. Chủ chốt của giai cấp ấy, là những công nhân
tại các xí nghiệp như nhà máy, hầm mỏ, xe lửa v.v. Những công nhân thủ công
nghệ, những người làm thuê ở các cửa hàng, những cố nông v.v. cũng thuộc giai
cấp công nhân. Nhưng chỉ công nhân công nghệp là hoàn toàn đại biểu cho đặc
tính của giai cấp công nhân.
Đặc tính cách mạng của giai cấp công nhân là: kiên quyết, triệt để, tập thể, có tổ
chức, kỷ luật. Công nhân là giai cấp tiền tiến nhất trong sức sản xuất, có trách
nhiệm đánh đổ chế độ của chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa đế quốc, xây dựng một xã

trong rừng và ra ngoài vào ban đêm. Nó sẽ nhảy lên lưng voi, xé
những mảnh da lớn, và rồi nó sẽ chạy trở lại vào rừng tối. Và dần
dần, con voi sẽ chảy máu đến chết. Cuộc chiến tranh ở Đông
Dương sẽ như vậy. ”
—Hồ Chí Minh
[13]
Phương pháp chiến tranh của tư tưởng này nhấn mạnh vào việc vận dụng hợp lý
việc xây dựng lực lượng và đánh tiêu hao đối phương, trong đó việc xây dựng lực
lượng, tích trữ lương thảo, vũ khí, và trường kỳ mai phục vào mùa khô, ẩn nấp vào
ban ngày, đánh tiêu hao địch vào mùa mưa và ban đêm.
[sửa]Về dân chủ
Quan niệm của Hồ Chí Minh về dân chủ có nhiều nét tương tự với chủ nghĩa Marx
Lenin, tuy nhiên vẫn có những kiến giải riêng về cách vận dụng linh hoạt và phù
hợp với hoàn cảnh thực tiễn của Việt Nam. Theo ông, đặc điểm dân chủ tại Việt
Nam là:
 Dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản và giai cấp công nhân, trên nền tảng
công nông liên minh, nhân dân lao động làm chủ nước nhà, xây dựng nhân
dân dân chủ chuyên chính, nghĩa là dân chủ với nhân dân, chuyên chính với
những người phản động.
 Tư tưởng của giai cấp công nhân (tư tưởng Marx Lenin) là tư tưởng lãnh
đạo, ngày càng phát triển và củng cố.
 Đảng Cộng sản lãnh đạo giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Dưới sự
lãnh đạo của Đảng này, nhân dân có đoàn thể cách mạng chắc chắn của nó
như: Công đoàn, Nông hội, Hội thanh niên,Hội phụ nữ, thực hiện dân chủ,
xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản.
[14]
Về khái niệm "dân chủ tập trung", ông cho rằng các cơ quan chính quyền phải
thống nhất, tập trung. Từ Hội đồng nhân dân và Uỷ ban kháng chiến hành chính xã
đến Quốc hội và Chính phủ Trung ương, thiểu số phải phục tùng đa số, cấp dưới
phải phục tùng cấp trên, địa phương phải phục tùng trung ương. Thế là vừa dân

Những người lao động mà không được hưởng giá trị thặng dư và thành quả lao
động là giai cấp bị bóc lột hay giai cấp công nhân.
[19]
[sửa]Nhận định từ bên ngoài
Vì tư tưởng Hồ Chí Minh chủ yếu được áp dụng ở cách mạng Việt nam, nên hệ tư
tưởng này không được nhiều các học giả Phương Tây nghiên cứu như đối với các
hệ tư tưởng khác. Một số nghiên cứu đánh giá tích cực về ý nghĩa của Tư tưởng Hồ
chí Minh đối với cách mạng giải phóng dân tộc chống chủ nghĩa thực dân ở Việt
Nam và ở Đông dương. Tư tưởng Hồ Chí Minh trong các vấn đề xã hội mang tính
nhân văn, vẫn mang tính thời sự.
Tháng 12 năm 2008, tại cuộc Hội thảo Việt Nam học tại Hà Nội, giáo sư
Yoshiharu Tsuboi, đại học Waseda, Nhật Bản, đã thu hút sự chú ý của hàng trăm
nhà nghiên cứu Việt Nam và nhiều nước với bài thuyết trình nhận định Hồ Chí
Minh là người theo chủ nghĩa cộng hòa chứ không phải cộng sản. Giáo sư cho
rằng: "Có lẽ giá trị mà Hồ Chí Minh coi trọng nhất trong suốt cuộc đời mình là
những giá trị của nền cộng hòa", "cơ sở lý luận là Tự do, Bình đẳng, Bác ái". Tóm
lược bài thuyết trình: Hồ Chí Minh coi mục tiêu cao nhất là giải phóng dân tộc,
giành độc lập cho đất nước; không chỉ xây dựng chế độ Dân chủ Cộng hòa mà còn
xây dựng những con người đóng vai trò gánh vác quốc gia độc lập; không chỉ đất
nước được độc lập, nhà nước có chủ quyền, mà phải thực hiện thứ tự do của mỗi
người dân. Người dân phải trở thành chủ thể xây dựng từ dưới lên trật tự của nền
cộng hòa. Từng cá nhân suy nghĩ, quyết định với tinh thần trách nhiệm cao. Hồ Chí
Minh cho rằng mỗi người dân đều có quyền mưu cầu hạnh phúc và phải chủ động,
tích cực tranh đấu để giành được hạnh phúc.
Khi là thành viên Quốc tế Cộng sản, Hồ Chí Minh vẫn cho rằng lúc đó cần ưu tiên
"đấu tranh giải phóng dân tộc giành lại độc lập cho Việt Nam chứ không phải là
vấn đề giai cấp. Về mặt này, Hồ Chí Minh không phải là một người cộng sản
'chính thống' theo chủ nghĩa Marx-Lenin".
Về huyền thoại "vị Thánh dân tộc", bà Quinn-Judge, hiện dạy ở đại học Temple
của Mỹ, nói ông Hồ không phải là đồ đệ một chiều của Quốc tế cộng sản. Quan hệ