1
CHUYÊN ĐỀ
MỘT SỐ KINH NGHIỆM TRONG BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI TỈNH

1.Thực trạng:
- Số lượng tham gia dự thi đông nhưng số đậu có điểm từ 12 trở lên thấp, tỉ lệ chỉ 45-
50%. Đặc biệt số học sinh có giải rất thấp. VD: năm học 2009-2010: Bảng A có 124 em
dự thi chỉ 15 em giải 3 ( 14 điểm); Giải nhì và nhất không có. Số lượng các em đậu chủ
yếu là đạt điểm sàn (12điểm).
- Số học sinh dưới 9 điểm nhiều. nhiều em chi 5 - 8 điểm theo thang điểm 20.
- Nhiều học sinh chưa biết cách làm bài, kĩ năng thực hành yếu…

2. Nguyên nhân:
- Đề thi chưa sát với học sinh, số lượng câu vượt chuẩn, khó nhiều…
- Học sinh chưa được ôn tập nhiều; chưa được rèn luyện nhiều về kĩ năng.
- Giáo viên tham gia bồi dưỡng chưa xác định được trọng tâm của chương trình; còn
tình trạng học tủ, đối phó chiếu lệ…
- Đề thi giới thiệu chưa chuẩn, tinh thần trách nhiệm còn chưa cao, hầu hết con sao
chép từ các tài liệu tham khảo, đề thi từ các năm khác, tỉnh khác, trên mạng mà ít sửa
chữa bổ sung…
3. Giải pháp:
a. Lựa chọn học sinh giỏi:
- Lựa chọn, bồi dưỡng học sinh giỏi là nhiệm vụ quan trọng ở các trường THPT
hiện nay, đối với bộ môn Địa lý thì việc làm này còn khó khăn hơn nhiều do hầu hết các
trường không có lớp chuyên, số lượng học sinh yêu thích bộ môn không nhiều do vậy
lựa chọn đội ngũ học sinh giỏi đi dự thi bộ môn cần đạt loại khá về văn hóa,có nhận thức
về tự nhiên khá hoặc trung bình khá, tự nguyện học khối C , có nguyện vọng thi Địa
lý… nên ưu tiên chọn những học sinh trong lớp xã hội, có ý thức tự học tốt.
- Thông qua các kỳ thi HSG cấp huyện để tuyển chọn, nếu trường không có lớp
khối C thì chọn ở các lớp chất lượng khối A, bằng hình thức động viên, khuyến khích,
phối hợp với giáo viên chủ nhiệm, theo chủ trương của nhà trường học sinh được chọn

rèn luyện kỹ năng chính là quá trình bồi dưỡng kiến thức cho học sinh, phát triển các
thao tác tư duy, tăng cường tính chủ động trong học tập của học sinh
+ Kỹ năng sử dụng Atlat, bản đồ cần đạt ở 3 mức độ như sau: Đọc biết vị trí của
đối tượng địa lý trên bản đồ… nội dung của đối tượng cần nghiên cứu…các mối quan hệ
của đối tượng địa lý trên bản đồ… muốn vậy học sinh phải hiểu rõ, nắm vững hệ thống
ký hiệu, hệ thống kinh, vĩ tuyến, nội dung cần khai thác trên bản đồ…Từ việc đọc, đặt
các câu hỏi về đối tượng, mối quan hệ giữa các đối tượng địa lý trên bản đồ từ đó coi
bản đồ là nguồn tri thức cần khai thác.
+ Kỹ năng sử dụng sách giáo khoa: Hướng dẫn học sinh cách đọc,lựa chọn kiến
thức cơ bản, trọng tâm, các mối quan hệ giữa các phần kiến thức trong bài, giữa bài cũ
với bài mới, khai thác hiệu quả hệ thống câu hỏi đầu, giữa, cuối bài từ sách giáo khoa
học sinh biết xây dựng các sơ đồ, bảng kiến thức để khái quát, hệ thống kiến thức.
+ Kỹ năng làm việc với các bảng số liệu: Qua bảng số liệu biết nhận xét, tìm thấy
những thay đổi, phát triển của các đối tượng địa lý…vẽ biểu đồ thích hợp đây là một kỹ
năng quan trọng vì hầu hết các đề thi có từ 3 - 4 điểm của phần này, học sinh làm tốt
bài tập gần như là sẽ đạt học sinh giỏi.
+ Kỹ năng làm bài thi: Khi làm bài học sinh cần đọc kỹ đề ra, câu hỏi, lựa chọn
phần dễ làm trước, khó làm sau làm hết thời gian, khai thác hêt các câu hỏi không bỏ
sót…vì phần lớn thời gian làm bài thi HSG tỉnh là ở lớp 9 - Phần địa lý tự nhiên, khái
quát về kinh tế- xã hội (bài mở đầu), một phần về địa lý dân cư do vậy kỹ năng học sinh
cần khai thác về các thành phần địa lý tự nhiên, đặc điểm thiên nhiên, so sánh đặc điểm
thiên nhiên các vùng miền. Các dạng bài tập về khí hậu, sử dụng và bảo vệ tự nhiên, dân
cư đặc biệt chú ý khai thác Atlat Địa lý Việt nam phần tự nhiên.
3

CHUYÊN ĐỀ
MỘT SỐ TRAO ĐỔI VỀ VẤN ĐỀ BỒI DƯỠNG HSG TỈNH

+ Có khả năng diễn đạt tốt.
+ Đặc biệt có lòng đam mê với bộ môn địa lí.
+ Ngoài ra cần lưu ý nên chọn mỗi em chỉ tham gia thi một môn để tập trung đầu tư
bồi dưỡng để đạt kết quả tốt.

2. Nội dung chương trình bồi dưỡng học sinh giỏi dự thi học sinh giỏi Tỉnh khối 12.
a.Về kỹ năng
- Những kỹ năng địa lý chủ yếu cần bồi dưỡng cho học sinh gồm: Đọc và sử dụng Atlat
Việt Nam, các loại bản đồ, làm việc với các bảng số liệu, sách giáo khoa quá trình rèn
4
luyện kỹ năng chính là quá trình bồi dưỡng kiến thức cho học sinh, phát triển các thao
tác tư duy, tăng cường tính chủ động trong học tập của học sinh…
+ Kỹ năng biểu đồ : chọn biểu đồ phù hợp,kỹ năng vẽ biểu đồ
+ Kỹ năng sử dụng Atlat, bản đồ cần đạt ở 3 mức độ như sau: Đọc biết vị trí của đối
tượng địa lý trên bản đồ… nội dung của đối tượng cần nghiên cứu…các mối quan hệ
của đối tượng địa lý trên bản đồ… muốn vậy học sinh phải hiểu rõ, nắm vững hệ thống
ký hiệu, hệ thống kinh, vĩ tuyến, nội dung cần khai thác trên bản đồ…Từ việc đọc, đặt
các câu hỏi về đối tượng, mối quan hệ giữa các đối tượng địa lý trên bản đồ từ đó coi
bản đồ là nguồn tri thức cần khai thác đặc biệt chú ý khai thác Atlat Địa lý Việt nam
phần tự nhiên.
+ Kỹ năng sử dụng sách giáo khoa: Hướng dẫn học sinh cách đọc, lựa chọn kiến
thức cơ bản, trọng tâm, các mối quan hệ giữa các phần kiến thức trong bài, giữa bài cũ
với bài mới, khai thác hiệu quả hệ thống câu hỏi đầu, giữa, cuối bài từ sách giáo khoa
học sinh biết xây dựng các sơ đồ, bảng kiến thức để khái quát, hệ thống kiến thức.
+ Kỹ năng làm việc với các bảng số liệu: Qua bảng số liệu biết nhận xét, tìm thấy
những thay đổi, phát triển của các đối tượng địa lý…vẽ biểu đồ thích hợp đây là một kỹ
năng quan trọng vì hầu hết các đề thi có từ 3 - 4 điểm của phần này, học sinh làm tốt
bài tập gần như là sẽ đạt học sinh giỏi.
+ Kỹ năng làm bài thi: Khi làm bài học sinh cần đọc kỹ đề ra, câu hỏi, lựa chọn
phần dễ làm trước, khó làm sau làm hết thời gian, khai thác hêt các câu hỏi không bỏ

giáo viên có sự chấm bài và chữa bài cẩn thận.
- Chúng ta cũng cần hiểu rằng môn địa lí thuộc về bộ môn xã hội,do vậy yêu cầu lượng
kiến thức phải ghi nhớ khá nhiều. Do vậy khi ra các bài tập cho học sinh, giáo viên cần
lưu ý đến các vấn đề có mối liên hệ với nhau để giúp học sinh dễ ghi nhớ kiến thức

5. Động viên học sinh.
- Xác định cho các em rõ bản thân được tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi vừa là vinh dự
vừa là trách nhiệm vì vậy các em cần phải có tinh thần, thái độ học tập nghiêm túc.
- Việc các em đi học bồi dưỡng là góp phần nâng cao kiến thức cho bản thân, nó không
chỉ có lợi cho kỳ thi học sinh giỏi mà còn cho cả thi đại học sau này.
- Phải kết hợp hài hoà giữa thời gian học bồi dưỡng với thời gian học thêm
- Các em được ưu tiên mượn sách và tài liệu tham khảo ở thư viện, truy cập Internet khi
cần.
- Liên hệ với gia đình học sinh: Để động viên các em tham gia học bồi dưỡng được tốt
chúng tôi đã viết thông báo gửi đến gia đình các em, với bản thông báo này nó có tác
dụng rất lớn bởi vì đây là niềm vui của phụ huynh do đó họ đã tạo điều kiện thuận lợi
cho con em mình và thể hiện mối liên hệ nhà trường - gia đình cùng cộng đồng trách
nhiệm.
- Các em được ưu tiên mượn sách và tài liệu tham khảo ở thư viện, truy cập Internet khi
cần.

=============================================================

SƯU TẦM : NGÔ QUANG TUẤN
TRƯỜNG THPT NGÔ TRÍ HOÀ – DIỄN CHÂU – NGHỆ AN
Email: [email protected] =============================================================