GV: Phạm Duy Hiển Trường THCS Lạc Long Quân
KINH NGHIỆM SỬ DỤNG PHẦN MỀM VIOLET 1.7
SOẠN BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ Ở TRƯỜNG THCS
I. Mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
Năm học 2011 – 2012 là năm học tiếp tục thực hiện “Đẩy mạnh việc ứng dụng CNTT
trong trường phổ thông nhằm đổi mới phương pháp dạy và học theo hướng giáo viên tự tích
hợp CNTT vào từng môn học thay vì học trong môn tin học. Giáo viên các bộ môn chủ động
tự soạn và tự chọn tài liệu và phần mềm (mã nguồn mở) để giảng dạy ứng dụng CNTT”
(Theo Quyết định số 698/QĐ-TTg ngày 01/6/2009 của Thủ tướng Chính phủ).
Trong quá trình dạy học hầu hết các giáo viên đều thấy khó khăn trong khâu giảng dạy
những kiến thức trừu tượng, những phần mà học sinh không thể hoặc không có điều kiện để
quan sát trực tiếp. Ngày nay, với sự tiến bộ vượt bậc của khoa học kĩ thuật đặc biệt là sự ra đời
của máy vi tính đã làm cho quá trình nhận thức của học sinh trở nên đơn giản hơn thông qua
những bài giảng điện tử mà giáo viên đã chuẩn bị. Việc sử dụng máy vi tính ngày nay không
còn xa lạ với giáo viên. Tuy nhiên, để soạn giảng được một bài học có ứng dụng công nghệ
thông tin đòi hỏi người giáo viên phải sử dụng thành thạo máy vi tính và biết một số phần mềm
để sử dụng trong quá trình dạy học. Vì vậy việc thực hiện các bài soạn giảng điện tử bằng phần
mềm Violet 1.7 cho thấy sự cần thiết bởi nó đáp ứng được yêu cầu giáo dục như:
- Tạo sự hứng thú học tập cho học sinh bởi khả năng đối thoại trực tiếp.
- Tiết kiệm thời gian và chi phí trong giảng dạy.
- Tiện lợi khi cần tăng thêm lượng kiến thức, đưa thêm những nội dung mới hay mở
rộng trong tiết giảng.
- Giảm thiểu sự vất vả của giáo viên trong giờ lên lớp.
- Thuận tiện trong việc hỗ trợ cho các hoạt động (trong các chủ đề của môn học) nhằm
truyền đạt kĩ năng, kiến thức và thái độ ngành, nghề cho học sinh.
2. Về phần mềm Violet 1.7
Violet 1.7 ra mắt ngày 10/5/2010, đã hoàn chỉnh các chức năng soạn thảo trình chiếu,
đồng thời nhúng được các chức năng công cụ của Violet vào trong Powerpoint. Đặc biệt Violet
1.7 bắt đầu triển khai theo hình thức mã nguồn mở để giáo viên không chỉ sử dụng mà còn có
- Cách soạn một trang bài giảng điện tử bằng phần mềm Violet
- Cách sử dụng một số mã lệnh trong việc lập trình mô phỏng hình học của một số bài
giảng về hình học .
3. Mục đính nghiên cứu của đề tài
a) Cơ sở lý luận
* Văn bản pháp lí :
- Thực hiện công văn Số: 4960/BGDĐT-CNTT – Ngày 27/07/2011 của Bộ Giáo dục và
Đào tạo ngày 27/07/2011 về việc Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ CNTT năm học 2011 - 2012
, trong 16 nhiệm vụ trọng tâm của CNTT thực hiện trong năm học 2011 – 2012 đã chỉ rõ :
“Đẩy mạnh việc ứng dụng CNTT trong trường phổ thông nhằm đổi mới phương pháp dạy và
học theo hướng giáo viên tự tích hợp CNTT vào từng môn học thay vì học trong môn tin học.
Giáo viên các bộ môn chủ động tự soạn và tự chọn tài liệu và phần mềm (mã nguồn mở) để
giảng dạy ứng dụng CNTT” (Theo Quyết định số 698/QĐ-TTg ngày 01/6/2009 của Thủ tướng
Chính phủ) ; đối với mỗi giáo viên trong mỗi học kì thiết kế được một bài giảng điện tử ; các
hoạt động ứng dụng CNTT trong giảng dạy tập trung vào soạn giáo án, bài trình chiếu và bài
giảng điện tử ; tích cực áp dụng các phần mềm hỗ trợ dạy học và thí nghiệm ảo.
* Tiêu chỉ đánh giá của một bài giảng điện tử :
Tiêu chí đánh giá ứng dụng CNTT&TT trong tiết dạy-học
Tính dễ sử dụng:Học sinh dễ dàng tiếp cận và tự di chuyển dễ dàng trong bài học.
Nội dung bài học:Bài học có đủ nội dung chủ yếu, được tổ chức hợp lý, thứ tự và trình bày rõ
ràng, có tính sư phạm, học sinh ghi chép được bài.
Sử dụng multimedia:Xem xét hiệu quả của các phương tiện multimedia (text, graphic, audio,
animation, video, ) trong việc hỗ trợ học tập (minh họa, mô phỏng, so sánh, ).
Sự tương tác: Ngoài việc xem nội dung, cần bảo đảm yêu cầu tương tác với bài học thông qua
các bài tập, bài thực hành nhỏ (kỹ năng kéo thả, điền vào chỗ trống, chọn câu trả lời, ), đồng
thời có phản hồi kết quả nhanh.
Tính hấp dẫn: Việc trình bày và tương tác có hấp dẫn và kích thích việc học và luyện tập.
Đáp ứng mục đích yêu cầu:
Các nội dung và hoạt động của bài giảng đáp ứng được các mục tiêu đề ra.
Đánh giá chung:
- Ý kiến phản hồi từ giáo viên.
- Kiểm tra khả năng tiếp thu bài của học sinh ở những giờ có sử dụng bài soạn giảng giáo án
điện tử và những giờ sử dụng theo phương pháp soạn giảng truyền thống.
III. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
A. Quy trình xây dựng bài giảng điện tử
1) Cấu trúc của bài giảng điện tử
3
Mục 2
Tên bài
Mục 1
Mục 1.1
Mục 1.2
Lí thuyết
Minh họa
Bài tập
Tóm tắt – ghi nhớ
GV: Phạm Duy Hiển Trường THCS Lạc Long Quân
2) Bài giảng điện tử cần thể hiện : Tính đa phương tiện (Multimedia) , tính tương tác giữa thầy
và trò
B) Các bước xây dựng bài giảng điện tử
1) Lựa chọn chủ đề dạy học thích hợp :
- Dạy học các khái niệm , hiện tượng khoa học trừu tượng trong đó học sinh khó hình dung
- Khi cần giúp học sinh rèn luyện kĩ năng nào đó , thông qua hoàn thành số lượng lớn các bài
tập
- Xây dựng các phần mềm dạy học thí nghiệm ảo , mô phỏng ….hỗ trợ thực hiện các thí
nghiệm trong điều kiện khó thực hiện được các thí nghiệm đó
2) Bước đầu xây dựng kịch bản :
B1: Xây dựng mô hình thể hiện các thành tố của nội dung dạy học
B2 : Mô hình hóa quá trình dạy học
B3 : Hình dung việc thể hiện các thành tố trên màn hình , cách thể hiện thông tin , thể hiện hiệu
tiếng Việt chương trình sẽ không bị xung đột ,xem cửa sổ như hình sau :
2) Chức năng chính của Violet :
- Để tạo trang màn hình, vào menu Nội dung → Thêm đề mục hoặc nhấp chuột vào dấu
“+” trên màn hình, cửa sổ nhập liệu đầu tiên sẽ xuất hiện. Gõ tên Chủ đề và tên
Mục, rồi nhấn nút “Tiếp tục”, cửa sổ soạn thảo trang màn hình sẽ hiện ra và t a có thể
đưa nội dung kiến thức vào đây :
Nút Ảnh,phim : Chèn tư liệu vào bài giảng(ảnh,phim)
Nút văn bản : Nhập văn bản
Nút công cụ : Vẽ hình , soạn văn bản(có nhiều định dạng),Bài tập trắc nghiệm , Bài tập ô
chữ ,Trắc nghiệm kéo thả , vẽ đồ thị của hàm số ,vẽ hình hình học, lập trình mô phỏng,
5
GV: Phạm Duy Hiển Trường THCS Lạc Long Quân
thiết kế mạch điện , Ô chữ tiếng Anh , Bài kiểm tra trắc nghiệm (kiểm tra tự học của học
sinh) , kéo thả chữ lên hình .
Nút thư viện : (các phiên bản có bản quyền) gồm các tư liệu có sẵn trong chương trình có
thể chèn trực tiếp vào bài giảng
Nút có mũi tên trắng : Điều chỉnh thứ tự các kiến thức xuất hiện trong màn hình ( có thể
chỉnh sửa thứ tự để trình chiếu)
Nút chữ e : Khai báo các thông số để làm bài kiểm tra trắc nghiệm
Nút đồng ý : Sau khi hoàn chỉnh nội dung của trang trình chiếu .
3) Tìm hiểu về nút văn bản các nút kèm theo khi xuất hiện nút văn bản .
a) Nhập văn bản thông thông thường :
Khi nhấp vào nút văn bản sẽ có dạng sau :
Khi nick chuột vào các nút sau
Nút tam giác
( điều chỉnh văn bản)
Nút có mũi tên xoay
(các hiệu ứng)
Nút có mũi tên lên xuống
( liên kết ngoài)
2
SO
4
" ta chỉ cần gõ:
Có thể nhập được bất cứ công thức và các phương trình Toán học, Vật lý, Hóa học, nào,
gồm cả các ký tự Hy Lạp, các toán tử, ký hiệu so sánh, tương quan, các hàm chuẩn, các ký
hiệu ở trên dưới của chữ, mũi tên, ký hiệu logic và nhiều ký hiệu đặc biệt khác . Sau đây là
bảng chỉ dẫn để nhập công thức theo chuẩn Latex để các bạn tham khảo
Ví dụ : latex((x^3+2xy^2)/((x^2y)^2)) sẽ cho kết quả là
3 2
2 2
x 2xy
(x y)
+
Trong hóa học : latex(Ca(OH)_2 + CO_2 darr CaCO_3 darr + H_2 O)
Sẽ cho kết quả là Ca(OH)
2
+ CO
2
> CaCO
3
+ H
2
O
4) Một số tính năng khác : Khi sử dụng các phần mềm ngoài để dán vào Violet ta vẫn
dùng lệnh : Ctrl+C , Ctrl+V . Tuy nhiên các tư liệu được dán vào trang màn hình Violet
đều có định dạng là file hình ảnh (*.JPG) , cho nên việc chỉnh sửa là không thực hiện
được , cho nên để sử dụng trong Violet chỉ có thể làm lại và dán vào trang trình chiếu
của Violet . Theo kinh nghiệm của tôi , chỉ nên sử dụng trong các trường hợp sau :
- Vẽ hình trong dạy môn hình học : vẽ trong Geometer SketchPad rồi dán vào Violet
nhập văn bản. Sau đó nhập văn bản vào
trong ô.
- Có thể thay đổi chiều dài của ô bằng cách
đưa con trỏ chuột vào góc phía dưới bên
phải. Khi con trỏ chuột có dạng mũi tên hai
chiều thì giữ nút trái chuột và rê đến vị trí
mong muốn
- Sau khi nhập văn bản xong có thể thay đổi
màu của chữ, thay đổi cỡ chữ, kiểu chữ. Thực
hiện như sau:
Khi đó xuất hiện bảng chọn:
Khi đã thực hiện xong các thay đổi về chữ,
người dùng sẽ chọn các hiệu ứng như đã nói ở
trên.
e) Lưu bài giảng – Đóng gói bài giảng :
- Soạn bài giảng ta chọn thư mục lưu bài giống như lưu các tài liệu trên máy tính , song để tiện
lợi ta nên tạo ra một thư mục để lưu các bài giảng Violet vào đó : Nhấn vào biểu tượng chiếc
đĩa mềm ( hoặc Ctrl+S) , file có dạng *xvl , tên file không dấu
- Sau khi lưu xong , ta vào mục bài giảng === > chọn đóng gói hoặc nhấn phím F4 hoặc nhấn
vào biểu tượng hình lập phương trên màn hình , lúc này một cửa số hiện ra như sau :
File đóng gói nằm chung thư mục đã lưu file từ trước , ta có thể chọn “Xuất ra file chạy (exe)”
hoặc “Xuất ra gói SCORM ( để đưa lên các hệ LMS)”
Ưu điểm của file đóng gói trong Violet là nó tự động chứa tất cả các tư liệu đã soạn
trong Violet , cho nên có thể mang file này đi bất kì máy tính nào cũng có thể sử dụng được .
Về điểm này PowerPoint không có được .
9
Chọn cỡ
chữ
Chọn kiểu căn lề
GV: Phạm Duy Hiển Trường THCS Lạc Long Quân
“Ghép đôi”
11
Nháy vào đây để thêm
câu trả lời
Nếu phương án đúng
bạn chọn ở đây
Chọn các đáp án đúng
Nếu phương án đó đúng bạn
chọn ở đây
Nháy vào đây để xóa câu trả lời
GV: Phạm Duy Hiển Trường THCS Lạc Long Quân
Khi chạy chương trình phần mềm tự động trộn các đáp án để HS lựa chọn. Ở VD trên khi chạy
chương trình có dạng:
HS chọn đáp án thích hợp và sau đó chọn nút Kết quả để kiểm tra.
2. Bài tập ô chữ:
Trò chơi giải ô chữ
1. Nhóm sinh vật lớn nhất có khả năng tự tạo ra chất hữu cơ ngoài ánh sáng.
2. Một thành phần của tế bào có chức năng điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào.
3. Một thành phần của tế bào chứa dịch tế bào.
4. Một thành phần của tế bào có tác dụng bao bọc chất tế bào.
5. Chất keo lỏng có chứa nhân, không bào và các thành phần khác của tế bào.
Các câu trả lời hàng ngang lần lượt là:
1. Thực vật; 2. Nhân tế bào; 3. Không bào;
4. Màng sinh chất; 5. Tế bào chất
Chữ ở cột dọc là: TẾBÀO
Ta lần lượt nhập năm câu hỏi và năm câu trả lời trong đề bài vào các hộp nhập liệu.
Hình sau thể hiện việc nhập liệu của hai câu hỏi hàng ngang đầu tiên.
12
GV: Phạm Duy Hiển Trường THCS Lạc Long Quân
Trong đó:
Khi nhập liệu, ta sẽ gõ câu hỏi và toàn bộ nội dung văn bản (có cả các từ mà sau này sẽ
được ẩn đi) vào ô nhập liệu. Sau đó, chọn các từ ẩn này (bôi đen từ) rồi nhấn nút "Chọn chữ".
Hoặc đơn giản hơn, để chọn một từ ta gõ 2 cặp ký hiệu xổ dọc cạnh nhau ở 2 đầu của từ đó: ||
<từ được chọn>||.
Sau khi chọn từ bằng bất kỳ cách nào, trên ô nhập liệu từ đó sẽ có màu đỏ nên rất dễ
nhận ra. Nếu thôi không chọn từ đó nữa, ta chỉ việc xóa các cặp ký hiệu || đi là được.
Trong các dạng bài tập này, ta cũng có thể chèn thêm hình ảnh vào phía dưới câu hỏi
giống như trong phần tạo bài tập trắc nghiệm, và cũng có thể gõ các công thức giống như trong
phần nhập văn bản bình thường, với mẫu LATEX( ).
14
GV: Phạm Duy Hiển Trường THCS Lạc Long Quân
Riêng đối với bài tập kéo thả chữ, ta có thể nhập thêm các phương án nhiễu bằng cách
nhấn nút “Tiếp tục”. Nếu không cần phương án nhiễu hoặc với các bài tập điền khuyết và
ẩn/hiện chữ thì ta có thể nhấn luôn nút “Đồng ý” để kết thúc quá trình nhập liệu. Dưới đây là
màn hình nhập phương án nhiễu cho loại bài tập kéo thả chữ.
Trong đó:
• Nút "Thêm chữ" dùng để thêm một phương án nhiễu, sau khi click nút này ta sẽ gõ trực
tiếp nội dung phương án lên danh sách đối tượng.
• Nút "Quay lại" để trở về màn hình nhập liệu trước.
• Nút "Đồng ý" để kết thúc quá trình nhập liệu và tạo bài tập.
Với cách nhập liệu như trên Violet sẽ sinh ra một bài tập kéo thả chữ giống như hình
dưới đây:
Bài tập kéo thả chữ
Ví dụ 6: Bài tập điền khuyết
Ta có thể sửa lại bài tập trên thành dạng bài tập "Điền khuyết" bằng cách vào menu Nội
dung → mục Sửa đổi thông tin → Nhấn “Tiếp tục” → click đúp vào bài tập kéo thả → Chọn
kiểu “Điền khuyết” → Nhấn nút “Đồng ý”.
15
GV: Phạm Duy Hiển Trường THCS Lạc Long Quân
Học sinh khi click chuột vào các ô trống thì ngay tại đó sẽ xuất hiện một ô nhập liệu
• Các lệnh cơ bản: ví dụ lệnh appear như trong chương trình trên
• Các lệnh gọi chương trình con: có cú pháp giống như lệnh cơ bản
16
GV: Phạm Duy Hiển Trường THCS Lạc Long Quân
c) Các biểu thức
Các biểu thức toán học có thể sử dụng trong vế phải của các lệnh gán, hoặc làm tham số
của các lệnh khác. Một biểu thức bao gồm các thành phần:
• Các toán hạng: giá trị số, biến số
• Các toán tử: + , - , * , / , ^
• Các hàm số: sin, cos, tg, cotg, arcsin, arccos, arctg, arccotg, abs, sqrt, ln
• Các dấu ngoặc đơn"(" và ")"
Ví dụ tính góc B của tam giác ABC nếu biết độ dài 3 cạnh AB, AC và BC, áp dụng
định lý hàm số cos.
AB = 2
AC = 3
BC = 4
angleB = arccos((AB^2 + BC^2 - AC^2)/(2*AB*BC))
d) Cách sử dụng lập trình mô phỏng Violet Script trong bài giảng hình học
Để sử dụng VS trong Violet, vào mục soạn thảo trang màn hình, nhấn nút “Công cụ”,
một menu hiện lên, ta chọn mục “Lập trình mô phỏng”. Màn hình sau hiện ra và ta có thể soạn
thảo trực tiếp chương trình hoặc có thể chép một đoạn mã lệnh có sẵn ( Tham khảo trên trang :
violet.vn/duyhiendl )vào đây.
Nếu chương trình có sử dụng các đối
tượng ảnh, hoặc các thư viện mã nguồn từ file
text, thì sau khi viết xong, click vào nút "Tiếp
tục", màn hình sau hiện ra:
17
GV: Phạm Duy Hiển Trường THCS Lạc Long Quân
Cách khai báo đường dẫn chi tiết của tệp này l à:
C:\Program Files\Platin ViOLET\Lecture\vpScript\Common\Mathtool.vs
19
Chọn công cụ tương
ứng với cách vẽ
GV: Phạm Duy Hiển Trường THCS Lạc Long Quân
function main
appear Text, 8.25, 0.5, "Hãy vẽ một đoạn thẳng", 2
input_line &ax, &ay, &bx, &by
disappear Text
appear Point, ax, ay, "A", below
appear Point, bx, by, "B", below
create_line ax, ay, bx, by
radius = sqrt((ax-bx)^2 + (ay-by)^2) / 3 * 2
get_angle &angle, ax, ay, bx, by
set_paper Draft
appear Compa
move Compa, ax, ay, angle-90
call Compa.OpenCompa, radius
rotate_compa Compa, radius, angle+90
move Compa, bx, by, angle+90
rotate_compa Compa, radius, angle+270
disappear Compa
mx = (ax + bx) / 2
my = (ay + by) / 2
angle = angle + 90
get_point &cx, &cy, mx, my, angle, 4
set_paper Paper
create_line cx, cy, 2 * mx - cx, 2 * my - cy
appear Point, mx, my, "M", leftbelow
note_angle 0, "", bx, by, mx, my, cx, cy
note_edge 0, "", ax, ay, mx, my
create_line 6.6,3.55,8,5
erase Nhap
end
Lệnh khai báo
Sản phẩm thu được
VI . GIỚI THIỆU MỘT SỐ BÀI SOẠN VIOLET :
1) Ví dụ 1 : TAM GIÁC (Hình học lớp 6)
Hình minh họa Giải thích
21
GV: Phạm Duy Hiển Trường THCS Lạc Long Quân
Trang bìa thiết kế trên
PowerPoint
Phần kiểm tra bài cũ :
- Vẽ hình có minh họa bặng
lập trình mô phỏng các bước
theo yêu cầu của bài
- Phát triển thêm một bước
về cách tìm trung điểm của
đoạn thẳng bằng compa-
thước không vạch
Kiểm tra học sinh 2 về vẽ các
đường tròn (A,3cm),(B,2cm)
Sử dụng mô phỏng để vẽ
đường tròn
- Lợi dụng giao điểm của các
đường tròn để xây dựng khái
niệm về tam giác .Sử dụng
mô phỏng để vẽ các đoạn
thẳng AB,AC
22
tập
Ví dụ 2 : CẤU TẠO BÊN TRONG CỦA TRÁI ĐẤT ( Địa lí lớp 6)
Đối với bài này , tôi chỉ giới thiệu cách soạn một trang màn hình có sử dụng các loại hiệu ứng
xuất hiện và hiệu ứng biến mất .
25
Copyright: Tài liệu đại học ©