BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
PHÂN HIỆU ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TẠI KON TUM
Khoa Tài Chính Doanh Nghiệp
Đề tài: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG HỘ Ở VIỆT NAM
KINH TẾ HỘ VÀ KINH TẾ TRANG TRẠI
GVHD : NGUYỄN BÁ TRUNG
SVTH : NHÓM FRIENDS
Lớp : K309TC
Kontum 11/2011
Mục lục
Mục lục 2
I. Mở đầu 1
1. Tính cấp thiết của đề tài 1
2. Mục tiêu 1
II. Thực trạng 2
1. Tình hình chung 2
2. Thuận lợi và cơ hội của Việt Nam trong việc phát triển kinh tế nông hộ 4
3. Khó khăn và thách thức 5
III. Kết luận 10
. Bài viết “ Bức tranh kinh tế hộ nông dân hiên nay và một số vấn đề đặt ra” . 1
Trên đây là bài tiểu luận của nhóm FRIENDS lớp K309TC, chúng em xin cảm ơn sự giúp đỡ
nhiệt tình của thầy. Bài tiểu luận khó tránh khỏi thiếu sót mong thầy góp ý để bài tiểu luận chúng
em có thể hoàn thiện tốt hơn. Một lần nữa chúng em xin chân thành cảm ơn thầy! 2
Bảng phân công công việc 3
Kinh tế nông hộ và kinh tế trang trại
I. Mở đầu
1. Tính cấp thiết của đề tài
Nông nghiệp là một trong hai ngành sản xuất vật chất chủ yếu, giữ vị trí quan trọng
Thứ nhất là điều kiện tự nhiên, đặc điểm của nông nghiệp nông thôn
Hai là điều kiện kinh tế xã hội: Chính sách vĩ mô và vi mô đối với nông nghiệp nông thôn,
trình độ phát triển kinh tế xã hội đời sống, sự phân công lao động xã hội, trình độ sản xuất hàng
hóa và quan hệ thị trường, trình độ nhận thức của người nông dân và các cấp lãnh đạo về vai
trò kinh tế hộ nông dân, sự phân hóa giàu nghèo của nông thôn.
b. Thành tựu đạt được và xu hướng phát triển
Trong những năm qua, cùng với sự chuyển đổi mạnh mẽ về cơ cấu tổ chức quản lý kinh tế
của Nhà nước, kinh tế hộ được coi trọng và nó đã thúc đẩy sự phát triển của ngành nông
nghiệp nước ta đóng vai trò chính trong việc tạo ra lượng hàng hóa lớn để phục vụ xuất
khẩu. Đưa nước ta từ chỗ thiếu lương thực thực phẩm trở thành nước có khối lượng gạo xuất
khẩu đứng thứ hai trên thế giới.
Nông nghiệp Việt Nam đã từng bước trưởng thành, diện mạo đã thay đổi một cách cơ
bản và đóng góp nhiều thành tựu vào sự phát triển kinh tế của đất nước như:
Nông hộ trở thành đơn vị kinh tế tự chủ.
Huy động và sử dụng có hiệu quả hơn nguồn lực của hộ, giải phóng sức sản xuất.
Giải quyết được vấn đề an ninh lương thực hướng ra xuất khẩu, xuất khẩu gạo
đứng thứ 2 trên thế giới.
Thu nhập người dân ngày càng tăng, đời sống văn hóa xã hội được cải thiện.
Kinh tế nông hộ ngày càng đa dạng hóa các loại hình nông sản cũng như các
phương thức sản xuất, áp dụng khoa học công nghệ, tiến bộ kỹ thuật góp phần nâng cao
năng suất chất lượng, sản lượng sản phẩm.
Nông nghiệp mà nông hộ là nòng cốt đã đạt được một số thành tựu cụ thể sau:
- Vào năm 2010, tốc độ phát triển toàn ngành nông nghiệp đạt 2,8%. Giá trị sản xuất
toàn ngành ước tính tăng 4,69 % , bình quân 5 năm tăng 4,93 %/ năm. Đảm bảo an ninh
lương thực trong nước và xuất khẩu 6,7 triệu tấn gạo.
Trang 2
Kinh tế nông hộ và kinh tế trang trại
- Sản lượng các loại cây công nghiệp lâu năm tăng qua các năm.
Bảng: Sản lượng một số cây công nghiệp lâu năm
( ĐVT: nghìn tấn)
hoá sản phẩm, tìm kiếm những hướng đi mới có tiềm năng phát triển.
Trang 3
Kinh tế nông hộ và kinh tế trang trại
Thứ tư, quá trình hình thành các nông trại hay trang trại gia đình. Từ hộ gia đình nông
dân tự cung tự cấp, sản xuất mang nặng tính chất hiện vật sang nền kinh tế trang trại sản
xuất hàng hóa.
2. Thuận lợi và cơ hội của Việt Nam trong việc phát triển kinh tế nông hộ
Việt Nam là một nước đang phát triển và đang hội nhập mạnh mẽ với thế giới. Trong
bối cảnh hiện nay, nước ta có nhiều thuận lợi và ngày càng có nhiều cơ hội để phát triển
kinh tế đặc biệt là kinh tế tế nông hộ.
* Một số thuận lợi của nước ta để phát triển kinh tế nông hộ như:
- Nước ta có nguồn lao động nông nghiệp dồi dào. Người nông dân vốn xuất thân từ nền văn
hóa lúa nước, cần cù, chăm chỉ và có nhiều kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp.
- Đảng và nhà nước luôn quan tâm và giúp đỡ phát triển đời sống của người nông dân. Thực
hiện các chính sách hỗ trợ khuyến khích sản xuất và tiêu thụ.
- Điều kiện tự nhiên ( đất đai, khí hậu, sông ngòi…) là một thế mạnh to lớn cho đất nước ta
phát triển sản xuất nông nghiệp.
- Việt Nam đang trên đường hội nhập với nền kinh tế quốc tế vì thế đã mở ra những cơ
hội để giao thương, tiếp cận nền văn hóa tiên tiến, hiện đại, khoa học kỹ thuật áp dụng
cho sản xuất và chế biến.
Trên nền tảng là những thuận lợi sẵn có, kinh tế nông hộ Việt Nam đang có những cơ
hội thuận lợi như:
Khi hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế quốc tế, tham gia vào tất cả các tổ chức kinh
tế, thương mại lớn của thế giới và khu vực cơ hội cũng sẽ càng mở ra nhiều hơn, nắm bắt
được nhu cầu của khách hàng trên thế giới một cách nhanh nhạy và đầy đủ bằng các
phương tiện truyền thông, công nghệ thông tin.
Lợi ích từ hội nhập đem đến cho người nông dân Việt Nam khi xuất khẩu hàng
nông sản, thủy sản ra thế giới là sẽ chịu mức hàng rào thuế quan thấp nhất, nhiều hàng rào
phi thuế quan sẽ được bãi bỏ. Khi tham gia và thực hiện các cam kết của các tổ chức
người nông dân cũng sẽ biết được lộ trình cắt giảm thuế xuất khẩu, khi nào mặt hàng nào
Đây là nguyên nhân chính số người tự do di cư ra thành thị kiếm việc làm đang tăng
lên. Họ luôn trong tâm lý lo sợ rủi ro, vì vậy, tư duy "ăn chắc, mặc bền" là phổ biến, có
đồng nào đổ vào "xây nhà xây cửa" chắp vá
Trang 5
Kinh tế nông hộ và kinh tế trang trại
c. Thiếu vốn sản xuất , vốn tích lũy của các hộ gia đình có sự phân biệt giữa các loại
hình sản xuất
Tình trạng thiếu kiến thức, thiếu vốn đầu tư đang là tình trạng chung của các hộ gia
đình nên khi có chính sách cho vay vốn hộ cũng không biết sử dụng sao cho có hiệu quả
Theo số liệu của tổng điều tra nông nghiệp, nông thôn năm 2006 của Tổng cục Thống
kê, tính đến giữa năm 2006 vốn tích lũy bình quân một hộ nông thôn là 6,7 triệu đồng,
tăng gấp 2,1 lần so với thời điểm tháng 10 năm 2001. Nhưng vốn tích lũy của các hộ sản
xuất phi nông nghiệp vẫn vượt lên cao hơn các hộ thuần nông. Hộ vận tải tích lũy bình
quân là 14,9 triệu đồng, hộ thương nghiệp là 12,1 triệu đồng, hộ thủy sản là 11,3 triệu
đồng, trong khi đó hộ nông nghiệp thuần chỉ tích lũy dưới 4,8 triệu đồng. Lý do chính của
việc tiết kiệm tiền trong phần đông các hộ gia đình nông thôn không phải là để tích lũy
mở rộng sản xuất, mà 82% là để chi trả khám và chữa bệnh và 70% là để đề phòng các
nhu cầu chi tiêu đột xuất khác, chỉ 6% mong đợi lợi nhuận hay lãi suất.
d. Xác định hướng sản xuất khó khăn, bế tắc trong khâu tiêu thụ
Trong kinh tế thị trường, việc tìm ra cây gì, con gì để cho sản xuất hàng hóa lớn đã
khó, thì việc tiếp cận đầu vào và đầu ra cho sản xuất nông nghiệp mấy năm gần đây cũng
đang khó khăn không kém. Thị trường đầu vào của sản xuất nông nghiệp biến động rất
bất lợi cho các hộ nông dân, giá lên cao liên tục, vốn ít nên khó khăn trong việc mua với
giá gốc và thiếu những nhà cung cấp tin cậy, và còn thiếu cả thông tin để có cơ hội lựa
chọn phương án tối ưu. Mặc khác, sau khi thu hoạch người nông dân phải đối mặt với
thách thức về đầu ra( vì khi sản lượng tăng thì bị rớt giá). Mặc khác, chất lượng sản phẩm
chưa cao, năng lực cạnh tranh thấp. Do đó rất khó để cạnh tranh với các sản phẩm khác
trên thị trường trong và ngoài nước.
e. Công nghiệp chế biến kém phát triển, ảnh hưởng đến kinh tế hộ
Khó khăn trong khâu sơ chế và chế biến sau thu hoạch cũng là một cản trở lớn đối với
i. Ảnh hưởng của điều kiện tự nhiên đến phát triển kinh tế nông hộ
Ảnh hưởng của thời tiết, khí hậu, sinh trưởng và phát triển của cây trồng, vật nuôi, sản
xuất trên đất đồi là những yếu tố mà chúng ta chỉ có thể lợi dụng và làm phù hợp với
các yêu cầu của các yếu tố đó. Việc sản xuất phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, mà
các hộ lại chưa thực sự có nhiều kinh nghiệm trong việc thay đổi cơ cấu cây trồng cho
phù hợp.
Trang 7
Kinh tế nông hộ và kinh tế trang trại
k. Chất lượng sản phẩm chưa cao, năng lực canh tranh thấp, không có tính sản xuất
hàng hoá cao.
Năng lực cạnh tranh còn thấp do: chất lượng hàng hoá còn thấp. Trong đó trinh độ kiến
thức của người nông dân về ứng dụng khoa học kĩ thuật vào sản xuất để nâng cao chất
lượng sản phẩm, đẩy mạnh sản xuất hàng hoá còn hạn chế.
Trang 8
Kinh tế nông hộ và kinh tế trang trại
Giải pháp
Để phát triển kinh tế nông hộ một cách hiệu quả thì ta cần phải xem xét các giải pháp
nhằm khắc phục những khó khăn và phát huy tối đa lợi thế của nước ta có được. Bên cạnh
đó cần phải có những giải pháp sử dụng hiệu quả nguồn lực như sau:
Ruộng đất: vừa là đối tượng, vừa là tư liệu sản xuất quan trọng quyết định đến năng
suất sản phẩm vì thế cần củng cố quyền sử dụng đất đai, thực hiện tốt các quyền là vấn đề
được đặt ra hàng đầu. Giải quyết quan hệ ruộng đất trong nông thôn cho phù hợp với kinh
tế thị trường. Giải quyết mâu thuẫn giữa tích tụ ruộng đất và tỉ lệ nông dân không có đất
hoặc thiếu đất sản xuất tăng.Vấn đề sử dụng đất đai phải đáp ứng yêu cầu của sản xuất
hàng hoá và công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông nghiệp nông thôn.
Về vấn đề kỹ thuật: Hầu hết nền kinh tế hộ ở nước ta mang nặng nền nông nghiệp lạc
hậu do đó tăng cường những tiến bộ kỹ thuật kết hợp kỹ thuật hiện đại và cổ truyền. Giải
quyết các yếu tố về sinh học, giải quyết các yếu tố liên quan đến cơ giới, thực hiện chế độ
canh tác mới.
Ngoài ra hoàn thiện hệ thống khuyến nông: Tổ chức tốt hệ thống khuyến nông cơ sở;
dựng đường sản xuất, tăng cường hệ thống thông tin.
Thực hiện chiến lược nông dân đặt lên hàng đầu: Vì chiến lược chỉ đạt được khi dân
được tham gia vào phát triển, lấy dân là trung tâm. Mở lớp tăng cường trình độ cho nông
dân về: thú y, hướng dẫn chăn nuôi, trồng trọt nhằm tìm kiếm những nông dân giỏi, giúp
họ phát huy một cách tối đa nhất và nâng cao trình độ lao động trong nông hộ.
III. Kết luận
Trong điều kiện nước ta hướng theo CNH- HĐH, kinh tế hộ vẫn đóng vai trò quan
trọng, là mấu chốt trong phát triển mối quan hệ giữa nông nghiệp- Nông thôn- Nông dân.
Mặc dù có những bước tiến trong quá trình phát triển tuy nhiên kinh tế nông hộ vẫn tồn
tại nhiều vấn đề cần giải quyết để khai thác và sử dụng nguồn lực như đất đai, con
người Để giải quyết những khó khăn trên, vượt qua thách thức và nắm bắt cơ hội trong
nền kinh tế thị trường hiện tại cần có sự nổ lực và phối hợp đồng bộ giữa nhà nông, nhà
khoa học, nhà nước và nhà kinh doanh.
Với những giải pháp thiết thực trong ngắn hạn và đồng bộ trong dài hạn chúng ta có
thể tin tưởng khai thác hiệu quả tiềm năng phát triển và nâng cao đời sống người nông
dân trong tương lai không xa.
Trang 10
Nguồn tài liêu:
- ( TỔNG CỤC THỐNG KÊ)
- Bài giảng môn kinh tế nông hộ và kinh tế trang trại của thầy giáo Nguyễn Bá Trung.
-
- . Bài viết “ Bức tranh kinh tế hộ nông dân hiên nay và một số
vấn đề đặt ra”
Trên đây là bài tiểu luận của nhóm FRIENDS lớp K309TC, chúng em xin cảm ơn
sự giúp đỡ nhiệt tình của thầy. Bài tiểu luận khó tránh khỏi thiếu sót mong thầy
góp ý để bài tiểu luận chúng em có thể hoàn thiện tốt hơn. Một lần nữa chúng em
xin chân thành cảm ơn thầy!
Bảng phân công công việc
STT Thành viên Công việc
1