BÀI GIẢNG HÓA HỌC LỚP 11
BÀI 9:
+5
A. AXIT NITRIC
I. Cấu tạo phân tử
•
Công thức phân tử: HNO
3
•
Công thức cấu tạo :
O
H-O-N
O
Trong phân tử HNO
3
, Nitơ có hóa trị là IV và số oxi hóa
là +5

II. Tính chất vật lí :
•
HNO
3
tinh khiết là chất lỏng không màu, sôi ở
86
0
C, tan vô hạn trong nước
•
HNO
3
không bền, có thể bị phân hủy một ít ở
điều kiện thường

a. với kim loại:
+ dung dịch HNO
3
đặc
KL + HNO
3
(đ)→ NO
2

0 5 2 4
3 3 2 2 2
4 ( ) ( ) 2 2Cu HNOđ Cu NO N O H O
+ + +
+ → + ↑ +
3
HNO
Cu
+ dung dịch HNO
3
loãng
KL có tính khử yếu +
KL có tính khử mạnh +
0 5 3 1
2
3 3 3 2
0 5 2 3
3 3 2 4 3 2
8 30 ( ) 8 ( ) 3 15
4 10 ( ) 4 ( ) 3
Al HNO l Al NO N O H O

, N
2
O, NH
4
NO
3
+2

Chú ý : Al, Fe bị thụ động hóa trong HNO
3
đặc, nguội
vì tạo nên một màng oxit bền trên bề mặt các kim loại
này
b. với phi kim
c. với hợp chất có tính khử

OHONNOAlđNOHAl
t
22
4
33
35
3
0
33)()(6
0
++→+
+++
OHONPOHđHNOP
OHONOCđHNOC

++→+
++++
IV. Ứng dụng :
Sản xuất phân bón, thuốc nổ, thuốc nhuộm , dược
phẩm……
V. Điều chế :
1) Trong phòng thí nghiệm
2) Trong công nghiệp
Oxi hóa khí amoniac bằng oxi không khí
Oxi hóa NO thành NO
2
Chuyển hóa NO
2
thành HNO
3
43423
0
)()( NaHSOHNOđSOHrNaNO
t
+→+
OHNOONH
Ptt
2
,
23
6454
0
+ →+
22
2NOONO

0
t
→
0
t
22223
223
)()(
22
0
0
ONOCaNOCa
ONaNONaNO
t
t
+→
+→
2223
2223
42)(2
42)(2
0
0
ONOCuONOCu
ONOMgONOMg
t
t
++→
++→
2223

B. NH
4
NO
3
C. NO
2
D. N
2
O
5
Bài 2 :
Kim loại bị thụ động trong HNO
3
đặc, nguội là:
A. Al, Fe
B. Ag, Fe
C. Pb, Ag
D. Pt, Au
Bài 3:
Cho 5,6g Fe tác dụng với dung dịch HNO
3
20%. Khối lượng dung dịch HNO
3
cần dùng là:
A. 63g B. 12,6g C. 126g D. số khác
DẶN DÒ
Làm các bài tập trong SGK