KINH NGHIỆM XÂY DỰNG CHUẨN ĐẦU RA
CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO CỦA KHOA KỸ THUẬT
ĐỊA CHẤT & DẦU KHÍ – TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA
ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HCM

ThS. Nguyễn Lan Phương, TS. Tạ Quốc Dũng
Khoa Kỹ thuật Địa chất & Dầu khí Trường Đại học Bách Khoa – ĐHQG-HCM

TÓM TẮT
Trường Đại học Bách Khoa – ĐHQG-HCM nói chung, Khoa Kỹ thuật Địa chất &
Dầu khí nói riêng, trong 2 năm 2008 – 2009 đã tiến hành thiết kế và xây dựng chương trình
đào tạo cho K2008 và K2009 đã có đổi mới, cải tiến nhiều so với các chương trình đào tạo
đã được xây dựng trước đây. Các nghiên cứu dựa trên các khảo sát, phân tích vị trí ngành
nghề đào tạo của Khoa để thiết kế hoàn chỉnh chương trình đào tạo cho phù hợp với các
mục tiêu đào tạo. CTĐT này có xem xét và tích hợp với các tiêu chí kiểm định của ABET
vào từng đề cương môn học để đánh giá. Khoa Kỹ thuật Địa chất & Dầu khí đã chọn
phương pháp tiếp cận CDIO là cơ sở lý luận, vạch ra được con đường phát triển của từng
khối kiến thức – mapping CTĐT. Bản chất của chương trình đào tạo là có tính thời đoạn và
được chia thành chuỗi các quá trình thể hiện bằng các học kỳ. Phương pháp này đã sử dụng
kỹ thuật Course (black box) tương tự một kỹ thuật của vận trù học cho kế hoạch đào tạo
các chuyên ngành. Cuối cùng, phương pháp tiếp cận CDIO được đánh giá là tiện lợi để sử
dụng xây dựng chương trình đào tạo mới.
GIỚI THIỆU
Việt Nam đang trên con đường hội nhập nền kinh tế của mình vào thế giới (AFTA,
GAT, WTO,…). Song song với các mục tiêu phát triển kinh tế thì phát triển nguồn nhân
lực kèm theo là quan trọng hàng đầu. Đảng và Chính Phủ đã đặt ra mục tiêu phát triển giáo
dục và đào tạo là bước đột phá để phát triển nền kinh tế. Đại học Quốc Gia Tp.HCM đang
có chủ trương triển khai chương trình kiểm định chất lượng đào tạo đến từng trường thành
viên (tài liệu tham khảo [1]. Khoa Kỹ thuật Địa chất & Dầu khí, Trường Đại học Bách
khoa cũng nằm trong kế hoạch chung.
Nền giáo dục của Việt Nam hiện nay rất đa dạng, rất nhiều trường đại học và cao

người sử dụng (các doanh nghiệp tuyển dụng sinh viên) đánh giá lại chất lượng sản phẩm
có tốt hay là xấu.
Các chuẩn đầu ra (outcome learning) nhằm thiết lập được các lộ trình của đào tạo để
phát triển tư duy và các kỹ năng cần thiết của người học. Đó là lộ trình phát triển của các
khối kiến thức từ nền tảng đến chuyên sâu về khoa học & kỹ thuật. Khi chúng ta thiết lập
được các lộ trình trong quá trình đào tạo thì được gọi là mapping - bản đồ học tập. Do vậy,
các chuẩn đầu ra là định hướng và là đích đến đích thực của việc dạy và học trong trường
đại học. Nếu chúng ta xác định chuẩn đầu ra không rõ ràng thì dễ dàng dẫn đến sự đào tạo
bị lệch hướng hoặc mất cân đối có thể xa rời mục tiêu của chúng ta đặt ra. Từ chuẩn đầu ra
này sẽ đặt cho chúng ta những đòi hỏi về nhân lực (đội ngũ giáo viên, nhân viên phục vụ
giảng dạy), tài lực (nguồn tài chính) và vật lực (cơ sở vật chất phục vụ cho giảng dạy).
Khoa Kỹ thuật Địa chất & Dầu khí khi được tiếp cận để xây dựng CTĐT có những
khó khăn nhất định; bởi vì các hệ thống đánh giá mà ĐHQG đưa ra đều là mẫu mô hình
cho các chương trình đào tạo chủ yếu là cơ khí chế tạo và máy tính, còn đặc thù của các
ngành của địa chất – dầu khí chưa có hình mẫu cụ thể.
Nếu CĐR xác định không đúng sẽ cho ra một sản phẩm không đạt chất lượng theo
yêu cầu. Qua thực tế của Khoa Kỹ thuật Địa chất & Dầu khí, có ý kiến cho rằng ngành Địa
chất khoáng sản không cần có thểm mảng kiến thức về địa chất công trình (bỏ hẳn hệ
thống các môn học về cơ lý đất đá – thạch luận công trình) mà người kỹ sư vẫn hoàn thành
được nhiệm vụ và phát triển tốt. Mô tả này cho thấy người kỹ sư còn có những khiếm
khuyết, mặc dù họ vẫn có đủ kiến thức để tìm ra được các mỏ quặng nhưng thiếu kiến thức
về hành vi và ứng xử của đất đá đối với các công trình đi qua. Liệu rằng SV sau tốt nghiệp
có đủ kiến thức để xử lý trong thiết kế để đảm bảo độ an toàn của công trình và lúc khai
đào mỏ quặng không? Sau khi đã cân nhắc Hội đồng Khoa học Khoa đã bác bỏ ý kiến này.
Đây là một trong những thí dụ để cho chúng ta thấy rõ tầm quan trọng của CĐR của
CTĐT.
C-4/2 Đại học Quốc gia Tp.HCM – Hội thảo CDIO 2010
CÁCH TIẾP CẬN ĐỂ TÌM CHUẨN ĐẦU RA CỦA CTĐT
Trường Đại học Bách khoa – ĐHQG-HCM, đã được tập huấn một số chương trình
kiểm định các chương trình đào tạo như ABET, CDIO, AUN,… nói chung các hệ thống

bản không thể thiếu được trong quá trình tiếp nhận kiến thức của sinh viên, giảng lượng
vừa đủ để cho SV tiếp thu kiến thức tiếp theo. Æ Trường cấp bằng kỹ sư đào tạo hệ chính
qui 4,5 năm.
Chính vì vậy SV của 2 trường đào tạo khác nhau nên khả năng làm việc ở 2 vùng
cũng hoàn toàn khác. Sau khi xác định được vị trí của từng ngành nghề mà sinh viên được
đào tạo và sẽ phát triển nghề nghiệp sau khi tốt nghiệp. Từ đó nó mang lại sự mô tả được
hình ảnh về khả năng của SV khi tốt nghiệp ra trường:
Ứng dụng các khoa học để giải đoán và tính toán các điều kiện địa chất ứng dụng
theo chuyên môn đào tạo.
Lập các PA, quản lý các DA để hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Có khả năng chỉ dẫn cho nhóm các công nhân kỹ thuật để thực thi nhiệm vụ của
nhóm.
Nắm vững pháp luật và kinh tế chính trị để tránh những sai phạm đáng tiếc không cần
có.
Tìm các lời giải kỹ thuật cho các vấn đề toàn cầu hóa và xã hội hóa.
Sau khi định hướng đề tài luận văn tốt nghiệp mà sinh viên đã thực hiện, rút ra được
khả năng có thể làm việc được của sinh viên sau khi tốt nghiệp.
Chính những đề tài định hướng cho đầu ra của chương trình, sử dụng mô hình hộp
đen của CDIO đã tạo ra được các lộ trình kiến thức mà sinh viên phải học. Từ đó chúng tôi
đã xây dựng được bản đồ của chương trình đào tạo (mapping) [3] và thiết lập được chương
trình đào tạo. Bản chất của việc đào tạo là có tính thời đoạn và được chia thành chuỗi các
quá trình (các học kỳ).

Vận dụng các lý thuyết về qui hoạch động trong vận trù học [4],[5], từ chuẩn đầu ra
chúng ta suy ngược dần đến các kiến thức cần phải có trong quá trình học tập và đào tạo
của SV. Việc cân đối lại các thời lượng và trật tự môn học trước sau chúng ta có được
CTĐT cụ thể của từng chuyên ngành.
CHUẨN ĐẦU RA CỦA CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO
Từ các nhận định ở trên, yêu cầu các chuẩn đầu ra - program outcome (chuẩn đầu ra
của sinh viên phải mô tả được những gì sinh viên biết, nắm vững kiến thức và có thể làm

KẾT LUẬN
Để xác định chuẩn đầu ra của các chương trình đào tạo trong khoa, đi theo đúng qui
trình xây dựng chương trình đào tạo của phương pháp tiếp cận CDIO cũng như cách thức
xây dựng CTĐT theo hệ thống ABET: sứ mệnh Æ nhiệm vụ Æ tầm nhìn Æ xác định vị trí
Æ mục tiêu của chương trình đào tạo Æ xây dựng chuẩn đầu ra của từng chương trình. Từ
bản đồ chương trình đào tạo, chúng ta có thể đặt hàng ngược lại cho GV phụ trách môn
học, xây dựng đề cương chi tiết với yêu cầu phù hợp với mục tiêu đào tạo của chúng ta
Đại học Quốc gia Tp.HCM – Hội thảo CDIO 2010 C-4/5
cần. Với tiếp cận theo phương pháp của CDIO đã dẫn dắt con đường phát triển tư duy của
từng khối kiến thức.
Khó khăn trong quá trình thực hiện, nói chung các CBGD của Khoa chưa quen với
cách tiếp cận này, do vậy cần phải có nhân sự đào tạo bài bản để hướng dẫn thực hiện.
Trong quá trình thực hiện cần phải thiết kế nhiều biểu mẫu để tiến hành lấy thông tin từ các
doanh nghiệp, các chuyên gia hàng đầu của ngành, của SV và XH; từ đó tổng hợp dữ liệu
phân tích đánh giá nhằm đạt được kết quả cuối cùng. Số lượng các môn học cho từng
chuyên ngành là lớn, nếu tập hợp đầy đủ các chuyên ngành thì trở thành một khối lượng
công việc đồ sộ, chiếm thời gian rất lớn. Đây là môt trong những nhiệm vụ khó khăn vì
chúng ta phải vừa làm vừa đào tạo. Việc tiến hành công việc muốn đạt kết quả tốt cần có
nhiều thời gian và kinh phí. Chúng tôi rất mong có sự quan tâm và hỗ trợ từ cấp trên lãnh
đạo Đại học Quốc gia Tp.HCM và Ban giám Hiệu nhà trường.
Với kiến thức hạn hẹp của mình, chúng tôi mong nhận được nhiều sự đóng góp của
đồng nghiệp để nhiệm vụ này có qui trình rõ ràng và hoàn thiện hơn.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu hội nghị chất lượng giáo dục Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh lần
II.
Hồ Tấn Nhựt, Đoàn Thị Minh Trinh, 2009. Cải cách và xây dựng chương trình đào
tạo kỹ thuật theo phương pháp tiếp cận CDIO. Nhà xuất bản Đại học Quốc Gia Thành phố
Hồ Chí Minh. (biên dịch từ tài liệu Rethinking Engineering Education: The CIDO
Approach; Edward Crawley, Johan Malmqvist; 2007; Springer Science+Business Media,
LLC ).