Website: Email : Tel (: 0918.775.368
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
KHOA XÃ HỘI HỌC

BÁO CÁO THỰC TẬP
ĐỀ TÀI:
NHỮNG YẾU TỐ CÁ NHÂN ẢNH HƯỞNG ĐẾN MỨC THU
NHẬP CỦA HỘ GIA ĐÌNH XÃ TÂN LẬP HIỆN NAY
(Qua khảo sát địa bàn hộ Bản địa xã Tân Lập- Mộc Châu - Sơn
La)
Giáo viên hướng dẫn : Hoàng Hinh
Sinh viên thực hiện : Nguyễn Văn Sơn
Lớp : K48_XHH.
Hà Nội 2007
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU
PHẦN I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu.
2. Tính cấp thiết của đề tài.
II, ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU, KHÁCH THỂ NGHIÊN
CỨU,PHẠM VI NGHIÊN CỨU.
1. Đối tượng nghiên cứu.
2. Khách thể nghiên cứu.
3. Phạm vi nghiên cứu.
III. NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN.
1. Mục tiêu nghiên cứu.
2. Giả thuyết nghiên cứu.

Việt Nam là một quốc gia nông nghiệp có đến 76% số dân
sống ở khu vực nông thôn, do đó vấn đề thu nhập của các hộ gia
đình nông thôn có ý nghĩa rất quan trọng và cần thiết.
Vì hạn chế về thời gian và trình độ cho nên báo cáo chỉ tiếp
cận được một số nhân tố cá nhân ảnh hưởng đến mức thu nhập của
hộ gia đình tại địa bàn thực tập.
Em xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ nhiệt của thầy giáo
hướng dẫn chính: G.V. Hoàng Hinh đã hướng dẫn em hoàn thành
báo cáo thực tập này.
Hà Nội ngày 24 tháng 9 năm 2007
Nguyễn Văn Sơn
4
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
PHẦN I
NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
I. ĐẶT VẤN ĐỀ.
1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu.
Thu nhập cao hay thấp luôn là chỉ báo quan trọng nhất khi
đánh giá về sự giàu nghèo . Khái niệm về tình trạng giàu nghèo dự
trên thu nhập, mức sống đang ngày càng được nhiều nhà nghiên cứu
sử dụng trong quá trình nghiên cứu.
Việt Nam là một nước nông nghiệp đang phát triển, số dân
nông thôn chiếm khoảng 76% dân số cả nước, do đó quan điểm về
CNH - HĐH của nhà nước cũng là CNH- HĐH nông nghiệp nông
thôn.
Là một nước nông nghiệp nghèo đang phát triển với thu nhập
bình quân đầu người rất thấp, xấp xỉ 350 USD/người/năm. Tuy
nhiên trên thực tế con số đó vẫn là quá xa vời đối với phân nửa bộ
phận dân cư Việt Nam. Theo điều tra về giầu nghèo tại Việt Nam
(Tổng cục Thống Kê 2000) thì có đến 45% số hộ gia đình nông thôn

đã và đang thu hút rất nhiều sự quan tâm nghiên cứu của các nhà
khoa học, các nhà quản lý và hoạch định chính sánh.
2. Tính cấp thiết của đề tài.
Tân Lập là một xã có 8.593 nhân khẩu. Tân lập có nền kinh tế
phát triển theo hướng sản xuất hàng hoá cho thị trường. Theo báo
cáo năm 2005 tổng sản lượng lương thực có hạt toàn xã tăng 2,4 lần
đạt trên 4.457 nghìn tấn / năm bình quân đạt trên 700 kg/1 nhân
khẩu, Theo số liệu cho thấy hiện trạng nhà ở là nhà mái p rô xi
măng chiếm tới 89%. Khi đi sâu vào tìm hiểu thực tế mức thu nhập
của người dân ở đây mức thu nhập bình quân đầu người quy tiền
mặt là3.312.000 đ/ người; toàn xã không có hộ đói, tỷ lệ hộ nghèo
chỉ còn8,3%.
Nguồn thu nhập chính ở đây là nông nghiệp. Trong số được
hỏi có 97,2 được hỏi chủ yếu là trồng trọt và chăn nuôi, ngoài ra còn
có thu nhập từ một số nguồn thu như từ dịch vụ, buôn bán và các
nghề khác tuy có nhiều nguồn thu từ các công việc trên nhưng
mức thu nhập và đời sống của người dân ở đây vẫn rất thấp, mức
trênh lệch về thu nhập giữa hộ giàu và hộ nghèo là rất lơn. Các hộ
sản xuất nông nghiệp có mức thu nhập thấp hơn với các nhóm hộ
sản xuất phi nông nghiệp, và mức trênh lệch thu nhập giữa các hộ
làm nông nghiệp với nhau cũng có mức thu nhập trênh lệch khá rõ.
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Điều đó cho thấy cá yếu tố cá nhân có mức ảnh hưởng rất lớn đến
mức thu nhập của các hộ gia đình.
Do vậy tôi chọn đề tài “ các yếu tố cá nhân ảnh hưởng đến
mức thu nhập của hộ gia đình Tân Lập hiện nay" làm đề tài nghiên
cứu.
II. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. KHÁCH THỂ NGHIÊN
CỨU. PHẠM VI NGHIÊN CỨU

- Mức thu nhập của các hộ gia đình ở đây chịu ảnh hưởng bởi
một số nhân tố sau:
* Nghề nghiệp và việc làm: Những hộ gia đình có nhiều nghề
phụ, nhiều nguồn thu nhập có thu nhập cao hơn những hộ gia đình
có nguồn thu từ làm ruộng và chăn nuôi.
* Giới tính: Mức thu nhập ở đây được đo bằng đơn vị hộ Gia
đình. Do đó việc phân biệt Nam – Nữ rất khó định vị, tuy nhiên thực
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
tế Nữ giới chỉ có nguồn thu nhập từ làm ruộng và chăn nuôi. Bởi
vậy có đóng góp rất thấp thu nhập gia đình so với Nam giới. Nhiệm
vụ của họ là đảm bảo lương thực đủ ăn.
* Học vấn: Do mặt bằng dân trí ở đây nhìn chung là thấp và
ngang nhau, do đó mức chênh lệnh không cao, nhưng một quy luật
chung những người có trình độ học vấn cao thì mức thu nhập cũng
cao hơn những người ít học, nhận thức kém.
* Tuổi tác: Tuổi tác cũng đóng vai trò quan trọng trong việc
tạo thu nhập. Thanh niên tuổi từ 18 đến 25 có đóng góp nhiều. Tuy
nhiên họ không phải là những người giàu có. Ngược lại những người
ở độ tuổi ≥ 50 lại có mức thu nhập cao nhất.
- Ngoài ra một số nhân tố khác nhu ruộng đất, vốn kỹ thuật…
cũng góp phần là những nguyên nhân ảnh hưởng đến mức thu nhập
của hộ gia đình xã Tân Lập mà trong khuôn khổ hạn hẹp báo cáo chỉ
đề cập một cách sơ lược.
3. Phương pháp luận.
Do đặc thù của đề tài nghiên cứu báo cáo dựa trên cơ sở của
việc phân tích cấu trúc và sử dụng các quy luật của xã hội học kinh
tế để phân tích và nghiên cứu.
Lý thuyết Cấu trúc coi đối tượng như một hệ thống có cấu trúc,
đề tài dựa vào đó lấy hộ gia đình và cá nhân thành viên là chủ thể

sau:
- Thu nhập là việc nhận được tiền bạc, của cải vật chất từ một
hoạt động nào đó, hay là các khoản thu nhập được trong một khoảng
thời gian nhất định thường tính theo tháng, năm… (trang 925 – Từ
điển Tiếng Việt năm 1994).
13
Giới
Khác
TuổiHọc vấn
Nghề nghiệp và
việc l mà
MỨC THU NHẬP
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Từ định nghĩa trên cho ta thấy khi nói đến thu nhập thường
người ta nói đến hai khía cạnh:
Phương thức thu nhập: Thu nhập bằng gì, tiền hay sản phẩm…
Mức thu nhập: Cao hay thấp, so sánh chung trong xã hội hoặc
cụ thể trên mỗi địa bàn.
2. Mức thu nhập.
Mức là cái xác định về mặt nhiều ít, làm căn cứ để nhằm đạt
tới trong hoạt động, để làm chuẩn đánh giá, so sánh ( Từ điển Tiếng
Việt 1994 – Trang 163).
Vậy có thể hiểu mức thu nhập là các khoản thu nhập được định
mức quy đổi ra tiền tệ hoặc sản phẩm nhằm so sánh lẫn nhau, mức
thu nhập thường được đánh giá là cao hoặc thấp.
3. Cơ cấu thu nhập.
Cơ cấu là cách tổ chức các thành phần nhằm thực hiện chức
năng của chỉnh thể
Như vậy có thể hiểu cơ cấu thu nhập trên bình diện theo các
loại tổ chức thành phần. Tuy nhiên ở đây xét chủ thể của thu nhập là

15
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Về văn hoá - xã hội: Tính đến năm 2004 toàn xã đẫ hoàn thành
chương trình phổ cập trung học sở, xoá mù chữ, tăng cường đầu tư
cho giáo dục, đời sống tinh thàn của người dân được cải thiện , đến
năm 2005 toàn xã có1.761 hộ được dùng điện lưới quốc gia, chiếm
96%, mạng lưới giao thông, thuỷ lợi phát triển đáp ứng nhu cầu đi
lại và sản xuất, sinh hoạt của nhân dân
Về an ninh Quốc phòng: Xã Tân lập là xã luôn phát huy danh
hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân luôn xung kích trong
phong trào bảo vệ tổ quốc, giữ vững an ninh chính trị , trật tự an
toàn xã hội trên địa bàn, sẵn sàng đối phó với âm mưu thủ đoạn của
kẻ địch, đáu tranh chống các loại tội phạm, các tệ nạn xã hội nhất là
tệ nạn về ma tuý.
Tân Lập là một trong những xã được chọn làm điểm tái định
cư thuỷ điện Sơn La, từ 2002 đến nay xã đã đón 600 hộ dân đến tái
định cư tại 7 điểm trong xã
"Đảng bộ và nhân dân các dân tộc trong xã có truyền thống
đoàn kết, tương thân, tương ái, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau, quyết
tâm phát huy nội lực để phát triển kinh tế, xoã đói giảm nghèo; đội
ngũ cán bộ xã nhiệt tình, trách nhiệm, gắn bó với cơ sở, luôn tin
tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng" ( Trích : Báo cáo chính
trị của ban chấp hành Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2005 - 2012).
2. SƠ LƯỢC VỀ TÌNH HÌNH THU NHẬP.
16
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Tân Lập thực tế là xã, có mức thu nhập sau khi điều tra cho
thấy mức tổng thu của các hộ gia đình tính theo đơn vị năm như sau:
<3 triệu đồng/năm: 6%
3 – 5 triệu đồng/năm: 12,2%

một cách chắc chắn rằng 6% số hộ này thuộc diện rất nghèo. Bên
cạnh đó 20,8% số hộ khác có mức thu nhập trên 20 triệu đồng/năm.
Như vậy mức chênh lệch lên tới 7 lần. Sự phân hoá giàu nghèo
đứng ở góc độ nào đó thì nó vừa là nguyên nhân, vừa là hệ quả trong
quá trình phát triển xã hội.
Nguyên nhân của sự phân hoá mức thu nhập giữa các hộ gia
đình nông thôn thì có rất nhiều, đó là sự khác biệt thiếu hụt về
phương tiện sản xuất, vốn, nhân lực, trình độ kỹ thuật… Tuy nhiên,
do hạn chế về năng lực và thời gian, trong khuôn khổ bản báo cáo
này tôi chỉ đề cập đến một số yếu tố có sự tác động ảnh hưởng rõ
nhất đến mức thu nhập của người nông dân.
3. NHỮNG YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THU NHẬP.
3.1. Nghề nghiệp và việc làm ảnh hưởng đến thu nhập.
18
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Một đặc trưng nổi bật của xã Tân Lập là thuần nông hoàn toàn,
rất ít hộ làm nghề phi nông nghiệp. Do đó đây là một xã sản xuất
nông nghiệp là chính, tuy có chuyển đổi sang cá dạng khác song
nhóm hộ thuần nông vẫn còn rât lớn, trong khi đó các nhóm hộ phi
nông nghiệp và nhóm kết hợp còn rất ít và năng lực yếu kém. Do vị
trí địa lý của xã nằm cách xa trung tâm và xa trục giao thông chính,
nên Tân Lập rất thiếu sự giao thông buôn bán với nền kinh tế thị
trường.
Trong xã xuất hiện các hộ buôn bán dịch vụ nhưng hầu hết khả
năng kinh doanh không có dấu hiệu khả quan, vì lượng hàng tiêu thụ
ít ỏi. Đa số người dân vẫn chỉ tập trung lo làm ruộng, làm nương,
làm vườn kết hợp với chăn nuôi gia súc gia cầm.
Mặc dù với thực trạng tu nhập rất thấp như trên đã mô tả
nhưng phần lớn nông dân vẫn chưa ý thức vươn lên để làm giàu. Sự
nghèo đói và không có tri thức đã làm hạn chế nhu cầu của họ và họ

Tổng thu <3
triệu
3 – 5
triệu
5 – 10
triệu
10 -
20
>20
triệu
Tổng
20
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Loại hộ đ/năm đ/năm đ/năm triệu
đ/năm
đ/năm
Thuần nông 22,5 25,1 20,7, 21,9 4,0 100
Kết hợp 100
Phi nông 100
Bảng 1: Tương quan giữa nghề nghiệp với mức thu nhập (%).
Nhìn vào bảng số liệu trên cho thấy ở hai nhóm hộ phi nông
nghiệp và kết hợp không có gia đình nào thu nhập ở dưới mức thu
nhập 3 triệu đồng/năm. Điều đó có nghĩa là nếu có thêm nghề phụ
thì sẽ giảm đi số người nghèo đói.
Nhóm hộ phi nông nghiệp là nhóm có thu nhập cao nhất, 59%
trong số này có thu nhập từ 10 – 20 triệu đồng/năm và 41% thu nhập
trên 20 triệu đồng/năm. Như vậy giảm bớt việc làm nông nghiệp để
tăng các hoạt động sản xuất tiểu thủ công nghiệp và buôn bán dịch
vụ không những loại bỏ được khả năng nghèo đói mà còn cho nhiều
cơ hội để nâng cao thu nhập.

buôn bán với hộ nghèo cũng cho thấy sự khác biệt. Trong khi những
hộ nghèo thuần nông an phận với công việc của mình thì những
người tham gia vào việc buôn bán có quan niệm không chịu cảnh
22
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
mãi với cuộc sống nghèo khổ, họ luôn tìm kiếm cách thức để bươn
trải làm giàu.
Với điều kiện lao động và việc hỗi trợ vốn, người dân còn
muốn có những chính sách xã hội tạo điều kiện thuận lợi cho sản
xuất, đó cũng là những vấn đề đáng lưu tâm trong việc tạo thêm
công ăn việc làm, tăng thu nhập.
Xã hội Việt Nam trong lịch sử vốn là một xã hội trong nông
với nguyên tắc “dĩ nông vi bản”. Ngày nay, đường lối đổi mới của
nước Đảng và Nhà nước là công nghiệp hoá, hiện đại hóa nông thôn
nông nghiệp. Điều đó chứng tỏ vẫn lấy nông nghiệp làm hàng đầu.
Xu thế chuyển đổi cơ cấu xã hội lao động nghề nghiệp theo định
hướng kinh tế thị trường và xu thế phi nông hoá là tất yếu và cần
thiết nếu muốn nâng cao mức thu nhập của người nông dân.
3.2. Vấn đề giới và thu nhập trong gia đình.
Sự bất bình đẳng về giới vốn ăn sâu vào nếp sống, vào suy
nghĩ, vào mọi ngõ ngách ở mọi miền trên đất nước ta. Từ xưa vốn đã
quan niệm truyền thống nhất Nam khinh Nữ. Truyền thống ấy là
nguồn gốc tạo nên sự bất bình đẳng.
Tân Lập là một xã thuần nông mà công việc làm nông nghiệp
vốn dĩ là rất đỗi nặng nhọc. Mọi khâu từ làm ruộng, bỏ phân, cấy,
cày, gặt hái… đều là công việc đòi hỏi mất rất nhiều thời gian và sức
lực. Chị em phụ nữ phải làm phần lớn tất cả những công việc trên.
23
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Điều kiện như vậy đã ảnh hưởng rất lớn đến sức khoẻ của người phụ

triệu
đ/năm
Tổng
Nam
Nữ
Bảng 2: Tương quan giới với mức thu nhập (%).
24
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
Bẳng số liệu trên cho thấy tỉ lệ tương quan giữa hai ngưỡng
thu nhập. ậ ngưỡng đáy với mức thu nhập trên 3 triệu đồng/năm, tỷ
lệ nữ chiếm 7,4% trong khi nam giới chiếm 4,0%. Ngược lại ở
ngưỡng đỉnh với mức thu nhập trên 20 triệu đồng/năm, nữ chiếm
3,3% trong khi nam giới chiếm 8,7%. Điều này đồng nghĩa với việc
tỷ lệ nữ nghèo hơn Nam. Tuy nhiên số tổng thu này được tính theo
cả hộ gia đình do đó mức chênh lệch không đáng kể. Nhưng dù sao
lao động nông nghiệp vẫn cho thu nhập rất thấp, trong khi họ còn
phải đảm đương toàn bộ công việc nội trợ trong gia đình. Sự bất
bình đẳng này cần phải được khắc phục, mặc dù đây không phải là
điều đơn giản có thể giải quyết một sớm một chiều.
3,3, Trình độ học vấn và ảnh hưởng đến mức thu nhập.
Ở Tân Lập trình độ học vấn nói chung rất thấp do ngẫu nhiên
trong chọn mẫu trong tổng số 254 bẳng hỏi không biết chữ là 03
người chiếm1.2%, cấp I chiếm 22.1%. THCS chiếm 29,2 hầu hêt ở
đây học cấp THPT. Tỷ lệ này chiếm 39,9%, Tỷ lệ trung cấp chỉ có
4.3%, tỷ lệ học đến cao đẳng Đại Học rất thấp chỉ chiếm 3,2% hầu
hết số này là giáo viên. Thực trạng này cho thấy mọi người ở đây chỉ
thực hiện theo chủ trương chính sách của nhà nước về phổ cập giáo
dục tiểu học và trung học. Vì nhiều lý do trong đó căn bản nhất vẫn
là do mức thu nhập quá thấp việc học lên cao là một gánh nặng của
gia đình.