BÀI LÀM
MỞ ĐẦU
Mọi người chung sống với nhau tạo thành mối quan hệ xã hội, tồn tại và phát triển
như một thực thể xã hội. Không ai có thể sống độc lập bên ngoài mối liên hệ với
những người khác vì thế liên hệ xã hội là nền tảng cuộc sống của con người, mọi
các nhân đều có mối liên hệ với người khác như quan hệ giữa cha mẹ, anh chị, em,
ông bà, cô chú…. Trong cuộc sống, con người luôn thực hiện các hoạt động nhằm
thỏa mãn như cầu lợi ích nhất định, dù được tự do thực hiện những hoạt động theo
ý muốn cá nhân nhưng con người vẫn phải đặt mình trong các nhóm xã hội hoặc xã
hội nói chung tuân theo những quy tắc, yêu cầu đòi hỏi của những người xung
quanh để định hướng hành động của mình. Và chính con người với ý chí chung của
nhóm xã hội giai cấp, tầng lớp xã hội… đã xác lập một hệ thống các quy tắc đòi
hỏi đối với hành vi của một cá nhân hay nhóm xã hội từ đó hình thành nên các
chuẩn mực xã hội. Vậy chuẩn mực xã hội là gì? Tôi xin đi đi tìm hiểu đề bài “Phân
tích khái niệm chuẩn mực xã hội, các đặc trưng cơ bản của chuẩn mực xã hội? Tác
dụng của chuẩn mực xã hội đối với đời sống xã hội và pháp luật?”
NỘI DUNG
I. Khái niệm chuẩn mực xã hội
1. Khái niệm chuẩn mực xã hội
Con người muốn thực hiện hành vi, hoạt động theo ý muốn cá nhân nhưng con
người phải đặt mình vào trong các mối quan hệ với các nhóm xã hội hay xã hội
để thực hiện hành vi một cách phù hợp, đáp ứng sự đòi hỏi của những người
xung quanh của cộng đồng xã hội như những hành vi kính trên nhường dưới,
không vi phạm pháp luật hay không vứt rác bừa bãi…Nhưng muốn con người
thực hiện được những điều đó cần phải có phương tiện xã hội để điều chỉnh
1
hành vi của con người, và chính con người bằng những ý chí chung đã xác lập
tạo dựng lên một hệ thống các quy tắc, yêu cầu, đòi hỏi của xã hội đối với hành
vi xã hội của mỗi cá nhân hay nhóm xã hội. Như vậy ta nên hiểu thế nào là
chuẩn mực xã hội?
“Chuẩn mực xã hội là hệ thống các quy tắc, yêu cầu, đòi hỏi của xã hội đối với

đặc trưng cơ bản của nó để làm toát lên hệ thống các yêu cầu, đòi hỏi của xã
hội.
1. Tính tất yếu xã hội
Đây chính là đặc trưng đầu tiên của chuẩn mực xã hội, các chuẩn mực xã hội
có nguồn gốc từ thực tiễn xã hội, được hình thành, nảy sinh từ chính nhu cầu
thiết yếu của xã hội vì vậy cần có phương tiện điều chỉnh các quan hệ xã hội,
định hướng cho hành vi xã hội của con người. Chúng được tạo thành từ ý chí
chung của các thành viên của xã hội, các nhóm xã hội, các giai cấp, nhằm củng
cố hay phục vụ cho các nhu cầu, lợi ích của họ. Nội dung của các chuẩn mực xã
hội phản ánh nội dung các quan hệ xã hội, chứa đụng những quy tắc, yêu cầu về
mặt xã hội đối với hành vi của con người. Chính vì vậy sự xuất hiện, tồn tại và
phát huy vai trò, hiệu lực của các chuẩn mực xã hội trong đời sống xã hội hằng
ngày được coi là có tính khách quan và mang tính tất yếu xã hội. Điều đó nói
lên bản chất xã hội của chuẩn mực xã hội, nó thể hiện ở nguồn gốc xã nhội của
chuẩn mực xã hội, thể hiện ở sức sống sau đó của các chuẩn xã hội trong thực
tiễn đời sống.
3
Ví dụ: Từ quan hệ huyết thống giữa các con với ông bà cha mẹ làm nảy sinh
chuẩn mực đạo đức chính là lòng hiếu thảo, nghĩa vụ của con cháu đối với ông
bà cha mẹ, nó thể hiện ở hành vi thực tế như: chăm sóc, kính trọng ông bà cha
mẹ.
Bên cạnh đó các chuẩn mực xã hội còn mang lợi ích và tính bắt buộc thực hiện,
nghĩa là mọi thành viên của cộng đồng xã hội cho dù muốn hay không vẫn phải
tuân theo các nguyên tắc, quy định của chuẩn mực xã hội; sự tuân thủ và thực
hiện theo nguyên tắc và quy định này trong hành vi xã hội của mỗi người được
coi là trách nhiệm, bổn phận, nghĩa vụ của người đó, nếu đi chệch ra khỏi quỹ
đạo này thi hành vi đó được coi là sai trái, tội ác và sẽ bị lên án, phê phán.
2. Tính định hướng của chuẩn mực xã hội theo không gian, thời gian và đối
tượng
Chuẩn mực xã hội được định hướng như vậy có nghĩa là tùy thuộc vào đặc

khác nhau
Các chuẩn mực xã hội không phải bao giờ cũng có ý nghĩa tuyệt đối, vì trong xã
hội, các cộng đồng người thường có những cá nhân không tuân thủ theo chuẩn
mực. Có những chuẩn mực xã hội được phổ biến, tuân thủ ở một giai cấp, dân
tộc này, nhưng lại không thừa nhận ở một giai cấp hay dân tộc khác. Đồng thời,
có những chuẩn mực xã hội mà tầng lớp xã hội này phải tuân thủ trong khi tầng
lớp xã hội khác lại không phải tuân thủ
5
Ví dụ: Mỗi dân tộc đều có những phong tục tập quán riêng xuất phát từ những
trưng đăc về lịch sử, địa lý, văn hóa và lối sống vì vậy phong tục tập quán của
dân tộc này phù hợp với dân tộc này nhưng không phù hợp với dân tộc khác
III. Tác dụng của chuẩn mực xã hội dối với đời sống xã hôi và pháp luật
1. Tác dụng của chuẩn mực xã hội đối với đời sống xã hội
Các chuẩn mực xã hội được hình thành xuất phát chính từ những nhu cầu của
hệ thống các quan hệ xã hội trong xã hội. Tùy thuộc vào nội dung tính chất của
từng quan hệ xã hội, các chuẩn mực xã hội quy định cho những thành viên của
nó những cái cần phải làm, cái được phép, cái có thể, cái bị ngăn cấm ttrong các
hành vi xã hội của họ. Qua đó các chuẩn mực xã hội thực hiện chức năng hợp
nhất, tập trung ủng hộ các quá trình hoạt động xã hội như một hệ thống các
tương tác xã hội giữa các cá nhân và các nhóm xã hội, nghĩa là quá trình hành
động và hành động đáp lại của một chủ thể này với một chủ thể khác. Các
chuẩn mực xã hội góp phần điều tiết, điều chỉnh các quan hệ xã hội, tạo khuôn
mẫu cho hành vi xã hội của con người, duy trì sự ổn định, hài hòa trong xã hội,
bảo vệ trật tự, kỷ cương, an toàn xã hội
Các chuẩn mực xã hội là yếu tố không thể thiếu được trong hoạt động quản lý
các mặt, các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội. Chúng tham gia và phát
huy tác dụng ở hầu hết các lĩnh vực của cuộc sống, cho dù là chuẩn mực xã hội
thành văn hay bất thành văn, chuẩn mực xã hội pháp luật hay chuẩn mực đạo
đức, chuẩn mực thẩm mỹ thì chúng đều là phương tiện định hướng, điều chỉnh
các hành vi của cá nhân và các nhóm xã hội trong những điều kiện xã hội nhất

7
làm cho mọi người trong xã hội am hiểu được pháp luật, coi trọng pháp luật,
giúp mọi người nhận thức được tầm quan trọng của các quy tắc, khuôn mẫu
trong xã hội cũng như trong pháp luật nhằm rèn luyện các thế hệ trẻ cũng như
giúp tất cả mọi người có ý thức hơn, hiểu biết hơn về xã hội mình đang sống và
đang tồn tại.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề đang đặt ra trong đó vấn đê nhận thức, hiểu
biết, tôn trọng và thực hiện các quy tắc, yêu cầu của chuẩn mức xã hội nói
chung, chuẩn mực pháp luật nói riêng. Có tình trạng gia tăng các vụ việc vi
phạm pháp luật, diễn biến phức tạp của tình hình tội phạm
Ví dụ: Hiện nay những vụ án giết người ngày càng gia tăng và với tính chất
càng nghiêm trọng, những vụ án giết người dã man như vụ án của Lê Văn
Luyện, hay như mới đây nhất là vụ án giết người chặt xác dã man của Ngô Văn
Tâm và Trần Tự Điển tại Đồng Nai vào cuối năm 2012, năm 2010 đã xảy ra vụ
án đặc biệt nghiêm trọng là vụ án Nguyễn Đức Nghĩa với xác chết không đầu…
Điều này cho thấy tính dã man, tính thú vật đã dần trở lại trong cộng đồng
người chúng ta, sự tàn bạo trong từng vụ án ghê rợn với những thủ phạm tinh vi
cho thấy sự tha hóa, biến chất, sự vô cảm của một bộ phận con người trong xã
hội. Điều đó cho thấy các chuẩn mực xã hội của đời sống xã hội hiện nay đã
không còn phù hợp mà phải thay vào đó những chuẩn mực khác có tính khuôn
mẫu chặt chẽ hơn tính pháp luật nghiêm minh hơn để trừng trị những kẻ phạm
tội
Sự lãng quên các giá trị truyền thống, sự thờ ơ lãnh đạm trong giao tiếp xã
hội… đang là những vấn đề hết sức đáng ngại. Bên cạnh đó là ý thức pháp luật
của một bộ phân không nhỏ của đội ngũ cán bộ các cấp, các ngành của các tầng
lớp nhân dân còn nhiều hạn chế, chưa theo kịp và chưa được nâng lên tương
8
xứng với sự đổi mới pháp luật. Trong điều kiện của kinh tế thị trường, một số
mặt trái của nó cũng đang bộc lộ, như chủ nghĩa thực dụng, quan liêu, tham
nhũng, lãng phí, tha hóa về mặt đạo đức, tệ nạn xã hội, một số bộ phận cán bộ,

10
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Xã hội học pháp luật – TS Ngọ Văn Nhân
2. Tập bài giảng xã hội hoc – Trường Đại học Luật Hà Nội
3. />pham-dong-tinh/481099.antd
4. />011133036.html
11
MỤC LỤC
12