ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH KHÁNH HÒA
SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ KHÁNH HÒA
SỔ TAY HƯỚNG DẪN KỸ THUẬT NUÔI ỐC
HƯƠNG KẾT HỢP TU HÀI TRONG ĐĂNG,
LỒNG TRÊN BIỂN
Tài liệu biên soạn phục vụ Dự án Nông thôn Miền Núi: “Ứng dụng
công nghệ nuôi kết hợp Ốc Hương với Tu Hài trên biển theo
hướng bền vững tại vịnh Vân Phong, tỉnh Khánh Hòa”
TS. THÁI NGỌC CHIẾN
Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản III
Khánh Hòa, 2014
MỤC LỤC
1. LỜI MỞ ĐẦU 2
2. KỸ THUẬT NUÔI NUÔI ỐC HƯƠNG KẾT HỢP VỚI TU HÀI TRONG ĐĂNG, LỒNG
TRÊN BIỂN 2
2.1. ĐIỀU KIỆN VÙNG NUÔI 2
2.2. DỤNG CỤ, THIẾT BỊ NUÔI 3
2.3. THẢ GIỐNG VÀ TỶ LỆ THẢ GHÉP 6
2.4. THỜI GIAN NUÔI 6
2.5. THỨC ĂN VÀ PHƯƠNG PHÁP CHO ĂN 7
2.6. CHĂM SÓC, QUẢN LÝ 7
2.7. THU HOẠCH 8
2.8. MỘT SỐ BỆNH THƯỜNG GẶP 9
2.9. PHÒNG VÀ TRỊ BỆNH 10
SỔ TAY HƯỚNG DẪN KỸ THUẬT NUÔI ỐC HƯƠNG KẾT HỢP TU
HÀI TRONG ĐĂNG, LỒNG TRÊN BIỂN
1
1. LỜI MỞ ĐẦU
Ốc hương và Tu hài là hai loài động vật thân mềm có giá trị kinh tế cao, giàu
dinh dưỡng và có chất lượng thịt thơm ngon. Thành công trong sản xuất giống Ốc
hương và Tu hài đã tạo tiền đề thúc đẩy nghề nuôi hai đối tượng này phát triển đáp ứng

càng lớn thì tỷ lệ sống càng cao. Mặc dù chi phí cắm đăng thấp hơn làm lồng nhưng
việc thu hoạch ốc khó khăn và mất nhiều thời gian hơn so với thu hoạch ốc trong lồng.
Ngoài ra, nuôi ốc trong lồng có thể di chuyển vị trí đặt lồng dễ dàng nếu khu vực đáy
lồng nuôi bị ô nhiễm. Ở những vùng có sóng gió tương đối lớn không thể cắm đăng
nhưng có thể đặt lồng sát đáy. Vì vậy, tùy điều kiện môi trường tự nhiên từng vùng mà
quyết định hình thức nuôi đăng hoặc lồng phù hợp.
Đăng ương có diện tích 20-25 m
2
, đăng nuôi có diện tích từ 50-100 m
2
với chiều
cao đăng từ 4-5 m. Đăng có thể có đáy hoặc không. Đăng được làm bằng lưới, cố định
bằng cọc gỗ và cao hơn mực nước cao nhất 1 m. Đối với đăng không có đáy, chân lưới
đăng được chôn sâu xuống dưới đáy cát 50 cm để tránh ốc chui ra ngoài.
Đối với đăng có đáy hoặc lồng nuôi, thì đáy đăng hoặc đáy lồng được chôn sâu
xuống cát khoảng 30 cm. Dưới đáy đăng, lồng được đổ một lớp cát sạch dày khoảng 20
cm.
Vật liệu xây dựng đăng bao gồm:
- Lưới nylon: 2a = 5 mm (giai đoạn ương), 2a = 15 mm (giai đoạn nuôi thương
phẩm).
- Cọc chính: gỗ tròn đường kính = 10-15 cm, chiều dài L = 5-5,5 m
- Cọc phụ: gỗ tròn đường kính = 8-12 cm, chiều dài L = 5-5,5 m
- Đà ngang: gỗ tròn đường kính = 6-10 cm, chiều dài L = 5-6 m
Gỗ sử dụng để làm đăng có thể là gỗ bạch đàn, được sơn hắc ín để tránh hà, hầu
phá hoại. Các đà ngang giúp giữ lồng chắc chắn, chống chịu lại sóng, gió.
3
Trại làm
việc
Đăng
nuôi

5
2.3. Thả giống và tỷ lệ thả ghép
Mật độ thả tùy thuộc vào kích cỡ giống:
- Ở giai đoạn ương: Ốc hương có kích cỡ giống 8.000-10.000 con/kg, thả nuôi ở
mật độ 800 con/m
2
.
- Ở giai đoạn nuôi thương phẩm: Sau 2 tháng ương, Ốc hương có kích cỡ 700-
800 con/kg, thả nuôi ở mật độ 400 con/m
2
.
- Tu hài nuôi trong các rổ treo xung quanh đăng nuôi, mật độ thả nuôi 33 con/rổ,
kích cỡ Tu hài thả nuôi là 7-10 mm (0,15-0,25g/con) hoặc cỡ giống lớn hơn 3-4 cm thì
thời gian nuôi sẽ ngắn hơn. Sau khi cho giống vào rổ thì đậy nắp lưới lại và đặt rổ trên
nền đáy treo bên ngoài đăng. Khoảng cách giữa các rỗ là 0,5 m. Các rổ phải kín đáy và
đổ cát dày 25-40 cm.
Hình 3a. Giống Ốc hương Hình 3b. Giống Tu hài
2.4. Thời gian nuôi
Thời gian nuôi Ốc hương từ 4-6 tháng tùy thuộc vào kích cỡ ban đầu, điều kiện
môi trường và quá trình chăm sóc quản lý.
Do điều kiện tự nhiên thích hợp, ở tỉnh Khánh Hòa, Tu hài kích cỡ 7-11mm, cần
thời gian nuôi 10-11 tháng để đạt đến cỡ thương phẩm ≥ 50 g, nếu ở các tỉnh phía Bắc
sẽ mất thời gian nuôi từ 15-16 tháng để đạt được khối lượng tương đương. Từ cỡ 3-4
cm cần 6-7 tháng để đạt cỡ thương phẩm.
6
Do thời gian nuôi Ốc hương ngắn, vì vậy nên thả giống Tu hài có kích cỡ lớn để
đảm bảo việc thu hoạch đồng thời. Nếu thả Tu hài có cỡ giống nhỏ, khi thu hoạch Ốc
hương chúng chưa đạt cỡ thương phẩm thì có thể chuyển nuôi tiếp tục ở vụ sau.
2.5. Thức ăn và phương pháp cho ăn
Thức ăn cho Ốc hương gồm có cá, cua, ghẹ, don, sút… Lượng thức ăn cho ăn

biển để quan sát, cân và đếm.
2.6.3. Theo dõi các yếu tố môi trường nước:
Dự án sẽ cấp cho các hộ tham gia dự án các thiết bị để theo dõi môi trường đăng
nuôi hàng ngày: Oxy, nhiệt độ, pH. Đo ngày 2 lần: Sáng 6 h; chiều 14 h. Độ mặn đo 1
tuần/lần. Vào mùa mưa hoặc khi có hiện tượng bất thường (ốc bỏ ăn, ốc chết,…) thì
việc kiểm tra môi trường thường xuyên hơn.
2.7. Thu hoạch
Sau 4-6 tháng nuôi thì bắt đầu thu hoạch. Lúc này Ốc hương đạt kích thước 120-
150 con/kg. Nếu nuôi bằng đăng hoặc lồng có đáy thì kéo đăng, lồng lên để bắt ốc. Nếu
nuôi bằng đăng không đáy thì lặn bắt bằng vợt. Ốc hương sau khi thu hoạch được cho
8
vào giai (lồng treo) hoặc bể 1-2 ngày để làm sạch bùn đất và làm trắng vỏ trước khi đưa
ra thị trường.
Khi Tu hài đạt kích cỡ thương phẩm ≥ 50 g/con thì thu hoạch theo cách làm như
sau: Dùng tay lật ngược rổ, lắc nhẹ để cát lọt qua lưới, Tu hài còn lại trên rổ. Phân loại
những con chưa đạt kích cỡ đưa vào rổ để nuôi tiếp. Những con đạt kích cỡ được đưa
lên xe lạnh ở nhiệt độ 18
o
C, vận chuyển đến nơi tiêu thụ. Thời gian vận chuyển không
quá 20 giờ.
2.8. Một số bệnh thường gặp
2.8.1. Bệnh Ốc hương
- Bệnh sưng vòi do Trùng lông Ciliphora. Biểu hiện của bệnh là ốc biếng ăn,
phơi mình trên nền đáy, ít vùi đáy; ống Si phông và vòi lấy thức ăn bị sưng, bên trong
có nhiều chấm đỏ; chân bụng phồng và có bọng nước. Cơ chế gây bệnh như sau Trùng
lông tấn công vào vòi lấy thức ăn (cơ quan tiêu hóa) và ống si phông (cơ quan hô hấp)
của ốc, làm cho hai cơ quan này sưng lên, tạo cơ hội cho vi khuẩn và nấm tấn công vào
chỗ tổn thương, từ đó ốc không thể lấy thức ăn, khó thở và chết sau 10-15 ngày. Điều
kiện cho Trùng lông phát triển mạnh là sự giàu có của vật chất hữu cơ, môi trường nuôi
ô nhiễm.