59
ĐỀ CƢƠNG MÔN HỌC: Thƣ viện học đại cƣơng
Đại học Quốc gia Hà Nội
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Khoa Thông tin –Thư viện Bộ môn: Thư viện – Thư mục.

1. Thông tin về giảng viên
1.1. Giảng viên 1:
Họ và tên: Tô Thị Hiền
Chức danh, học hàm, học vị: Giảng viên chính, Thạc sỹ.
Thời gian, địa điểm làm việc: Giờ hành chính, từ thứ Hai, đến thứ Sáu hàng
tuần. Tại phòng 408, nhà E, ĐHKHXH&NV.
Địa chỉ liên hệ: Phòng Chính trị và Công tác sinh viên, Trường
ĐHKHXH&NV, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.
Điện thoại: 04-8585242. Mobile: 0912-469-488
Email:
Các hướng nghiên cứu chính: Thư viện học đại cương; Phát triển vốn tài liệu;
Tổ chức và bảo quản vốn tài liệu, Thư viện trường học.
1.2. Giảng viên 2:
Họ và tên: Nguyễn Thị Trang Nhung
Chức danh, học hàm, học vị: Cử nhân
Địa điểm làm việc:Bộ môn Thư viện-Thư mục, Khoa Thông tin–Thư viện
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Địa chỉ liên hệ: Văn phòng Khoa Thông tin – Thư viện
Tầng 4, Nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh xuân, Hà Nội
Điện thoại: 04-8583903; Mobile: 0945553806
Email:
Các hướng nghiên cứu chính: Thư viện học đại cương, Thư viện trường học,
Quan hệ công chúng trong hoạt động thông tin - thư viện, Người dùng tin và nhu
cầu tin.

- Làm bài tập: 3
- Thảo luận trên lớp: 5
- Tự học: 4
Địa chỉ Khoa/Bộ môn phụ trách môn học:
Văn phòng Khoa Thông tin – Thư viện
Tầng 4, nhà A, 336 Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.
Điện thoại: 04-8583903

3. Mục tiêu môn học

Môn học “Thƣ viện học đại cƣơng” trang bị cho sinh viên ngành Thông
tin – Thư viện:
Về kiến thức:
Nắm được những kiến thức cơ bản về lý luận thư viện: khái niệm thư viện,
các bộ phận cấu thành thư viện, các chức năng, nhiệm vụ của thư viện; vai
trò của thư viện trong xã hội và lịch sử thư viện.
Hiểu được các vấn đề lý thuyết cơ bản của thư viện học: đối tượng nghiên
cứu, phương pháp nghiên cứu và lịch sử thư viện học; mối quan hệ giữa thư
viện học với các môn khoa học khác.
Nắm được những vấn đề lý luận về sự nghiệp thư viện: quy luật phát triển
sự nghiệp thư viện trên thế giới; cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của các
nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam; nội dung các nguyên lý tổ
chức sự nghiệp thư viện Việt Nam.
Hiểu được ý nghĩa và cơ sở phân chia loại hình thư viện; các loại hình thư
viện chủ yếu trên thế giới.
Nắm và phân biệt được các hệ thống thư viện chủ yếu ở Việt Nam.
Về kỹ năng:
Hình thành kỹ năng tư duy, phân tích, phát hiện và giải quyết các vấn đề
thuộc lĩnh vực thư viện học.


- Nắm được các bộ
phận cấu thành thư
viện.
- Hiểu được bản
chất, chức năng và
nhiệm vụ của thư
viện.
- Biết được vai trò xã
hội của thư viện.
- Hiểu được lịch sử
hình thành và phát
triển của thư viện.
- Phân tích được các
quan điểm khác nhau
về thư viện; mối quan
hệ hữu cơ đa chiều
giữa các yếu tố cấu
thành thư viện.
- Phân tích được bản
chất, chức năng và
nhiệm vụ của thư
viện; các điều kiện
kinh tế - văn hoá ảnh
hưởng trực tiếp đến
đặc điểm phát triển
thư viện trong từng
thời kỳ.
- Đánh giá được
trong thực tiễn các
thư viện đã thực hiện

xuyên đổi mới tri
thức. -Vận dụng để nhận
định, dự báo xu
hướng phát triển tiếp
theo của thư viện học
thế giới và thư viện
học Việt Nam

62
của thư viện học thế
giới và sự phát sinh,
phát triển của thư
viện học Việt Nam.
Chƣơng 3:
Lý luận về
sự nghiệp
thƣ viện
- Biết được các quy
luật phát triểếnự
nghiệp thư viện.
- Hiểu được cơ sở lý
luận và cơ sở pháp lý
của nguyên lý tổ
chức sự nghiệp thư
viện Việt Nam.
- Nắm được nội dung
các nguyên lý tổ

nét đặc trưng, cơ bản
nhất của các loại
hình thư viện: Thư
viện công cộng, Thư
viện khoa học, Thư
viện tàng trữ và các
loại hình thư viện
hiện đại (thư viện số,
thư viện điện tử, thư
viện đa phương tiện,
thư viện ảo)
- Lý giải được vai trò,
tác dụng của sự phân
chia và các quan điểm
khác nhau trong cách
phân chia các loại
hình thư viện.
- Phân tích được mối
quan hệ hữu cơ giữa
các loại hình thư viện.
- Nhận dạng và xác
định được loại hình
của các thư viện.
- So sánh được sự
giống và khác nhau
giữa các loại hình
thư viện, trên cơ sở
đó hình thành mục
tiêu hoạt động, chức
năng, nhiệm vụ và

báo, đề xuất hướng
phát triển của từng
hệ thống.

63
- Hệ thống thư viện
quân đội.

4. Tóm tắt nội dung môn học.

Môn học “Thư viện học đại cương” trình bầy các vấn đề lý luận về thư viện
(định nghĩa, các yếu tố cấu thành, bản chất, chức năng, nhiệm vụ của thư viện),
vai trò của thư viện trong đời sống xã hội; các vấn đề lý thuyết cơ bản của thư viện
học (đối tượng, phương pháp nghiên cứu, lịch sử thư viện học); lý luận về sự
nghiệp thư viện (cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của nguyên lý tổ chức sự nghiệp
thư viện Việt Nam, các nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam; lý luận về
các loại hình thư viện (những cơ sở để phân chia, các loại hình thư viện chủ yếu);
và các hệ thống thư viện chủ yếu ở Việt Nam (thư viện công cộng, thư viện khoa
học, thư viện trường học phổ thông, thư viện quân đội).

5. Nội dung chi tiết môn học.

CHƢƠNG 1. LÝ LUẬN VỀ THƢ VIỆN.
1.1. Khái niệm thƣ viện
1.1.1. Định nghĩa thư viện
1.1.2. Các yếu tố cấu thành thư viện
1.1.3. Bản chất, chức năng của thư viện
1.1.4. Các nhiệm vụ của thư viện
1.2. Vai trò xã hội của thƣ viện
1.2.1. Thư viện là kho tàng tri thức và các giá trị văn hoá của nhân loại

3.1.3. Chính sách phát triển văn hoá - giáo dục của nhà nước trong từng giai
đoạn lịch sử ảnh hưởng đến sự phát triển của sự nghiệp thư viện
3.2. Cơ sở lý luận và cơ sở pháp lý của nguyên lý tổ chức sự nghiệp thƣ viện
Việt Nam
3.2.1. Cơ sở lý luận của nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam
3.2.2. Cơ sở pháp lý của nguyên lý tổ chức sự nghiệp thư viện Việt Nam
3.3. Các nguyên lý tổ chức sự nghiệp thƣ viện Việt Nam
3.3.1. Nguyên lý Vai trò của Nhà nước
3.3.2. Nguyên lý Bảo đảm tính công cộng
3.3.3. Nguyên lý Phân bố mạng lưới thư viện một cách hợp lý
3.3.4. Nguyên lý Xã hội hoá sự nghiệp thư viện

CHƢƠNG 4. LÝ LUẬN VỀ CÁC LOẠI HÌNH THƢ VIỆN
4.1. Ý nghĩa và cơ sở phân chia các loại hình thƣ viện
4.1.1. Ý nghĩa của việc phân chia các loại hình thư viện
4.1.2. Cơ sở để phân chia các loại hình thư viện
4.2. Các loại hình thƣ viện chủ yếu
4.2.1. Thư viện quốc gia
4.2.2. Thư viện công cộng
4.2.3. Thư viện khoa học
4.2.4. Thư viện tàng trữ
4.2.5. Các loại thư viện hiện đại

CHƢƠNG 5. CÁC HỆ THỐNG THƢ VIỆN CHỦ YẾU Ở VIỆT NAM
5.1. Hệ thống thƣ viện công cộng nhà nƣớc
5.1.1. Thư viện Quốc gia Việt Nam
5.1.2. Thư viện tỉnh/thành
5.1.3. Thư viện quận/huyện
5.1.4. Thư viện phường/xã
5.2. Hệ thống Thƣ viện khoa học

6. Giới thiệu hệ thống thư viện Đức/Trương Đại Lượng dịch: //Tạp chí Thư
viện Việt Nam 2005 Số 1 tr.37-41 (Nơi có tài liệu: Trung tâm TT-TV
ĐHQGHN, Phòng Tư liệu Khoa TT-TV và Giảng viên)
7. Lê Văn Viết. Thư viện học - những bài viết chọn lọc H.: VHTT, 2006
498 tr (Nơi có tài liệu: Trung tâm TT-TV ĐHQGHN, Phòng Tư liệu Khoa TT-TV
và Giảng viên)
8. Nguyễn Hữu Viêm. Sự hình thành thư viện Việt Nam, từ thời Hùng
Vương cho tới ngô Quyền giành độc lập (trước CN tới năm 938)//Tạp chí Thư
viện Việt Nam 2006 Số 3 tr.12-17. (Nơi có tài liệu: Trung tâm TT-TV
ĐHQGHN, Phòng Tư liệu Khoa TT-TV và Giảng viên)
9. Nguyễn Thị Trang Nhung. Hệ thống Thư viện trường phổ thông : Tập
bài giảng H.:ĐHKHXH & NV, 2007. -Tr.?
10. Phan Văn - Nguyễn Huy Chương. Nhập môn khoa học thư viện và
thông tin H.: ĐHQG, 1997 tr (Nơi có tài liệu: Trung tâm TT-TV ĐHQGHN,
Phòng Tư liệu Khoa TT-TV và Giảng viên)
11. Về công tác thư viện: các văn bản pháp quy trong hệ thống thư viện
công cộng. H.: Vụ Thư viện, Bộ VH-TT, 1999. 290 tr.(Nơi có tài liệu: Trung tâm
TT-TV ĐHQGHN, Phòng Tư liệu Khoa TT-TV và Giảng viên)

7. Hình thức tổ chức dạy học. 66
7.1. Lịch trình chung.
Nội dung/Tuần
Hình thức tổ chức dạy học môn học


thư viện (tiếp theo)

2
2
Nội dung 2, tuần 4: Các vấn đề
lý thuyết cơ bản của thư viện học
2

2
Nội dung 2, tuần 5: Các vấn đề
lý thuyết cơ bản của thư viện học
(tiếp theo)
2

2
Nội dung 2, tuần 6: Các vấn đề
lý thuyết cơ bản của thư viện học
(tiếp theo)

1
1

2

2
Nội dung 4, tuần 11: Lý luận về
các loại hình thư viện (tiếp theo)
2

2
Nội dung tuần 12: Bài tập nhóm
về các nội dung 1, 2, 3 và 4.

1
1 2
Nội dung 5, tuần 13: Các hệ
thống thư viện chủ yếu ở Việt
Nam.
2


Nội dung 1, tuần 1: Lý luận về thƣ viện

Hình thức
tổ chức
dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết

2 giờ
- Giới thiệu và trao đổi
với sinh viên về
phương pháp dạy-học
theo tín chỉ.
- Giới thiệu Đề cương
môn học của Giảng
viên.
- Khái niệm, định
nghĩa về thư viện.
- Các yếu tố cấu thành
thư viện.

- Đọc Đề cương môn
học. Đánh dấu những
vấn đề cần trao đổi với

chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết

2 giờ
- Bản chất, chức năng,
nhiệm vụ của thư viện.
-Vai trò xã hội của thư
viện
-Vài nét về lịch sử thư
viện:
+ Thư viện thế giới
- Đọc các TL sau:
+ TL 1 (tr.17-33)
+ TL 2 (tr.15-34)
+ TL 3 (tr.7-22)
+ TL 5
+ TL 8
- Ghi chép lại những 68
+ Thư viện Việt
Nam
- Ra bài tập cá nhân
cho SV
những vấn đề thắc mắc.

Nội dung 1, tuần 3: Lý luận về thƣ viện (tiếp theo)

chuẩn bị cho nội dung
2, tuần 4:
+ TL 1 (tr.65-89)
+ TL 2 (tr.35-38)
+ TL 3 (23-25)
- Nộp bài tập vào tuần
4
(đánh máy khoảng 3
tr.A4) Nội dung 2, tuần 4: Các vấn đề lý thuyết cơ bản của thƣ viện học.

Hình thức
tổ chức
dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết

2 giờ
- Đối tượng nghiên
cứu của thư viện học.
- Phương pháp nghiên
cứu của tượng nghiên


Nội dung 2, tuần 5: Các vấn đề lý thuyết cơ bản của thƣ viện học (tiếp theo)

Hình thức
tổ chức
dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết

2 giờ
- Lịch sử tượng nghiên
cứu của thư viện học.
(Lịch sử tượng nghiên
cứu của thư viện học.
thế giới và lịch sử
tượng nghiên cứu của
thư viện học. Việt
Nam)
- Mối quan hệ giữa
tượng nghiên cứu của
thư viện học. với các
khoa học khác
- Ra bài tập cá nhân
cho sinh viên

sao? Cho 1 ví dụ để
minh hoạ.
Đọc trước các TL
chuẩn bị cho nội dung
3, tuần 7:
+ TL 1 (tr.98-121)
+ TL 2 (tr.71-104)
+ TL 3 (tr.43-49)
+ TL 11.
Nhận
bài
của
sinh
viên.
Giảng
viên
chấm
và trả
vào
tuần7
Thảo luận
1 giờ
Thảo luận những vấn
đề xoay quanh bài tập.
70
Nội dung 3, tuần 7: Lý luận về sự nghiệp thƣ viện


+ TL 2 (tr.105-119)
+ TL 3 (tr.49-56) Nội dung 3, tuần 8: Lý luận về sự nghiệp thƣ viện (tiếp theo)

Hình thức
tổ chức
dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết

2 giờ
- Nguyên lý Nhà nước
tổ chức xây dựng, lãnh
đạo, quản lý sự nghiệp
thư viện Việt Nam.
- Nguyên lý Bảo đảm
tính công cộng.
- Nguyên lý Phân bố
mạng lưới thư viện
một cách hợp lý.
- Nguyên lý Xã hội
hoá sự nghiệp thư
71
nguyên lý nào giữ vai
trò chủ đạo, vì sao?
- Việc thương mại hoá
một số sản phẩm và
dịch vụ thông tin – thư
viện, có vi phạm
nguyên lý Bảo đảm
tính công cộng không?
- Xã hội hoá sự
nghiệp thư viện, có
làm giảm đi vai trò của
Nhà nước không, vì
sao?
+ TL 1 (tr.162-178)
+ TL 2 (tr.148-154)
+ TL 3 (tr.57-64)
KT-ĐG
1 giờ
Kiểm tra kiến thức nội
dung 1, 2, 3.
Sinh viên làm bài độc
lập. Nộp bài cho Giảng
viên khi hết giờ. Nội dung 4, tuần 10: Lý luận về các loại hình thƣ viện

Nội dung 4, tuần 11: Lý luận về các loại hình thƣ viện (tiếp theo)

Hình thức
tổ chức
dạy học
Thời gian,
địa điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết
2 giờ
- Thư viện công cộng.
- Thư viện khoa học
- Thư viện tàng trữ
- Các loại thư viện
hiện đại.
Đọc lại các TL sau:
+ TL 1 (tr.179-207)
+ TL 2 (tr.155-161)
+ TL 3 (tr.64-71)
72
- Ra bài tập nhóm cho

nhóm
Bài tập
1 giờ
Từng nhóm tập xây
dựng đề cương nghiên
cứu khoa học về các
nội dung 1, 2, 3 và 4.
Nộp bài tập cho Giảng
viên vào tuần 13. Nội dung 5, tuần 13: Các hệ thống thƣ viện chủ yếu ở Việt Nam

Hình thức
tổ chức
dạy học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết
2 giờ
- Hệ thống Thư viện
công cộng Nhà nước.
- Hệ thống Thư viện
khoa học.

Nộp bài tập cho Giảng
viên vào tuần 15 73
trong 4 hệ thống thư
viện chủ yếu ở Việt
Nam.

Nội dung tuần 15: Chữa bài tập và ôn tập hết môn

Hình thức
tổ chức
dạy học
Thời
gian, địa
điểm
Nội dung chính
Yêu cầu sinh viên
chuẩn bị
Ghi
chú
Lý thuyết

Bài tập
1 giờ
- Các nhóm tự chấm

viên, thông qua các hoạt động:
Tham gia các buổi nghe giảng lý thuyết;
Đọc tài liệu và chuẩn bị bài trước kho đến lớp;
Làm bài tập và nộp đúng hạn;
Tham gia phát biểu ý kiến xây dựng bài;
Tham gia tích cực các buổi thảo luận.

9.2. Kiểm tra – đánh giá định kỳ
Sinh viên được đánh giá kết quả học tập, thông qua 6 nội dung sau: 74
STT
Hình thức kiểm tra
Tỷ lệ đánh giá
Đặc điểm đánh
giá
1
Đi học đầy đủ, đúng giờ, chú ý nghe
giảng, tích cực phát biểu thảo luận và
làm việc nhóm
5%
Cá nhân
2
Đánh giá kỹ năng đọc tài liệu, thu thập
và xử lý thông tin, phân tích, tổng hợp
vấn đề (Ghi chép nhật ký và tóm tắt nội
dung, ý kiến thắc mắc vào một vở
riêng).
5%

Hình thức: văn phong trong sáng, trình bầy
logic, rõ ràng, sáng sủa. Bài làm đánh máy,
không quá 3 trang khổ A4, nộp đúng hạn.
15%
3
Lập luận: chặt chẽ, sắc sảo
15%

* Tiêu chí đánh giá bài tập nhóm
STT
Tiêu chí đánh giá
Tỷ lệ
đánh giá
1
Nội dung: Xác định đề tài, đối tượng, phạm
vi nghiên cứu rõ ràng, phù hợp với nội dung
môn học. Giải quyết thoả đáng những yêu
cầu đề tài đặt ra.
65%
2
Phân công trách nhiệm và sự hợp tác trong
nhóm chặt chẽ (Bài tập nộp kèm bảng phân
công trách nhiệm và đóng góp của từng
thành viên nhóm)
15%
3
Hình thức: trình bầy logic, rõ ràng, sáng sủa.
Bài làm đánh máy, không quá 5 trang khổ
A4, nộp đúng hạn.
10%


* Cách xây dựng đề kiểm tra viết theo mục tiêu
Lựa chọn ngẫu nhiên các nội dung.
Không cùng hàng cùng cột.
Theo cùng cấp độ mục tiêu.

* Các tiêu chí chính đối với bài thi viết.
Trả lời đúng, đủ nội dung câu hỏi.
Lập luận chặt chẽ, thể hiện khả năng nhận thức vấn đề và tư duy logic trong
giải quyết vấn đề.
Hình thức sáng sủa, đề mục rõ ràng, văn phong trong sáng.

9.4. Lịch thi, kiểm tra (kể cả thi lại).
Thi giữa kỳ:
Thi hết môn:
Thi lại:

Duyệt Chủ nhiệm Bộ môn Giảng viên TS. Nguyễn Huy Chƣơng Th.S Tô Thị Hiền