TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI
KHOA GIÁO DỤC MẦM NON

BÀI TẬP NGHIỆP VỤ CUỐI KHOÁ
ĐỀ TÀI: TÌM HIỂU KHĂ NĂNG PHÁT ÂM ĐÚNG
CỦA TRẺ MẪU GIÁO 3 TUỔI

NGƯỜI HƯỚNG DẪN : T.s Đinh Hồng Thái
NGƯỜI THỰC HIỆN : Bùi thị Nguyên
LỚP ĐHTC HOÀ BÌNH - KHOA GDMN
HOÀ BÌNH, THÁNG 3 NĂM 2004
1
LỜI CẢM ƠN
Em xin trân trọng cảm ơn các thầy giáo trường Đại học sư phạm Hà Nội,
đặc biệt là các thầy cô ở khoa Giáo dục mầm non đã giúp em hoàn thành khóa
học vừa qua.
Em xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc nhất đối với Tiến sĩ Đinh Hồng Thái
- người đã kiên trì, tận tình hướng dẫn em trên bước đường nghiên cứu khoa
học.
Tôi xin chân thành cảm ơn trường mầm non Văn Nghĩa, đặc biệt là các
cô giáo và các cháu mẫu giáo lớp 3-4 tuổi đã giúp đỡ tôi rất nhiều trong thời
gian nghiên cứu và khảo sát thực tế trên trẻ.
Cuối cùng tôii xin chân thành cảm ơn cơ quan, gia đình và bạn bè đã
giúp đỡ, động viên tôi hoàn thành luận văn này./.
Lạc Sơn ngày 10 - 3 - 2004
Tác giả luận văn
BÙI THỊ NGUYÊN
2
PHẦN I : MỞ ĐẦU
A. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI :
I. Cơ sở lý luận:

phục và không hoàn toàn hợp chuẩn với Tiếng Việt. Nên ngay từ trong môi
trường gia đình, xã hội các cháu đã phát âm sai, khi đến trường những nhược
điểm đó cần được chúng ta uốn nắn, điều chỉnh lại.
Với lý do trên tôi chọn đề tài: “Tìm hiểu khả năng phát âm đúng của
trẻ mẫu giáo 3 tuổi” làm đề tài nghiên cứu của mình, từ đó có hướng uốn
nắn và rèn luyện cho trẻ phát âm đúng, không để trẻ phát âm sai hoặc nói
ngọng, giúp trẻ biết điều chỉnh âm lượng, thể hiện đúng ngữ điệu lời nói khi
giao tiếp.
B. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU
Tìm hiểu khả năng phát âm của trẻ mẫu giáo ở 3 tuổi Từ đó nêu ra các
biện pháp sửa lỗi phát âm cho trẻ và rút ra kết luận sư phạm cho việc định
hướng nghiên cứu các phương pháp - biện pháp dạy trẻ phát âm đúng.
C. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
1. Nghiên cứu cơ sở lý luận có liên quan đến khả năng phát
âm đúng của trẻ
2. Khảo sát khả năng phát âm của trẻ
3. Một số biện pháp tác động
D. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1. Đọc tài liệu
2. Quan sát ghi chép
3. Điều tra khảo sát về thực trạng phát âm của trẻ mẫu giáo 3 tuổi:
Thông qua việc quan sát tự nhiên khi trẻ tự nói, khi trẻ giao tiếp với nhau
4
trong giờ học, giờ chơi, giao tiếp giữa cô và trẻ. Tất cả những gì quan sát
được lưu lại trong việc ghi chép cụ thể đối với từng trẻ.
4. Xử lý số liệu
V. ĐỐI TƯỢNG VÀ KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
1. Đối tượng nghiên cứu: Khả năng phát âm của trẻ mẫu giáo 3 tuổi
trong giao tiếp hàng ngày tại ) trường mầm nonVăn Nghĩa - Huyện Lạc
Sơn - Tỉnh Hoà Bình.

* Thành phần vị trí 5 là thanh điệu bao trùm lên toàn bộ âm tiết. Có 6
thanh điệu:
- Thanh ngang :Trên chữ không ghi dấu khi viết
- Thanh huyền
- Thanh sắc
-Thanh nặng
- Thanh hỏi
- Thanh ngã.
* Thành phần ở vị trí 1 là âm đầu do các phụ âm đảm nhiệm
* Thành phần ở vị trí 2 là do âm đệm, đó là nguyên âm trong chữ viết,
được thể hiện bằng chữ O chẳng hạn (Huân, Hoan)
6
* Thành phần ở vị trí 3 là âm chính do các nguyên âm đảm nhiệm. Âm
chính là hạt nhân của âm tiết.
* Thành phần ở vị trí 4 là âm cuối, do các phụ âm bán nguyên âm (i, y,
u, o) đảm nhiệm.
* Các thành phần ở vị trí 2, 3, 4 ghép lại với nhau thành một bộ phận
gọi là phần vần. Âm bao giờ cũng phải có âm chính và thanh điệu, vị trí còn
lại có thể có hoặc không.
- Âm tiết tiếng việt có cấu trúc hai bậc : Bậc thứ nhất bao gồm những
thành tố trực tiếp của nó, bậc thứ hai bao gồm những thành tố của phần vần
Âm tiết

Bậc 1 : Thanh điệu Âm đầu phần vần
Bậc 2 : Âm đệm Âm chính Âm cuối
* Thanh điệu là sự thay đổi độ cao những âm tiết : ba, bã, bá đối lập với bà,
bả, bạ về độ cao. Các âm tiết trước đều được phát âm với cao độ cao, các âm
tiết sau phát âm với cao độ thấp.
* Thanh điệu là sự thay đổi về âm điệu, trong những âm tiết trên thì
những âm tiết cùng thuộc độ cao lại đối lập nhau về sự biến thiên của độ cao,

+ Phụ âm hữu thanh : Dây thanh rung (b, d, v, i, r)
8
+ Phụ âm vô thanh : Dây thanh không rung (t, c, k, p, i, s)
- Về vị trí cấu âm ta phân phụ âm thành :
+/ Phụ âm môi : p, b, m, f, v
+/ Phụ âm lưỡi : d, t, s, z, l, n
+/ Phụ âm hầu : h, c, nh
Trong các âm lưỡi sự đối lập nhau giữa đầu lưỡi bẹt : t, s, l, n; đầu lưỡi
quặt : r, g.
Phần vần là do thành phần của âm đệm, âm chính, âm cuối ghép với
nhau thành một bộ phận gọi là phần vần.
Ví dụ : Âm tiết Huấn có các thành tố sau:
Thanh điệu: thanh sắc
H là âm đầu
U là âm đệm
A là âm chính
N là âm cuối.
II. Những đặc điểm phát âm của trẻ mẫu giáo
Âm tiết của ngôn ngữ là đơn vị âm thanh nhỏ nhất trong lời nói không
thể phân chia được nữa. Âm thanh tức là sự phân biệt các âm của ngôn ngữ,
còn phát âm chúng sẽ học sau. Sự phát âm đúng có liên quan chặt chẽ với sự
phối hợp nhịp nhàng giữa các cơ quan phát âm của trẻ.
Phát âm của trẻ phụ thuộc vào sự hoàn thiện của bộ máy phát âm. Ở tuổi
mẫu giáo những điều kiện này đã đạt được mức tương đối ổn định cho nên trẻ
đã có thể phát âm được hầu hết các âm vị. Tuy nhiên một số trẻ vẫn còn mắc
một số lỗi về phát âm như lỗi về thanh điệu, âm đầu, âm đệm, âm chính. Vì
vậy, trẻ phát âm chưa chính xác, nguyên nhân ở đây một phần do tiếng địa
phương.
9
III. Nội dung và phương pháp luyện phát âm:

Âm đệm chỉ được đọc lướt qua nên trẻ khó ghi nhận những âm chính vì
thế âm đệm thường bị bỏ qua.
VD : Trẻ phát âm “quả chuối” thành “cả chối”; “loắt choắt” thành “lắt
chắt”.
Có thể nói rằng trẻ mầm non dễ hình thành sự phát âm chuẩn và đúng
dần theo độ tuổi. Chính vì vậy cô giáo mầm non cần chú ý tới quá trình làm
mẫu khi phát âm chuẩn, chậm, rõ ràng.ở đây muốn nói rằng trong trường
mầm non không chỉ dạy trẻ phát âm chuẩn và đúng cho những trẻ khuyết tật
mà cần phải dạy phát âm cho tất cả các cháu.
Dạy phát âm cho trẻ cần được tiến hành ở mọi lúc, mọi nơi (trên tiết học,
giờ ra chơi, trong khi giao tiếp). Cần giành nhiều thời gian để rèn phát âm
đúng cho trẻ khuyết tật. Ngoài việc giáo viên luyện phát âm và sửa cho trẻ ra
thì cô nên tạo điều kiện để trẻ tiếp xúc trao đôỉ và tự sửa cho nhau.
Ở các trường mầm non ngoài việc rèn luyện phát âm đúng cho trẻ ra còn
có các trò chơi như trò chơi bắt chước tiếng kêu của các con vật hay tiếng còi
của các phương tiện giao thông.
VD : Tiếng kêu con chó : Gâu gâu
Tiếng kêu con mèo: Meo meo
Tiếng kêu con lợn: ủn ỉn
Tiếng còi xe ô tô: Pin, pin
11
Ta cũng có thể sử dụng trò chơi “con gì biến mất”: Cô đặt một số con vật
lên bàn và giới thiệu với trẻ từng con vật, giành thời gian một hai phút để trẻ
ghi nhớ, khi chơi cô nói “trời tối rồi” trẻ sẽ nhắm mắt lại cô cất đi một con
vật, cô nói “trời sáng rồi” cháu mở mắt ra và đoán tên con vật cô vừa cất đi
nếu cháu đoán đúng tên con vật đó, nếu trong khi trẻ phát âm sai cô có thể
làm mẫu lại rõ ràng, chuẩn xác cho các cháu tập nói theo.
VD : Cháu mở mắt và đoán tên con vật (con gà) thì trẻ phát âm thành
“con ngà” cô cần phải làm mẫu và luyện trẻ nói đúng là “con gà”
Hoặc trò chơi “tai ai tinh” cô bắt chước tiếng kêu các con vật và yêu cầu

Có hương sen thơm
Bên hồ nước đầy
Có lời mẹ hát
Ngọt bùi hôm nay
Hạt gạo làng ta
Có bão tháng bảy
Có mưa tháng ba
Giọt mồ hôi sa
Những trưa tháng sáu
Nước như ai nấu
Chết cả cá cờ
Cua ngoi lên bờ
Mẹ em xuống cấy…
13
Hoặc qua các bài đồng dao:
“Rủ nhau xem cảnh kiếm hồ
Xem cầu Thê Húc, xem đền Ngọc Sơn
Đài nghiên, Tháp bút chưa sờn
Hỏi ai gây dựng nên non nước này?”
“Đường vô xứ Nghệ quanh quanh
Non xanh, nước biếc như tranh hoạ đồ”
Ngoài ra khi chữa lỗi phát âm cho trẻ trong trường hợp trẻ không phát
âm chuẩn được qua các bài ca dao đồng dao ta cần hướng sự chú ý của trẻ
bằng cách đọc thong thả, rõ ràng các từ (hoặc cụm từ theo nhóm 1 và 2):
1. Giọt sương, sáng nay, buổi sáng, hoa sen, bác sĩ, ánh sáng, sớm
mai…
2. Mùa xuân, xinh đẹp, xanh rờn, ngồi xuống, bé xíu, xin lỗi, làng xóm.
Khi trẻ đã phát âm đúng s - x thì cùng một lúc cho trẻ phát âm các từ hay
cụm từ sau:
Sang xuân

GIÁO
I. CƠ SỞ TIẾN HÀNH KHẢO SÁT:
Để khảo sát thực trạng phát âm của trẻ mẫu giáo nơi tôi nghiên cứu là
trường mầm non Văn Nghĩa - Lạc Sơn - Hoà Bình. Trường nằm trên địa bàn
khu trung tâm của xã, mới được thành lập nhưng cơ sở vật chất khá đầy đủ,
lớp học rộng rãi, thoáng mát sạch sẽ, có đầy đủ trang thiết bị và một số đồ
chơi phục vụ cho việc học tập và vui chơi của các cháu. Trường có 22 cán bộ
giáo viên và nhân viên. Trong đó Ban giám hiệu có 2 người (hiệu trưởng và
hiệu phó), giáo viên nhà trẻ là 2, giáo viên mẫu giáo là 15, bảo vệ và phục vụ
là 3 người.
15
Trình độ:
Đại học là 2 người
Cao đẳng : 1 người
Trung cấp: 11 người
Sơ cấp: 7 người
Chưa qua đào tạo: 1 người (bảo vệ)
Giáo viên dạy lớp 3 tuổi mà tôi điều tra là cô giáo Bùi Thị Hạnh và cô Bùi
Thị Thanh, các cô giáo đều có trình độ về chuyên môn (trung cấp) và đều là
giáo viên tâm huyết với nghề, chịu khó học hỏi tìm tòi những kiến thức phục
vụ cho việc dạy và học. Mặc dù các cô mới ra trường được 3 năm nhưng các
cô đã có không ít kinh nghiệm nuôi dạy trẻ, hơn nữa 100% các cháu học ở
trường là con em dân tộc ở vùng nông thôn miền núi (thuộc vùng 135 của
chính phủ). Vì vậy, các bậc phụ huynh rất chú trọng việc chăm sóc con cái
học hành cho nên đó cũng là điều kiện thuận lợi cho việc dạy và học của cô
và trẻ ở trường mầm non. Chính vì vậy, trường mầm non là một trong những
điều kiện phát triển tốt nhất về đức, trí, thể, mỹ và lao động.
* KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU :
Để tiến hành điều tra trong 6 tuần với số cháu là 12 cháu ( 5 cháu gái và
7 cháu trai). Các cháu đều 3 tuổi và có sức khoẻ tốt, các chỉ số tâm sinh lý

BÙI VĂN DUY
Nam 25/9/2000 Làm ruộng
6
BÙI VĂN HUY
Nam 17/10/2000 Làm ruộng
7
BÙI THỊ TUYẾT
Nữ 19/12/2000 Làm ruộng
8
BÙI THỊ HƯƠNG
Nữ 12/9/2000 Làm ruộng
9
BÙI THỊ NGỌC
Nữ 15/8/2000 Cán bộ nhà nước
10
BÙI TUẤN ANH
Nam 8/11/2000 Làm ruộng
11
BÙI THỊ PHƯƠNG
Nữ 22/8/2000 Làm ruộng
12
BÙI VĂN QUANG
Nam 20/12/2000 Làm ruộng
Như vậy, tính đến tháng 3 năm 2004 cháu có tháng tuổi nhiều nhất là 43
tháng, cháu cùng tuổi ít tháng nhất là 39 tháng. ở đây các cháu cùng độ tuổi
nên việc theo dõi đánh giá là rất thuận lợi mặc dù có sự chênh lệch về tháng.
Cách đánh giá kết quả về khả năng phát âm của trẻ xếp theo 4 loại đó là: tốt,
khá, trung bình, yếu :
- Cháu không mắc lỗi : Tốt
- Cháu mắc từ 2 -3 lỗi : khá

- 10 cháu xếp loại yếu đạt 83%
Với kết quả trên cho ta thấy khả năng phát âm của trẻ mẫu giáo 3 tuổi
vẫn còn yếu. Song, sự tăng dần về tháng tuổi thì khả năng phát âm của trẻ là
hợp lý.
Các cháu sinh đầu năm thì số lỗi mắc ít hơn các cháu sinh vào cuối năm.
Có những cháu sinh cùng tháng như cháu Bùi Thị Tuyết sinh ngày 19 -
12 - 2000 và cháu Bùi Văn Quang sinh ngày 20 - 12 - 2000 thì số lỗi phát âm
của 2 cháu lại có sự khác nhau. Hay cháu Bùi Thị Nguyệt sinh ngày 10 - 8 -
2000 và cháu Bùi Văn Châu, Bùi Thị Ngọc cũng sinh cùng tháng 8 năm 2000
nhưng số lỗi phát âm cuả cháu lại có sự chênh lệch do những nguyên nhân
sau: Cháu thường xuyên nghỉ học, bố mẹ không quan tâm đến con có đi học
hay không. Mặt khác cháu nhút nhát không hay chơi với bạn và cô giáo, ngoài
ra còn có những nguyên nhân vì hoàn cảnh gia đình quá phức tạp như bố mẹ
bỏ nhau, con sống với ông bà nội nên đứa trẻ ít nói, không chịu tiếp xúc với
ai, đặc biệt là với cô giáo thì trẻ sợ và hay khóc khi gặp cô.
20
Các số lỗi mà trẻ mắc phải đều là các lỗi phụ âm phát âm khó và một số
phần vần khó phát âm như dấu ngã trẻ thường phát âm thành dấu sắc vì 100%
trẻ là con em dân tộc miền núi nên hay phát âm sai. Mặt khác do bộ máy phát
âm của trẻ như môi, lưỡi, hàm chuyển động chưa linh hoạt nên khi phát âm
trẻ dễ bị sai. Hơn nữa trẻ bị ảnh hưởng quá nhiều về tiếng nói của dân tộc ít
người, những âm sai được lặp đi lăp lại nhiều lần. Vì thế, đứa trẻ sinh ra đã
được nghe rồi và bắt chước tạo thành một thói quen khó sửa, ở thanh điệu và
một số phụ âm và phần vần trẻ thường hay nói ngọng hay bớt đi âm đệm nào
đó để dẫn đến phát âm sai mà trẻ chưa phân biệt được, người lớn còn có lối
sống cũ nên không coi điều đó là quan trọng.
CHƯƠNG III
Một số biện pháp luyện phát âm cho trẻ
Qua khảo sát và điều tra các cháu ở độ 3 tuổi cho thấy các lỗi mà các cháu
mắc phải đều là các phụ âm được phát âm giống nhau. Do đó khi phát âm nếu

Hoặc cô tạo mô hình ở góc học tập để dẫn dắt trẻ đi thăm quan và hỏi trẻ
tên con vật, đồ vật, yêu cầu trẻ bắt chước tiếng kêu hay tiếng còi của chúng.
Việc sửa lỗi phát âm cho trẻ mầm non bằng các trò chơi được tiến hành
thường xuyên sẽ gây được hứng thú trong học tập và rèn luyện phát âm cho
trẻ.
2. Sưu tầm các bài thơ, câu thơ, ca dao, đồng dao, câu đố để dạy trẻ phát
âm đúng, chính xác phụ âm s và x tôi dạy trẻ đọc các bài thơ, ca dao, đồng
dao sau:
“Tu hú là chú Bồ các
Bồ các là bác chim Ri
Chim Ri là dì Sáo sậu
Sáo sậu là cậu sáo đen
Sáo đen là em tu hú’’
“Con vỏi con voi
22
Cái vòi đi trước
Hai chân trước đi trước
Hai chân sau đi sau”
“Bắp cải xanh
Xanh man mát
Bắp cải sắp
Sắp vòng tròn
Búp cải non
Năm ngủ giữa”
“ông sảo ông sao
Ông vào cửa sổ
Ông ở với tôi
Ông ngồi lên chiếu”
Luyện phát âm phụ âm “tr” để khi trẻ phát âm không thành “t” tôi đã
luyện cho trẻ qua các bài thơ sau:

- Cười rúc rích
- Đường khúc khuỷu
- Nói khe khẽ
Luyện phát âm phụ âm “g” để khi đọc trẻ không phát âm thành “ng”
Con gà cục tác lá chanh
Hay đỗ đầu hè hay chạy rông rông
24
Má gà thì đỏ hồng hồng
Cái mỏ thì nhọn cái mồng thì tươi
Hay bài thơ: Giếng làng em của Kim Tuyến
Giếng làng em mát
Cô bác cùng đào
Em góp công lao
Giữ gìn sạch sẽ
Giếng em mát mẻ
Vui vẻ bà con
Kìa ông trăng tròn
Luyện phát âm phụ âm “qu” để khi trẻ phát âm không thành “c” tôi chọn
các bài thơ ca dao, đồng dao sau:
Là quả hay là quất
Là trăng hay là sao
Có ai đánh đâu nào
Mà lại tên là Quất.
(Quất - Vũ Hạnh Thắm)
Mặt khác cô có thể cho trẻ đọc riêng từ “quả”, quất, quýt, quên…Cần
cho trẻ đọc nhiều lần để trẻ nhớ lâu.
Luyện phát âm phụ âm “p” để khi đọc không thành “b”
Pí pô, pí pô
Em tập lái ô tô
Khi nào em lớn