Pháp luật về kiểm soát giao dịch tư lợi trong
hoạt động kinh doanh của các ngân hàng
thương mại ở Việt Nam

Phạm Hải Ly

Khoa Luật
Luận văn ThS Chuyên ngành: Luật Kinh tế; Mã số 60 38 50
Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Thuận
Năm bảo vệ: 2013 Abstract. Trình bày khái niệm giao dịch tư lợi nói chung, giao dịch tư lợi tại ngân
hàng thương mại nói riêng và pháp luật điều chỉnh giao dịch này trên thực tế. Tìm hiểu
các biện pháp pháp luật đặt ra nhằm kiểm soát giao dịch tư lợi trong hoạt động kinh
doanh ngân hàng thương mại ở Việt Nam, từ đó đánh giá các quy định pháp luật về
vấn đề này. Trên cơ sở các đánh giá, kiến nghị một số vấn đề để hoàn thiện pháp luật
trong kiểm soát giao dịch tư lợi trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương
mại.
Keywords. Pháp luật Việt Nam; Giao dịch tư lợi; Hoạt động kinh doanh; Ngân hàng
thương mại; Luật dân sự.

Content
MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Thực tế ở Việt Nam hiện nay, hệ thống ngân hàng đang đứng trước có nguy cơ sẽ có
không ít ngân hàng đổ vỡ hoặc phá sản do quản lý yếu kém, không đánh giá được thực chất
tình hình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp đi vay bởi rất nhiều trong số khoản vay của
doanh nghiệp đã được thực hiện bằng “quan hệ”, bằng những giao dịch phi lợi ích ngân hàng,

có những thay đổi một cách đồng bộ để kịp thời ngăn ngừa và xử lý các hành vi tư lợi trong
hoạt động ngân hàng. Tại Việt Nam, pháp luật về ngân hàng và các tổ chức tín dụng qua
nhiều lần sửa đổi cũng đã điều chỉnh vấn đề này nhưng tính răn đe chưa cao nên việc nghiên
cứu, bổ sung quy định pháp luật về kiểm soát giao dịch tư lợi trong hoạt động của các ngân
hàng nói chung và nhất là ngân hàng thương mại nói riêng ở Việt Nam là rất cần thiết. Chính
vì lẽ đó, tác giả đã chọn “Pháp luật về kiểm soát các giao dịch tư lợi trong hoạt động kinh
doanh của các ngân hàng thương mại ở Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu của mình với mong
muốn góp phần vào việc hoàn thiện pháp luật về kiểm soát giao dịch tư lợi, đặc biệt trong lĩnh
vực ngân hàng, hạn chế các giao dịch xấu nhằm hạn chế nợ xấu, lấy lại lòng tin của công
chúng đầu tư, ổn định kinh tế vĩ mô.
2. Mục tiêu nghiên cứu đề tài
2.1. Mục tiêu chung
Việc nghiên cứu đề tài nhằm mục tiêu tìm hiểu giao dịch tư lợi và pháp luật điều chỉnh
giao dịch này trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại trên thực tế, qua đó thấy
được những ưu điểm và hạn chế của các quy định hiện hành nhằm đề xuất một số giải pháp
hoàn thiện pháp luật về vấn đề này.
2.2. Mục tiêu cụ thể
Nghiên cứu đề tài nhằm một số mục tiêu cụ thể sau:
Thứ nhất, nắm bắt được khái niệm giao dịch tư lợi nói chung, giao dịch tư lợi tại ngân
hàng thương mại nói riêng và pháp luật điều chỉnh giao dịch này trên thực tế.
Thứ hai, thấy được các biện pháp pháp luật đặt ra nhằm kiểm soát giao dịch tư lợi
trong hoạt động kinh doanh ngân hàng thương mại, từ đó đánh giá các quy
định pháp luật về vấn đề này.
Thứ ba, trên cơ sở các đánh giá, kiến nghị một số vấn đề để hoàn thiện pháp luật trong
kiểm soát giao dịch tư lợi trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại.
3. Tình hình nghiên cứu đề tài
Pháp luật về kiểm soát giao dịch tư lợi trong hoạt động kinh doanh của các ngân hàng
thương mại ở Việt Nam là một đề tài khá mới mẻ dù rằng đã có một số các công trình nghiên
cứu có liên quan như:
- Trần Bảo Ánh (2010), “Kiểm soát các giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi theo Luật

Chương 1: Khái quát chung về giao dịch tư lợi và kiểm soát giao dịch tư lợi trong hoạt
động kinh doanh của các ngân hàng thương mại.
Chương 2: Thực trạng pháp luật về kiểm soát giao dịch tư lợi trong hoạt động kinh
doanh của các ngân hàng thương mại.
Chương 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về kiểm soát giao dịch tư lợi
trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại.

Reference

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tiếng Việt
1. Trần Bảo Ánh (2010), “Kiểm soát các giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi theo Luật
Doanh nghiệp 2005”, Tạp chí Luật học, (9).
2. Nguyễn Ngọc Bích và Nguyễn Đình Cung (2009), Công ty vốn, quản lý và tranh chấp
theo Luật Doanh nghiệp 2005, NXB. Tri thức, Hà Nội.
3. Bộ Tài Chính (2007), Quyết định 12/2007/QĐ-BTC ngày 13/03 về Quy chế quản trị công
ty áp dụng cho các công ty niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán/ Trung tâm Giao
dịch Chứng khoán do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành, Hà Nội.
4. Bộ Tài Chính (2012), Thông tư 121/2012/TT-BTC ngày 26/07 quy định về quản trị công
ty áp dụng cho công ty đại chúng, Hà Nội.
5. Bộ Tư pháp (2009), Báo cáo số 111/BC-HĐTĐ ngày 11/06 Báo cáo thẩm định Dự án
Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi), Hà Nội.
6. Chính phủ (2004), Nghị định 202/2004/NĐ-CP ngày 10/12 về việc xử phạt vi phạm hành
chính trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng, Hà Nội.
7. Chính phủ (2009), Nghị định số 59/2009/NĐ-CP ngày 16/12 về tổ chức và hoạt động của
ngân hàng thương mại, Hà Nội.
8. Chính phủ (2011), Nghị định 95/2011/NĐ-CP ngày 20/10 về việc sửa đổi, bổ sung một số
điều của Nghị định 202/2004/NĐ-CP ngày 10/12/2004 của Chính phủ về xử phạt vi
phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng, Hà Nội.
9. Chính phủ (2012), Nghị quyết 37/NQ-CP ngày 03/08 về phiên họp Chính phủ thường kỳ

23. Ngô Thị Bích Phương (2007), Kiểm soát các giao dịch có nguy cơ phát sinh tư lợi theo
quy định của Luật Doanh nghiệp năm 2005, Luận văn Thạc sỹ luật học, Hà Nội.
24. Quốc hội (1997), Luật Các tổ chức tín dụng, Hà Nội.
25. Quốc hội (1999), Bộ luật Hình sự, Hà Nội.
26. Quốc hội (2004), Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Các tổ chức tín dụng 1997, Hà
Nội.
27. Quốc hội (2005), Bộ Luật Dân sự, Hà Nội.
28. Quốc hội (2005), Luật Doanh nghiệp, Hà Nội.
29. Quốc hội (2009), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự, Hà Nội.
30. Quốc hội (2010), Luật Các tổ chức tín dụng, Hà Nội.
31. Quốc hội (2010), Luật Ngân hàng Nhà nước, Hà Nội.
32. Nguyễn Đỗ Quốc Thọ (2012), “Quản trị Ngân hàng: nhìn từ góc độ ủy quyền, tác
nghiệp”, Tạp chí Ngân hàng, (6), tr. 13.
33. Thủ tướng Chính phủ (2009), Quyết định 83/2009/QĐ-TTg ngày 27/05 quy định chức năng,
nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng trực
thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Hà Nội.
34. Uỷ ban Kinh tế khóa 12 (2009), Báo cáo số 1133/BC-UBKT12 ngày 29/10 báo cáo thẩm
tra Dự án Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi), Hà Nội.
35. Uỷ ban Kinh tế khóa 12 (2009), Báo cáo số 1191/BC-UBKT12 ngày 16/12 báo cáo một
số vấn đề lớn của Dự thảo Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi), Hà Nội.
36. Uỷ ban Kinh tế khóa 12 (2009), Bản tổng hợp ý kiến các vị đại biểu Quốc hội thảo luận
tại Tổ và Hội trường về Dự án Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi) ngày 01/12, Hà Nội.
37. Uỷ ban thường vụ Quốc hội khóa 12 (2012), Báo cáo số 322/BC-UBTVQH12 ngày
15/05 Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý Dự án Luật Các tổ chức tín dụng (sửa đổi),
Hà Nội.
38. Lê Đình Vinh (2004), “Kiểm soát giao dịch tư lợi trong công ty theo Luật Doanh
nghiệp”, Tạp chí Luật học, (1).
Tiếng Anh
39. Henry Campbell Black (Bryan A. Garner editor 2004), Black Law dictionary 8
th