Đề 1 : Điều 2 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 1992 đã sửa đổi,
bổ sung năm 2001 ghi : “Nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam là nhà nước pháp
quyền XHCN của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Tất cả quyền lực nhà nước
thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp
nông dân và đội ngũ trí thức. Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và
phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền hành pháp, lập
pháp và tư pháp”. Đồng chí hãy phân tích làm rõ những nội dung trên
Bài làm
Đại hội Đảng lần thứ IX đã khẳng định vấn đề xây dựng nhà nước pháp quyền
XHCN của dân, do dân, vì dân là một quan điểm chỉ đạo thống nhất và xuyên suốt
Đảng ta. Điều này cũng đã được Hiến pháp năm 1992 (bổ sung) nhận tại Điều 2 :
“Nhà nước cộng hòa XHCN Việt Nam là nhà nước pháp quyền XHCN của nhân
dân, do nhân dân, vì nhân dân. Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà
nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí
thức. Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các cơ
quan nhà nước trong việc thực hiện các quyền hành pháp, lập pháp và tư pháp”.
Bằng lý luận về nhà nước pháp luật, chúng ta hãy phân tích là rõ vấn đề trên.
1. Cơ sở để đảm bảo của nhà nước CHXHCN Việt Nam là nhà nước pháp
quyền của dân, do dân, vì dân:
Nhà nước pháp quyền XHCN do nhân dân ta xây dựng là nhà nước pháp
quyền của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Điều này được quy đinh khách quan
từ cơ sở kinh tế và chế độ chính trị XHCN. Về cơ sở chính trị, nó xuất phát từ bản
chất của nhà nước ta là nhà nước của giai cấp công nhân mà ý chí, nguyện vọng, lợi
ích của giai cấp công nhân là thống nhất với ý chí, nguyện vọng, lợi ích của nhân
dân lao động, của dân tộc, sự thống nhất về lợi ích đó dẫn đến sự thống nhất về ý
chí và hành động của tuyệt đại quần chúng nhân dân lao động. Về cơ sở kinh tế của
nhà nước, nhà nước ta là nhà nước được xây dựng trên nền tảng kinh tế XHCN, với
chế độ công hữu về những tư liệu sản xuất chủ yếu, nghĩa là nhân dân lao động
chính là chủ sở hữu của các tư liệu SX chủ yếu. Đây chính là điều kiện để đảm bảo
quyền làm chủ của nhân dân, bởi vì giai cấp nào, lực lượng nào nắm giữ kinh tế (mà
chủ yếu là nắm giữ các TLSX quan trọng) thì giai cấp ấy, lực lượng ấy mới thật sự

dân”. Đồng thời chính nhân dân thực hiện quyền giám sát tối cao đối với các cơ
quan nhà nước trong việc sử dụng quyền lực mà nhân dân ủy nhiệm. Quyền giám
sát đó được thực hiện bằng cơ chế hợp lý và công cụ pháp lý có hiệu quả nhất
Từ những phân tích trên cho thấy, ở nhà nước ta quyền lực nhà nước thuộc
về nhân dân, nhân dân sử dụng quyền lực nhà nước thông qua Quốc hội và Hội
đồng nhân dân. Quyền lực nhà nước của nhân dân thống nhất và tập trung. Bằng
con đường đó, nhân dân mới thật sự quyết định công việc của đất nước mình vì lợi
ích của chính mình
* Nhà nước do nhân dân :
Nhà nước do nhân dân thể hiện ở việc khi đưa đường lối, chính sách, pháp
luật nhà nước phải đảm bảo phải do nhân dân quyết định, nhân dân thưc hiện và
dân kiểm tra, tức là phải thực hiện phương châm “dân biết, dân làm, dân kiểm tra” .
Tính nhân dân, tính dân chủ trong quá trình hoạt động xây dựng pháp luật, được thể
hiện ở tính quyết định sáng tạo của nhân dân. Nhân dân là chủ thể sáng tạo pháp
luật, vừa ủy quyền cho quốc hội lập pháp, vừa tham gia góp ý kiến vào các dự án
Luật, đồng thời nhân dân là chủ thể lớn nhất thực hiện pháp luật, phát hiện những
điểm yếu của hệ thống pháp luật khi đưa vào cuộc sống
Đặc điểm này đòi hỏi khi xây dựng pháp luật phải phản ánh đúng đắn ý chí
của đại đại số nhân dân lao động, thể hiện chính xác các giá trị mà xã hội ủng hộ.
Đồng thời đặc điểm này được thể hiện pháp luật sau khi ban hành phải được cả xã
hội chấp hành triệt để, chính xác. Hơn nữa, hoạt động xây dựng pháp luật lấy mục
tiêu ban hành pháp luật vì con người, phục vụ con người. Muốn làm được điều đó,
khi xây dựng các văn bản pháp luật, nhà nước phải thu hút đông đảo mọi người
tham gia vào quá trình xây dựng pháp luật, càng nâng cao chất lượng của pháp luật,
đồng thời chuẩn bị cho nhân dân tuân thủ pháp luật.
* Nhà nước vì nhân dân :
Bản chất của nhà nước ta là nhà nước vì dân thể hiện trước hết mọi chính
sách và giải pháp kinh tế - xã hội của nhà nước đều phục vụ nhân dân, đảm bảo
quyền lợi cho nhân dân, thể hiện nguyên tắc :”dưới chế độ dân chủ, không phải con
người tồn tại vì pháp luật, mà pháp luật tồn tại vì con người” . Điều này ở nhiệm vụ

nhà nước pháp quyền của dân, do dân và vì dân là phải ra sức xây dựng một đội
ngũ cán bộ công chức viên chức nhà nước có đầy đủ phẩm chất và năng lực, có một
tầm cao về năng lực trí tuệ, phẩm chất, tư duy và năng lực nghiệp vụ.
Trong môi trường kinh tế xã hội hiện nay, chủ nghĩa cá nhân trong hàng ngũ
cán bộ viên chức nhà nước đang có cơ hội phát triển. Tình trạng tham nhũng trong
bộ máy Đảng, nhà nước đang trở nên bức xúc. Tham nhũng đã được Đảng đánh giá
là quốc nạn. Nó lại gắn liền với quan liêu, cửa quyền, hách dịch, lãng phí Vấn đề
xây dựng đạo đức đang trở thành vấn đề hàng đâu của công cuộc xây dựng bộ máy
nhà nước. Phải hết sức coi trọng giáo dục đạo đức nhưng cũng không biến quá trình
giáo dục thành một quá trình đạo đức đơn thuần mà đi đôi với với giáo dục phải xứ lý
nghiêm minh mọi dựa vi phạm luật pháp của bất cứ ai. Việc thực hiện nhiêm vụ từng
bước phát triển kinh tế tri thức như Đại hội IX của Đảng đã đề ra cùng việc chống lại
các nguy cơ đòi hỏi đội ngũ cán bộ công viên chức nhà nước
* Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh công
- nông và đội ngũ trí thức, do Đảng cộng sản lãnh đạo
Như đã nói ở phần trên, quyền lực trong nhà nước không phải là quyền lực
của cá nhân hay của bộ máy nhà nước mà phải thật sự là của toàn thể nhân dân,
dựa trên nền tảng là liên minh công – nông và đội ngũ trí thức. Liên minh giai cấp
công nhân với giai cấp nông dân và đội ngũ trí thức chẳng những là yêu cầu khách
quan về chính trị, làm nền tảng vững chắc cho nhà nước trong sự nghiệp bảo vệ và
xây dựng CNXH, mà còn là yêu cầu khách quan của sự nghiệp phát triển kinh tế,
văn hóa, xã hội của đất nước. Liên minh thể hiện tính quy luật chung của cách mạng
XHCN ở những nước có nông dân chiếm đại bộ phận dân cư và thường có nền kinh
tế chậm phát triển như nước ta. Đồng thời với xu hướng nền kinh tế tri thức đang
phát triển mạnh cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ đòi hỏi
phải có sự liên minh chặt chẽ giữa giai cấp công nhân và đội ngũ tri thức mới có thể
3
xác định được đường lối, chính sách đúng đắn và tổ chức thực hiện tốt sự nghiệp
công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước.
Cần phải thấy rằng trong điều kiện nước ta, nếu không do Đảng cộng sản lãnh

XHCN. Không có kỷ cương luật pháp thì không có CNXH. Không có kỷ cương, luật
pháp thì cũng không có nhà nước pháp quyền, không có xã hội ổn định, xã hội trở
thành vô chính phủ, không sao chống được tệ nạn quan liêu, cửa quyền, độc đoán,
tham nhũng và từ đó làm sao giải quyết được mối quan hệ giữa nghĩa vụ và quyền
lợi, giữa con người với con người, con người với cộng đồng, giữa cấp trên với cấp
dưới, giữa lợi ích cá nhân với lợi ích tập thể, lợi ích xã hội và bảo vệ được tính công
băng xã hội. XHCN là một xã hội dược tổ chức trên cơ sở luật pháp. Luật pháp là cái
thể hiện, là cái đảm bảo cho quyền làm chủ của nhân dân lao động và là công cụ để
quản lý xã hội.
Nói Nhà nước ta là nhà nước pháp quyền có nghĩa là nhà nước hoạt động
dựa trên cơ sở của pháp luật, vai trò và nhiệm vụ của Nhà nước chỉ được thực hiện
thông qua pháp luật và cũng bị hạn chế bởi chính pháp luật Nói cách khác, nguyên
tắc của nhà nước pháp quyền XHCN là nhà nước và công dân đều phải thừa nhận
tính tối cao của pháp luật. Tính pháp quyền XHCN của nhà nước ta được thể hiện ở
các đặc trưng như sau :
- Nhà nước pháp quyền XHCN là nhà nước trong đó quyền dân chủ, quyền tự
do và lợi ích chính đáng của con người, của công dân được nhà nước bảo đảm và
bảo vệ.
4
- Nhà nước pháp quyền là nhà nước có hệ thống pháp luật hoàn chỉnh, phù
hợp để điều chỉnh các lĩnh vực đời sống kinh tế xã hội và pháp luật giữ vai trò tối
cao. Nhà nước pháp quyền quản lý và điều hành xã hội bằng pháp luật, dùng pháp
luật làm công cụ điều tiết chủ yếu mối quan hệ giữa con người với con người, tăng
cường pháp chế, xử lý nghiêm minh, kịp thời mọi vi phạm pháp luật nhằm thực hiện
và bảo vệ được các quyền tự do dân chủ, đặc biệt là quyền tự do kinh doanh và lợi
ích hợp pháp của nhân dân, ngăn ngừa sự tuỳ tiện lạm dụng từ phía cơ quan nhà
nước, cán bộ công chức nhà nước, đồng thời ngăn ngừa hiện tượng dân chủ cực
đoan, vô kỷ luật, thiếu kỷ cương. Đó là nhà nước mà mọi tổ chức, kể cả tổ chức
Đảng đều hoạt động dựa cơ sở pháp luật, tuân thủ pháp luật, chịu trách nhiệm trước
công dân về các hoạt động của mình. Mọi công dân đều phải có nghĩa vụ chấp hành

là do luật pháp chưa đầy đủ, cơ chế có nhiều sơ hở, ngay cả những vấn đề đã có
luật pháp nhưng chưa quản lý việc thi hành luật pháp không chặt chẽ và xử lý những
vụ vi phạm luật pháp không nghiêm, thậm chí còn có cả tiêu cực trong việc xử lý các
vi phạm luật pháp.
4. Quyền lực nhà nước là thống nhất, có sự phân công và phối hợp giữa các
cơ quan nhà nước, trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư
pháp.
Nhà nước ta là nhà nước trong đó bảo đảm tất cả quyền lực nhà nước thuộc
về nhân dân, vì thế quyền lực nhà nước là thống nhất, không “tam quyền phân lập”
nhưng có sự phân công rành mạch và phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà
5
nước trong việc thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp, trong đó sự
thống nhất là nền tảng, sự phân công và phối hợp là phương thức để đạt được sự
thống nhất của quyền lực. Cách tổ chức này nhằm vừa bảo đảm tính độc lập chủ
động, tính trách nhiệm cao của từng cơ quan nhà nước trong việc thực thi quyền lực
được nhân dân giao cho, vừa đảm bảo tính thống nhất, khách quan hiệu quả, tránh
tình trạng lạm quyền, chuyên quyền của hệ thống cơ quan nhà nước, đảm bảo
quyền lực thuộc về nhân dân
Cơ chế và tổ chức hoạt động của bộ máy nhà nước là cơ sở để đảm bảo tính
thống nhất về quyền lực nhà nước của nhân dân :
- Việc xây dựng bộ máy nhà nước ta bắt đầu từ việc nhân dân bầu ra các đại
biểu nhân dân hợp thành Quốc hội và Hội đồng nhân dân. Chế độ bầu cử hiện nay ở
nước ta là cơ sở pháp lý để nhân dân bầu ra các đại biểu chân chính của mình.
Thông qua bầu cử, nhân dân ủy nhiệm quyền lực nhà nước của mình cho Quốc hội
và Hội đồng nhân dân.
- Quốc hội và Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực nhà nước thay mặt
nhân dân sử dụng quyền lực nhà nước, bao gồm 3 hoạt động chủ yếu sau đây :
+ Một là định ra các chủ trương chính sách, các nhiệm vụ kinh tế xã hội, quốc
phòng an ninh, đối ngoại dưới hình thức pháp luật : Quốc hội là cơ quan quyền
lực nhà nước cao nhất và là cơ quan duy nhất có quyền lập pháp

mặt : lập pháp, hành pháp và tư pháp.
Quốc hội giữ vai trò là cơ quan duy nhất lập pháp.
6
Các cơ quan hành pháp thực hiện chức năng chấp hành và hành chính nhà
nước.
Các cơ quan tư pháp thực hiện gồm : Tòa án nhân dân giữ chức năng là cơ
quan xét xử, Viện kiểm sát nhân dân giữ chức năng là cơ quan kiểm sát.
Tuy có sự phân công rành mạch, cụ thể nhưng trong hoạt động cụ thể các cơ
quan nhà nước còn có sự phối hợp hoạt động nhằm bảo đảm cho quyền lực nhà
nước của nhân dân được thực thiện một cách có hiệu quả và thống nhất. Cụ thể
như :
- Phối hợp giữa hoạt động lập pháp và hành pháp, tư pháp : thể hiện ở chổ
trong hoạt động hành pháp và tư pháp, hàng năm các cơ quan này phải xây dựng
chương trình chỉnh sửa pháp luật để trình Quốc hội xem xét. Các cơ quan này cũng
phát hiện những vấn đề không phù hợp trong pháp luật hiện hành để kiến nghị Quốc
hội xem xét, sửa đổi. Đối với công tác tư pháp, hành pháp : Quốc hội không chỉ lập
pháp mà còn tham gia phối hợp các hoạt động hành pháp, tư pháp : đình chỉ và hủy
bỏ các văn bản pháp luật của cơ quan hành pháp, tư pháp, thực hiện một số nhiệm
vụ thuộc quyền hành pháp và tư pháp như : Quốc hội quyết định những chính sách
cơ bản, những nhiệm vụ trọng yếu, quyết định về bộ máy tổ chức và bố trí nhân sự
chủ chốt trong bộ máy nhà nước. Các chức vụ chủ chốt trong cơ quan nhà nước
như : Chủ tịch nước, Thủ tướng chính phủ, Chánh tòa án nhân dân tối cao, Viện
trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao đều do Quốc hội cử ra và chịu trách nhiệm
trước Quốc hội.
- Phối hợp giữa hoạt động hành pháp và tư pháp : các cơ quan hành pháp có
quyền kiến nghị những điều vi phạm pháp luật chuyển Toà án xem xét hoặc thông
qua hoạt động công an điều tra xong thì phải chuyển sang Tòa án, Viện kiểm sát
xem xét, truy tố, xét xử. Cơ quan tư pháp cũng có quyền kiến nghị sang bên cơ quan
hành pháp sửa đổi những quy định, quyết định trái pháp luật.
* Liên hệ thực tế :

phạm pháp luật. Về tổ chức bộ máy: chấn chỉnh cơ cấu tổ chức, biên chế, quy chế
hoạt động của bộ máy hành chính các cấp làm cho bộ máy tinh gọn và thực thi có
hiệu lực từ TW đến địa phương, cơ sở. Xác định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và
trách nhiệm của mỗi cấp nhằm tạo điều kiện thuận lợi giải quyết kịp thời những vấn
đề đặt ra mà nhân dân đòi hỏi. .
- Cải cách tổ chức và hoạt động tư pháp: các cơ quan tư pháp phải là mẫu
mực trong việc tuân thủ pháp luật, phải thể hiện công lý, tính dân chủ, công khai
trong hoạt động, hình thành các toà án chuyên nghành và nâng cao năng lực xét xử.
Phân định rõ chức năng công tố và kiểm sát của VKSND, nâng cao chất lượng công
tố (điều tra, luận tội) tránh những chồng chéo giữa thanh tra nhà nước và Viện kiểm
sát. Đồng thời với việc khắc phục tình trạnh tồn đọng án quá nhiều, quá lâu hoặc dây
dưa kéo dài thời gian thi hành án.
- Kiên quyết đấu tranh thường xuyên và có hiệu quả tệ nạn tham nhũng
trong bộ máy nhà nước các cấp nhằm xây dựng một nhà nước trong sạch,
vững mạnh.
- Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức “xây dựng đội ngũ cán bộ
công chức, trước hết là cán bộ lãnh đạo và quản lý ở các cấp, vững vàng về chính
trị, gương mẫu về đạo đức, trong sạch về lối sống, có trí tuệ, kiến thức, năng lực
hoạt động thực tiễn, gắn bó với nhân dân”.
- Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với nhà nước trong tình hình mới
trên cơ sở xây dựng, chỉnh đốn Đảng theo Nghị quyết ĐH VIII, NQ TW3, NQ TW6
(lần 2), Nghị quyết TW 7 khoá VIII nhằm chấn chỉnh kịp thời cán bộ, Đảng viên làm
trong sạch các tổ chức Đảng từ TW đến cơ sở, nâng cao năng lực và sức chiến đấu
cùa Đảng trong tình hình mới.
Kết luận :
Tóm lại, Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam là một nhà nước được tổ chức
và vận hành theo nguyên tắc “chủ quyền tối thượng thuộc về nhân dân”, lấy pháp
luật XHCN làm công cụ để điều hành - quản lý xã hội, lấy liên minh công – nông –
đội ngũ trí thức làm nền tảng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, hoạt động theo
nguyên tắc thống nhất về quyền lực nhưng có sự phân công và phối hợp giữa các