B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC THNG LONG
o0o
KHÓA LUN TT NGHIP TÀI :HOT NG CHO VAY CA NGÂN HÀNG
THNG MI VIT NAM TRONG IU KIN
KINH T V MÔ KHÔNG N NH Giáo viên hng dn : PGS. TS. Phan Vn Tính
Sinh viên thc hin : Ngô Diu Anh
Mã sinh viên : A14033
Chuyên ngành : Tài chính - Ngân hàng
LI M U
CHNG 1. LÝ LUN C BN V TÁC NG KINH T V MÔ N HOT
NG CHO VAY CA NGÂN HÀNG THNG MI 1
1.1. Tng quan v ngân hàng thng mi 1
1.1.1. Khái nim ngân hàng thng mi 1
1.1.2. Nghip v c bn ca ngân hàng thng mi 2
1.1.2.1. Hot đng huy đng vn 2
1.1.2.2. Hot đng cho vay 3
1.2. Tác đng kinh t v mô đn hot đng cho vay ca ngân hàng thng mi 5
1.2.1. Mt s vn đ chung v kinh t v mô 5
1.2.1.1. Tng trng kinh t 5
1.2.1.2. Lm phát 7
1.2.1.3. Tht nghip 9
1.2.2. Tác đng ca kinh t v mô đn hot đng cho vay ca ngân hàng thng
mi 9
1.2.2.1. Tác đng ca tng trng kinh t đn hot đng cho vay ca
NHTM 9
1.2.2.2. Tác đng ca lm phát đn hot đng cho vay ca NHTM 10
1.2.2.3. Tác đng ca tht nghip đn hot đng cho vay ca ngân hàng
thng mi 12
1.3. Ri ro phát sinh đi vi hot đng cho vay ca ngân hàng thng mi trong
điu kin kinh t v mô không n đnh 12
1.3.1. Ri ro tín dng 12
1.3.1.1. Ri ro tín dng do kinh t v mô bin đng 12
1.3.1.2. Ri ro tín dng do chính sách ca Nhà nc 13
1.3.1.3. Ri ro tín dng t phía ngi vay 15
1.3.1.4. Ri ro tín dng t các đm bo tín dng 16
1.3.2. Ri ro thanh khon 16
1.3.2.1. Ri ro thanh khon t các chính sách ca Nhà nc 17
1.3.2.2. Ri ro thanh khon t phía khách hàng 17
2.3.3.3. Tác đng đn n quá hn ca NHTM 50
2.3.3.4. Tác đng đn thanh khon ca NHTM 51
2.3.3.5. Tác đng đn thu nhp ca NHTM 52
2.3.4. Nhng vn đ cn rút ra t hot đng cho vay ca h thng NHTM Vit
Nam trong thi gian gn đây 53
2.3.4.1. Nhng yu kém trong h thng NHTM Vit Nam 53
2.3.4.2. Biu hin yu kém 54
2.3.4.3. Nguyên nhân yu kém 55
KT LUN CHNG 2 58
CHNG III. MT S XUT NHM CNG C VÀ PHÁT TRIN H
THNG NGÂN HÀNG THNG MI VIT NAM 59
3.1. Ch trng ca Nhà nc 59
3.1.1. Ch trng ca Nhà nc v điu hành kinh t v mô 59
Thang Long University Library
3.1.1.1. Thc hin chính sách tin t cht ch, thn trng 59
3.1.1.2. Thc hin chính sách tài khóa tht cht 60
3.1.1.3. Thúc đy sn xut, kinh doanh, khuyn khích xut khu, kim ch
nhp siêu, s dng tit kim nng lng 61
3.1.1.4. iu chnh giá đin, xng du gn vi h tr h nghèo 63
3.1.2. Ch trng ca Nhà nc v cng c h thng NHTM Vit Nam 63
3.1.2.1. Phân loi các t chc tín dng 63
3.1.2.2. Tng cng công tác thanh tra giám sát 64
3.1.2.3. Áp dng bin pháp hành chính 64
3.1.2.4. iu hành t giá linh hot 65
3.2. Gii pháp cng c và phát trin h thng NHTM Vit Nam 65
3.2.1. Chi tit hóa vic phân loi, đánh giá các t chc tín dng 65
3.2.2. Sáp nhp, hp nht, phá sn 66
3.2.3. Áp dng các ch tài 67
3.2.4. Phát trin h thng NHTM lành mnh 69
3.2.5. Chú trng công tác qun tr ri ro 71
NHTM Ngân hàng thng mi
OMO Nghip v th trng m
GDP Tng sn phm quc ni
GNP Tng sn phm quc dân
HBB Ngân hàng Thng mi C phn Nhà Hà
Ni
SHB Ngân hàng Thng mi C phn Sài Gòn
- Hà Ni
STB Ngân hàng Thng mi C phn Sài Gòn
Thng Tín
TCB Ngân hàng Thng mi C phn K
thng Vit Nam
TCTD T chc tín dng
USD ô la M
VBARD Ngân hàng Nông nghip và Phát trin
nông thôn Vit Nam
VCB Ngân hàng Thng mi C phn Ngoi
thng Vit Nam
VND Vit Nam ng
WTO T chc Thng mi Th gii
Thang Long University Library
DANH MC BNG BIU
Bng 2.1. S lng NH giai đon 2006 - 2010 22
Bng 2.2. Th phn huy đng vn và cp tín dng giai đon 2005 - 10/2011 23
Biu đ 2.1. Tng trng d n tín dng giai đon 2000 - 2011 26
Bng 2.3. Tình hình cho vay giai đon 2009 - 2010 27
Bng 2.4. T l n xu ti 8 NHTM giai đon 2010 - 2011 29
Bng 2.5. T l tng trng GDP và lm phát CPI giai đon 2000 - 2011 30
Bng 2.6. Tng trng GDP hàng quý giai đon 2009 - 2011 32
- Phân tích, đánh giá thc trng hot đng cho vay ca h thng NHTM Vit Nam
giai đon 2009 - 2011
- a ra các gii pháp nhm cng c và phát trin h thng NHTM Vit Nam
3. Phng pháp nghiên cu
Khóa lun s dng các phng pháp nghiên cu sau: phng pháp thu thp
thông tin, kt hp vi phng pháp thng kê, phân tích, so sánh, tng hp nhm gii
Thang Long University Library
quyt mi quan h gia lý lun và thc tin, lun gii các vn đ có liên quan đn ni
dung đ tài.
4. i tng và phm vi nghiên cu ca đ tài
i tng nghiên cu: tài nghiên cu các vn đ liên quan trc tip đn
hot đng cho vay ca NHTM Vit Nam trong điu kin kinh t v mô không n đnh.
Phm vi nghiên cu: tài tp trung nghiên cu thc trng hot đng cho vay
ca ngân hàng thng mi Vit Nam giai đon 2009 - 2011
5. Kt cu ca khóa lun
Ngoài phn m đu, kt lun, danh mc các bng, biu s liu và danh mc các
t vit tt, kt cu khóa lun gm ba chng:
Chng I: Lý lun c bn v tác đng ca kinh t v mô đn hot đng cho
vay ca ngân hàng thng mi.
Chng II: Thc trng hot đng cho vay ca h thng ngân hàng thng
mi Vit Nam trong điu kin kinh t v mô không n đnh.
Chng III: Mt s gii pháp và đ xut nhm cng c và phát trin h
thng NHTM Vit Nam.
1
CHNG 1. LÝ LUN C BN V TÁC NG KINH T V MÔ N
HOT NG CHO VAY CA NGÂN HÀNG THNG MI
Vit Nam, theo Lut các t chc tín dng nm 2010 “Ngân hàng thng mi
là loi hình ngân hàng đc thc hin tt c các hot đng ngân hàng và các hot
đng kinh doanh khác nhm mc tiêu li nhun”. Lut cng đnh ngha: “Ngân hàng
là loi hình t chc tín dng có th đc thc hin tt c các hot đng ngân hàng.”
Thang Long University Library
2
Trong đó, “hot đng ngân hàng là vic kinh doanh, cung ng thng xuyên mt hoc
mt s các nghip v sau đây:
Nhn tin gi;
Cp tín dng;
Cung ng dch v thanh toán qua tài khon.”
Nh vy đnh ngha ngân hàng thng mi mc dù đc th hin bng nhiu
cách khác nhau tùy thuc vào pháp lut ca tng quc gia nhng tt c đu thng nht
NHTM là loi hình doanh nghip hot đng trong lnh vc tài chính - tin t vi hot
đng thng xuyên là huy đng ngun vn nhàn ri t nn kinh t và s dng ngun
vn huy đng đc vào hot đng đu t, cho vay và các hot đng s dng vn khác
nhm mc tiêu li nhun.
1.1.2. Nghip v c bn ca ngân hàng thng mi
1.1.2.1. Hot đng huy đng vn
ây là hot đng to lp ngun vn cho NHTM. Vn huy đng là ngun vn
ch yu, chim t trng ln trong tng ngun vn ca ngân hàng. Vi phng châm
“đi vay đ cho vay” ngun vn huy đng là ngun nguyên liu chính, đóng vai trò
quyt đnh và mang tính cht sng còn đi vi hot đng ca ngân hàng (NH), NHTM
đc huy đng vn di các hình thc sau:
- Nhn tin gi: NHTM thc hin vic m tài khon tin gi đ huy đng vn
t các t chc, cá nhân và các t chc tín dng khác di các hình thc tin gi không
k hn, tin gi có k hn và các hình thc tin gi khác theo đúng quy đnh ca pháp
lut.
- Phát hành các giy t có giá: NHTM phát hành chng ch tin gi, trái phiu
vn cho khách hàng đ sn xut kinh doanh và phc v đi sng. Cho vay ngn hn
đc chia thành:
- Cho vay kinh doanh: Là nhng khon vay nhm tài tr vn cho khách hàng
thc hin hot đng sn xut kinh doanh. Cho vay kinh doanh ch yu gm hai loi là
cho vay b sung vn lu đng và cho vay khác (chit khu giy t có giá, cho vay trên
b chng t hàng xut, bao thanh toán, cho vay theo hn mc thu chi, cho vay theo
hn mc tín dng d phòng, cho vay thông qua nghip v phát hành và s dng th tín
dng).
- Cho vay tiêu dùng: Là vic ngân hàng tài tr cho các nhu cu tiêu dùng ca h
gia đình và các cá nhân. Cho vay tiêu dùng không phc v mc đích sinh li, ngun
tr n đc lp vi vn vay, lãi sut cao hn các khon vay khác ca NHTM và phi có
tài sn đm bo.
Cho vay trung và dài hn: Là hình thc cho vay ca NHTM có thi hn trên
12 tháng. Trong đó, cho vay trung hn là nhng khon vay có thi hn cho vay t 12
tháng đn 60 tháng. Cho vay dài hn là nhng khon vay có thi hn vay t 60 tháng
tr lên. Cho vay trung và dài hn gm:
- Cho vay theo d án đu t: Là hình thc cp tín dng nhm h tr tài chính
cho các doanh nghip thc hin đu t các d án mi, các d án nâng cp, m rng
sn xut kinh doanh, giúp các doanh nghip thun li trong vic trin khai hot đng
sn xut kinh doanh, dch v hoc m rng quy mô hot đng kinh doanh ca doanh
nghip mình.
Thang Long University Library
4
- Tín dng tun hoàn: Là hình thc cp tín dng trung và dài hn ca NHTM
trong đó vn vay đc s dng cho nhiu chu k kinh doanh khác nhau trên c s tha
thun gia ngân hàng và khách hàng.
- Cho vay hp vn: Là hình thc tài tr trong đó các TCTD cùng tài tr cho mt
d án. Vic đng tài tr ca các TCTD là quá trình cho vay, bo lãnh ca mt nhóm
TCTD (t hai TCTD tr lên) cho mt d án. Vic đng tài tr do mt TCTD làm đu
phi dùng tài sn là các bt đng sn đ đm bo cho khon n, nhng tài sn do
5
khách hàng gi và có trách nhim qun lý, còn NH ch gi giy t xác nhn quyn s
hu và vn t th chp tài sn đó. Các bt đng sn đc dùng th chp cho mt khon
vay thng là đt đai, nhà ca, máy móc thit b… Nhng tài sn th chp phi thuc
quyn s hu hp pháp ca khách hàng vay vn và phi có tính th trng.
- Cho vay có đm bo ca ngi bo lãnh: Là hình thc cho vay mà ngi bo
lãnh đng ra cam kt vi ngi cho vay tr n thay cho ngi vay nu ngi vay
không tr đc n khi đn hn. Ngi đng ra bo lãnh cho khách hàng vay vn
thng là các TCTD, NHTM. Nu ngi bo lãnh là các công ty, doanh nghip hay cá
nhân thì vic bo lãnh phi có tài sn cm c th chp ca ngi bo lãnh.
Cho vay không có đm bo bng tài sn: Cho vay không có đm bo bng tài
sn là vic TCTD cho khách hàng vay vn không có tài sn cm c, th chp hoc
không có bo lãnh ca ngi th ba bng tài sn. TCTD khi cho vay ch da vào uy tín
ca khách hàng đ xem xét cho vay. Khách hàng có uy tín là khách hàng có nng lc
tài chính lành mnh, trung thc trong kinh doanh, qun tr kinh doanh có hiu qu, có
tín nhim vi TCTD cho vay trong s dng vn vay, hoàn tr n gc và lãi.
(3) Theo mc đích s dng vn vay
Cho vay kinh doanh: Là nhng khon vay nhm tài tr vn cho khách hàng
thc hin hot đng sn xut kinh doanh. Cho vay kinh doanh ch yu gm hai loi là
cho vay b sung vn lu đng và cho vay khác (chit khu giy t có giá, cho vay trên
b chng t hàng xut, bao thanh toán, cho vay theo hn mc thu chi, cho vay theo
hn mc tín dng d phòng, cho vay thông qua nghip v phát hành và s dng th tín
dng).
Cho vay tiêu dùng: Là vic ngân hàng tài tr cho các nhu cu tiêu dùng ca h
gia đình và các cá nhân. Cho vay tiêu dùng không phc v mc đích sinh li, ngun
tr n đc lp vi vn vay, lãi sut cao hn các khon vay khác ca NHTM và phi có
tài sn đm bo.
1.2. Tác đng kinh t v mô đn hot đng cho vay ca ngân hàng thng mi
Th hai, tng trng kinh t làm cho mc thu nhp ca dân c tng, phúc li xã
hi và cht lng cuc sng ca cng đng đc ci thin nh: kéo dài tui th, gim
t l suy dinh dng và t vong tr em, giúp cho giáo dc, y t, vn hóa… phát trin.
Th ba, tng trng kinh t to điu kin gii quyt công n vic làm, gim tht
nghip. Khi mt nn kinh t có t l tng trng cao thì mt trong nhng nguyên nhân
quan trng là đã s dng tt hn lc lng lao đng. Vì vy, tng trng kinh t nhanh
thì tht nghip có xu hng gim. Mi quan h gia tng trng thc t và t l tht
nghip các nc phát trin đã đc lng hoá di tên gi quy lut 2,5% - 1. Quy
lut này xác đnh, nu GNP thc t tng 2,5% trong vòng mt nm so vi GNP tim
nng ca nm đó thì t l tht nghip gim đi 1%.
Th t, tng trng kinh t to tin đ vt cht đ cng c an ninh quc phòng,
cng c ch đ chính tr, tng uy tín và vai trò qun lý ca Nhà nc đi vi xã hi.
i vi các nc đang phát trin nh nc ta, tng trng kinh t còn là điu
kin tiên quyt đ khc phc s tt hu xa hn v kinh t so vi các nc phát trin.
Nh vy, tng trng kinh t nhanh là mc tiêu thng xuyên ca các quc gia,
nhng s là không đúng nu theo đui tng trng kinh t bng mi giá. Thc t cho
thy, không phi s tng trng nào cng mang li hiu qu kinh t - xã hi nh mong
mun, đôi khi quá trình tng trng mang tính hai mt. Chng hn, tng trng kinh t
quá mc có th dn đn tình trng nn kinh t "quá nóng", gây ra lm phát, hoc tng
7
trng kinh t cao làm cho dân c giàu lên, nhng đng thi cng có th làm cho s
phân hóa giàu nghèo trong xã hi tng lên. Vì vy, đòi hi mi quc gia trong tng
thi k phi tìm ra nhng bin pháp tích cc đ đt đc s tng trng hp lý, bn
vng. Tng trng kinh t bn vng là tng trng kinh t đt mc tng đi cao, n
đnh trong thi gian tng đi dài (ít nht t 20 - 30 nm) và gii quyt tt vn đ tin
b xã hi gn vi bo v môi trng sinh thái và đm bo quyn t do cho mi ngi.
1.2.1.2. Lm phát
a. Khái nim: Trong kinh t hc, lm phát là s tng lên theo thi gian ca
mc giá chung ca nn kinh t. Trong mt nn kinh t, lm phát là s mt giá tr th
8
- Siêu lm phát (Hyper inflation): Là loi lm phát t bn con s tr lên. ây
thc s là mt giai đon cc kì hn lon, gây bt n đnh đn kinh t xã hi và đi
sng nhân dân. c đim chung ca mi cuc siêu lm phát là s gia tng quá mc
ca cung tin, điu này thng bt ngun t s cn thit phi tài tr cho thâm ht ngân
sách quá ln. Thc t các cuc siêu lm phát trên th gii cho thy thâm ht ngân sách
kéo dài đc tài tr bng phát hành tin trong khong t 10 - 12% GDP s gây ra siêu
lm phát.
b. Nguyên nhân lm phát: V mt lý thuyt, lm phát thng đc gây ra bi
các nguyên nhân sau:
- Lm phát do cu kéo: Nhiu ngi có trong tay mt khon tin ln và h sn
sàng chi tr cho mt hàng hoá hay dch v vi mc giá cao hn bình thng. Khi nhu
cu v mt mt hàng tng lên s kéo theo s tng lên v giá c ca mt hàng đó. Giá c
ca các mt hàng khác cng theo đó leo thang, dn đn s tng giá ca hu ht các loi
hàng hoá trên th trng. Lm phát do s tng lên v cu đc gi là lm phát do cu
kéo, ngha là cu v mt hàng hoá hay dch v ngày càng kéo giá c ca hàng hoá hay
dch v đó lên mc cao hn. Các nhà khoa hc mô t tình trng lm phát này là "quá
nhiu tin đui theo quá ít hàng hoá". Trên bình din lý lun, lm phát cu kéo phát
sinh t ngun gc cung tin.
- Lm phát do chi phí đy: Chi phí ca các doanh nghip bao gm tin lng,
giá c nguyên liu đu vào, máy móc, chi phí bo him cho công nhân, thu Khi giá
c ca mt hoc vài yu t này tng lên thì tng chi phí sn xut ca các doanh nghip
cng s tng lên. Các doanh nghip vì mun bo toàn mc li nhun ca mình s tng
giá thành sn phm khin mc giá chung ca toàn b nn kinh t cng tng lên và gây
ra lm phát.
- Lm phát do c cu: Ngành kinh doanh có hiu qu tng tin công danh ngha
cho ngi lao đng. Ngành kinh doanh không hiu qu, vì th, không th không tng
tin công cho ngi lao đng trong ngành mình. Nhng đ đm bo mc li nhun,
ngành kinh doanh kém hiu qu s tng giá thành sn phm khin mc giá chung tng
và gây lm phát
- Tht nghip c cu: Là loi tht nghip xy ra khi có s mt cân đi v mt c
cu gia cung và cu lao đng v k nng, ngành ngh hoc đa đim. S mt cân đi
này là do ngi lao đng thiu k nng hoc khác bit v ni c trú.
(2) Tht nghip chu k: Tht nghip chu k đc dùng đ ch nhng bin đng
ca tht nghip t nm này đn nm khác xung quanh mc tht nghip t nhiên và nó
gn lin vi nhng bin đng ngn hn ca hot đng kinh t.
1.2.2. Tác đng ca kinh t v mô đn hot đng cho vay ca ngân hàng thng mi
1.2.2.1. Tác đng ca tng trng kinh t đn hot đng cho vay ca NHTM
Trong quan h tín dng gia doanh nghip và ngân hàng, lãi sut cho vay phn
ánh giá c ca đng vn mà ngi s dng vn phi tr cho ngi cho vay (các
NHTM). Do đó, mi s bin đng v lãi sut cho vay trên th trng đu nh hng
trc tip đn hiu qu sn xut kinh doanh ca doanh nghip và li nhun ca ngân
hàng. Khi NHNN điu chnh lãi sut gim nhm mc tiêu tng trng kinh t s to
điu kin cho doanh nghip gim chi phí, h giá thành, m rng đu t, nâng cao hiu
qu kinh doanh và kh nng cnh tranh, qua đó kích thích tng trng trong toàn b
nn kinh t. ng thi, doanh nghip kinh doanh hiu qu s đm bo tr n gc và lãi
vay đúng hn, gim ri ro trong hot đng cho vay ca các NHTM. Hn na, khi kinh
Thang Long University Library
10
t tng trng cng to điu kin cho NHTM m rng hot đng tín dng, tng doanh
thu và li nhun. Ngc li, khi nn kinh t tng trng quá nóng, NHNN s h nhit
bng cách tng lãi sut và d tr bt buc (DTBB) khin hot đng tín dng b thu
hp. Bên cnh đó, khi lãi sut cho vay tng s đy chi phí đu vào và giá thành sn
phm tng lên, làm suy gim li nhun cng nh kh nng cnh tranh ca doanh
nghip, gây ra tình trng thua l, phá sn trong hot đng sn xut kinh doanh. iu
này gây nh hng ln đn kh nng tr n ca các doanh nghip, t đó làm tng các
khon n quá hn cng nh tng ri ro trong cho vay ca NHTM. ng thi, doanh
thu và li nhun ca NH cng st gim.
Bên cnh các công c th trng, Chính ph còn áp dng bin pháp hành chính
đc ngun tin huy đng.
Ngoài ra, vì lm phát cao nên sc mua ca đng ni t gim, giá vàng và ngoi
t tng cao. Mc dù mt bng lãi sut huy đng ca các ngân hàng cng đã tng theo
nhng nu vn cha th ngang bng vi tc đ trt giá, thì ngi gi tin vào ngân
hàng phi chu thit hi do lãi sut thc âm, t đó không khuyn khích các dòng vn
chy vào ngân hàng khin tin quay vòng qua ngân hàng chm. Do tâm lý lo s trc
tình hình lm phát tng cao, đng tin mt giá nên dân chúng và doanh nghip có xu
hng tìm đn các kênh đu t an toàn hn nh mua vàng và ngoi t thay vì gi tin
nhàn ri vào ngân hàng nh trc đây, t đó làm gim kh nng huy đng vn ca các
ngân hàng.
i vi hot đng cho vay:
Trong khi lm phát cao gây khó khn trong hot đng huy đng vn ca các
NHTM thì nhu cu vay vn trung và dài hn đi vi các khách hàng li rt ln. Vì vy,
các ngân hàng buc phi dùng vn ngn hn đ cho vay trung và dài hn. iu này
gây nh hng đn tính thanh khon ca các ngân hàng, nên ri ro k hn và ri ro t
giá xy ra là điu khó tránh khi. Có th thy, hot đng tín dng trong nn kinh t có
mi quan h tng tác vi vn đ lm phát, tín dng tng trng nóng là mt nguyên
nhân dn đn lm phát và khi tình trng lm phát tr nên quá đà s dn đn trng thái
bt n ca th trng tin t và tín dng. Nhng tác đng c bn ca tình hình lm phát
đn hot đng tín dng ngân hàng có th khái quát nh sau:
Th nht, lm phát làm cho c lãi sut huy đng và cho vay ca các ngân hàng
tng cao, nh hng xu đn hot đng kinh doanh và đu t ca chính các ngân hàng
và ca c nn kinh t, ri ro đo đc cng s xut hin
Th hai, lm phát cao làm cho nguy c n xu gia tng, cht lng tín dng b
suy gim. Có th đa ra hai nguyên nhân ca tình trng này:
- Khi xy ra lm phát, giá c vt t, hàng hoá và các chi phí đu vào ca doanh
nghip b đy lên, kèm theo đó là lãi sut tin vay ngân hàng cao làm gim hiu qu
kinh doanh ca các doanh nghip vay vn, t đó nh hng trc tip đn kh nng tr
n tin vay ca doanh nghip đi vi ngân hàng.
- Khi các ngân hàng xit cht vic cho vay s dn đn tình trng nn kinh t
NH s phi x lý tài sn đm bo và có th hng chu ri ro khi giá tr tài sn đm bo
chu s bin đng theo chiu hng bt li.
Ngoài ra, t l tht nghip cao còn khin Chính ph b mt đi thu nhp t thu,
đu t và tiêu dùng ca dân chúng và các doanh nghip gim mnh, t đó dn đn hot
đng tín dng ca các NHTM cng b thu hp.
Bên cnh đó, hot đng cho vay ca NHTM cng có tác đng đn tht nghip.
Khi các ngân hàng thc hin chng trình cho vay gii quyt vic làm s góp phn
tích cc to vic làm, tng thu nhp, ci thin đi sng ngi lao đng.
1.3. Ri ro phát sinh đi vi hot đng cho vay ca ngân hàng thng mi trong
điu kin kinh t v mô không n đnh
1.3.1. Ri ro tín dng
1.3.1.1. Ri ro tín dng do kinh t v mô bin đng
Môi trng kinh t có nh hng đn sc mnh tài chính ca ngi đi vay và
thit hi hay thành công đi vi ngi cho vay. S hng thnh hay suy thoái ca chu kì
kinh doanh cng nh hng ti li nhun ca ngi vay và do vy nh hng ti vn
và li nhun ca ngi cho vay. Trong giai đon kinh t hng thnh, ngi đi vay hot
13
đng tt do có li nhun và có kh nng hoàn tr nhng khon vay. Nhng trong giai
đon khng hong kinh t, kh nng hoàn tr ca ngi đi vay b gim sút. Tùy vào
mc đ nghiêm trng và trng đ khng hong mà vic nh hng đn li nhun
cng nh kh nng thanh toán các khon n ca các cá nhân và các doanh nghip
các mc khác nhau. Mc đ khng hong càng cao, sc mua ca ngi tiêu dùng càng
gim sút gây hin tng hàng hóa bán ra và li nhun ca doanh nghip lu thông
cng gim theo, đng thi lng tn kho ca các doanh nghip sn xut cng tng lên
gây nh hng đn li nhun và kh nng tr n ca h.
Ngoài ra, khi nn kinh t th gii b khng hong, tt yu s nh hng ln đi
vi các doanh nghip xut khu. Nhng mt hàng xut khu có th mnh có nguy c
không bán đc khi nn kinh t th gii b khng hong hoc mt s thay đi trong
chính sách nhp khu (tng thu, gim hn ngch, thay đi tiêu chun nhp khu) ti
khong thi gian nào đó. T l d tr bt buc do NHNN quy đnh và công b trong
tng thi kì cn c vào loi tin gi, thi hn tin gi, quy mô, tính cht hot đng ca
NHTM và chính sách tin t quc gia. Vic NHNN thay đi t l d tr bt buc có
nh hng đn lng tin cung ng và đn hot đng tín dng ca NHTM. Khi
NHNN quyt đnh tng t l d tr bt buc đi vi vn huy đng ca NHTM s làm
gim kh nng cho vay ca h thng ngân hàng, gim h s m rng tin gi ca h
thng ngân hàng, gim mc cung vn ca các NHTM trên th trng liên ngân hàng.
Trong điu kin nhu cu vn kh dng không thay đi, s gim sút này làm tng lãi
sut liên ngân hàng, t đó dn đn tng lãi sut cho vay và gim khi lng tin cung
ng. Nh đã phân tích trên, lãi sut tng khin các doanh nghip s khó khn hn
trong vic tip cn vn ngân hàng, khin giá thành sn xut tng, hot đng sn xut
kinh doanh khó khn hn, các doanh nghip không tr đc n gc và lãi vay đúng
hn khin các khon n này tr thành n quá hn, n xu và dn đn gim cht lng
tín dng ca NHTM.
- Hn mc tín dng: Hn mc tín dng là mc d n ti đa mà NHNN quy đnh
cho các NHTM phi tuân th khi cp tín dng cho nn kinh t. Mc d n đc quy
đnh cho tng ngân hàng cn c vào đc đim kinh doanh ca tng ngân hàng (c cu
khách hàng, mc đ ri ro), đnh hng c cu kinh t tng th, nhu cu tài tr các đi
tng chính sách và phi nm trong gii hn ca tng d n tín dng d tính ca toàn
b nn kinh t trong mt khong thi gian nht đnh.
Chính sách tài khóa: điu hành kinh t v mô, bên cnh chính sách tin t,
Chính ph s dng các công c ca chính sách tài khóa bao gm h thng thu và chi
tiêu Chính ph. Mt khác các công c này cng có tác đng đn cht lng tín dng
ca NHTM:
- Thu: Khi Chính ph áp dng chính sách tài khóa tht cht tc là tng thu s
khin cho hot đng sn xut kinh doanh ca các doanh nghip gp khó khn do chi
phí thu tng, li nhun sau thu gim. Bên cnh đó, vic tng thu s làm giá c hàng
hóa tng, sc mua gim khin lng hàng hóa bán ra gim và li nhun ca các doanh
nghip cng gim theo. Ngoài ra, lng hàng tn kho ca các doanh nghip sn xut
cng tng lên. iu này nh hng xu đn kh nng tr n ca doanh nghip dn đn
phá sn, n xu trong h thng ngân hàng tng, đng thi gây thâm ht ngân sách, kéo
theo n công có nguy c gia tng, gây bt n kinh t v mô.
1.3.1.3. Ri ro tín dng t phía ngi vay
Khách hàng là cá nhân: Phn ln cá khon tín dng cp cho các cá nhân là
nhm đáp ng nhu cu tiêu dùng ca h. Vi nhng khon vay này, ngun tr n ca
ngân hàng chính là thu nhp đu đn n đnh ca ngi vay. Vì vy bt k nguyên
nhân nào gây nên s mt n đnh v thu nhp và cuc sng sinh hot ca ngi vay
đu có th dn ti vic h không đm bo đc kh nng tr n cho ngân hàng. Sau
đây là mt s nguyên nhân c bn:
- Ngi vay b tht nghip nên không đm bo đc mc thu nhp nh đã d
kin ban đu.
- Ngi vay gp phi nhng s c bt thng trong cuc sng.
- Ngi vay hoch đnh ngân qu không chính xác, không d tính ht đc các
Thang Long University Library
16
khon chi tiêu dn đn xác đnh sai thu nhp có th s dng đ tr n ngân hàng.
Khách hàng là doanh nghip: Ri ro trong kinh doanh ca doanh nghip đc
th hin mc đ bin đng ít hay nhiu theo chiu hng xu ca kt qu kinh
doanh. Ri ro trong kinh doanh ca doanh nghip s xy ra nu vic xây dng và trin
khai các phng án, d án đu t sn xut kinh doanh ca doanh nghip không khoa
hc, vic d toán chi phí và xác đnh mc sn lng sn xut không phù hp.
Tuy nhiên, dù phng án sn xut kinh doanh ca ngi đi vay đc tính toán
chi tit, khoa hc, chính xác đn mc ti đa, thì vic đu t vn luôn cha đng kh
nng ri ro do nhng thay đi bt ng, ngoài ý mun ca các điu kin sn xut kinh
doanh, chng hn nh nhng bin đng v giá c, th hiu t các th trng cung cp
và th trng tiêu th đu có th gây tác đng xu đn công vic làm n, mang li ri
ro cho doanh nghip. Ri ro trong kinh doanh ca doanh nghip s nh hng đn kh
nng tr n ngân hàng vi các mc đ khác nhau.
Ri ro tài chính ca doanh nghip th hin vic doanh nghip không th đi