BỘ NGOẠI GIAO
HỌC VIỆN NGOẠI GIAO
KHOA CHÍNH TRỊ QUỐC TẾ VÀ NGOẠI GIAO
KHÓA LUẬN
BỘ MÔN: CHÍNH TRỊ QUỐC TẾ HIỆN ĐẠI
ĐỀ TÀI
ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC CUỘC XUNG ĐỘT KHU VỰC
TRONG QUAN HỆ QUỐC TẾ HIỆN ĐẠI
Sinh viên thực hiện: Hoàng Thị Minh
Lớp : CT35G
Hà Nội, ngày 30 tháng 11 năm 2011
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
NATO : Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương
BRICS : Nhóm các nước Brasil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi
ASEAN : Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á
EU : Liên minh châu Âu hay Liên hiệp châu Âu
UNDP : Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc
LHQ : Liên hợp quốc
LTTE :Những con hổ giải phóng Tamil
FARC : Lực lượng vũ trang cách mạng Columbia
LỜI MỞ ĐẦU
Sau Chiến tranh Lạnh, hệ thống quan hệ quốc tế bước vào một thời kỳ lịch
sử quá độ mới. Thế giới văn minh đang ở thế kỷ XXI, nhưng chưa có ngày
nào im tiếng súng. Sau khi trật tự hai cực đổ vỡ, thế giới diễn ra những quá
trình hợp tác - đấu tranh - xâm nhập và chuyển hóa lẫn nhau vô cùng phức
tạp để thiết lập một trật tự thế giới mới - trật tự theo hướng đa cực. Xuất phát
từ lợi ích chiến lược cơ bản, các quốc gia đều tiến hành điều chỉnh, bổ sung
chiến lược đối ngoại nhằm giành được vị trí có lợi, hoặc ít ra là không bất
lợi nhất trong đời sống chính trị, kinh tế thế giới. Một xu hướng nổi bật hiện
nay là các nước vừa hợp tác vừa đấu tranh, thậm chí xung đột với nhau trong
nội dung. Trong quan hệ quốc tế có hai khái niệm tương đối phổ biến:
Khái niệm thứ nhất: xung đột là sự khác nhau về kết quả mong muốn trong một
tình huống mặc cả nào đó.
1
Khái niệm thứ hai: xung đột là một tình trạng xã hội nảy sinh khi hai hay nhiều
chủ thể cùng theo đuổi những mục đích riêng biệt hoặc trái ngược nhau.
2
Xung đột quốc tế là sự tương tác có tính cưỡng bức, được thể hiện rõ giữa các
quốc gia, các cộng đồng đối kháng với nhau. Đó là quá trình các bên xung đột
tìm cách làm tổn hại, gián đoạn hoạt động hoặc tiêu diệt lẫn nhau. Xung đột quốc
tế mang tính rất đa dạng, được biểu hiện ở nhiều hình thức khác nhau. Có thể là
chiến tranh thế giới, chiến tranh khu vực, chiến tranh giữa hai quốc gia hoặc
trong lòng một quốc gia có sự can thiệp, hậu thuẫn của các lực lượng bên ngoài,
hoặc cũng có thể là những cuộc bạo động, chính biến, những cuộc khủng hoảng
chính trị, ngoại giao, quân sự, tranh chấp biên giới, lãnh thổ, những bất đồng
quan điểm, các cuộc chạy đua tranh giành ảnh hưởng.
1.2. Sự khác nhau trong xung đột và chiến tranh.
Xug đột và chiến tranh khác nhau trong tính chất và nức độ mâu thuấn.
Chiến tranh là sự liên quan đến bạo lực, xung đột chỉ có thể đẫn đến việc sử dụng
bạo lực quân sự hoặc là không.
Chiến tranh thường sử dụng dụng bạo lực quân sự trên quy mô lớn, gây hậu quả
lớn cho xã hội. xung đột quân sự được sử dụng để chỉ những đụng độ nhỏ, không
gây sự tàn phá hay tổn thất lớn về tính mạng.
Sự khác nhau về tính chất và lực lượng của chủ thể tham gia: Chủ thể tham gia
xung đột có thể là các cá nhân, các nhóm, quốc gia… Với những màu sắc từ kinh
tế, văn hóa, chính tri-xã hội. Chủ thể tham gia chiến tranh chủ yếu là giữa các
đơn vị chính trị có thể là quốc gia, vùng lãnh thổ hay đảng phái, phe nhóm chính
trị trong một nước.
Giữa xung đột và chiến tranh có điểm giống nhau: cả hai đều xuất phát từ mâu
thuẫn trong mục đích, nhận thức hay hành vi giữa các bên liên quan.
nước, nhất là các nước có mong muốn thiết lập trật tự thế giới đa cực, một thế
giới bình đẳng và dân chủ. Quá trình hình thành trật tự thế giới mới luôn đi kèm
với quá trình chia tách và tập hợp lực lượng. Nhiều liên kết bị tan rã hoặc thay
đổi hình thức hoạt động, đồng thời nhiều liên kết mới được hình thành. Điều này
thể hiện rõ qua các quá trình chính trị thế giới sau Chiến tranh lạnh: sự tan rã của
Liên Xô, của Liên bang Nam Tư, sự thành lập các quốc gia mới, sự mở rộng Liên
minh châu Âu, mở rộng phạm vi hoạt động của NATO, sự ra đời của liên minh
an ninh, phòng thủ tập thể của các nước trong không gian Liên Xô cũ, của Tổ
chức Hợp tác Thượng Hải, Nhóm BRIC, Nhóm các nước phát triển và mới nổi
G20, sự củng cố của ASEAN với mục tiêu xây dựng Cộng đồng ASEAN Tuy
nhiên, các quá trình này cũng luôn đi kèm với những bất đồng, mâu thuẫn giữa
các bên và trong nhiều trường hợp kết thúc bằng các cuộc xung đột.
3
/>dot-quoc-te-bai-toan-van-chua-co-loi.aspx
Bên cạnh đó, quá trình hình thành trật tự thế giới mới cũng là dịp để các quốc gia
nhìn nhận, xem xét, đánh giá lại vị trí, vai trò của mình trong hệ thống thế giới và
trong khu vực. Việc cạnh tranh ảnh hưởng giữa Trung Quốc và Nhật Bản, giữa
Trung Quốc và Mỹ, việc nhóm các nước lớn như Nhật Bản, Ấn Độ, Đức, Bra-xin
vận động thay đổi cơ cấu của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc thể hiện mong
muốn thay đổi vị trí của mình trên thế giới và khu vực. Các nhà nghiên cứu quan
hệ quốc tế đã chứng minh rằng, khi có sự mất cân bằng các chuẩn mực để xem
xét vị trí của một quốc gia trong hệ thống chính trị thế giới, khi một quốc gia có
thể có vị trí cao trong hệ thống chuẩn mực này, nhưng lại có vị trí yếu hơn hoặc
thấp hơn trong hệ thống chuẩn mực khác cũng là lúc xung đột quốc tế có thể xảy
ra. Nguyên nhân của xung đột quốc tế thường xuất phát từ sự mất cân bằng cấu
trúc trong hệ thống chính trị thế giới, do sự xuất hiện của các "quốc gia muốn
thay đổi”. Sức mạnh của các quốc gia này lớn mạnh đến mức gần bằng các
cường quốc có vai trò chủ đạo trên thế giới, tuy nhiên ảnh hưởng chính trị của họ
lại bị hạn chế. Do vậy, họ có xu hướng vận động để làm thay đổi tình huống đó.
Ngoài ra, các quốc gia vừa và nhỏ cũng dễ bị lôi cuốn vào các tình huống xung
Cương (Trung Quốc)
5
Sự phát triển chênh lệch giữa các địa phương kết hợp với sự tập trung cao độ ở
trung ương. Trong một quốc gia có những vùng khác nhau về tín ngưỡng, văn
hóa, dân tộc, sự phát triển quá chênh lệch giữa các vùng dễ dẫn đến hậu quả
dân chúng ở vùng đó mất đi cảm giác “quốc gia thuần nhất”, mà chỉ còn cảm
giác dân tộc, tôn giáo hoặc ngôn ngữ thuần nhất. Đây là điều kiện “lý tưởng” cho
sự xuất hiện và phát triển các tư tưởng, các tổ chức chia rẽ, ly khai.
Trong đất nước có sự thay đổi chính trị, kinh tế lớn, dẫn đến sự ra đời của các thế
lực chính trị, kinh tế mới.Trong nhiều trường hợp, sự xuất hiện của các thế lực
này dẫn đến những bất ổn trong đời sống chính trị, kinh tế các nước do xu hướng
muốn bảo vệ quyền lợi hoặc muốn tạo ra sự thay đổi có lợi cho mình. Sự bất ổn
về chính trị, kinh tế càng làm cho các mâu thuẫn trở nên sâu sắc và phát triển
thành các xung đột lớn.
Sự yếu kém của bộ máy chính quyền, sự kém phát triển của văn hóa hòa giải
trong xã hội, của cơ cấu dân chủ có vai trò bảo đảm sự điều phối và giải quyết
các tình huống mâu thuẫn, xung đột, nhất là sự yếu kém của hệ thống luật pháp,
của cơ cấu trung gian, hòa giải không giải quyết được các mâu thuẫn, xung đột
khi nó mới xuất hiện.
Những khó khăn trong đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội, những hạn chế các
quyền cơ bản của con người về tự do, dân chủ, tín ngưỡng không được giải
quyết một cách cơ bản, kịp thời sẽ dẫn đến những cuộc bạo loạn, xung đột.
Những cuộc xung đột xảy ra ở các quốc gia Trung Á, Trung Đông và Bắc Phi
hiện nay đều bắt đầu từ những nguyên nhân bên trong đó và đang trở nên ngày
càng gay gắt, khó giải quyết.
CHƯƠNG II. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC CUỘC XUNG ĐỘT KHU VỰC
TRONG QUAN HỆ QUỐC TẾ HIỆN ĐẠI.
5
/>dot-quoc-te-bai-toan-van-chua-co-loi.aspx
1. Xung đột về lãnh thổ.
công kích lớn" toàn khu vực này.
Ngoài tranh chấp Biển Đông thì tranh chấp chủ quyền đảo Điêu Ngư Trung -
Nhật, hay vấn đề về chủ quyền "Bốn đảo phía bắc" Nhật - Nga, tranh chấp
quần đảo Dokdo Nhật - Hàn cũng đều là vấn đề quan tâm hàng đầu của dư
luận thế giới. Mặc dù khu vực tranh chấp chỉ là những "nốt chấm nhỏ" hiển
thị trên bản đồ, nhưng đối với khu vực Châu Á - Thái Bình Dương lại có ý
nghĩa vô cùng lớn, nó liên quan đến mối quan hệ chính trị giữa các nước mà
mỗi vấn đề đều có nguy cơ phát nổ bất cứ lúc nào. Xung đột đảo Điêu Ngư
6
/>chau-a-thai-binh-duong
7
/>chau-a-thai-binh-duong
xảy ra triền miên giữa Trung Quốc và Nhật luôn là điểm nóng của toàn thế
giới, hay trong cuộc đối kháng và tranh luận ngoại giao kịch liệt giữa Hàn và
Nhật về quần đảo Dokdo năm 1996, Hàn Quốc thậm chí đã khiến cho tình
hình trở nên căng thẳng hơn khi tổ chức thực hiện cuộc tập trận hải - không
quân quy mô tương đối lớn.
Đặc điểm tranh chấp lãnh thổ khu vực Châu Á ngay từ khi bắt đầu hay trong
quá trình diễn ra đều bị chi phối bởi nhân tố chính trị. Khi chính trị giữa các
nước liên quan rơi vào tình trạng căng thẳng thì biểu hiện đầu tiên cũng là
cốt lõi của mọi cuộc xung đột luôn là tranh chấp lãnh thổ.
Nếu không có biện pháp giải quyết hợp lý thì điều này chính là mầm mống
gây nên tình trạng căng thẳng giữa các nước, thậm chí là xung đột vũ trang.
Ngoài ra còn có nhiều đặc điểm tương đồng trong các cuộc tranh chấp lãnh
thổ, đặc biệt là phương hướng nhìn nhận vấn đề hay biện pháp giải quyết
một cuộc tranh chấp sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới quá trình giải quyết cho
cuộc tranh chấp liên tiếp sau nó, dẫn đến hiện trạng gọi là "phản ứng dây
chuyền". Ngoài ra còn có các cuộc xung đột khác như : cuộc chiến tranh do
Mỹ phát động ở I-rắc, cuộc xung đột giữa I-xra-en và Pa-le-xtin, Ấn Độ và
Pa-ki-xtan (vùng Ca-sơ-mia), Nhật Bản và Hàn Quốc (đảo Đốc Đô), Nhật
biến hoà bình mà còn dùng biện pháp bao vây, cấm vận, sự trừng phạt về kinh tế,
đe doạ về quân sự, sử dụng chiêu bài bảo vệ dân chủ, nhân quyền…Tuy nhiên, sự
tồn tại của mâu thuẫn về ý thức hệ không thể cản trở quá trình hợp tác kinh tế
trong bối cảnh toàn cầu hoá hiện nay giữa các nước có hệ thống chính trị xã hội
đối lập nhau. Trong tình hình đó, mâu thuẫn giữa các nước xã hội chủ nghĩa với
Mĩ và các nước tư bản chủ nghĩa khác vẫn là đối kháng về ý thức hệ song sự đối
kháng đó không phải là nhân tố chủ đạo chi phối quan hệ quốc tế như trong thời
kỳ chiến tranh lạnh trước đây. Mâu thuẫn về ý thức hệ giữa chủ nghĩa tư bản và
chủ nghĩa xã hội được thể hiện chủ yếu thông qua “diễn biến hoà bình” và
“chống diễn biến hoà bình”.Cuộc đấu tranh này diễn ra trên nhiều phương diện
và là một quá trình đấu tranh lâu dài.
3. Xung đột về kinh tế.
kinh tế trở thành nhân tố quyết định trong sức mạnh tổng hợp của các quốc gia và
trở thành động lực chính của xu thế khu vực hoà và toàn cầu hoá. Trong bối cảnh
sự phát triển như vũ bão của cách mạng khoa học - công nghệ, các quốc gia đều
nhận thấy vấn đề cấp bách hàng đầu là phải ra sức tận dụng mọi nguồn lực bên
trong và bên ngoài để phát triển kinh tế. Cách đặt vấn đề về an ninh, quốc phòng
và kinh tế về cơ bản đã khác so với thời kỳ chiến tranh lạnh. Sức mạnh tổng hợp
của quốc gia không còn tuỳ thuộc vào sức mạnh quân sự, chính trị mà sức mạnh
kinh tế nổi lên hàng đầu và trở thành trọng điểm. Đồng thời, làn sóng tập hợp các
quốc gia trong các tổ chức khu vực địa lý, từ tiểu khu vực đến đại khu vực thành
những khu vực mậu dịch tự do đang diễn ra dồn dập ở hầu khắp các châu lục,
thậm chí liên châu lục.
Mâu thuẫn giữa các nước tư bản phát triển với các nước đang phát triển (mâu
thuẫn Bắc - Nam) tiếp tục diễn ra gay gắt.
Khoảng cách giữa các nước giầu với các nước nghèo ngày càng lớn. Theo báo
cáo của UNDP, tổng thu nhập kinh tế thế giới những năm cuối thế kỷ XX, đầu
thế kỷ XXI, vào khoảng 25.000 tỉ đôla Mĩ, trong đó các nước phát triển Mĩ, EU
và Nhật chiếm tới 88%. Phần còn lại là của trên 100 nước đang phát triển.
8
giáo với cảnh sát chính quyền ở miền Nam Thái Lan; xung đột giữa sắc tộc
Lou Nuer và Murle ở miền Nam Xu-đăng… Riêng ở Trung Quốc, xung đột
tôn giáo, sắc tộc cũng đã từng xảy ra, phá hoại sự thống nhất và ổn định phát
triển đất nước. Nổi bật nhất là xung đột giữa Phật giáo Tây Tạng (phương
Tây gọi là Lạt-ma giáo), giữa Hồi giáo Tân Cương… với chính quyền địa
phương và Trung ương.
8
/>Xung đột sắc tộc, tôn giáo vốn được biết đến như những hậu quả của chính sách
“chia để trị” của chủ nghĩa thực dân, đồng thời còn bắt nguồn từ sự bất bình đẳng
về kinh tế, chính trị, văn hoá, việc tranh giành ảnh hưởng quyền lực giữa các
nhóm sắc tộc, sự xúi giục, kích động của một số thế lực bên ngoài… Sau khi
chiến tranh lạnh kết thúc, trong xu thế dân chủ, đa nguyên, đa đảng, các cuộc
xung đột sắc tộc, tôn giáo bùng nổ, lan rộng và diễn ra ngày càng quyết liệt ở các
khu vực khác nhau trên thế giới. Trong đó, chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan có điều
kiện tăng cường hoạt động và trở thành nguồn gốc của chủ nghĩa khủng bố quốc
tế hiện nay. Xu hướng chính của chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan là chống Mỹ và
các nước phương Tây thân Mĩ, nhưng lấy thủ đoạn khủng bố làm vũ khí. Chính
sách đối ngoại hiếu chiến của chính quyền Mĩ đã khiến cho Mĩ trở thành đối
tượng của chủ nghĩa khủng bố ở khắp mọi nơi trên thế giới. Khủng bố quốc tế có
tác động mạnh mẽ đến quan hệ quốc tế, gây bất ổn định trong nội bộ quốc gia,
đồng thời tác động đến hoà bình, an ninh khu vực nói riêng và trên thế giới nói
chung. Tình hình sẽ trở nên đặc biệt phức tạp khi khủng bố và chống khủng bố
trở thành công cụ của nhà nước này chống lại nhà nước khác, làm căng thẳng
quan hệ quốc tế, thể hiện qua sự xung đột giữa các cộng đồng tôn giáo; sự va
chạm giữa các giá trị tôn giáo; theo dõi vì tín ngưỡng; phân biệt, ngược đãi tôn
giáo, tín ngưỡng. Tiêu biểu là xung đột giữa các nhóm đạo Hồi ở I-rắc, giữa các
nước A-rập (Hồi giáo) và I-xra-en (Do Thái giáo), xung đột ở miền Nam Thái
Lan (Hồi giáo - Phật giáo), Phi-lip-pin (Hồi giáo - Thiên Chúa giáo), xung đột
quốc tế liên quan đến việc đăng tải các bức biếm họa Đấng tiên tri Mô-ha-mét
trên báo chí một số nước ở châu Âu Ngoài ra, nhiều tổ chức vũ trang, khủng bố
Nhu cầu tiêu thụ tăng vọt trên thế giới, đặc biệt là của hai nước khổng lồ Ấn Độ
và Trung Quốc, đã khiến cuộc tranh đua tìm các nguồn tài nguyên thêm sôi động,
kể cả ở vùng Bắc Cực, đồng thời khiến cho giá cả tăng cao, đặc biệt là thực
phẩm. Ông Melvin tiên đoán là từ đây đến năm 2020, giá lương thực có thể tăng
gấp đôi. Nên nhớ rằng các vụ bạo động tại các nước như Tunisia hay Ai Cập, dẫn
đến phong trào Mùa Xuân Ả Rập phần lớn là biểu tình phản đối giá lương thực
tăng cao, khiến dân nghèo càng thêm đói rách.
10
Còn tại Libya, sở dĩ Trung Quốc và Nga đang tiếp xúc với phe nổi dậy chính là vì
hai nước này đang muốn giữ phần tại quốc gia xuất khẩu dầu hỏa đứng hàng thứ
9 thế giới, bởi vì Bắc Kinh và Matxcơva thấy rằng đại tá Kadhafi sẽ không còn
bám trụ được lâu nữa, trước áp lực về ngoại giao và quân sự của quốc tế.
biểu hiện qua việc tranh chấp nguồn tài nguyên thiên nhiên, nhất là nguồn lợi hải
sản, khai thác dầu mỏ, khí đốt thềm lục địa; gây ô nhiễm nguồn nước, xây dựng
9
/>xung-dot.htm
10
/>cuoc-xung-dot.htm
cầu cống, đập thủy lợi, thủy điện trên các dòng sông; gây ô nhiễm không khí, nạn
khói mù; áp dụng các tiêu chuẩn môi trường khắt khe nhằm vào các hàng hóa
nhập khẩu.
Cũng chính do cơn khát nhiên liệu mà Trung Quốc nay tỏ ra ngang ngược hơn
trên Biển Đông và vụ đụng độ với tàu Bình Minh 02 ngày 26/5 là chuyện tất yếu,
bởi lẽ Bắc Kinh gần như muốn độc quyền thăm dò và khai thác dầu khí ở vùng
Biển Đông, kể cả trong thểm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam.
Sự vận động của các quan hệ quốc tế hiện nay dưới tác động của toàn cầu hóa đã
làm xuất hiện ngày càng nhiều các chủ thể quan hệ chính trị quốc tế mới, không
truyền thống, chủ thể “ngoài chủ quyền”, “ngoài quốc gia”. Đó là các tổ chức
quốc tế liên chính phủ và phi chính phủ, các tập đoàn kinh tế, tài chính, các công
ty xuyên quốc gia, các tập đoàn
chục quốc gia trên thế giới.
Cũng trong năm 2008, Israel đã có nhiều hoạt động quân sự chống lại các tổ
chức mà người Do Thái cho là khủng bố như HAMAZ và Hezbollah…
Xung đột giữa Israel với những phần tử khủng bố kiên quyết không chịu
công nhận sự tồn tại chính đáng của quốc gia Do Thái đã kéo dài từ năm
1975 và bắt nguồn chủ yếu từ những lý do lãnh thổ và tôn giáo. Bị lôi kéo
can dự vào cuộc xung đột này một cách trực tiếp hoặc gián tiếp có cả Liên
Hợp Quốc, Syria, Lebanon, Ai Cập, Iran, Jordan, Mỹ, Liên minh châu Âu và
Nga.
Cuộc xung đột vũ trang lớn tiếp theo diễn ra ở Afghanistan, bắt đầu từ năm
1978 tới nay và càng ngày càng có dấu hiệu trở nên căng thẳng hơn. Có khá
nhiều nguyên nhân dẫn tới cuộc xung đột này, chủ yếu mang tính chất sắc
tộc, tôn giáo và lãnh thổ.
Sau khi chế độ Taliban bị lật đổ và chính quyền của Tổng thống Hamid
Kazai, những kẻ thù chính yếu trong cuộc chiến này là tàn quân của Taliban
và Al-Qaeda. Liên quan tới cuộc xung đột này có LHQ, NATO, Mỹ, Iran,
Nga, Pakistan, Tadjikistan, Kyrgyzstan, Uzbekistan. Tổng thống Mỹ Barack
Obama mới đây đã phải quyết định tăng thêm 17 nghìn quân cho chiến
trường Afghanistan. Theo lời tướng David McKiernan, chỉ huy lực lượng
Hoa Kỳ và NATO ở Afghanistan, nói một ngày sau khi Tổng thống Obama
loan báo tăng thêm 17 nghìn quân, dù đã được tăng viện như vậy nhưng tình
hình năm nay vẫn là rất khó khăn đối với liên quân quốc tế ở đây.
12
Tại châu Á, xung đột quân sự lớn là việc Ấn Độ chống lại những phần tử li
khai ở Kashmir. Nguyên nhân của cuộc xung đột này là những cố gắng trở
thành một quốc gia độc lập của một số thế lực tại Kashmir. Chiến sự diễn ra
từ năm 1986. Bị lôi cuốn vào cuộc xung đột này ở những mức độ khác nhau
có LHQ, Pakistan và một loạt những quốc gia khác. Nhìn chung, cho tới
hôm nay vẫn không le lói một giải pháp chính trị nào cho cuộc xung đột này.
12
là các vấn đề tư tưởng và hình sự (liên quan tới buôn bán cocain).
Lục địa đói nghèo nhất hành tinh là châu Phi cũng là nơi diễn ra nhiều đụng
độ quân sự đẫm máu và dai dẳng nhất. Xung đột vũ trang gay gắt nhất ở "lục
địa Đen" là giữa chính phủ Cộng hòa Dân chủ Congo với các tổ chức vũ
13
/>trang của các bộ lạc cũng như với các nhóm lính đánh thuê người nước
ngoài.
Chính quyền trung ương ở đây rất cố gắng kiểm soát những khu vực hẻo
lánh của đất nước nhưng không mấy thành công. Những nguyên nhân chính
của cuộc xung đột này là các yếu tố sắc tộc và kinh tế xã hội. Bị lôi cuốn vào
cuộc xung đột tiếp diễn từ năm 1997 này có các quốc gia châu Phi khác,
Liên Hợp Quốc, Liên minh châu Phi và Pháp.
Cũng ở "lục địa Đen" còn có cuộc xung đột vũ trang dai dẳng ở Nigeria, bắt
đầu từ năm 1970. Những nguyên nhân chính dẫn tới cuộc xung đột này có
yếu tố sắc tộc, tôn giáo và kinh tế. Tại các tỉnh miền Bắc Nigeria, đại đa số
dân chúng là các tín đồ Hồi giáo, đòi hỏi áp dụng phổ cập giáo lý Sharia.
Thường xuyên tại Nigeria bột phát những vụ đụng độ giữa các tín đồ cực
đoan Hồi giáo và Thiên chúa giáo, các vụ hỗn loạn và khủng bố. Ngoài ra,
các nhóm vũ trang bộ lạc khác nhau cũng rất nóng máu trong các hoạt động
nhằm giành quyền kiểm soát lớn hơn đối với kinh doanh dầu mỏ.
Tại Somali tập trung những vụ đụng độ vũ trang giữa các phe phái chính trị
khác nhau. Nguyên nhân của cuộc xung đột bắt đầu từ năm 1978 này là các
yếu tố sắc tộc và hình sự. Tại Somali, nơi không có một chính quyền trung
ương đủ mạnh, có nhiều nhóm bộ lạc và mafia muốn độc chiếm quyền lực.
Can dự vào việc vãn hồi trật tự ở Somali có LHQ, Mỹ, Rthiopia và Sudan…
Sudan là một trong những quốc gia liên đới tới khá nhiều cuộc xung đột vũ
trang ở "lục địa Đen". Tại Sudan hiện cũng đang diễn ra cuộc chiến chống
lại Quân đội Giải phóng Sudan và Phong trào vì bình đẳng và công bằng.
Thực chất đây là cuộc chiến giữa miền Bắc theo Hồi giáo với miền Nam
theo Thiên chúa giáo (thủ phủ Darfur) đang muốn li khai bằng mọi giá.
Các nước liên quan đến tranh chấp lãnh thổ khu vực Châu Á - Thái Bình
Dương, bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, ASEAN, v.v đều là những thành
viên trọng yếu của khu vực này, do đó mối quan hệ giữa các nước có ảnh
hưởng quan trọng, quyết định tới sự tồn tại, hòa bình và ổn định của toàn
khu vực. Trung Quốc là quốc gia đang trỗi dậy, có tác động ngày càng lớn
trong vấn đề của khu vực cũng như của thế giới. Nhật là cường quốc kinh tế
đang đầu tư đẩy mạnh sang lĩnh vực chính trị và quân sự. Các nước ASEAN
không ngừng phát triển sau chiến tranh lạnh, hoạt động tích cực và phát huy
hiệu quả trong nền chính trị, kinh tế, an ninh toàn khu vực. Nếu quan hệ hai
nước Trung - Nhật xấu đi sẽ gây ảnh hưởng lớn đến cục diện an ninh khu
vực; chất lượng quan hệ giữa Trung Quốc và ASEAN cũng ảnh hưởng trực
tiếp đến hòa bình và ổn định khu vực. Do vậy, nếu các nước đã nêu trên vì
mục đích tranh chấp lãnh thổ gây ra mâu thuẫn hoặc xung đột vũ trang sẽ
không chỉ phá hoại mối quan hệ phát triển bình thường hóa vốn có, mà còn
khiến cho an ninh khu vực rơi vào tình trạng bất ổn định, tổn hại nghiêm
trọng đến hòa bình và phát triển của toàn bộ khu vực Châu Á - Thái Bình
Dương.
2. Tác động đến quan hệ giữa các quốc gia.
Xung đột khu vực làm thay đổi quan hệ giữa các quốc gia không chỉ riêng
trong khu vực mà nó còn ảnh hưởng tới tất cả các quốc gia trên thế giới.
Trong xung đột của khu vực Châu Á- Thái Bình Dương đã làm nổi bật lên
tầm ảnh hưởng của xung đột khu vực đối với các cường quốc trên thế giới
Như chúng ta đã biết khu vực Châu Á - Thái Bình Dương là cái nôi của sự
giao thoa về lợi ích và sức mạnh của các nước lớn. Bốn nước Trung, Mỹ,
Nhật và Nga đóng vai trò chủ đạo trong việc giải quyết vấn đề chung của
toàn khu vực. Quan hệ giữa các nước này quyết định đến cục diện chính trị
của toàn khu vực. Đồng thời, diễn biến tranh chấp lãnh thổ khu vực Châu Á
- Thái Bình Dương cũng ảnh hưởng không nhỏ đến cục diện quan hệ bốn
nước này, thậm chí đến nền an ninh của toàn thế giới.
Thứ nhất, một số tranh chấp lãnh thổ khu vực Châu Á - Thái Bình Dương
liên minh quân sự, xây dựng căn cứ quân sự tại Okinawa Nhật, đồng thời
còn hợp tác quân sự và quốc phòng dưới nhiều hình thức với các nước xung
quanh khu vực Biển Đông khác. Nếu tranh chấp Biển Đông leo thang hoặc
phát sinh xung đột mới trong tranh chấp Trung - Nhật, thì vấn đề không còn
thuộc phạm vi giải quyết giữa Trung Quốc và các nước ASEAN hay giữa
Trung Quốc và Nhật nữa. Khi đó, Mỹ cũng có khả năng tham gia và quan hệ
Trung - Mỹ không thể không bị ảnh hưởng.
Tiếp nữa, các mối quan hệ song phương như quan hệ Trung - Mỹ, quan hệ
Trung - Nhật, quan hệ Nhật - Mỹ, quan hệ Trung - Nga, hay quan hệ Nhật -
Nga, v.v sẽ nắm vai trò quyết định cục diện chính trị và an ninh khu vực
Châu Á - Thái Bình Dương. Diễn biến trong tranh chấp lãnh thổ khu vực dù
ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực đến bất kỳ mối quan hệ song phương nào
cũng đều kéo theo "phản ứng dây chuyền" cho những mối quan hệ khác, từ
đó ảnh hưởng đến diễn biến cục diện chính trị và an ninh của toàn bộ khu
vực Châu Á - Thái Bình Dương. Mặt khác, các nước này cũng là lực lượng
thống trị chủ đạo trên quy mô toàn thế giới nên sự ảnh hưởng không chỉ giới
hạn trong khu vực Châu Á - Thái Bình Dương mà còn ảnh hưởng sâu rộng
đến cục diện thế giới cũng như hòa bình và an ninh thế giới.
KẾT LUẬN
Ở nhiều khu vực trên thế giới, xung đột cục bộ và tình trạng bất ổn vẫn tiếp tục
diễn ra. Tuy nhiên, những xung đột này khó có khả năng lan rộng, lôi cuốn sự đối
đầu trực tiếp của các nước lớn, chủ yếu là do các nước lớn hiện nay đều có lợi ích
lâu dài và cơ bản trong việc duy trì hoà bình để phát triển kinh tế.
Trong bối cảnh đó, chủ nghĩa khủng bố quốc tế trở thành mối đe doạ tiềm tàng
đối với an ninh chung của thế giới. Những biến đổi của tình hình quốc tế như đã
nêu ở trên làm cho xu thế đa dạng hoá trong quan hệ quốc tế trở thành xu thế phổ
biến của các quốc gia.
Do đời sống kinh tế quốc gia đã và đang được quốc tế hoá cao độ, do nhu cầu
phát triển kinh tế, các quốc gia đều phải năng động, linh hoạt thực hiện đa dạng
hoá, đa phương hoá trong quan hệ quốc tế nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia một cách
7. />kien/2011/12419/Xung-dot-quoc-te-bai-toan-van-chua-co-loi.aspx
8. />cua-cac-cuoc-xung-dot.htm
9.
/>ns050608173143
10. />11. />111112.html
12. />MỤC LỤC