Phần 1: Phần mở đầu
1.1 Lý do chọn đề tài
1.2 Đối tượng nghiên cứu
1.3 Mục đích nghiên cứu
1.4 Nhiệm vụ nghiên cứu
Phần 2: Nội dung
Chương 1: Lịch sử nghiên cứu vấn đề
2.1.1: Nghiên cứu về bạo hành gia đình
2.1.1.1: Trên thế giới
2.1.1.2: Ở Việt Nam
2.1.2: Nghiên cứu về bạo hành gia đình đối với trẻ em
2.1.2.1: Trên thế giới
2.1.2.2: Ở Việt Nam
Chương 2: Giải thích những khái niệm liên quan
2.2.1: Khái niệm trẻ tuổi vị thành niên
2.2.1.1: Các giai đoạn phát triển của trẻ tuổi vị thành niên
2.2.1.2: Sự phát triển tâm- sinh lý của trẻ đầu tuổi vị thành niên
2.2.2: Khái niệm Bạo hành và bạo hành gia đình
2.2.2.1: Khái niệm bạo hành
2.2.2.2: Khái niệm bạo hành gia đình
2.2.3: Bạo hành gia đình đối với trẻ đầu tuổi vị thành niên
2.2.3.1: Định nghĩa bạo hành trẻ em trong gia đình
2.2.3.4: Các hình thức của bạo hành gia đình đối với trẻ
2.2.3.3: Nguyên nhân gây ra bạo hành gia đình
2.2.3.5: Hậu quả của bạo hành gia đình đối với trẻ em
Phần 3: Kết luận
PHẦN 1: PHẦN MỞ ĐẦU
1.1 Lý do chọn đề tài
Gia đình là tế bào của xã hội, là cái nôi nuôi dưỡng những giá trị tinh thần và
vật chất đối với các thành viên trong gia đình. Đối với trẻ em, đây là nơi nương
tựa vững chắc và êm ái nhất trong những năm đầu đời. Trẻ em là mầm non, là

của Muraay A.Straus và Richard J.Gelles(1986), có đến hơn một triệu rưỡi người
2
2
phụ nữ bị chồng hoặc bạn đời đánh đập hàng năm, người ta cũng ước tính cứ trung
bình 15 giây lại có một phụ nữ bị chồng ngược đãi. Một nghiên cứu gần đây của
Singapore cho thấy trong khoảng từ 1995-1997, số lượng các vụ bạo hành trong
gia đình do Toà án gia đình xử đã tăng hàng năm khoảng 40% (tăng từ 978 vụ
năm 1995 lên 2019 vụ năm 1997. Số liệu thống kê của chính phủ Trung Quốc chỉ
ra rằng bạo lực gia đình xảy ra ở 30% gia đình, mặc dù con số này còn dưới sự
thật. Nhật Bản một tỷ lệ rất cao về bạo lực gia đình đã được báo cáo trong rất
nhiều nghiên cứu. Trong một số nghiên cứu cho thấy 60% phụ nữ đã trải qua bạo
hành gia đình.
Qua các số liệu thống kê trên, ta có thể thấy tình trạng bạo hành gia đình
trên thế giới đang ở mức báo động và nó cần được mọi người lên án mạnh mẽ và
có những hình thức trừng phạt thích đáng với những kẻ bạo hành. Và chúng ta
cũng biết được những con số điều tra trên cũng chỉ một phần nào nói lên tình trạng
bạo lực gia đình, còn trong thực tế thì có lẽ con số này còn tăng lên rất nhiều. Bởi
mọi người thường nói bạo hành gia đình thường diễn ra trong bối cảnh riêng tư ở
nhà riêng, và cả người bị hại lẫn xã hội do nhiều nguyên nhân khác nhau cũng
không muốn nói cho người khác biết. Vậy làm thế nào để giảm được bạo hành
trong gia đình? Đây là một câu hỏi rất khó hiện tại đang được nhiều nước, nhiều tổ
chức quốc tế quan tâm nghiên cứu giải đáp.
2.1.1.2: Ở Việt Nam
Tình hình về bạo lực gia đình ở các nước trên thế giới trong một mức độ
nhất định sẽ phản ánh ở Việt Nam. Thực tiễn đã cho thấy nếu mỗi người trong
chúng ta không ý thức rõ tác hại của nó và tìm cách khắc phục thì việc tìm ra được
giải pháp hữu hiệu để ngăn chặn bạo lực gia đình là một vấn đề hết sức khó khăn.
Bạo lực gia đình cũng được nhiều báo chí truyền tải và đề cập đến. Nghiên cứu
của trung tâm, nghiên cứu thế giới, gia đình và môi trường trong phát triển thống
kê được riêng năm 1999 đã có khoảng 3000 bài báo đề cập đến chủ đề bạo hành

xảy ra hiện tượng ép buộc quan hệ tình dục
4
4
Ở đồng bằng sông Cửu Long có 1.319 ca nhập viện do bạo hành gia đình,
trong đó khoảng 1.000 ca tự tử, và 30 trường hợp tử vong. Tuy nhiên, bài báo này
không đăng số liệu cho các vùng khác.
5% phụ nữ thường xuyên bị chồng đánh đập
82% hộ dân nông thôn và 80% hộ ở thành phố có xảy ra bạo lực
9-10% trường hợp nạn nhân của bạo lực gia đình là nam giới và thủ phạm chính là
người vợ.
Qua một số nghiên cứu trên về bạo hành gia đình, ta thấy rằng nạn bạo
hành gia đình đang là một vấn đề cần được nhà nước, pháp luật ngăn cấm và có
những giải pháp hữu hiệu để nhằm bảo vệ được người phụ nữ và trẻ em dưới sức
mạnh của những người chồng, người cha có hành vi bạo lực.
2.1.2: Nghiên cứu về bạo hành gia đình đối với trẻ em
2.1.2.1: Trên thế giới
Theo một nghiên cứu toàn cầu mới đây của Quỹ Nhi đồng Liên hiệp quốc
(UNICEF), những hình ảnh bạo lực gia đình mà trẻ em phải chứng kiến, cho dù
chúng không phải là nạn nhân trực tiếp, cũng có thể in sâu vĩnh viễn và gây nên
những tác động nặng nề trong suốt thời thơ ấu cũng như trong cuộc sống sau này.
Nghiên cứu trên cho biết hiện có khoảng 275 triệu trẻ em đang sống trong cảnh
bạo lực gia đình, phải chịu đựng sự bóc lột về thể chất, tinh thần và cả tình dục của
cha mẹ cũng như người giám hộ. Tuy nhiên, nghiên cứu cũng cho thấy số liệu này
thấp hơn so với thực tế do những sai lệch trong báo cáo và thống kê không đầy đủ
của một số nước. Theo UNICEF, trẻ càng nhỏ càng có xu hướng bị tác động của
nạn bạo lực nặng nề. Chúng bị suy yếu nghiêm trọng về tinh thần và tình cảm
trong giai đoạn phát triển quan trọng này. Khi lớn lên, trẻ có thể gặp những rắc rối
ở trường học, bộc lộ hạn chế về những kỹ năng xã hội thông thường, hay chán
nản, lo lắng và có nhiều vấn đề tâm lý khác. Những đứa trẻ này thuộc nhóm đối
tượng có nguy cơ cao về các hành vi phung phí tiền của, mang thai ở tuổi vị thành

6
6
biến nhất, và hình thức phổ biến nhất là lạm dụng thân thể, tiếp đến là lạm dung
tình cảm, bắt nạt và lạm dụng tình dục và làm việc trong điều kiện nguy hiểm. Các
em còn sắp xếp các địa điểm bạo lực thường xảy ra nhất và đó là ở nhà, tiếp đến là
ở trường học và ở nơi làm việc.
- Từ năm 2003, UNICEF cùng với UBDSGĐTE, Quỹ Cứu trợ Trẻ em Thụy
Điển và Plan International đã và đang tiến hành một số nghiên cứu nhằm đánh giá
mức độ bạo lực và lạm dụng trẻ em ở Việt Nam. Một nghiên cứu tiến hành trên
2.800 người tham gia (chủ yếu là trẻ em) ở ba tỉnh An Giang, Lao Cai và Hà Nội
vào năm 2003 cho thấy trừng phạt thân thể (đánh đập) là hình thức bạo lực phổ
biến ở gia đình và trường học, các hình thức bạo lực khác như lạm dụng từ ngữ,
bắt nạt và chứng kiến bạo lực gia đình cũng khá phổ biến.
- Trong 3 năm từ năm 2005 đến năm 2007, số vụ xâm hại và bạo lực đối
với trẻ em trong gia đình tăng gấp ba lần so với trước đó. Trung bình mỗi năm,
Việt Nam có 114 trẻ chết do bạo hành. Theo thống kê của ngành y tế, số trẻ tử
vong do nguyên nhân này chỉ đứng sau tử vong do tai nạn giao thông và đuối
nước. Tại thành phố Hồ Chí Minh, kết quả khảo sát của Ủy ban Dân số, Gia đình
và Trẻ em (trước đây) cho thấy, 58% trẻ đã từng bị người lớn quát mắng, sỉ nhục,
tát… khi mắc lỗi. Chỉ riêng khoa Chấn thương chỉnh hình Bệnh viện Nhi Đồng 2
trong năm nay đã tiếp nhận 30 ca bị bạo hành đến mức phải nhập viện.
Chương 2: Giải thích những khái niệm liên quan
2.2.1: Khái niệm trẻ tuổi vị thành niên
2.2.1.1: Các giai đoạn phát triển của trẻ tuổi vị thành niên
Thời kì vị thành niên là giai đoạn phát triển chuyển tiếp từ lứa tuổi thơ ấu
đến tuổi trưởng thành (người lớn). Thuật ngữ vị thành niên ám chỉ nhiều hơn đến
các đặc điểm tâm sinh lý, tâm lý-xã hội và nhân cách của thanh thiếu niên, bao
gồm cả giới nam và giới nữ. Về mặt sinh lý, vị thành niên là giai đoạn đang lớn,
7
7

- Giai đoạn đầu vị thành niên: tương đương với tuổi thiếu niên, nam từ 12-
14 tuổi, nữ từ 11-12 tuổi. giai đoạn này ngoài những biến đổi về sinh học còn có
những biến đổi đặc trưng về tâm lí
- Giai đoạn giữa tuổi vị thành niên: tương đương với tuổi thiếu niên nam
15-17 tuổi, nữ 13-16 tuổi. giai đoạn này, đa số các em đang học trong các trường
phổ thông trung học trong cả nước
- Giai đoạn cuối vị thành niên: tương đương với lứa tuổi đầu thanh niên.
Nam từ 17-18 tuổi, nữ từ 16-18 tuổi. Đây là giai đoạn sau dậy thì, các em đã trở
nên giống với người lớn hơn về nhiều phương diện
Thông qua sự phân chia trên, tôi tán thành quan điểm và xác định lứa tuổi vị thành
niên là độ tuổi từ 11-18 tuổi. Nhưng trong bài niên luận này, tôi sẽ chỉ dừng lại
nghiên cứu về giai đoạn đầu tuổi vị thành niên tức là độ tuổi 11-14 tuổi.
2.2.1.2: Sự phát triển tâm- sinh lý của trẻ đầu tuổi vị thành niên
Giai đoạn đầu tuổi vị thành niên tức là ở độ tuổi 11-14 tuổi. Ở độ tuổi này, các em
đang là học sinh lớp 5,6,7,8.
* Những đặc điểm về mặt sinh lý:
Ở giai đoạn này, trẻ có một sự thay đổi về mặt cơ thể, đó là hiện tượng dậy
thì. Dậy thì gồm 2 giai đoạn là tiền dậy thì và dậy thì đầy đủ. Trẻ em ở lứa tuổi
đầu tuổi vị thành niên là lứa tuổi mới bước vào giai đoạn tiền dậy thì. Trong sự
phát triển về thể chất và phát dục, các em gái sớm hơn các em trai 1-2 năm nên ở
giai đoạn đầu, một số em gái cao hơn, đầy đặn hơn em trai. Thân hình thấp lúc 12-
13 tuổi thường gây cho các em trai cảm giác khó chịu, đó là cảm giác thua kém
bạn bè, còn các em nữ thì đôi khi vì chưa quen với sự thay đổi của bản thân nên
các em cũng luôn cảm giác ngại ngùng, khó khăn, nhất là những em có chiều cao,
thân hình vượt hẳn so với các bạn cùng tuổi. Lúc này, hệ thần kinh của trẻ phát
triển khá hoàn chỉnh về chất lượng nhưng các quá trình hưng phấn thường mạnh
hơn các quá trình ức chế nên trẻ dễ bị kích động, khó kiềm chế hành động và tình
cảm của bản thân.
9
9

ngành chính trị học. Với cách định nghĩa như vậy thì bạo lực vẫn thường được
hiểu với tính chất của một phương thức vận động chính trị “bạo lực là sức mạnh
dùng để trấn áp lật đổ”(Từ điển Tiếng Việt, 2003).”Bạo lực là sức mạnh dùng để
trấn áp, chống lại lực lượng đối lập hay lật đổ chính quyền”(Đại Từ điển Tiếng
Việt,1998). Tuy nhiên không phải mọi hình thức trong xã hội đều mang tính chính
trị, đều hướng vào việc lật đổ các đảng phái chính trị. Người ta có thể dùng bạo
lực để hành xử với nhau trong cuộc sống hàng ngày vì rất nhiều lí do như: để giải
quyết một sự bất hoà trong quan hệ xã hội, một sự tranh chấp quyền lợi giữa hai
người hàng xóm, một vự va chạm giao thông, mâu thuẫn về tình cảm Bạo lực là
một hiện tượng xã hội, nó là phương thức hành xử trong các mối quan hệ xã hội và
tồn tại từ rất lâu trong lịch sử.
Như vậy, khái niệm bạo hành có thể hiểu như sau:
Bạo hành là việc đe doạ hay dùng sức mạnh thể chất, quyền lực đối với
người khác hoặc một nhóm người, một cộng đồng gây ra hoặc làm tăng khả năng
gây tổn thương, tử vong, tổn hại về tâm lý, ảnh hưởng đến sự phát triển gây ra sự
mất mát. Hình thức bạo hành phổ biến nhất mà chúng ta thấy là bạo hành gia đình.
2.2.2.2: Khái niệm bạo hành gia đình
Theo tác giả Hoàng Bá Thịnh thì bạo hành gia đình là các hành vi bạo hành
xảy ra trong phạm vi gia đình, đó là sự xâm phạm và ngược đãi về thân thể, tinh
thần hay tình cảm giữa các thành viên trong gia đình. Bạo hành trong gia đình là
sự lạm dụng quyền lực một hành động nhằm hăm doạ hoặc đánh đập một người
thân trong gia đình để điều khiển hay kiểm soát người đó
Bạo hành trong gia đình là một hình thức thu nhỏ và đặc biệt của bạo hành
xã hội: sự khác biệt giữa bạo hành gia đình với các dạng thức của bạo hành xã hội
là ở chỗ bạo hành gia đình lại diễn ra giữa những người thân, những người cùng
huyết thống, dưới mái che và ngọn lửa nồng nàn của một gia đình- được coi là tổ
ấm của hạnh phúc và sự yêu thương trìu mến
11
11
Bạo hành gia đình dù chỉ diễn ra trong phạm vi gia đình nhưng không dễ

nhóm người khác trong gia đình
- Bạo hành tình dục: là những hành vi cưỡng ép hoặc dùng bạo lực để thoả
mãn tình dục của một người hay một nhóm người đối với một người hoặc một
nhóm người khác. Hành vi này có thể diễn ra một lần hoặc lặp lại nhiều lần.
2.2.3: Bạo hành gia đình đối với trẻ đầu tuổi vị thành niên
2.2.3.1: Định nghĩa bạo hành trẻ em trong gia đình
Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện đã viết trong cuốn từ điển tâm lý: “Gia đình gồm
bố, mẹ, con và có hay không một số người khác ở chung một nhà”. Tính chất của
gia đình thay đổi tuỳ theo biến động của xã hội. Phương thức sản xuất và các thể
chế kỷ cương xã hội chi phối mạnh mẽ tâm lý của các thành viên trong gia đình.
Trước đây, gia đình gắn liền với một cấu trúc xã hội chặt chẽ, sự bền vững của gia
đình ít tuỳ thuộc vào tình tình hay ý muốn chủ quan của từng cá nhân. Còn sự bền
vững gia đình ngày nay tuỳ thuộc chủ yếu vào tính tình và ý muốn chủ quan của
từng thành viên, đặc biệt là của hai bố mẹ. Dù sao, xưa và nay, gia đình vẫn là nơi
để cho mỗi thành viên có thể từ tấm bé bồi dưỡng về vật chất và tinh thần, là chỗ
dựa khi cuộc sống ngoài xã hội gặp khó khăn, gia đình vẫn là “tổ ấm”. Nhưng
trong nhiều hoàn cảnh xảy ra, gia đình không còn là tổ ấm nữa mà mâu thuẫn nội
bộ biến gia đình thành “một ung nhọt” gây ra những hiện tượng bệnh lý về thể
chất cũng như tinh thần.
Để trở thành một con người có nhân cách độc lập trong xã hội, trẻ em phải
được phát triển về cả 3 phương diện: thể chất, trí tuệ và tình cảm, sự phát triển của
3 mặt này có quan hệ khăng khít và hỗ trợ thúc đẩy nhau. Chính vì vậy, trẻ cần
được chăm sóc, bảo vệ và giáo dục trong một môi trường an toàn, lành mạnh, gia
đình là tổ chức xã hội đầu tiên có khả năng nhất trong việc chăm lo sự phát triển
cả 3 phương diện của trẻ. Thế nhưng, hiện nay có không ít trẻ em phải sống trong
sự sợ hãi, lo lắng ngay trong chính gia đình của mình, đó là bạo hành gia đình và
13
13
các em có thể là nạn nhân trực tiếp hay gián tiếp của nó. Nhiều gia đình có những
biện pháp giáo dục thô bạo và những hành vi trừng phạt trẻ diễn ra có thể để lại

hoặc xâm phạm tới nguyện vọng, ý thức thị hiếu riêng của mỗi người.
Không giống với bạo hành thể xác, bạo hành tinh thần còn được chia ra thành 2
dạng nhỏ đó là bạo hành trực tiếp và bạo hành gián tiếp.
- Bạo hành trực tiếp: có nghĩa là trẻ vị thành niên trực tiếp là nạn nhân bị
các thành viên khác trong gia đình chửi mắng. dùng các từ ngữ thô lỗ, đôi khi
phạm đến nhân cách chỉ trích hành vi sai trái của trẻ. Lăng mạ, sỉ nhục, chửi rủa,
ví trẻ như những con vật hay các hiện tượng xấu xa, ghê tởm.
- Bạo hành gián tiếp: có nghĩa trẻ không phải là nạn nhân mà chỉ là người
chứng kiến những hành vi bạo hành của thành viên này đối với thành viên khác
trong gia đình.
Bất cứ những hành vi bạo lực gia đình nào cũng ảnh hưởng đến sức khỏe và tâm
lý của trẻ. Theo các chuyên gia tâm lý, hành vi bạo lực trong cách cư xử của bố
mẹ cũng gây tác hại to lớn, làm tổn thương tâm thần ở trẻ em, đôi khi kéo dài suốt
cả cuộc đời. Chúng ta có thể không thấu hiểu hết sự đau khổ và nỗi khiếp sợ của
những đứa trẻ phải chứng kiến tình trạng bạo hành gia đình. Hàng trăm đứa trẻ đã
nói rằng, chúng chưa từng có cảm giác sợ hãi điều gì hơn là khi phải chứng kiến
những hành vi bạo lực của cha mẹ.
Một em gái 14 tuổi kể lại: "Từ khi công việc làm ăn sa sút, bố cháu thường xuyên
uống rượu say xỉn và quay ra đánh đập, hành hạ mẹ con cháu. Những lúc đó bố
chẳng khác chi tên côn đồ hung hãn. Bố nhốt mẹ vào trong nhà mà đánh. Hàng
xóm, tổ hoà giải đến cũng không làm cho bố thôi hành hạ mẹ. Chúng cháu chẳng
thể làm gì được, chỉ biết khóc và kêu mọi người đến cứu. Hết trận này đến trận
khác, biết bao lần mẹ con cháu phải vắt chân lên cổ mà chạy trốn khỏi cơn giận
dữ của bố. Nhiều đêm bốn mẹ con phải ngủ ở cái nhà kho bé tí ngột ngạt hoặc cắt
lá chuối nằm ngoài bờ ao. Nếu đêm nào may mắn được ngủ trong nhà thì giấc
ngủ đó cũng không an, bởi nỗi ám ảnh của những trận đánh chửi om sòm. Chỉ cần
15
15
một tiếng động nhỏ là mẹ con cháu tỉnh ngay, nỗi khiếp sợ len lỏi trong từng suy
nghĩ, việc làm của chúng cháu. Có gì đáng buồn hơn khi con cái lại khiếp sợ

kiến của cha mẹ và có thể sửa chữa được sai lầm. Cho đến ngày nay thì nhiều
người làm cha mẹ vẫn coi việc hành hạ, đánh đập hoặc sử dụng các hình phạt dã
man đối với trẻ là quyền của họ . Khi trẻ có lỗi, họ đánh. Khi họ đang có những
điều không vui vì các mối quan hệ xã hội, họ đánh. Những cú đánh, cái tát xảy ra
thường xuyên trong gia đình được coi là hợp pháp. Chỉ có những vụ việc nghiêm
trọng, gây thương tật hoặc làm chết trẻ thì mới bị pháp luật trừng trị. Tuy nhiên,
không phải lúc nào pháp luật cũng xử đúng người đúng tội.
Chị Hoài Thương, ngụ tại ngõ Thổ Quan, Khâm Thiên, Hà Nội nói: "Nếu không
đánh thì nó không biết sợ, sẽ chẳng ai bảo được nó cả. Từ xưa đến nay, việc dạy
con hữu hiệu nhất là đe nẹt, có đánh roi mới tạo được kỷ luật nghiêm khắc và con
tôi rất sợ mỗi khi tôi cầm chiếc roi để bên cạnh". Cũng giống như chị Thương,
nhiều người coi chuyện đánh con, dùng những lời lẽ nặng nề, thậm chí miệt thị
con trẻ là chuyện bình thường, bởi "con tôi, tôi có quyền dạy". Nhưng họ không hề
biết rằng thực tế, phương pháp dạy con bằng hình phạt này sẽ dẫn đến hậu quả rất
nặng nề.
Thứ hai, trẻ bị hành hạ, ngược đãi vì những bế tắc hoặc xung đột của cha
mẹ. Với những gia đình mà cha mẹ không còn thương yêu nhau thì trẻ em thường
xuyên phải chịu áp lực từ phía một người hoặc cả hai bởi chính chúng thuộc thành
phần “ăn bám”, “ăn theo”. Hơn nữa, với cơ thể yếu đuối, nhỏ bé, với vị trí thấp
kém, chúng luôn trở thành cái gai, hoặc trở thành chỗ trút giận, là cái thớt khi xảy
ra những xung đột. Trong những trường hợp này, trẻ hầu như không có khả năng
tự vệ. Điều đáng chú ý hơn là nhiều trẻ lúc bị đánh không phải do lỗi của chúng
mà chỉ là vì chúng là con của cha mẹ chúng, nghĩa là khi cha mẹ chúng có nhu cầu
cần được giải toả những ẩn ức, tức giận, xung đột, những mâu thuẫn phức tạp của
mình thì họ trút hết vào đứa trẻ. Đã không có ít trường hợp, một trong hai người
cảm thấy bế tắc muốn tìm đến cái chết, họ cũng tìm cách buộc cho con mình chết
theo. Rõ ràng, trẻ đã phải trả giá đắt cho những vấn đề riêng của người lớn. Những
17
17
trận đòn oan sẽ hằn sâu trong đời sống tinh thần và tình cảm của trẻ, làm tổn

2.2.3.4: Hậu quả của bạo hành gia đình đối với trẻ
Các công trình nghiên cứu đã chỉ ra rằng: nhân cách của bố mẹ và mối quan
hệ của họ có ảnh hưởng quan trọng đến đời sống tâm lí của con cái. Những người
có nhân cách không tốt khó mà có thể dạy dỗ con cái họ trở thành những người có
ích cho xã hội. Nếu như ở lứa tuổi nhỏ như tuổi nhà trẻ, mẫu giáo nhân cách của
bố mẹ ảnh hưởng đến con cái thông qua việc bắt chước thì ở lứa tuổi trẻ vị thành
niên những ảnh hưởng này có sự phân hoá. Phần lớn các em chưa có khả năng
phân biệt rõ ràng đúng sai, vẫn bắt chước hành vi của bố mẹ như khi còn nhỏ. Đối
với những em có khả năng đánh giá, nhận xét về người khác tương đối tinh tế, các
em nhận ra những điều không tốt đẹp trong nhân cách của bố mẹ và không còn coi
họ là chỗ dựa đáng tin cậy về mặt tinh thần nữa. Nhiều em vì thế mà hoang mang,
mất niềm tin vào cuộc sống.
Không khí gia đình ấm cúng, đầy tình yêu thương giữa các thành viên trong
gia đình luôn là điều kiện cần thiết đối với đời sống tâm lý của mỗi người. Đối với
các em ở lứa tuổi này thì nó còn là chỗ dựa tinh thần vững chắc để các em yên tâm
học tập, sinh hoạt tập thể, vui chơi với bạn bè. Ngược lại, trong những gia đình mà
bố mẹ, những thành viên trong gia đình có nhiều mâu thuẫn, xung khắc dẫn đến
xung đột thì tâm hồn ngây thơ, non nớt của trẻ rất dễ bị tổn thương. Những cuộc
chiến tranh lạnh, thái độ thiếu tôn trọng lẫn nhau, hay những trận cãi vã, xô xát
của bố mẹ thường làm các em băn khoăn, khó hiểu và có cảm giác lo lắng, sợ hãi,
buồn chán. Sự bất hoà của bố mẹ còn ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động học tập của
các em.
* Bạo lực gia đình ảnh hưởng đến việc hình thành nhân cách của trẻ
Nhân cách của con người được hình thành cùng với sự phát triển và hoàn chỉnh
của cơ thể. Giống như cây non được trồng nơi đất màu mỡ, có không khí, ánh sáng
đầy đủ sẽ trở thành cổ thụ xum xuê, khoẻ mạnh. Con người cũng thế. Trong một
gia đình hoà thuận, êm ấm, một môi trường xã hội trong sáng, con người sẽ phát
19
19
triển tốt, khoẻ mạnh về thể chất và tinh thần. Điều tưởng như đơn giản này hầu

tỏ ra dễ giận dữ, gắt gỏng, buồn, chán, ngủ nghê bất thường, sợ bị bỏ rơi một
mình, chểnh mảng trong vệ sinh cá nhân. Nếu bạo hành xảy ra với những đứa bé
rất trẻ, chúng sẽ có những triệu chứng như người lớn sau khi tinh thần bị tổn
thương:
- Sợ hãi khi phải đi ngủ
- Thường giựt mình, tỉnh giấc trong lúc ngủ
- Thấy ác mộng
- Chơi đùa ít thấy vui
Khi lớn lên những đứa trẻ này có những hành động “ngoại vi” như là hư hỏng, dễ
giận dỗi, không thích hợp với xã hội; một số khác thì có hành động “nội vi” như
lẩn tránh người khác, nhút nhát, lo sợ. Chúng tỏ ra chán đời, kém thông minh hơn
những trẻ khác, chậm chạp trong sinh hoạt bình thường, lừ đừ, nhủ nghê bất
thường, tim đập không đều. Vì bị bạo hành trực tiếp hoặc gián tiếp, vết thương đã
ghi sâu vào tâm trí, nên chúng không bao giờ quên. Đứa trẻ sẽ tránh xa sự bạo
hành, hoặc sẽ nhập cuộc với nó. Những đứa trẻ nầy thường học hành kém, dễ
phạm tội, dính líu tới vấn dề tình dục, rượu chè và nghiện thuốc… Chúng bào
chữa cho hành động của mình và tin rằng làm như vậy là hay ho, tạo được sự chấp
nhận hay nể vì của những đứa bạn cùng trang lứa.
Khi trưởng thành chúng sẽ chán đời, kém tự tin; từ đó chúng có thể trở thành kẻ
bạo hành cũng như có những hành động phạm pháp.
Hiện nay, rất nhiều gia đình đã nhận thấy giá trị và vai trò to lớn của việc
cho con cái học hành thành đạt sẽ giúp đưa gia đình thoát khỏi đói nghèo hoặc
đảm bảo một tương lai tài chính vững chắc cho trẻ. Chính vì vậy việc ép con cái
phải học ngày học đêm đang ngày càng phổ biến trong các gia đình. Các nhà
nghiên cứu xã hội cho rằng đây là một vấn đề đang nổi lên mà thế hệ trẻ VN đang
phải đối mặt. Nghiên cứu thực tế chỉ cho thấy: lứa tuổi vị thành niên phải chịu "áp
lực giáo dục " chiếm tỉ lệ cao nhất. Ở các thành phố, hiện tượng này phổ biến hơn
so với khu vực ở nông thôn và đây có thể được xem như một hình thức bóc lột lao
21
21

phúc mà con cái chúng ta có được mà lại không đơn thuần là địa vị xã hội đạt
22
22
được mà còn là những niềm vui chúng cảm nhận được trong cuộc sống, là lòng tự
trọng bản thân và được sống đúng là chính mình. Anh Vũ Trọng Tuyển ở thành
phố Hải Phòng cho rằng: Trong dạy dỗ con trẻ trong gia đình, trừng phạt thân thể
trẻ em hay giáo dục trẻ bằng đòn roi là việc mà nhiều người thường hay dùng.
Nhưng các nhà giáo dục dx chỉ ra rằng: trừng phạt thân thể trẻ đối với trẻ em thể
hiện sự thiếu hiểu biết về các phương pháp nuôi dạy trẻ một cách hữu hiệu và có
ảnh hưởng không tốt tới sự phát triển toàn diện của trẻ. Việc áp dụng những hình
phạt này cũng thể hiện sự thiếu hiểu biết về tâm lí trẻ của người lớn chúng ta
Đối với những đứa trẻ tuổi vị thành niên-một lứa tuổi thường có những đặc
điểm phát triển tương đối đặc biệt so với những giai đoạn khác nhau trong quá
trình phát triển tâm lý của con người thì bạo lực gia đình có thể khiến cho các em
có những hành vi tự gây tổn thương đến bản thân
- Một trẻ gái 12 tuổi bắt đầu có kinh nguyệt , cảm thấy lo lắng và giận dữ.
Vài tháng sau, trẻ âm thầm cào xước da đùi và ngực bằng móng tay hoặc
đầu bút đến chảy máu mỗi khi gia đình bình luận về sự phát triển thể chất
của trẻ hoặc khi trẻ có kinh nguyệt.
- Một trẻ gái 13 tuổi, tự cắt da cánh tay bằng kéo vì buồn bực gia đình
không để trẻ tự do chơi với bạn và ganh tị với anh vì cho rằng mẹ thương
anh hơn. Khi được hỏi trẻ có cảm thấy đau khi tự cắt như vậy, thì trẻ trả lời:
”Không, con cảm thấy thích thú và giảm được nỗi buồn”. Trẻ này đã tự cắt
da 20 lần trước khi đến Đơn vị Tâm lý, Bệnh viện Nhi Đồng 1 với những
vết sẹo trên cánh tay. Trẻ có một người bạn tự cắt da mông để không ai
thấy vết sẹo.
Từ những năm 1950, nhiều nghiên cứu của các chuyên gia xã hội học đã tổng kết,
hình phạt ít hiệu quả hơn việc hạn chế hành động không tốt của trẻ. Theo đó, các
chuyên gia cho rằng, phạt thường xuyên và phạt nặng sẽ đẩy trẻ hư thêm và
khuyến khích thái độ thù nghịch, căm ghét. Trẻ sẽ cứng đầu cứng cổ hơn, thậm chí

tích đúng sai, khuyên giải các em thì chắc chắn các em sẽ nhận ra được sai sót của
24
24
mình và cố gắng khắc phục. Nhưng nhiều bố mẹ khi phát hiện ra khuyết điểm của
con cái, không chịu tìm hiểu nguyên nhân đã vội vàng dùng những từ ngữ nặng
nề, thô bạo để lăng mạ, sỉ nhục, thậm chí còn dùng roi vọt để trừng trị
Hầu hết các bậc cha mẹ đều không hiểu rằng những gì mình đang làm chính
là bạo hành, gây ra những hậu quả nặng nề trong việc phát triển tâm sinh lý và
hình thành nhân cách trẻ. Theo thạc sĩ Nguyễn Thị Mỹ Linh, Viện Nghiên cứu
phát triển TP HCM, khi được giáo dục, xử sự bằng bạo lực, chính các em cũng sẽ
ứng xử bằng bạo lực với bạn bè, với những người yếu hơn mình. Từ đó, xã hội
gánh chịu hậu quả của việc con người xử sự với nhau bằng bạo lực mà quên đi
tình nghĩa, tính nhân văn, lễ nghĩa trong ứng xử. Việt Nam có Luật Bảo vệ, chăm
sóc và giáo dục trẻ em và Nghị định 114/CP về xử phạt các vi phạm hành chính về
trẻ em… Đây là những công cụ để xử lý những kẻ bạo hành, với việc phạt tiền; xử
lý hình sự nếu thương tật của trẻ trên 11%, tách trẻ ra khỏi đối tượng bạo hành nếu
việc này lặp đi lặp lại.
* Kiến Nghị: Trong thực tế, ở VN, rất nhiều người còn đồng tình với việc
dạy con bằng roi vọt. Khi con mắc lỗi, nhiều gia đình vẫn thường xuyên sử dụng
các biện pháp trừng phạt thân thể như đánh con, khoá con ở nhà một mình, thờ ơ
với cảm xúc của con hoặc không cho con tự bày tỏ ý kiến của mình. Để giảm thiểu
tình trạng bạo lực với trẻ, các khuyến nghị về mặt pháp lí được đưa ra là: xây dựng
một định nghĩa nhất quán về lạm dụng trẻ em và đưa định nghĩa này vào hệ thống
pháp luật. Thi hành các biện pháp phù hợp, kể cả việc cải tổ hệ thống pháp luật
nhằm thiết lập một hệ thống tiếp nhận, giám sát và điều tra các khiếu nại về hành
vi lạm dụng và sao nhãng trẻ em, khi cần thiết, có thể truy tố các vụ việc này một
cách thân thiện với trẻ em. Nghiêm cấm sử dụng các hình phạt thân thể trẻ em
trong gia đình, nhà trường và những nơi khác có liên quan đến trẻ em. Những vấn
đề này đối với VN còn khá mới mẻ nhưng ở nhiều nước khác nhau trên thế giới,
quyền của trẻ em đã được pháp luật bảo vệ một cách hữu hiệu