ĐẶT VẤN ĐỀ
Cơ quan hành chính nhà nước là một bộ phận hợp thành của bộ máy nhà nước,
được thành lập để thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước. Cơ quan
hành chính nhà nước mang đầy đủ đặc điểm của cơ quan nhà nước nói chung tuy
nhiên bên cạnh đó cơ quan hành chính nhà nước cũng có những đặc điểm riêng
biệt giúp phân biệt với các cơ quan khác trong bộ máy nhà nước. Việc tìm hiểu
khái niệm, đặc điểm của cơ quan hành chính nhà nước không chỉ giúp chúng ta có
thể nhận biết các cơ quan hành chính trong bộ máy nhà nước mà còn giúp xác định
vai trò quan trọng của cơ quan hành chính nhà nước với tư cách là chủ thể của
pháp luật hành chính và là chủ thể của quan hệ pháp luật hành chính. Do đó, trong
bài tập nhóm hành chính tháng hai lần này, nhóm em xin chọn vấn đề:
“Phân tích khái niệm và đặc điểm của các cơ quan hành chính nhà nước,
chứng minh rằng: cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quản lý hành chính nhà
nước quan trọng nhất.”
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Khái niệm cơ quan hành chính nhà nước
Cơ quan hành chính nhà nước là một bộ phận hợp thành trong bộ máy hành
chính nhà nước Việt Nam, được thành lập do các cơ quan dân cử tương ứng, trực
thuộc và chịu sự lãnh đạo, giám sát của các cơ quan dân cử tương ứng đó, là cơ
quan chuyên thực hiện hoạt động hành chính, là chủ thể chủ yếu thực hiện quyền
hành pháp và cũng là chủ thể cơ bản của luật hành chính
II. Một số tìm hiểu về khái niệm, đặc diểm của các cơ quan hành chính nhà
nước.
Bộ máy nhà nước là một chỉnh thể thống nhất, được tạo thành bởi các cơ quan
nhà nước. Bộ máy nhà nước Việt nam gồm bốn hệ thống cơ quan chính: cơ quan
lập pháp, cơ quan hành chính, cơ quan toà án và cơ quan kiểm sát.
Luật Việt nam đặt vai trò của cơ quan lập pháp rất lớn, không chỉ thiết lập ra
các hệ thống cơ quan khác mà còn là cơ quan chỉ đạo, giám sát chung. Tuy nhiên,
cơ quan chấp hành của Quốc hội là Chính phủ (cơ quan hành chính nhà nước cao
nhất), cũng có vai trò rất quan trọng trong việc quản lý nhà nước và thực thi các
văn bản mà Quốc hội ban hành. Hệ thống cơ quan đứng đầu là Chính phủ, thực

mối quan hệ phối hợp trong thực thi công việc được giao.
Hệ thống cơ quan hành chính nhà nước có cơ cấu, tổ chức phù hợp với chức năng,
nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định.
Chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền của cơ quan hành chính nhà nước do pháp
luật quy định, đó là tổng thể những quyền và nghĩa vụ cụ thể mang tính quyền lực,
được nhà nước trao cho để thực hiện nhiệm vụ, chức năng của mình, cụ thể: Các
cơ quan nhà nước tổ chức và hoạt động trên cơ sở pháp luật và để thực hiện pháp
luật; Trong quá trình hoạt động có quyền ban hành các quyết định hành chính thể
hiện dưới hình thức là các văn bản pháp quy và các văn bản cá biệt; được thành lập
theo quy định của Hiến pháp, Luật, Pháp lệnh hoặc theo quyết định của cơ quan
hành chính nhà nước cấp trên; được đặt dưới sự kiểm tra, giám sát của cơ quan
quyền lực nhà nước cùng cấp và báo cáo hoạt động trước cơ quan quyền lực nhà
nước cùng cấp; Có tính độc lập và sáng tạo trong tác nghiệp điều hành nhưng theo
nguyên tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc quyền lực phục tùng.
Ba là, Về mặt thẩm quyền thì cơ quan hành chính nhà nước được quyền đơn
phương ban hành văn bản quy phạm pháp luật hành chính và văn bản đó có hiệu
lực bắt buộc đối với các đối tượng có liên quan; cơ quan hành chính nhà nước có
quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế đối với các đối tượng chịu sự tác động,
quản lý của cơ quan hành chính nhà nước.
b) Cơ quan hành chính (đứng đầu là Chính phủ) có những đặc điểm riêng biệt
giúp phân biệt nó với các cơ quan nhà nước khác
Cơ quan hành chính nhà nước là những cơ quan có chức năng quản lý hành
chính nhà nước. Các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hoạt động chấp hành–
điều hành, đó là những hoạt động được tiến hành trên cơ sở Hiến pháp, luật,Pháp
lệnh để thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước. Như vậy, hoạtđộng
chấp hành – điều hành là phương diện hoạt động chủ yếu của cơ quan hànhchính
nhà nước. Ngoài ra, cơ quan hành chính nhà nước còn tham gia vào các lĩnhvực
khác như dân sự, tư pháp…(Chính phủ trình dự án luật, tham gia vào hoạt động lập
pháp). Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, đứng đầu hệ thống cơ
quan hành chính nhà nước, trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động của các Bộ và ủy

và thẩm quyền của các cơ quan này cũng được thu hẹp trong phạm vi hành chính
của mình
Các cơ quan hành chính nhà nước đều trực tiếp hay gián tiếp trực thuộc cơ quan
quyền lực nhà nước cùng cấp, chịu sự giám sát và báo cáo công tác trước cơ quan
quyền lực nhà nước. Điều 109 Hiến pháp năm 1992 quy định: “Chính phủ là cơ
quan chấp hành của Quốc hội, cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Chính phủ chịu trách nhiệm trước Quốc hội
và báo cáo công tác với Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chut tịch nước”
Điều 82 Luật tổ chức Hội đồng nhân dân quy định: “Nhiệm vụ của Ủy ban nhân
dân là lập dự án ngân sách nhà nước trên địa bàn, lập dự toán thu, chi ngân sách
địa phương, lập phương án phân bố dự toán ngân sách của cấp mình trình Hội đồng
nhân dân cùng cấp quy định, lập dự toán điều chỉnh ngân sách địa phương trình
Hội đồng nhân dân cùng cấp xem xét quy định của Pháp luật”.
Các cơ quan hành chính nhà nước có hệ thống đơn vị cơ sở trực thuộc. Các
đơn vị cơ sở của bộ máy hành chính nhà nước là nơi trực tiếp tạo ra của cải vật
chất và tinh thần cho xã hội. Hầu hết các cơ quan có chức năng quản lý hành chính
đều có các đơn vị cơ sở trực thuộc. Ví dụ như các trường Đại học trực thuộc Bộ
giáo dục và đào tạo; các tổng công ty, công ty, nhà máy thuộc Bộ Công nghiệp, Bộ
Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Bộ giao thông vận tải; các đơn vị công an,
quân đội trực thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng; trạm xã, bệnh viện thuộc Bộ Y
tế…
Tóm lại, cơ quan hành chính nhà nước là bộ phận cấu thành của bộ máy nhà
nước, trực thuộc cơ quan quyền lực nhà nước một cách trực tiếp hoặc gián tiếp,
trong phạm vi thẩm quyền của mình thưc hiện hoạt động chấp hành - điều hành và
tham gia chính yếu vào hoạt động quản lý nhà nước, có cơ cấu tổ chức và phạm vi
theo luật định.
III. Cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quản lý hành chính nhà nước quan
trọng nhất
Để thấy được cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quản lý hành chính nhà
nước quan trọng nhất, ta xét các luận điểm sau: