Đồ án tốt nghiệp kỹ sư Trang 1 Ngành kỹ thuật môi trường

Sinh viên : Nguyễn Thanh Thúy Lớp: 50 MT
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Hà Nội vốn nổi tiếng là một trong những Thủ đô có nhiều ao hồ nhất thế giới.
Những hồ này không chỉ có giá trị về mặt tự nhiên, cảnh quan, điều hòa vi khí hậu
mà còn có giá trị về văn hóa, là khu danh lam thắng cảnh, vui chơi, giải trí, lễ hội.
Nhiều ao, hồ của Hà Nội gắn liền với các đình chùa, được coi là các địa điểm tâm
linh của Hà Nội. Có lẽ chính vì vậy mà trong lịch sử phát triển hàng nghìn năm, các
thế hệ ông cha chúng ta đã luôn chú trọng giữ gìn bảo vệ và tô điểm thêm cho vẻ
đẹp của các hồ này, để ngày nay chúng ta có thể tự hào về Thủ đô Hà Nội một thành
phố xanh, sạch, đẹp, thành phố của hoà bình với những mặt hồ nước trong xanh thơ
mộng.
Tuy nhiên, trong thời gian đô hộ nước ta, thực dân Pháp đã tiến hành san lấp
nhiều hồ để xây dựng nhà cửa, đường phố, mà tiêu biểu là một phần hồ Hoàn Kiếm
và hồ Thiền Quang… Đến những năm gần đây với quá trình đô thị hóa ngày càng
phát triển của Hà Nội là khá cao. Bên cạnh mặt tích cực thì mặt trái của vấn đề này
đã và đang gây ra nhiều hậu quả. Một trong những hậu quả đó là hiện nay hệ thống
hồ đang phải gánh chịu mức độ ô nhiễm lên mức báo động. Những cơ sở sản xuất, y
tế, trường học, khu dân cư xung quanh hồ thường xuyên đổ rác thải sinh hoạt, phế
thải xây dựng xuống hồ, sự xuất hiện quá mức của các loại tảo xanh, tảo độc trong
khi hồ lại thiếu hệ thống thoát nước, trạm xử lý nước thải, thu gom rác thải. Những
việc làm này đã dẫn tới tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng các hồ, ảnh hưởng tới hệ
sinh thái, cảnh quan, hệ động thực vật sống dưới hồ và nhất là ảnh hưởng trực tiếp
đến cuộc sống sinh hoạt của người dân sinh sống xung quanh khu vực các hồ. Một
tình trạng cũng rất phổ biến hiện nay đó là hiện tượng lấn chiếm diện tích mặt nước
hồ và xâm phạm vào các di tích lịch sử văn hoá kiến trúc khu vực xung quanh hồ để

chất lượng nước hồ cũng như quy hoạch cảnh quan môi trường xung quanh hồ.
Phạm vi nghiên cứu tiến hành tại một số hồ ở Hà Nội: hồ Văn Chương, hồ
Linh Đàm.

Đồ án tốt nghiệp kỹ sư Trang 3 Ngành kỹ thuật môi trường

Sinh viên : Nguyễn Thanh Thúy Lớp: 50 MT 4. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Phương pháp thu thập, tổng hợp tài liệu: tổng hợp các tài liệu trong và
ngoài nước về chất lượng môi trường nước hồ.
- Phương pháp điều tra thực địa: điều tra thông tin về các nguồn thải và sự
phân bố dân cư xung quanh hồ.
- Phương lấy mẫu, phân tích mẫu: lấy mẫu, phân tích mẫu nước của một số
hồ đại diện.
- Phương pháp kế thừa: Thu thập tài liệu, số liệu đã có của các đề tài, dự án
và một số chương trình đã và đang thực hiện tại Hà Nội.
- Phương pháp tham vấn cộng đồng dân cư.
5. Cấu trúc của đồ án
Trong phạm vi nghiên cứu đồ án có những nội dung cơ bản như sau:
+ Phần mở đầu
+ Chương 1: Tổng quan về hệ thống hồ Hà Nội
+ Chương 2: Nghiên cứu đánh giá hiệu quả khôi phục môi trường hồ Hà Nội
+ Chương 3: Nghiên cứu đề xuất giải pháp khôi phục một số hồ Hà Nội
+ Kết luận và kiến nghị.
+ Tài liệu tham khảo.

2
diện tích ao, hồ của Hà Nội đã bị san lấp. Còn một học giả khác đã
cung cấp thông tin thông qua ảnh chụp từ vệ tinh cho thấy, trong 10 năm (1986-
1996) Hà Nội đã mất tới 64% diện tích mặt nước ao, hồ. Tại sao diện tích mặt nước
(bao gồm ao, hồ, kênh, mương tiêu thoát nước) của Hà Nội bị thu hẹp nhanh chóng
đến như vậy. Điều đó tỷ lệ nghịch với những nhà cao tầng, văn phòng, trung tâm
thương mại…, xuất hiện trong thành phố với mật độ ngày càng dày đặc. Nói cách
khác là cơn lốc đô thị hóa, các dự án phát triển đô thị và tình trạng lấn chiếm bất hợp
pháp, một số hồ ao đã bị lấn chiếm để tạo quỹ đất cho phát triển đô thị đã cuốn đi
nhiều hồ ao, kênh, mương làm cho diện tích mặt nước phục vụ việc tiêu thoát bị
ngót dần. Nhưng ngoài ra hậu quả đó không hẳn thuộc về quá trình đô thị hóa mà
còn chính là lỗi của con người khi hằng ngày, hằng giờ đang thực hiện những hành
động trái phép khiến diện tích mặt nước càng bị biến mất khỏi đời sống. Nhìn thấy
Đồ án tốt nghiệp kỹ sư Trang 5 Ngành kỹ thuật môi trường

Sinh viên : Nguyễn Thanh Thúy Lớp: 50 MT rõ nét nhất là sự yếu kém, thậm chí là buông lỏng trong công tác quản lý của chính
quyền cơ sở. Để giải quyết được cần có thêm nhiều giải pháp đồng bộ với sự vào
cuộc của cả cộng đồng và toàn xã hội đặc biệt là trong công tác quản lý là tổ chức lại
bộ máy quản lý hồ hay nói rõ hơn là làm rõ chủ sở hữu hồ để giao công cụ tài chính
và trách nhiệm quản lý, sử dụng hồ trong việc bảo vệ diện tích mặt nước phục vụ
việc tiêu thoát cũng như giảm diện tích bê tông hóa mặt đất, quy định chặt chẽ việc
cao độ chuẩn trong xây dựng.
Hiện nay, theo thống kê chưa đầy đủ Hà Nội có khoảng hơn 112 hồ bao gồm
cả các hồ ngoại thành với tổng diện tích nước mặt khoảng 2.180 ha. Trong nội thành
có khoảng 24 hồ lớn với diện tích khoảng 642 ha, chiếm trên 10% diện tích đất nội
thành của thành phố Hà Nội, như Hồ Tây, Bảy Mẫu, Trúc Bạch, Hoàn Kiếm, Thanh
Nhàn, Định Công Ngoài ra, còn nhiều hồ, đầm lớn nhỏ phân bố khắp các quận,

5
Giảng Võ
4.5
4.5
6
6
Văn chương
6
5.2
1.28
7
Thanh Nhàn
17
8.5
8.5
8
Hoàn Kiếm
16
12
10.6
9
Thiền Quang
5
5.5
4.13
Đồ án tốt nghiệp kỹ sư Trang 6 Ngành kỹ thuật môi trường

Sinh viên : Nguyễn Thanh Thúy Lớp: 50 MT
14
14
13.2
15
Nghĩa Đô
4.7
4.7
4.7
16
Định Công
21.5
20.3
20.3
17
Linh Đàm
-
74
72
18
Linh Quang
2.8
1.8
-
19
Hai Bà Trưng
1.3
1.1
0.99
20
Yên Sở

Từ số liệu cho ta thấy không chỉ số lượng hồ của Hà Nội bị mất dần mà ngay
cả diện tích của từng hồ cũng bị thu hẹp dần theo thời gian do các tác động lấn
chiếm, san lấp trái phép của con người.

Đồ án tốt nghiệp kỹ sư Trang 7 Ngành kỹ thuật môi trường

Sinh viên : Nguyễn Thanh Thúy Lớp: 50 MT 1.2 Chức năng của hồ đô thị Hà Nội
Hà Nội có hàng trăm hồ lớn nhỏ, các hồ đều ít nhiều đóng vai trò hồ điều hòa
trong hệ thống thoát nước mưa của đô thị có địa hình bằng phẳng như Hà Nội, góp
phần cải thiện khí hậu một khu vực nhỏ hoặc lớn tùy theo diện tích hồ, tạo không
gian, cảnh quan mặt thoáng cho gió thổi vào phố phường. Tóm lại, hệ thống hồ là
thành phần quan trọng trong hệ thống sinh thái đô thị. Từ đó ta có thể phân loại các
chức năng chính của hồ như sau:
1.2.1 Chức năng điều tiết khí hậu và dòng chảy
Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất của hiện
tượng biến đổi khí hậu, hiện tượng mưa lớn gây ngập úng và hiện tượng hạn hán
ngày càng gia tăng về mức độ và tần suất, gây ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống
của người dân Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung. Các nhà khoa học khẳng
định, các hồ ở Hà Nội đều đóng vai trò điều hòa trong hệ thống thoát nước mưa cho
đô thị có địa hình bằng phẳng như Hà Nội, vai trò điều tiết nước của hồ còn giúp
hạn chế ảnh hưởng lũ lụt vùng hạ lưu bằng cách lưu trữ lượng nước mưa như một
“bồn chứa” tự nhiên, giải phóng nước lũ từ từ, do đó có thể làm giảm hoặc hạn chế
lũ lụt ở vùng hạ lưu. Ngoài ra, hồ cũng là nguồn tài nguyên nước mặt, bởi vì về mùa
khô, hạn hán thì hồ sẽ trở thành nơi cung cấp nguồn nước tưới hữu hiệu. Không chỉ
có chức năng điều tiết lượng nước, hồ Hà Nội còn góp phần cải thiện khí hậu một
khu vực nhỏ hoặc lớn của Hà Nội tùy theo diện tích của hồ. Vào mùa nóng, mặt
thoáng mang hơi nước mát mẻ của hồ sẽ giúp cho gió mát thổi vào phố phường; vào

giai đoạn 2013-2020.
Bảng 1-2: Bảng các hồ thoát nước của Hà Nội
TT
Tên hồ
Chiều sâu trung
bình (m)
Nguồn tiếp nhận nƣớc thải
1
Hồ Tây
2-4
Hồ Trúc Bạch, Thụy Khê, Yên
Phụ.
2
Trúc Bạch
1,5-2
Cống Phạm Hồng Thái,
Nguyễn Trường Tộ
3
Giảng Võ
3-4
Khu nhà ở Giảng Võ, Kim Mã,
Quốc Tử Giám, Nguyễn
Khuyến
4
Thủ Lệ
2-3
Khu Thủ Lệ
5
Bảy Mẫu
2-2,5

1,5-2
Cống Quốc Tử Giám, Văn
Miếu
11
Ngọc Khánh
2,5
Khu nhà ở Ngọc Khánh
12
Thành Công
3,5
Khu nhà ở Định Công, cống
Chẹm
13
Nghĩa Đô
2,4
Khu nhà ở Nghĩa Đô
14
Trung Tự
4-4,5
Cống Nam Đông
Nguồn: Giáo trình thủy văn đô thị, PGS.TS Nguyễn Văn Lai, xuất bản năm
2005- các tuyến mương thoát nước Hà Nội, trang 46.
1.2.2 Xử lý sơ bộ nƣớc thải và cải thiện điều kiện vệ sinh môi trƣờng
Hiện nay các hồ Hà Nội gần như là bắt buộc phải tiếp nhận và tự xử lý nước
thải chảy tràn, sinh hoạt, công nghiệp trừ một số hồ như Hồ Tây và hồ Hoàn Kiếm,
được sử dụng cho mục đích cảnh quan du lịch, điều hoà nước mưa nên tiếp nhận
nước thải hạn chế, với chức năng như hồ sinh học để xử lý sơ bộ nước thải, với
không gian diện tích lớn, nước thải theo thời gian sẽ tự làm sạch nhờ các quá trình
hóa học, sinh học… nên giảm một lượng lớn các chất độc hại trong nước thải như
BOD, các chất hoá học khó phân huỷ, Trong những năm gần đây, ô nhiễm môi

huyền thoại và biểu tượng, một không gian phản chiếu những yếu tố tinh thần, tôn
giáo, vừa linh thiêng huyền bí, vừa lãng mạn giàu chất thơ. Truyền thuyết về gươm
báu và rùa thần vẫn không ngừng được nhắc đến và ngợi ca và hình ảnh cụ rùa già
mỗi lần nổi lên mặt nước vẫn là hình ảnh gây được nhiều cảm xúc nhất đối với
người Hà Nội. Hồ là điểm hẹn, nơi gặp gỡ và cảm nhận về cuộc sống bởi các hoạt
động đa dạng diễn ra xung quanh. Đây là yếu tố rất quan trọng, bởi thực sự thành
Đồ án tốt nghiệp kỹ sư Trang 11 Ngành kỹ thuật môi trường

Sinh viên : Nguyễn Thanh Thúy Lớp: 50 MT phố không có nhiều các không gian đa năng như vậy. Nó đóng vai trò là trung tâm,
nơi hỗ trợ cho các hoạt động truyền thống, nơi đã chứng kiến và tiếp nhận những
thăng trầm lịch sử của thành phố và người dân nơi đây. Chính từ đây mà hồ đã hình
thành và tổ chức nên những tập quán sinh hoạt rất riêng, những tập quán đã trực tiếp
ăn sâu vào cuộc sống hàng ngày của người dân Hà Nội. Thể hiện chất nền sâu thẳm
của một nền văn hiến Thăng Long đã ngàn năm tuổi.
Bên cạnh đó Hồ Tây cũng là một trung tâm cho một Hà Nội, hồ thậm chí còn
có bề dày lịch sử và huyền tích còn sâu đậm hơn hồ Hoàn Kiếm, hồ không chỉ là địa
chỉ du lịch lý tưởng mà nó còn chứa đựng những giá trị văn hoá dân tộc. Quanh hồ
hiện có 21 ngôi đình, đền, chùa đã được xếp hạng với nhiều di tích nổi tiếng, với
nhiều văn vật giá trị: 102 bia đá, 165 câu đối, 140 hoành phi, 18 quả chuông cổ, 60
sắc phong thần, trên 300 pho tượng bằng đồng, gỗ, đá Nhiều ngôi chùa, đền là thế,
nhưng có lẽ người Hà Nội, khách du lịch vẫn tìm đến đền Quán Thánh, chùa Trấn
Quốc và phủ Tây Hồ. Người người đến đây chẳng những được thưởng thức nét đẹp
kiến trúc của đền chùa cổ xưa mà còn cầu may, cầu phúc nhất là vào những ngày
lễ, tết.
1.2.4 Chức năng nuôi trồng thuỷ sản
Bên cạnh đó hồ còn được sử dụng để nuôi trồng thủy sản. Chủ yếu là cá, cá
được nuôi trong các hồ để bổ sung nguồn thực phẩm cho nhu cầu của cư dân và cải


3
Thoát nước
X 4
Điều hoà nguồn nước ngầm

XX

5
Điều tiết lũ lụt

XXX

6
Tiếp nhận và xử lý sơ bộ nước thải

XXX

7
Tiếp nhận các chất dinh dưỡng

XXX

8
Giải trí và du lịch
XXX


hậu trong và xung quanh hồ ngày càng kém hoặc không còn cảnh quan cho du lịch,
giải trí… Có lẽ từ nhiều năm nay, tình trạng ô nhiễm hệ thống hồ trong khu vực Hà
Nội đã được các cơ quan quản lý, nghiên cứu để tìm ra những giải pháp giữ gìn cảnh
quan, môi trường và đảm bảo đúng chức năng của các hồ. Để đánh giá hiện trạng
môi trường hồ chủ yếu thể hiện theo hai yếu tố chính: Điều kiện vệ sinh hành lang
xung quanh hồ và chất lượng môi trường nước hồ.
 Hiện trạng chất lượng nước hồ
Sự bùng nổ dân số cùng với tốc độ đô thị hóa, công nghiệp hóa nhanh chóng.
Xây dựng hệ thống thoát nước không theo kịp tốc độ đô thị hoá. dẫn đến lượng nước
thải sinh, kể cả nước thải công nghiệp và nước thải ở các bệnh viện mà phần lớn là
chưa qua xử lý hầu hết là đổ ra sông và hồ, Việc xả nước chưa qua xử lý, chứa một
lượng rất lớn chất hữu cơ (BOD
5
từ 100 - 200 mg/l), các nguyên tố dinh dưỡng Nitơ
và Phốt pho, và các chất độc hại khác vào hồ làm gây ô nhiễm cho hồ ngày càng
nặng, vượt quá khả năng tự làm sạch của hồ. Để giải quyết tình trạng đó cơ quan
chính quyền thành phố đã có những nỗ lực đưa ra nhiệm vụ và giải pháp xử lí ô
nhiễm khôi phục môi trường nước hồ. Từ khi có các dự án cải tạo môi trường các hồ
thì hiện trạng môi trường các hồ đã được cải tạo nhìn chung tương đối tốt, được cải
thiện rõ rệt so với trước đây. Theo các kết quả đánh giá diễn biến chất lượng nước ở
các hồ sau khi cải tạo khôi phục môi trường nhìn chung cho thấy chất lượng nước đã
có tiến triển hơn với các mức độ khác nhau, nhiều chỉ tiêu chất lượng nước đảm bảo
tiêu chuẩn môi trường cho phép. Như đối với một số hồ trước khi cải tạo thì có
lượng nước thải lớn chảy vào như hồ Nghĩa Tân, Đống Đa, Thiền Quang. Nhiều hồ
có mật độ tảo lớn như hồ Hữu Tiệp, Văn Chương, Ba Mẫu, Trúc Bạch, Phương Liệt.
Năm 2008 nước tại các hồ ô nhiễm tới mức bốc lên mùi hôi thối nồng nặc, người
dân sống ở khu vực xung quanh phải chịu nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng. Theo
trung tâm Quan trắc và Phân tích Tài nguyên Môi trường Hà Nội, Sở Tài nguyên và
Môi trường Hà Nội, năm 2008 Chất lượng nước tại một số hồ này được thể hiện qua
Đồ án tốt nghiệp kỹ sư Trang 14 Ngành kỹ thuật môi trường

(BOD
5
>15mg/l), trong đó có 14% hồ bị ô nhiễm rất nặng khó có khả năng phục hồi
(BOD
5
>100mg/l), 25% hồ ô nhiễm nặng (BOD
5
từ 50-100mg/l) và 32% có dấu hiệu
ô nhiễm. Ở một số hồ thì hiện tượng phú dưỡng đang có chiều hướng gia tăng, chủ
yếu do ảnh hưởng của nước thải sinh hoạt và nước hồ không được pha loãng hoặc
thoát ra ngoài. Sự ô nhiễm đã làm suy thoái chất lượng nước, gây thiếu oxi và làm
tăng trầm tích trong hồ với lớp bùn đáy khá dày từ 0,5m đến 1m, các chỉ tiêu đều
Đồ án tốt nghiệp kỹ sư Trang 15 Ngành kỹ thuật môi trường

Sinh viên : Nguyễn Thanh Thúy Lớp: 50 MT vượt QCVN 08:2008/BTNMT cho phép, nước có màu xanh hoặc xanh đen, và có
mùi hôi.
Đặc biệt với một số hồ trong khu vực nội thành sau khi cải tạo, như hồ Văn
Quán, hồ Văn Chương, Bảy Mẫu…, sau khi xử lý một thời gian thì hiện nay tại một
số vị trí tình trạng tái ô nhiễm lại xuất hiện gây nhức nhối tại các khu vực này, từng
mảng bèo, bọt đen đặc cùng vô số túi nilong, thậm chí cả xác động vật, cá chết nổi
lềnh bềnh trên mặt hồ. Điều đó cho thấy vấn đề ô nhiễm không hẳn do công tác cải
tạo mà chính sự quản lý chưa chặt chẽ, nhận thức của người dân chưa cao. Như tại
hồ Văn Quán thuộc quận Hà Đông, tình trạng ô nhiễm hiện nay vẫn diễn ra bởi vì
thường xuyên tiếp nhận nguồn nước thải từ các hộ dân, nhà hàng xung quanh. Môi
trường nước ô nhiễm là nguyên nhân khiến cá chết hàng loạt và bốc mùi hôi thối
nồng nặc, gây ảnh hưởng đời sống trong khu vực. Một người dân sống ở đây cho
biết “Tình trạng cá chết nổi trắng hồ xảy ra hơn một tháng nay nhưng không thấy

5
trong
Đồ án tốt nghiệp kỹ sư Trang 17 Ngành kỹ thuật môi trường

Sinh viên : Nguyễn Thanh Thúy Lớp: 50 MT nước thải cũng nằm ở mức từ 15 - 30 ng/l, nhiều chỉ tiêu chất lượng nước trong các
hồ này không đảm bảo quy định đối với nguồn nước mặt loại B. Bên cạnh đó nuôi
cá tại các hồ đầu mối Yên Sở, Linh Đàm, Thanh Trì… có mang lại hiệu quả kinh tế
cao cho khu vực, tuy nhiên nó cũng có những tác động bất lợi do lượng thức ăn dư
thừa cung cấp cho cá và nước thải tạo ra đã làm ảnh hưởng đến môi trường nước hồ.
 Hiện trạng bờ hồ và hành lang
Cũng trong tình trạng như chất lượng nước hồ thì bờ hồ và hành lang cũng
trong trạng thái báo động. Theo kết quả khảo sát một số ao, hồ năm 2010 cho thấy:
 Hà Nội còn nhiều hồ chưa được kè bờ chiếm 26%, số hồ được kè một phần
chiếm 8%. Còn lại là được kè bờ toàn bộ (hình 1.2).

Hình 1-2: Biểu đồ cơ cấu kè ao, hồ ở Hà Nội
Nguồn: Báo cáo của trung tâm Nghiên cứu Môi trường và Cộng đồng Hà Nội.
Sự khác nhau về vệ sinh môi trường ở các hồ đã được kè và chưa được kè.
Đối với các hồ đã được kè, hành lang bờ được giữ gìn tương đối tốt sạch sẽ, cụ thể
như: 19% rất sạch, 54% sạch, 23% bẩn, 4% rất bẩn (hình 1.3). Ví dụ như hồ Đống
Đa từ khi kè hồ, có hàng rào chắn hiện nay môi trường xung quanh hồ tương đối tốt,
sạch sẽ không còn hiện tượng đổ rác thải lấn chiếm. 66%
26%
8%

Bẩn
Sạch
Rất sạch
62%
20%
18%
Rất bẩn
Bẩn
Sạch
Đồ án tốt nghiệp kỹ sư Trang 19 Ngành kỹ thuật môi trường

Sinh viên : Nguyễn Thanh Thúy Lớp: 50 MT Không những thế hành lang tại những hồ này còn xuất hiện nhiều bãi đỗ xe,
bãi tập kết phế liệu, rác thải sinh hoạt Gây mất mỹ quan và ô nhiễm môi trường
ngày càng nặng, ảnh hưởng xấu tới chất lượng cuộc sống và sinh hoạt cộng đồng.
Phần lớn là do các hồ đều nằm sâu trong các khu dân cư, hoặc ở vị trí khuất. Đối với
các hồ có khuôn viên đẹp, nhiều nơi bị lấn chiếm để làm hàng quán, khu ăn uống,
các bãi đỗ xe… Điều này gây ảnh hưởng lớn đến mỹ quan ven bờ. Bên cạnh đó vấn
đề xả rác thải từ các hàng quán, các nhóm tập trung ăn uống ven hồ xả trực tiếp
xuống hồ gây ô nhiễm nguồn nước. Cụ thể như hồ Ba Mẫu sau một thời gian dài cải
tạo do vấn đề giải phóng mặt bằng nhưng hiện nay tại một số vị trí bờ hồ vẫn ngổn
ngang vật liệu xây dựng, nhiều hồ gia đình còn nuôi gia súc sát mặt hồ…Để giải
quyết vấn đề này, tạo điều kiện xanh, sạch đẹp cho hồ các cán bộ quản lý cần có
nhưng biện pháp xử lí nghiêm nghặt làm gây ảnh hưởng cảnh quan hồ.
Từ nay đến cuối năm 2012, để môi trường các hồ luôn sạch đẹp, Sở Tài
nguyên và Môi trường tiếp tục triển khai các giải pháp làm sạch nguồn nước trước
khi xả vào hồ; tuyên truyền vận động nhân dân giữ vệ sinh chung, không đổ rác thải
bừa bãi ra hồ…; đặc biệt phối hợp với Hội Cựu chiến binh thành phố thành lập đội


260.000m
3
Chính sự gia tăng đó cũng gây áp lực lên môi trường hồ. Tuy hiện nay
nước thải đô thị được xử lý sơ bộ trong các bể lắng và sau đó chảy ra hệ thống cống
hoặc kênh, mương vào ao hồ nhưng phần lớn các bể này hoạt động không hiệu quả
vì xây dựng chưa đúng quy chuẩn, lượng bùn lắng đọng không được nạo vét thường
xuyên nên hầu như nước thải thường được xả thẳng xuống cống ra các hồ. Các loại
chất thải xuống hồ là nguồn photpho và nitrat làm tăng các loại thực vật nổi và tảo.
Các loại tảo có vòng đời rất ngắn, khi chết đi sẽ tích tụ dưới đáy hồ ngày một nhiều,
làm giảm thể tích hồ. Mặt khác, quá trình phân hủy tảo cần có một lượng lớn ôxy
trong nước, vì vậy sẽ làm giảm lượng ôxy hòa tan trong hồ, gây ảnh hưởng đến các
loài động vật thủy sinh và tạo ra khí có mùi hôi thối. Người ta đã tính được rằng 1
pound photpho xuất phát từ bồi lắng lòng hồ tạo nên 2 tấn bèo hoặc sản ra được 80
pound cá, vấn đề là phốt pho chuyển hóa theo hướng nào trong chuỗi dinh
dưỡng. Khi lớp đáy hồ không có oxi, các vi sinh vật hiếu khí không thể sống được
và do đó không có nguồn tiêu thụ lớp bùn đáy khiến lớp bùn ngày càng dày. Việc
các hồ bị ô nhiễm hữu cơ như vậy sẽ ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của người
dân sống quanh hồ, gây nên các bệnh tật cho sức khỏe con người.
 Ngoài ra còn có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng ô nhiễm môi trường
nước hồ, như sự gia tăng dân số, mặt trái của quá trình công nghiệp hoá, hiện đại
hoá, cơ sở hạ tầng yếu kém, lạc hậu, nhận thức của người dân về vấn đề môi trường
còn chưa cao… Đáng chú ý là sự bất cập trong hoạt động quản lý, bảo vệ môi
trường. Nhận thức của nhiều cấp chính quyền, cơ quan quản lý, tổ chức và cá nhân
có trách nhiệm về nhiệm vụ bảo vệ môi trường nước chưa sâu sắc và đầy đủ. Các
quy định về quản lý và bảo vệ môi trường nước còn thiếu, cơ chế phân công và phối
hợp giữa các cơ quan, các ngành và địa phương chưa đồng bộ, còn chồng chéo, chưa
quy định trách nhiệm rõ ràng dẫn đến tình trạng rác thải sinh hoạt, vật liệu xây dựng
do người dân vô ý thức xả xuống hồ, lấn chiếm diện tích hồ khiến các hồ ở Hà Nội
bị ô nhiễm nặng, nhiều hồ bốc mùi hôi thối đến nhức mũi, nhất là trong những ngày

ngậm ngùi: “Nước thải giờ không được đổ xuống hồ nữa nhưng vẫn bẩn, nhiều
người thiếu ý thức và lũ trẻ con lại vứt rác xuống hồ nên nó mới thế”.
Đồ án tốt nghiệp kỹ sư Trang 23 Ngành kỹ thuật môi trường

Sinh viên : Nguyễn Thanh Thúy Lớp: 50 MT
Hình 1-6: Rác thải nổi lềnh bềnh trên mặt hồ Hữu Tiệp. Ngày 27/10/2011
Nguồn: Http://www.baotintuc.vn
Ngay cả hồ Tây, được coi là “lá phổi xanh” chiếm hơn 50% diện tích hồ Hà
Nội cũng đang trong tình trạng bị ô nhiễm và lấn chiếm. Theo quan sát, nhiều khu
vực bờ hồ rác thải nổi lềnh bềnh cùng với xác cá chết bốc mùi hôi thối gây ô nhiễm
không khí. Các nhà hàng du thuyền đua nhau mọc lên và vô số các hộ kinh doanh ăn
uống đủ loại mọc san sát dọc bờ hồ; xả thải trực tiếp xuống hồ hàng ngày hàng giờ.
Chỉ cần dạo một vòng quanh bờ Hồ Tây phía Võng Thị hay khu gần “đường Hàn
Quốc, Nhật Bản” gần hồ sen có thể đếm sơ sơ có hàng trăm quán ăn đủ loại. Trong
khi đó, 90% nhà hàng kinh doanh ăn uống trên mặt hồ không có hệ thống xử lý rác
thải. Cũng phải kể đến tình trạng lấn chiếm hành lang bờ hồ ngày càng nghiêm
trọng, thậm chí ở khu vực sau trường THPT Chu Văn An, có nơi bờ hồ được dựng
thành nhà tạm, có bếp ga đun nấu, đồng thời “tăng gia sản xuất” bằng cách trồng rau
vào các ô đất trên hành lang bờ hồ. Theo nghiên cứu của Công ty TNHH nhà nước
một thành viên Hồ Tây, hiện mỗi ngày đêm có khoảng 4.000m
3
nước thải công
nghiệp và sinh hoạt xả xuống hồ Tây. Trong số lượng nước thải này, hàm lượng
amoniac trong nước chiếm tới 1,5 mg/lít, gấp 3 lần tiêu chuẩn cho phép. Bên cạnh
Đồ án tốt nghiệp kỹ sư Trang 24 Ngành kỹ thuật môi trường

Sinh viên : Nguyễn Thanh Thúy Lớp: 50 MT

Đồ án tốt nghiệp kỹ sư Trang 25 Ngành kỹ thuật môi trường

Sinh viên : Nguyễn Thanh Thúy Lớp: 50 MT bên bờ. Dẫn tới chất lượng các dòng sông đang tình trạng ô nhiễm mức báo động.
Theo số liệu của Sở TN&MT Hà Nội, sông Nhuệ có chiều dài 64km từ cống Liên
Mạc (Từ Liêm) đến xã Đông Lỗ (Ứng Hòa), sông Đáy dài gần 100km từ xã Vân
Nam (Phúc Thọ) đến xã Yến Vĩ (Mỹ Đức) nhưng đang phải tiếp nhận nước thải từ
700 đầu mối thuộc địa bàn 24/29 quận, huyện, thị xã với khối lượng 80.000m
3
chất
thải/ngày, trong đó có 11 khu công nghiệp tập trung, 47 cụm công nghiệp và 1.350
làng nghề cùng chất thải từ các khu đô thị, dân cư, cơ sở y tế, nhà hàng, khách sạn,
du lịch, thương mại Kết quả quan trắc của Trung tâm Quan trắc môi trường (Bộ
Tài nguyên và Môi trường) cho thấy, mức độ ô nhiễm sông Đáy, sông Nhuệ, sông
Cầu Bây, lượng khuẩn coliform vượt hàng chục lần, chỉ tiêu như BOD
5
, COD, NH
4
,
cùng các chất dinh dưỡng chứa nitơ, phốt pho, chất hữu cơ, chất thải rắn độc hại như
đồng, chì, thủy ngân, asen đều vượt quá tiêu chuẩn nhiều lần. Điều này chứng tỏ
mức độ ô nhiễm môi trường nước mặt đang trong tình trạng báo động.
1.4.2 Lấn chiếm diện tích hồ
Với vấn đề quy hoạch đất chưa được hiệu quả đã dẫn đến tình trạng lấn
chiếm diện tích sông hồ càng trở nên tinh vi và quyết liệt. Như đoạn sông, hồ nào bị
quản lý lơi lỏng thì người ta dùng đến cả ôtô, công nông, xe thồ chở đất đổ xuống.
Còn chỗ nào quản lý chặt chẽ người ta âm thầm đổ xuống từng xô, từng chậu. Đất
và rác thải đổ xuống sông hồ vừa tiện vừa không mất tiền lệ phí vệ sinh. Từng chậu,