Dương Tuấn Linh TĐH K47

BÀI 1: MÁY BIẾN ÁP NHỎ

I. Lý thuyết và cầu tạo
Máy biến áp hoạt động dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ, cấu tạo
gồm hai cuộn dây được quấn trên một lõi thép tạo thành mạch từ khép kín.
điện áp đầu vào được đưa vào cuộn dây sơ cấp, và điện áp ra được lấy ra từ
hai đầu cuộn dây thứ cấp, từ thông mà cuộn sơ cấp tạo ra chạy trong mạch t
ừ
xuyên qua cả hai cuộn dây nên điện áp trên hai đầu cuộn dây phụ thuộc vào
số vòng dây của mỗi cuộn, hệ số biến áp là: k = n
1
/n
2
(Trong đó n
1
là số
vòng dây cuộn sơ cấp, n
2
là số vòng dây cuộn thứ cấp)
Tiết diện dây trên mỗi cuộn lại phụ thuộc vào cấp điện áp và dòng
điện chạy qua cuộn dây ấy. Số vòng dây của từng cuộn phụ thuộc vào cấp
điện áp và diện tích bên trong của cuộn dây và được sác định bởi công thức
sau:
S = a.b (cm
2
)
N
1v
= k/S (Vòng) (Chọn k = 30)
Lõi thép (chữ E và chữ I)
Sơ đồ nguyên lý máy biến áp nhỏ có chỉnh lưu ~ 220 V
0 V
12 V
T
ải
+-
~ 220 V
0 V
3 V
6 V
9 V
12 V
Dương Tuấn Linh TĐH K47

II. Phần thực hành
1. Tính toán chọn số vòng dây
Máy biến áp mà nhóm được giao là loại biến áp nhỏ, hạ áp: sơ cấp
220V; thứ cấp gồm các cấp là: 12V, 9V, 6V, 3V
Mạch từ được ghép từ những lá thép kỹ thuật điện chữ E và I, căn cứ
vào loại và số lượng lõi thép được giao tiến hành đo và tính toán thu được:
a = 2,5, b = 4, chọn k = 30, S = 10, N

3. Mạch chỉnh lưu
Để lấy được điện áp một chiều từ máy biến áp, ta phải lắp ráp mạch
chỉnh lưu cầu như hình vẽ. Trong quá trình lắp ráp phải chú ý đến các đầu
điốt xem đầu nào là catốt, đầu nào là anốt để lắp đúng trong mạch (dùng
đồng hồ vạn năng để đo điện trở, nếu kim đồng hồ quay thì xác định chiều
phân cự
c thuận theo chiều từ dương pin đến chiều âm pin của đồng hồ đo).
Mạch chỉnh lưu có lắp thêm một tụ (100μF) làm nhiệm vụ san bằng điện áp
III. Thu hoạch
Sau khi hoàn tất việc quấn dây. Dùng dao cạo sạch lớp cách điện của
những đầu dây sơ cấp và thứ cấp, những đoạn dây quấn của cuộn thứ cấp
trích lấy đ
iện áp ra, dùng đồng hồ đo lại sự thông mạch của các cuộn dây, và
kiểm tra xem có bị chạm nhau và chạm vào lõi thép hay không sau đó tiến
hành đưa điện vào sơ cấp để kiểm tra.
Sau bài thực tập này, sinh viên hiểu nguyên lý hoạt động, cấu tạo và
cách chế tạo ra một máy biến áp nhỏ nhằm mục đích tạo ra điện áp một
chiều.
Dương Tuấn Linh TĐH K47

BÀI 2: MÁY BIẾN ÁP TỰ NGẪU
I. Lý thuyết và cấu tạo
Máy biến áp tròn là máy biến áp hoạt động dựa trên hiện tượng cảm
ứng điện từ, nó chỉ có 1 cuộn dây duy nhất được quấn trên một lõi thép, sơ
cấp và thứ cấp được lấy ra theo các số vòng khác nhau trên cuộn dây.
Cách tính toán dây quấn: tiến hành đo lấy kích thước của lõi thép tròn
để xác định chu vi mặt cắt tìm a, b là kích thước thiết diện, từ đó tính S,
chọn hệ số k.
a chiề
u rộng khuôn (cm)

= 10.1 = 10 (vòng)
V
tc3
= 15.1 = 15 (vòng)
Dương Tuấn Linh TĐH K47
Lõi thép máy biến áp tự ngẫu

Sơ đồ nguyên lý máy biến áp tự ngẫu

Hình vẽ dây quấn máy biến áp tự ngẫu trên lõi thép

~ 220 V
5 V
15 V
15 V
~ 220 V
~ 5 V
~ 15 V
Dương Tuấn Linh TĐH K47

II. Phần thực hành
1. Tháo lắp
Khi tháo dây quấn của loại biến áp này chú ý là dùng thoi quấn dây
quấn và luồn qua lõi của lõi thép để tháo từng vòng dây quấn 1. trong khi
tháo cứ tháo được 1/3 số dây quấn thì lại phải lấy dây mềm buộc chặt phần
lõi thép lại để tránh làm bung lõi thép (đây là loại lõi thép được quấn từ 1
tấm thép mỏng nên khi bung ra rất khó quấn lại)

b
ối dây (1 bối đặt ở 2 rãnh cạnh nhau), 13 bối dây này nối nối tiếp với nhau
và được nối với nguồn.

Sơ đồ nguyên lý dây quấn quạt trần có vòng ngắn mạch
Lõi thép và tấm thép nhỏ làm nhiệm vụ
ngắn mạch
Quấn dây vào rãnh của lõi thép

~ 220V
Lõi thép
Thanh ngắn

mạch
Lõi thép
Dây quấn
Dương Tuấn Linh TĐH K47

II. Phần thực hành
1. Tháo lắp
Tháo: Tháo quạt được tiến hành theo các bước sau: tháo cánh, tháo
các vít trên nắp, mở nắp và lấy phần lõi ra, gỡ dây buộc các bối dây, nhẹ
nhàng gỡ từng bối dây quấn ra, sau đó quấn chúng vào 1 ống quấn dây .
Lắp: Cho phần lõi vào phần ứng chú ý làm đều tay cho ổ bi vào thật
cân. Lắp rôto vào vỏ cần lay thử xem việc lắp đặt đã chơn chu hay chưa, khi
đã đạt yêu cầu thì tiến hành bắt vít thật ch
ắc chắn, sau đó cắm điện chạy thử
xem có bị sát cốt hay không.
2. Quấn dây
Trước khi quấn dây phải tiến hành đo rãnh và làm khuôn. Từ đó ta cắt

1. Thực hành tháo lắp
Động cơ ba pha thường rất nặng nên chú ý khi tháo lắp phải đả
m bảo
an toàn lao động. Dùng búa và các thanh gỗ đóng vào các vấu trên nắp vỏ
động cơ, sau đó tách phần trục động cơ ra. Tháo phần dây buộc các bối dây
và gỡ các mối hàn đầu nối các cuộn dây, rút các thanh nêm trong các rãnh và
tháo các bối dây ra. Lắp động cơ thực hiện ngược lại nhưng chú ý khi đưa vỏ
vào phải đưa thật cân để đảm bảo các ổ bi và trục động cơ hoạt động tốt.
2. Thực hành quấ
n dây
Khi tháo các bối dây ra ta vừa gỡ dây vừa quấn lại luôn thành từng bối
riêng biệt. Để đo khuôn ta dùng 1 sợi dây đồng luồn quanh rãnh tạo thành
một bối dây, sau đó thay đổi chu vi vòng dây cho phù hợp, khuôn của loại
động cơ này sử dụng loại khuôn to có chu vi thay đổi được, quấn dây cẩn
thận từng vòng dây một bằng quay tay. Lót các rãnh thật cẩn thận bằng giấy
cách điện và tiến hành nhồi dây. Chú ý khi nhồi dây phải nhồi đ
úng theo sơ
Dương Tuấn Linh TĐH K47

đồ và sau khi nhồi xong rãnh nào phải lót và nêm thật chác chắn dây quấn
trong rãnh ấy. Đặc biệt đây là loại động cơ ba pha hai lớp, tức là ở một rãnh
phải chứa hai lớp dây vì vậy cần phải chú ý khi đặt dây của bối nào lên trên,
dây của bối nào ở dưới.
Sau khi nhồi song dây quấn tiến hành hàn các đầu nối. Khác với các
loại động cơ công suất lớn cần sử dụng phương pháp hàn chập để đảm b
ảo
sự kết nối chắc chắn giữa các bối dây, động cơ được giao là loại động cơ có
kích thước nhỏ, công suất trung bình chỉ cần sử dụng mỏ hàn nóng nhanh để
nối các bối dây. Các bối dây của các pha khác nhau cũng phải được lót cách
điện chắc chắn bằng giấy cách điện. Sau cùng dùng dây vải buộc chắc chắn