Cây đậu tương
Glycine Max. Merril
Chương 1. Giới thiệu chung
1.1. Giá trị sử dụng và giá trị kinh tế

Thực phẩm:

Thức ăn giàu dinh dưỡng

Dầu: chủ yếu chế biến thức ăn làm sa lát,
nước sốt chiếm 20 – 25% tổng dầu, chiếm
30 – 35% dầu thực vật ăn được

Quả tươi, Đậu tương rau
1.2 Giá trị sử dụng và giá trị kinh tế
- Công nghiệp: dầu mỹ phẩm, dầu bôi trơn,
sơn, xà phòng, xi, chất dẻo, dung môi trong
thuốc bảo vệ thực vật
-
Là cây trồng có khả năng cải tạo đất tốt nhờ
vi khuẩn cố định đạm, chất xanh để lại sau
mỗi vụ thu hoạch
-
Là cây trồng có vai trò lớn trong ngành chăn
nuôi: khô dầu, bột đậu tương, thân lá non
1.2. Sản xuất đậu tương của thế giới
Năm
DT
(triệu ha)
Năng suất
(tạ/ha)

2004
183,8 1337.87 245,9
2005
204,1 1434.10 292,7
2006
185,8 1389.67 258,2
2007
280,0 1464.20 410,0
2008
285.5 1469 420
Vùng đậu tương ở Việt Nam

Vùng đông Nam bộ: 26% diện tích

Miền núi Bắc Bộ: 24%

Đồng bằng sông Hồng: 17%

Đồng bằng sông Cửu Long: 12%

Ven biển miền Trung, Tây Nguyên: 20%
Chương 2- Đặc điểm sinh học
2.1. Nguồn gốc, phân loại

Đậu tương có nguồn gốc ở Đông Bắc Trung
Quốc

Tại TQ đã trồng trọt và sử dụng đậu tương
từ thế kỉ 17 trước công nguyên



Họ: Fabaceae (Leguminosae), chia làm 3 phân
họ(họ phụ):
- Mimosoideae
-Caesalpinoideae
-Papilionoideae(Cánh bướm)

Chi Glycine (Nằm trong phân họ cánh bướm), gồm 3
phân chi:
- Phân chi: Glycine (2n=40, 80)
- Phân chi: Soja (2n=40)
- Phân chi: Bracteata (2n=22, 44)
Cây đậu tương
2.1. Đặc điểm thực vật
2.1.1. Thân, cành, lá:

Thân có cao 20-50cm, có khi đạt 150 - 200 cm

Chiều cao của thân biến động rất lớn (di truyền,ngoại
cảnh).

Thân có tiết diện tròn, đường kính thân 4 – 22mm

Thân non có mầu xanh hay tím.

Màu sắc thân non liên quan chặt chẽ màu sắc hoa.

Màu xanh – hoa màu trắng, còn thân non màu tím hoa
màu tím.



Thế lá (góc lá so với thân) có thể nằm ngang hoặc
đứng liên quan tới khả năng sử dụng năng lượng
ánh sáng mặt trời
Lá
Diện tích lá trên cành

Giống chín sớm,chiếm 30-35% tổng diện tích
lá:

Giống trung bình 40-55% tổng diện tích lá

Giống chín muộn 50-65% tổng diện tích lá:
2.1.2. Rễ:

Cấu tạo: thuộc loại rễ cọc gồm có rễ chính và các rễ
bên

Rễ cọc có thể ăn sâu tới 150 cm. Khi tầng canh tác dầy, đất
thoáng xốp.

Trong sản xuất thường ăn sâu 20 – 30 cm.

Rễ nhánh: Rễ phân bố theo chiều ngang 40 – 50 cm

Rễ nhánh, rễ con tập trung ở vùng đất 10 – 20 cm từ mặt đất
xuống. Càng xuống sâu rễ con càng nhỏ.

Bộ rễ phát triển mạnh trong thời kỳ sinh trưởng sinh dưỡng.


Vi khuẩn chuyên tính cao

Kích thước nốt sần lớn hơn
nốt sần cây lạc

Số lượng nốt sần trên cây thấp
hơn cây lac.

Lượng đạm cố định ở các thời
kỳ sinh trưởng

Nôt sần tập trung chủ yếu ở
phần cổ rễ và trên rễ chính

Nốt sần
2.1.3. Hoa, Qủa, Hạt

Hoa mọc ở nách lá.

Hoa mọc thành chùm; mỗi
chùm có 2,3,5 hoa.

Thường từ 3 – 5 hoa.

Hoa kích thước từ 6-7mm.

Cấu tạo hoa:

Đài: ống đài 5 cánh không
đều

Dạng sinh trưởng vô hạn hoa nở từ dưới lên trên (nở từ trong
ra ngoài)

Nhiệt độ nở hoa: 25 – 27
0
C là tốt.

Nhiệt độ < 10
0
C ngăn cản sự phân hoá hoa.

Nhiệt độ < 18
0
C có khả năng làm quả không đậu,

Nhiệt độ > 40
0
C ảnh hưởng xấu đến sự phân hosá hoa.

Ẩm độ không khí 75-80%.
Rụng hoa, quả.

Tỷ lệ đậu quả của đậu tương thường chỉ đạt 20-30%
so với tổng số hoa.

Hiện tượng rụng hoa rất phức tạp

Hiện tượng sinh lý

Rụng hoa, rụng quả cũng phụ thuộc vào điều kiện

- Sau khi ra hoa quả, sinh dưỡng tiếp tục tăng mạnh.
- Hoa nở từ dưới lên trên.
- Thời gian ra hoa dài
- Tốc độ ra hoa chậm
-
Thời gian sinh trưởng dài hơn.
Khả năng tích lũy chất khô: 58%lúc ra hoa và 48%lúc ra quả
so với tổng lượng chất khô cuối cùng.
- Phân cành ít
- Thân tiếp tục sinh trưởng sau khi ra hoa
- Đường kính thân nhỏ từ gốc đến ngọn
Quả

Quả đậu tương thuộc quả giáp. Quả dài 2-
7cm

Số quả/cây: biến động lớn phụ thuộc vào
giống và điều kiện ngoại cảnh, từ 10-500
quả.

Khi non quả thường có màu xanh, khi chín
thường có màu vàng hoặc vàng sẫm.

Nhiều giống quả có lông tơ bao phủ, mật độ
lông tuỳ giống

Một số giống khi chín quả bị tách ra, hạt có
thể rơi ra ngoài.

Mỗi quả thường có từ 2-3 hạt, (có từ 1-4