Môn Sinh Học Sáng kiến kinh nghiệm NH: 2012 -2013
Trang 1
GV: Hu
ỳnh Thị Hồng Diệu

PHẦN I – GIỚI THIỆU
I/ ĐẶT VẤN ĐỀ
Sinh học đang phát triển mạnh mẽ từ những năm cuối thế kỉ XX và đầu thế kỉ XXI. Kiến thức sinh học
đang bùng nổ ở tất cả các cấp độ từ phân tử cho đến hệ sinh thái. Sinh học là một môn khoa học mang nhiều ý
nghĩa về mặt lý luận và thực tiễn. Do đó, muốn học tốt môn này thì trước hết học sinh cần phải nắm vững được
kiến thức cơ bản. Sau đó phải biết vận dụng những gì đã học để giải thích những hiện tượng gắn liền với đời
sống.
Sách giáo khoa Sinh học 10 giới thiệu phần Sinh học tế bào với 4 chương: Thành phần hóa học của tế bào,
cấu trúc của tế bào, chuyển hóa vật chất và năng lượng trong tế bào và phân bào. Trong đó, chuyển hóa vật
chất và năng lượng trong tế bào là một chương quan trọng mà đòi hỏi học sinh cần phải nắm rõ bản chất, diễn
biến và ý nghĩa của từng quá trình.
Xuất phát từ lý do trên, qua một năm giảng dạy tôi nhận thấy sự cần thiết trong việc giúp học sinh hệ thống
lại kiến thức đã học và cung cấp một số câu hỏi ôn tập về chuyển hóa vật chất và năng lượng trong tế bào.
Chính vì vậy, tôi đã quyết định chọn đề tài nghiên cứu: “ Hệ thống hóa kiến thức và một số câu hỏi ngắn phần
chuyển hóa vật chất và năng lượng trong tế bào’’.
II/ MỤC ĐÍCH, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1/ Mục đích nghiên cứu
Đề tài nhằm trang bị những kỹ năng cần cơ bản nhất và củng cố kiến thức cho học sinh bằng việc hệ thống
hóa lại kiến thức và cung cấp một số câu hỏi cần thiết cho việc học chuyên đề: Chuyển hóa vật chất và năng
lượng trong tế bào.

+ 3 nhóm photphát, trong đó 2 nhóm photphat cuối cùng dễ bị bẻ gãy giải phóng năng lượng.
- Chức năng:
- ATP là 1 hợp chất hóa học giàu năng lượng. Năng lượng trong ATP dễ bị giải phóng để:
+Tổng hợp các chất hưũ cơ.
+Vận chuyển các chất qua màng.
+Sinh công cơ học: co cơ,
- Chuyển hóa vật chất và năng lượng trong tế bào
* Đồng hoá: tổng hợp chất hữu cơ phức tạp từ những chất đơn giản đồng thời có sự tích lũy năng lượng.
* Dị hoá: Phân giải chất hữu cơ phức tạp thành chất đơn giản đồng thời giải phóng năng lượng
 cung cấp năng lượng cho các hoạt động sống khác.
Vai trò: Giúp cho tế bào thực hiện các đặc tính đặc trưng của sự sống.
2/ Hệ thống câu hỏi
Câu 1: Dạng năng lượng chủ yếu của tế bào là dạng nào?
 ĐA. Hóa học
Câu 2: Chuyển hóa vật chất bao gồm các quá trình cơ bản nào ?
 ĐA. Đồng hóa và dị hóa.
Câu 3: ATP truyền năng lượng cho các hợp chất khác bằng cách nào?
 ĐA. Chuyển nhóm photphat cuối cùng thành ADP.
Câu 4: Quá trình chuyển hóa từ prôtêin thành các axit amin thuộc quá trình đồng hóa hay dị hóa ?
 ĐA. Dị hóa
Câu 5: Năng lượng là gì?
 ĐA. Là đại lượng đặc trưng cho khả năng sinh công.
Câu 6: Thế nào là quá trình đồng hóa?
Môn Sinh Học Sáng kiến kinh nghiệm NH: 2012 -2013
Trang 3
GV: Hu
ỳnh Thị Hồng Diệu

Câu 2: Chất chịu sự tác động của enzim được gọi là gì?
 ĐA. Cơ chất.
Câu 3: Thế nào là trung tâm hoạt động?
 ĐA. Là vùng cấu trúc không gian đặc biệt chuyên liên kết với cơ chất.
Câu 4: Kể tên các yếu tố chính ảnh hưởng đến hoạt tính enzim?
 ĐA. Nhiệt độ, nồng độ enzim, nồng độ cơ chất, độ pH, chất ức chế và chất hoạt hóa.
Câu 5: Nếu nhiệt độ tăng quá cao so với nhiệt độ tối ưu của một enzim thì em hãy cho biết hậu quả gì có
thể xảy ra?
 ĐA. Enzim sẽ bị mất hoạt tính
Môn Sinh Học Sáng kiến kinh nghiệm NH: 2012 -2013
GV: Huỳnh Thị Hồng Diệu Trang 4

Câu 6: Tế bào có thể tự điều chỉnh quá trình chuyển hóa vật chất bằng cách nào?
 ĐA. Điều khiển hoạt động của enzim bằng cách tổng hợp nên chất ức chế hoặc chất hoạt hóa
Câu 7: Hãy cho biết tên của kiểu điều hòa trong đó sản phẩm con đường chuyển hóa quay lại làm bất hoạt
enzim xúc tác phản ứng là gì?
 ĐA. Ức chế ngược.
Câu 8: Hãy cho ví dụ 3 tên enzim trong cơ thể người mà em biết.
 ĐA. Enzim amilaza có ở nước bọt, enzim pepsin có ở dạ dày, em zim trypsin có ở ruột non
Câu 9: Hãy cho biết tên enzim có trong quả dứa.
 ĐA. Enzim papain.
Câu 10: Tại sao khi xào thịt bò người ta thường xào chung với dứa?
 ĐA. Vì trong quả dứa có chứa enzim papain giúp phân giải enzim có trong thịt bò, làm thịt bò trở nên
mềm hơn.
Câu 11: Hãy cho biết tên enzim giúp phân giải tinh bột có ở khoang miệng của người.
 ĐA. Enzim amylaza
Câu 12: Trung tâm hoạt tính của enzim có đặc điểm gì?
 ĐA. Khớp với cơ chất như chìa với khóa.
Câu 13: Enzim có bản chất là gì?
 ĐA. Prôtêin
GV: Hu
ỳnh Thị Hồng Diệu

* Chu trình Crep: Xảy ra ở chất nền ti thể
2 a.piruvic  2 axêtyl-CoA + 2 CO
2
+ 2 NADH
2 axêtyl-CoA 4 CO
2
+ 2 ATP + 6 NADH + 2 FADH
2

* Chuỗi chuyền electron hô hấp: Diễn ra ở màng trong ti thể ,cần oxy
NADP và FADH
2
bị oxi hóa tạo năng lượng tổng hợp ATP và nước.
 Tổng số ATP giải phóng ra: 38 ATP.
2/ Hệ thống câu hỏi
Câu 1: Các trạng thái tồn tại của năng lượng là gì?
 ĐA. Thế năng và động năng.
Câu 2: Chức năng chủ yếu của hô hấp tế bào là gì?
 ĐA. Chuyển năng lượng của các nguyên liệu hữu cơ thành năng lượng ATP.
Câu 3: Kết thúc quá trình đường phân, tế bào thu được số phân tử ATP là bao nhiêu?
 ĐA. 2 phân tử ATP
Câu 4: Qúa trình oxi hóa axêtyl – CoA được diễn ra ở đâu?

ATP?
 ĐA. 2 phân tử ATP
Câu 16: Ở người nếu vận động quá sức sẽ tạo ra hiện hượng đau mỏi cơ, em hãy cho biết sản phẩm nào
hình thành để gây ra hiện tượng trên?
 ĐA. Tích lũy nhiều axit lactic trong tế bào.
Câu 17: Qúa trình hô hấp có ý nghĩa sinh học là gì?
 ĐA. Tạo ra năng lượng cung cấp cho các hoạt động sống cho tế bào và cơ thể.
Câu 18: Qúa trình chuyển hóa glucôzơ thành axit piruvic được gọi là gì?
 ĐA. Đường phân.
Câu 19: Sự hô hấp nội bào được thực hiện nhờ vào yếu tố nào?
 ĐA. Vai trò xúc tác của các enzim hô hấp.
Câu 20: Qúa trình ôxi hóa axêtyl – CoA được diễn ra ở đâu?
 ĐA. Chu trình Crep
Câu 21: Nhỏ H
2
O
2
trên lát cắt củ khoai tây sống và củ khoai tây đã được luộc chín. Bọt khí oxi sẽ hay lên
từ lát khoai tây nào? Vì sao?
 ĐA. Lát khoai tây còn sống vì enzim phân giải H
2
O
2
không bị phân hủy.
Câu 22: Trong quá trình hô hấp tế bào, ở giai đoạn chu trình Crep, nguyên liệu tham gia trực tiếp vào chu
trình?
 ĐA. Axêtyl – CoA
Câu 23: Tốc độ quá trình hô hấp tế bào phụ thuộc vào gì?
 ĐA. Nhu cầu năng lượng của tế bào.
IV/ QUANG HỢP

2
O + NADP
+
+ADP +P.i  NADPH + ATP+ O
2

* Pha tối:
- Diễn ra ở chất nền lục lạp
- Con đường cố định CO
2
phổ biến là chu trình C3:
 Đầu tiên CO
2
+ RiDP (C5) C6 không bền
 Sản phẩm cố định đầu tiên là hợp chất 3C và được biến đổi  AlPG: Một phần AlPG được sử dụng để
taí tạo RiDP giúp tế bào hấp thu nhiều CO
2
. Một phần AlPG được sử dụng để tạo ra tinh bột và
saccarozơ,…
 Sản phẩm của pha sáng (ATP và NADPH) sẽ làm nguyên liệu cho pha tối sử dụng, sản phẩm của pha
tối (ADP và NADP
+
) sẽ được tái sử dụng lại trong pha sáng.
2/ Hệ thống câu hỏi
Câu 1: Trong quang hợp, quá trình cố định CO
2
xảy ra ở đâu?
 ĐA. Chất nền của lục lạp.
Câu 2: Hãy cho biết chất nào kết hợp với CO
2

O
Câu 9: Kể tên các nhóm thực vật có khả năng quang hợp.
 ĐA. Thực vật, tảo và một số vi khuẩn.
P
Môn Sinh Học Sáng kiến kinh nghiệm NH: 2012 -2013
GV: Huỳnh Thị Hồng Diệu Trang 8

Câu 10: Hãy kể tên ba nhóm sắc tố quang hợp chính của quá trình quang hợp.
 ĐA. Carôtenoit; phicobilin; clorophin
Câu 11: CO
2
hình thành nên sản phẩm gì trong pha tối của quang hợp?
 ĐA. Cacbohydrat.
Câu 12: Tại sao gọi quá trình hình thành cacbohydrat từ CO
2
là quá trình cố định CO
2
?
 ĐA. Vì nhờ quá trình này các phân tử CO
2
tự do được “ cố định’’ lại trong phân tử cacbohyrat.
Câu 13: Hãy cho biết nhiệm vụ của pha sáng.
 ĐA. Thông qua pha sáng
Câu 14: Điều kiện để pha sáng trong quá trình quang hợp xảy ra là gì?
 ĐA. Chỉ xảy ra khi có ánh sáng.
Câu 15: Hãy cho biết vai trò chính của các nhóm sắc tố quang hợp.
 ĐA. Với vai trò hấp thụ năng lượng ánh sáng.
Câu 16: Thế nào là quá trình quang hợp?
 ĐA. Là quá trình sử dụng năng lượng ánh sáng để tổng hợp chất hữu cơ từ các nguyên liệu vô cơ.
Câu 17: Tại sao phần lớn các cây khó thực hiện quang hợp trong môi trường nóng và khô như sa mạc?

Môn Sinh Học Sáng kiến kinh nghiệm NH: 2012 -2013
Trang 9
GV: Hu
ỳnh Thị Hồng Diệu

PHẦN III: KẾT LUẬN
Với đề tài này sẽ giúp cho học sinh có thể hệ thống lại kiến thức của phần chuyển hóa vật chất và năng
lượng trong tế bào. Bên cạnh đó, đề tài còn giúp các em phát huy được tính chủ động, tích cực và niềm đam
mê đối với môn Sinh học. Qua thực tế giảng dạy, tôi nhận thấy đề tài này là thiết thực. Tuy nhiên, do kinh
nghiệm giảng dạy chưa nhiều nên đề tài này cần có thời gian và sự đầu tư nghiên cứu nhiều hơn. Cuối cùng,
chân thành cảm ơn và mong nhận được nhiều ý kiến đóng góp để đề tài ngày càng hoàn thiện.
Môn Sinh Học Sáng kiến kinh nghiệm NH: 2012 -2013
GV: Huỳnh Thị Hồng Diệu Trang 10 TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đề kiểm tra theo chuẩn kiến thức, kĩ năng Sinh học 10 – Nhà xuất bản giáo dục – Vũ Thu Hà và
Nguyễn Thu Huyền.
2. Sách giáo khoa Sinh học 10 – Nhà xuất bản giáo dục – Phạm Văn Lập (Chủ biên)
3. Sách giáo viên Sinh học 10 – Nhà xuất bản giáo dục – Phạm Văn Lập (Chủ biên)
4. Tài liệu chuyên Sinh học trung học phổ thông Sinh học tế bào – Nhà xuất bản giáo dục – Nguyễn
Như Hiền (Chủ biên)
5. Tài liệu chuyên Sinh học trung học phổ thông: Sinh học tế bào – Nhà xuất bản giáo dục – Nguyễn
Như Hiền (Chủ biên)