SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÀO
CAI
TRƯỜNG THPT SỐ 2 TP LÀO CAI
Tên sáng kiến:
ĐẶNG QUANG VINH
Lào Cai, năm 2011
I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
A. PHẦN MỞ ĐẦU.
Xuất phát từ thực tế giảng dạy địa lí lớp 12,
đặc biệt là việc hướng dẫn học

sinh ôn tập và thi
tốt nghiệp THPT môn địa lí trong những năm qua
còn đạt hiệu

quả chưa cao, có thể thấy rõ qua kết
quả thống kê điểm thi môn địa lí khối THPT

năm
2010 như sau:
Thống kê điểm thi môn Địa lí năm 2010 của
Lào Cai khối THPT
Điểm số con điểm Điểm số con điểm
0 0 5 770
0.5 0 5.5 772
1 1 6 631
1.5 15 6.5 592
2 19 7 326
2.5 64 7.5 226
3 125 8 96
3.5 251 8.5 46

quả cao. Đây là

một vấn đề khó, trong nhiều
hội thảo chuyên môn theo chuyên đề ôn thi tốt
nghiệp THPT đã được Sở Giáo dục và Đào tạo tổ
chức, các giáo viên
thường chỉ

đề cấp đến
những giải pháp cụ thể để
giúp học sinh ôn tập và thi
tốt nghiệp, như:

Rèn
luyện kĩ năng khai thác
Atlat địa lí Việt Nam; kĩ
năng vẽ biểu đồ; kĩ năng
khai thác bảng số liệu; kĩ
năng vận dụng kiến thức
để giải thích những vấn đề
địa

lí tự nhiên, kinh tế -xã
hội ……… Tuy nhiên
chưa có sự tổng kết
chung, để rút

ra những
kinh nghiệm mang tính
tổng thể về các biện pháp

- Xây dựng hệ thống câu hỏi và bài tập cho học sinh rèn luyện các kĩ năng ôn
tập, qua đó đánh giá kết quả nghiên cứu vủa đề tài.
- Tổng kết thành chuyên đề chung về dạy học sinh ôn tập và làm bài thi tốt
nghiệp môn địa lí để có thể giúp các đồng nghiệp làm tốt nhiệm vụ ôn tập cho
học sinh khi phải thi môn địa lí.
B. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
I. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG:
- Trong quá trình hướng dẫn học sinh ôn tập môn địa lí, giáo viên cần nhận thức
được những kĩ năng địa lí học sinh cần có để ôn tập và làm bài thi địa lí cho tốt
là những kĩ năng sau:
+ Kĩ năng sử dụng và khai thác Atlat địa lí Việt Nam trong quá trình ôn tập và
làm bài thi.
+ Kĩ năng chọn và vẽ các dạng biểu đồ hình cột, biểu đồ hình tròn, biểu đồ
đường, biểu đồ miền, biểu đồ kết hợp cột và đường, …….
+ Kĩ năng phân tích, khai thác thông tin từ các bảng số liệu để rút ra những vấn
đề về địa lí tự nhiên, địa lí kinh tế-xã hội Việt Nam.
- Hướng dẫn học sinh cách học để nắm vững những kiến thức-kĩ năng cơ bản tối
thiểu (chuẩn kiến thức-kĩ năng địa lí) về lí thuyết của môn địa lí, đây là một vấn
đề còn ít được giáo viên quan tâm, một phần cũng do thời gian cho ôn tập môn
địa lí không nhiều thường tập trung vào giai đoạn từ sau khi đã thông báo môn
thi tốt nghiệp.
- Hướng dẫn học sinh cách vận dụng kiến thức, kĩ năng và Atlat địa lí Việt Nam
vào làm bài thi, trong thời gian 90 phút như thế nào để đạt kết quả cao nhất theo
khả năng của từng học sinh.
II. NỘI DUNG CỤ THỂ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
1. Kĩ năng sử dụng và khai thác Atlat địa lí Việt Nam.
- Atlat địa lí Việt Nam là tài liệu quan trọng mà học sinh được phép sử dụng
trong khi thi tốt nghiệp môn địa lí. Biết sử dụng Atlat giúp học sinh đỡ phải ghi
nhớ máy móc, có thể tái hiện lại những kiến thức địa lí cần thiết để làm bài thi.
Để khai thác được Atlat học sinh phải biết cách sử dụng Atlat: Nắm được cấu

Mỗi nhận xét cần có dẫn chứng cụ thể để tăng tính thuyết phục.
3. Kĩ năng chọn và vẽ các dạng biểu đồ:
3.1 Kĩ năng chọn dạng biểu đồ thích hợp nhất để vẽ: Trong địa lí có rất nhiều
loại biểu đồ khác nhau, trước hết học sinh cần biết căn cứ vào yêu cầu của bài thi
để chọn các dạng biểu đồ phù hợp, nếu câu hỏi chưa nêu rõ phải vẽ loại biểu đồ
gì.
- Nếu câu hỏi yêu cầu vẽ biểu đồ thể hiện tình hình tăng trưởng, phát triển thì
dạng biểu đồ thích hợp là biểu đồ hình cột, biểu đồ đường.
- Nếu câu hỏi yêu cầu vẽ biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng, thì dạng biểu đồ
thích hợp biểu đồ đường.
- Nếu câu hỏi yêu cầu vẽ biểu đồ thể hiện cơ cấu thì dạng biểu đồ thích hợp là
biểu đồ hình tròn, biểu đồ miền (với số liệu từ 4 năm trở lên).
- Nếu câu hỏi yêu cầu vẽ biểu đồ thể hiện tình hình tăng trưởng, phát triển với 2
đối tượng địa lí có sự khác nhau về đơn vị tính, thì dạng biểu đồ thích hợp là kết
hợp 2 loại biểu đồ hình cột, biểu đồ đường.
- Cần lưu ý có trường hợp phải xử lí bảng số liệu trước khi vẽ biểu đồ, nếu bảng
số liệu cho trước chưa thích ứng với kiểu biểu đồ cần vẽ.
3. 2 Kĩ năng vẽ biểu đồ :
- Vẽ biểu đồ phải đảm bảo được các yêu cầu sau:
+ Có tên biểu đồ, đảm bảo tương đối chính xác, số liệu được ghi trên biểu đồ,
biểu đồ phải đảm bảo tính thẩm mĩ.
+ Nếu có các trục tung, trục hoành thì tại các đầu trục phải có chú dẫn, ví dụ
triệu tấn, hoặc năm ………
+ Trên biểu đồ nếu có kí hiệu cho các đối tượng địa lí khác nhau, thì phải có
bảng chú giải để giải thích các kí hiệu đó.
4. Cách học để nắm vững những kiến thức-kĩ năng cơ bản tối thiểu về lí
thuyết của môn địa lí:
- Các kiến thức lí thuyết cần có của môn địa lí để thi tốt nghiệp THPT, được thể
hiện trong các bài học của chương trình địa lí lớp 12, với gần 40 tiết học trong cả
năm học. Số lượng kiến thức cần nhớ không nhỏ, nhất là với những học sinh học

xã hội (dân cư, lao động, đường lối, chính sách, nguồn vốn, cơ sở vật chất kĩ
thuật, thị trường ……….). Tuy nhiên việc vận dụng cụ thể vào giải thích từng
câu hỏi cụ thể có sự khác nhau. Ví dụ khi giải thích sự phát triển và phân bố
công nghiệp khai thác thì nhân tố khoáng sản phải được quan tâm, nhưng với
phát triển và phân bố nông nghiệp thì không cần đưa vào.
III ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HIỆN CỦA ĐỀ TÀI:
- Trong nhiều năm qua, trong quá trình giảng dạy của mình tôi đã áp dụng sáng
kiến này để rèn luyện kĩ năng cho học sinh và giúp các em làm bài kiểm tra, làm
bài thi môn địa lí. Tôi nhận thấy việc áp dụng sáng kiến này đã mang lại hiệu
quả thiết thực.
- Với sự hướng dẫn của tôi các em đã đỡ mất nhiều thời gian ghi nhớ kiến thức
máy móc, nắm chắc và thành thạo các kĩ năng chọn dạng, vẽ các dạng biểu đồ; kĩ
năng học ôn các kiến thức lí thuyết, kĩ năng vận dụng kiến thức vào làm bài
kiểm tra đạt kết quả cao.
- Các lớp 12 học sinh tôi được phân công giảng dạy, các em đều nắm được
những kiến thức cơ bản của môn địa lý và những kỹ năng cơ bản trong sử dụng
bản đồ, Atlat…… Cụ thể là: 100% học sinh lớp 12 tôi giảng dạy đều biết chọn
dạng biểu đồ thích hợp, biết vẽ các dạng biểu đồ khác nhau. Có thể sử dụng
thành thạo Atlat để làm bài thi tốt nghiệp THPT, và biết cách sử dụng các ứng
dụng của bản đồ, biết cách vận dụng các kiến thức địa lí đã học vào giải quyết
các vấn đề trong cuộc sống thực tiễn hàng ngày.
- Trong kì thi thử tốt nghiệp đầu tháng 04 năm 2011, mặc dù thời gian ôn tập
chưa nhiều nhưng kết quả tỉ lệ học sinh đạt điểm từ trung bình trở lên khá cao,
trong đó có nhiều học sinh đạt kết quả khá, giỏi. Tôi hi vọng trong kì thi tốt
nghiệp này nhờ áp dụng sáng kiến kinh nghiệm trên, kết quả thi tốt nghiệp của
các lớp 12 sẽ tốt hơn, tỉ lệ học sinh đạt điểm khá, giỏi môn địa lí sẽ cao hơn năm
học trước.
C. - KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
I . KẾT LUẬN CHUNG:
Trong quá trình giảng dạy địa lí ở lớp 12, đặc biệt là trong việc hướng dẫn

1. Hướng dẫn ôn tập và trả lời câu hỏi địa lí – Lê Thông.
2. Ôn tập địa lí theo chủ điểm - Nguyễn Viết thịnh.
3. Tuyển chọn những bài ôn luyện kĩ năng thực hành môn địa lí - Đỗ Ngọc Tiến
4. a lớ kinh t Vit Nam Lờ Thụng
5. Những vấn đề chung về đổi mới giảng dạy trung học phổ thông môn địa lí


Nhà xuất bản Giáo dục.
6. Atlat địa lí Việt Nam.
7.Hng dn thc chun kin thc, k nng mụn a lớ - B Giỏodc v o to.
8.Hng dn ụn tp thi tt nghip mụn a lớ - Phm Th Sen