TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
KHOA THƯƠNG MẠI VÀ KINH TẾ QUỐC TẾ
CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP
Tên đề tài:
TĂNG CƯỜNG CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG BUÔN
LẬU VÀ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI TẠI CHI CỤC HẢI
QUAN CỬA KHẨU HỮU NGHỊ - CỤC HẢI QUAN
TỈNH LẠNG SƠN
Giảng viên hướng dẫn : GS.TS Hoàng Đức Thân
Họ và tên sinh viên : Trịnh Thu Hường
Mã sinh viên : CQ 507601
Chuyên ngành : Kinh tế
Lớp : Hải Quan 50
Hệ : Chính quy
Thời gian thực tập : 06/02/2012 => 21/05/2012 (Đợt 1)
Hà Nội, tháng 05/ 2012
MỤC LỤC
Trang
PHÒNG THUẾ XNK 91
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Trang
Sơ đồ 2.1: Các bước xác định rủi ro của một lô hàng XNK.………………… 51
PHÒNG THUẾ XNK 91
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
TT Chữ viết tắt Nghĩa đầy đủ
1
2
3
4
5
6

Kiểm soát
Kiểm soát liên ngành
Kiểm tra sau thông quan
Kim ngạch thương mại
Kinh tế quốc dân
Kinh tế thị trường
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
NK
QLKCN
QLRR
QL1A
TMXLVP
TP
TCCB
TQ
TTXLTTNVHQ
VPHC

trong nước phát triển. VN có thể NK máy móc trang thiết bị, nguyên vật liệu
của nước ngoài kết hợp với các yếu tố năng lực sản xuất trong nước để phát triển
sản xuất và đáp ứng nhu cầu trong nước. Tuy nhiên do sản xuất trong nước còn
nhiều yếu kém, các sản phẩm sản xuất chất lượng còn thấp, giá thành và chi phí
cao, khả năng cạnh tranh của sản phẩm với hàng hoá của nước ngoài là chưa
mạnh. Do vậy để bảo vệ sản xuất trong nước, Nhà nước phải đặt ra hàng rào
thuế quan, hạn ngạch, v.v Mặt trái của chính sách này là làm cho tệ nạn buôn
lậu và GLTM diễn ra một cách phức tạp ở hầu khắp các cửa khẩu, địa phương
trong cả nước.
Trước tình hình này, ở nước ta đang đặt ra những vấn đề hết sức nóng
bỏng. Trên tuyến đường nào cũng có hàng lậu, hàng giả, điều này gây ra những
khó khăn và thiệt hại nghiêm trọng cho cả sản xuất và tiêu dùng trong nước. Do
vậy mỗi chúng ta phải có sự nhìn nhận đúng đắn và đầy đủ về vấn đề này để
không tiếp tay cho gian thương và phối hợp cùng với cơ quan chức năng thực
hiện công tác đấu tranh CBL và GLTM một cách có hiệu quả. Đây cũng luôn là
mối quan tâm của nhiều quốc gia trên thế giới. Tệ nạn buôn lậu và GLTM ở
1
nước ta trong những năm gần đây có nhiều diễn biến phức tạp và đang là một
trong những trở ngại lớn cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước . Chính
vì vậy, Đảng và Nhà nước ta hết sức coi trọng lĩnh vực đấu tranh phòng, chống
buôn lậu, GLTM và đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách để ngăn chặn, phòng
ngừa tệ nạn này.
Lạng Sơn là một tỉnh biên giới tiếp giáp với nước bạn ở Sùng Tả (Quảng
Tây, TQ) lên đến 253km đường biên giới, là cửa ngõ phía Đông Bắc của Tổ
quốc. Có 2 cửa khẩu quốc gia: cửa khẩu Chi Ma (huyện Lộc Bình), Bình Nghi
(huyện Tràng Định), 2 cửa khẩu quốc tế: cửa khẩu đường sắt Đồng Đăng và cửa
khẩu đường bộ Hữu Nghị; cùng 7 cặp chợ biên giới với TQ. Hàng năm, với
lượng khách du lịch, tiểu và trung thương cùng với khối lượng hàng hóa XNK
và lưu lượng phương tiện vận tải lớn qua các cửa khẩu này, đặc biệt là Hữu
Nghị Quan – điểm đầu của tuyến đường QL1A huyết mạch đi khắp các miền

năm gần đây.
3. Bố cục của chuyên đề
Ngoài phần Lời mở đầu, Danh mục từ viết tắt, Danh mục bảng biểu, Kết
luận, Phụ lục, Danh mục tài liệu tham khảo, thì nội dung chuyên đề được phân
bổ thành 3 chương như sau:
Chương 1 . Những vấn đề cơ bản về công tác phòng chống buôn lậu và GLTM
tại cơ quan hải quan.
Chương 2. Thực trạng công tác phòng chống buôn lậu và GLTM tại CCHQCK
Hữu Nghị - Cục Hải quan tỉnh Lạng Sơn.
Chương 3. Phương hướng và giải pháp tăng cường công tác phòng chống buôn
lậu, GLTM tại CCHQCK Hữu Nghị
3
CHƯƠNG 1
NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC PHÒNG
CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GLTM TẠI CƠ QUAN HẢI QUAN
1.1. HÌNH THỨC VÀ TÁC ĐỘNG CỦA BUÔN LẬU VÀ GLTM QUA BIÊN
GIỚI ĐỐI VỚI NỀN KINH TẾ.
1.1.1. Khái niệm buôn lậu.
Thuật ngữ buôn lậu được sử dụng với những ý nghĩa rất khác nhau. Từ góc
độ của khoa học về ngôn ngữ, cụm từ "buôn lậu" có ý nghĩa là buôn bán những
hàng hoá trốn thuế và hàng cấm. Đây là một khái niệm kế thừa những hiểu biết
xưa nay của cụm từ này và khá phù hợp với quan niệm phổ thông hiện nay.
Buôn lậu là 1 trong 16 hành vi GLTM được tổ chức Hải quan thế giới quy
định .Có thể hiểu một cách nôm na: Buôn lậu là hành vi lén lút đưa hàng hóa
XNK qua biên giới trốn tránh hoặc chống lại sự kiểm tra, KS của Hải quan bằng
cách không đi qua cửa khẩu, hoặc tuy có đi qua cửa khẩu nhưng dùng thủ đoạn
bí mật bất hợp pháp như trà trộn hàng lậu trong các hàng hóa khác có làm thủ
tục, cấu tạo chỗ bí mật để giấu hàng lậu để che dấu hàng hóa, trốn tránh,
chống lại sự kiểm tra của Hải quan, nhằm đạt được lợi ích cuối cùng là thu được
lợi nhuận thặng dư siêu ngạch. Hành vi buôn lậu có khi chỉ có giá trị nhỏ, nhưng

hướng dẫn nhận thức cũng như chỉ đạo thực phi pháp luật.
Từ năm 1986, đất nước chuyển sang phát triển KTTT, tình hình buôn lậu
có xu hướng gia tăng. Đến năm 1999, trước yêu cầu của thực tiễn đấu tranh
phòng chống tội phạm buôn lậu, tại kỳ họp thứ 6 Quốc hội khoá 10, ngày
21/12/1999, Quốc hội đã thông qua việc sửa đổi, bổ sung, sửa đổi Bộ luật hình
sự, tại Điều 153 của Bộ luật, tội buôn lậu được quy định thành một tội độc lập
(đã tách tội vận chuyển trái phép hàng hoá, tiền tệ qua biên giới được quy định
tại Điều 154 Bộ luật hình sự):
5
Như vậy, về mặt khách quan của tội buôn lậu được thể hiện ở hành vi
“buôn bán trái phép qua biên giới hàng hóa, tiền tệ, kim khí quý, đá quý hoặc
những vật phẩm có giá trị khác ”. Hành vi “buôn bán trái phép qua biên giới” là
cấu thành cơ bản của tội buôn lậu, được xác định như sau:
- Buôn bán qua biên giới, trái với quy định về quản lý hải quan những
hàng hóa, tiền tệ, kim khí quý, đá quý có giá trị từ 100 triệu đồng trở lên hoặc
hàng hóa là các vật phẩm thuộc di tích, lịch sử văn hóa hay hàng cấm có số
lượng lớn. Hành vi đó thường được thể hiện dưới một số hình thức như: không
khai báo, khai báo gian dối; giả mạo giấy tờ dùng trong XNK; giấu hàng hoá
tiền tệ; không đi qua các cửa khẩu hoặc trốn tránh sự kiểm tra, giám sát của Hải
quan, Thuế vụ, Bộ đội biên phòng, Công an
- Không có đầy đủ các giấy tờ hợp lệ của các cơ quan có thẩm quyền khi
thực hiện XK, NK hàng hóa.
1.1.2. Khái niệm và các hình thức GLTM
Gian lận thương mại theo Từ điển tiếng Việt là "dối trá, lừa lọc" trong hoạt
động thương mại. Người có hành vi GLTM gọi là "gian thương" tức là "người
có nhiều mưu mô lừa lọc", "kẻ buôn bán gian lận và trái phép". Gian lận được
coi là hành vi của con người cụ thể có lời nói hoặc cử chỉ, hành động không
đúng với bản chất của sự vật hiện tượng nhằm mục đích đánh lừa người khác.
Trong dân gian GLTM gắn liền với thành ngữ "buôn gian, bán lận" và dùng để
chỉ những thủ đoạn mánh khóe lừa lọc khách hàng hoặc người khác để thu lời

đủ, chính xác hành vi GLTM trong lĩnh vực hải quan. Vì vậy, tại hội nghị quốc
tế lần thứ V về chống GLTM trong lĩnh vực hải quan do Tổ chức Hải quan thế
giới triệu tập tại Brussels (Bỉ) từ ngày 9/10/1995 đến ngày 13/10/1995 đã xem
xét lại khái niệm về GLTM trong lĩnh vực hải quan và thống nhất đưa ra một
khái niệm mới như sau:
7
"Gian lận thương mại trong lĩnh vực hải quan là hành vi vi phạm các điều
khoản pháp quy hoặc pháp luật hải quan nhằm:
- Trốn tránh hoặc cố ý trốn tránh việc nộp thuế hải quan, phí và các khoản
thu khác đối với việc di chuyển hàng hoá thương mại và/hoặc:
- Nhận và có ý định nhận việc hoàn trả trợ cấp hoặc phụ cấp cho hàng hoá
không thuộc đối tượng đó và/hoặc:
- Đạt được hoặc cố ý đạt được lợi thế thương mại bất hợp pháp gây hại cho
các nguyên tắc và tập tục, cạnh tranh thương mại chân chính".
Trong điều kiện KTTT và hội nhập kinh tế quốc tế, hoạt động GLTM ngày
càng đa dạng và tinh vi, phức tạp hơn. Hội nghị đã thống nhất phân chia các
hình thức GLTM thành 16 loại:
1) Buôn bán hàng cấm qua biên giới hoặc ra khỏi sự kiểm soát của Hải
quan (thí dụ: Buôn bán động vật quý hiếm, sản phẩm văn hoá …)
2) Khai báo sai chủng loại hàng hoá.
3) Khai tăng, giảm giá trị hàng hoá.
4) Lợi dụng chế độ ưu đãi xuất xứ hàng hoá (ví dụ: Nhà nước ta có chính
sách ưu đãi về thuế đối với hàng hoá của các nước ASEAN, Trung Quốc, ).
5) Lợi dụng chế độ ưu đãi đối với hàng hoá gia công.
6) Lợi dụng chế độ tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập (đây là hàng hoá
được miễn thuế xuất nhập khẩu nhưng đã sử dụng sai mục đích ).
7) Lợi dụng các yêu cầu về giấy phép xuất nhập khẩu (thí dụ các loại giấy
phép theo nhu cầu chuyên ngành như hàng cho an ninh, quốc phòng, cho y tế,
văn hoá, xã hội …)
8) Lợi dụng chế độ quá cảnh đem dùng trong nước (ví dụ: hàng của Lào,

9
sang nước quá cảnh (hay nước thứ 3). Như vậy đến khi nhập vào, họ tránh được
hạn chế đặt ra của nước nhập như: hạn ngạch, li xăng, chế độ ưu đãi,…
Qua thực tế cho thấy, một số dạng GLTM qua chuyển tải là :
- Hàng hoá đưa vào một cảng hoặc một kho ở nước chuyển tải ở đây chúng
có thể thay thế được nhãn rồi lại bốc lên tàu và xem như sản phẩm của nước
chuyển tải hoặc một số nước nào đó.
- Hàng đưa vào nước chuyển tải là hàng hoàn chỉnh hoặc bán sản phẩm
nhưng được khai là nguyên nhiên phụ kiện, được coi là nguyên liệu để sản xuất
hoặc để chế biến và nghiễm nhiên trở thành sản phẩm của nước chuyển tải.
- Hàng mang giấy tờ giả để chứng minh là hàng của nước thứ 3 trên đường
đi từ nước xuất hàng đến nước nhập hàng.
1.1.3. Tác động của buôn lậu và GLTM qua biên giới đối với
kinh tế - xã hội.
• Hậu quả đối với nền kinh tế
Buôn lậu, GLTM có tác hại rất lớn đối với nền kinh tế, những thành tựu
của công cuộc đổi mới mà đất nước đang tiến hành. Buôn lậu, GLTM có nguy
cơ kìm hãm tốc độ phát triển của nền kinh tế, tạo thành một lực cản lớn đối với
quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Hàng hoá nhập lậu là hàng gian lận, trốn thuế sẽ làm mất tính cân bằng
trong cạnh tranh thương mại giữa hàng nội và hàng ngoại, đồng thời làm thất thu
thuế XNK và các sắc thuế khác dẫn đến thất thu cho ngân sách nhà nước. Thuế
quan đánh trên hàng hoá XNK nhằm mục đích làm tăng giá của hàng NK, bảo
vệ và kích thích sản xuất nội địa. Vì vậy, hàng nhập lậu - gian lận trốn thuế đã
phá vỡ cạnh tranh lành mạnh giữa hàng nội và hàng ngoại nhập. Hàng ngoại
nhập lậu vào thị trường do trốn thuế nhập khẩu nên giá rẻ hơn, chất lượng cao
hơn hàng nội do có công nghệ sản xuất tiên tiến, thiết bị khoa học hiện đại.
Trong khi đó, những doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trong nước vẫn phải nhập
10
khẩu và chịu thuế một số nguyên vật liệu, trong quá trình sản xuất và tiêu thụ

sách của Nhà nước, làm thất thoát ngoại tệ mạnh ra ngoài biên giới.
• Hậu quả về mặt văn hoá - xã hội
Buôn lậu, GLTM gây nên những hậu quả phức tạp và nặng nề về mặt văn
hoá - xã hội. Đây là một trong những yếu tố làm gia tăng giữa giàu và nghèo, tạo
đà cho việc thuê mướn, bóc lột sức lao động. Một số tư thương đánh mất khuynh
hướng tạo việc làm, chỉ mải mê làm giàu thông qua buôn lậu, GLTM. Hiện
tượng buôn lậu xuất hiện đã lôi kéo một lực lượng lao động khá lớn tham gia
vào đội quân “cửu vạn” mang vác hàng qua biên giới. Lực lượng đó không chỉ
bao gồm lao động tại chỗ, mà còn có cả lao động từ nơi khác đến làm cho sản
xuất bị buông lỏng, tình hình trật tự an toàn xã hội cũng bị biến động. Thành
phần lao động bị tiền thuê mướn cám dỗ, có cả trẻ em ở tuổi đến trường, bỏ sản
xuất, bỏ học hành làm “cửu vạn”. Đây là đội ngũ tiếp tay và bao che cho buôn
lậu, có những làng thuộc khu vực biên giới đường bộ người dân ở đây bỏ cả sản
xuất, coi việc mang vác, vận chuyển “thuê” hàng hoá nhập lậu là một nghề để
sinh sống.
Tệ nạn buôn lậu, GLTM là nguyên nhân làm suy thoái đạo đức xã hội,
ảnh hưởng xấu đến thuần phong, mỹ tục và truyền thống văn hoá dân tộc.
Những kẻ buôn lậu không từ một thủ đoạn nào để thu được nhiều lợi nhuận bất
chính, đồng tiền bất chính đã làm hại những người đi buôn lậu, làm nẩy sinh các
tệ nạn xã hội như: cờ bạc, rượu chè… ảnh hưởng nghiêm trọng đến nhân cách
con người, làm cho đạo đức của nhiều kẻ bị tha hoá. Không chỉ có thế, buôn lậu
và GLTM bao giờ cũng dẫn đến tiêu cực, tham nhũng dễ dẫn đến tha hoá một bộ
phận cán bộ công chức của Nhà nước. Thực tế cho thấy những ngành chức năng
trong hoạt động CBL, GLTM; trong điều hành, thực thi chính sách thương mại
hoặc liên quan đến hoạt động thương mại nếu không vững vàng sẽ bị lôi kéo,
mua chuộc và trở thành nô lệ của đồng tiền. Do bị lôi kéo bởi khoản lợi nhuận
12
khổng lồ, gian thương tìm mọi mánh khoé, mọi thủ đoạn để móc nối với một số
cán bộ Nhà nước bị tha hoá, biến chất. Do bị sự cám dỗ của đồng tiền mà họ đã
lợi dụng vị trí, quyền lực nhà nước giao cho để cấu kết với buôn lậu, tiếp tay và

khủng hoảng cả hệ thống lập pháp, hành pháp và tư pháp.
Một trong những hậu quả nữa của buôn lậu gây ra về mặt chính trị là tác
hại của nó đối với chủ quyền và an ninh quốc gia. Ngày nay, hoà bình, hợp tác
để phát triển đang trở thành xu hướng của thời đại, sức mạnh quân sự đang được
thay thế bằng sức mạnh kinh tế. Với ưu thế về kinh tế khoa học, kỹ thuật, các
nước tư bản phát triển đã và đang thực hiện chiến lược “biên giới mềm” đẩy thế
giới vào cuộc chiến tranh không có khói lửa - chiến tranh kinh tế. KTTT là giải
pháp hữu hiệu để tăng trưởng kinh tế, nên các nước chậm phát triển đều có xu
hướng phát triển KTTT, mở rộng quan hệ với nước ngoài để thu hút vốn và khoa
học kỹ thuật tiên tiến. Với chính sách mở cửa thì cuộc chiến tranh giành thị
trường nổ ra không kém phần gay go so với các hình thức chiến tranh khác.
Chủ quyền lãnh thổ bị đe dọa với hình thức xâm lăng mới, đó là “diễn
biến hoà bình” và “chiến tranh biên giới mềm”, hàng hoá đến đâu là biên giới
đến đó - dần dần các nước chậm phát triển từng bước phụ thuộc vào kinh tế và
cuối cùng phải phụ thuộc vào chính trị. Trên thực tế, biên giới nhiều quốc gia
vẫn còn nguyên vẹn, bộ máy nhà nước vẫn do những cán bộ trong nước điều
hành, nhưng thực chất độc lập, chủ quyền lãnh thổ bị mất. Vì vậy, bảo vệ an
ninh biên giới không chỉ là việc bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, mà thực chất là bảo
vệ các tiềm năng - yếu tố cơ bản của phát triển kinh tế. Bảo vệ an ninh quốc gia
góp phần bảo vệ vững chắc nguồn nhân lực, vật lực, tài lực là phục vụ cho sự
phát triển của nền kinh tế và sự vững chắc của chế độ chính trị.
• Ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý kinh tế - xã hội
Buôn lậu, GLTM gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối nền kinh tế, văn
hoá xã hội, chính trị, đây là những hậu quả trực tiếp dễ nhìn nhận. Một hậu quả
14
khác không kém phần nguy hại là hậu quả của buôn lậu, GLTM dưới góc độ cả
về vĩ mô và vi mô. Nó làm cho cơ quan quản lý nhà nước không KS được tình
hình XNK và liên doanh đầu tư với ngoài; công tác điều hành của cơ quan chức
năng gặp nhiều khó khăn và hoạt động kém hiệu quả.
Xét về góc độ quản lý vĩ mô, buôn lậu và GLTM là một trong những

hoá bị rối loạn và gây ách tắc cho sản xuất và tiêu dùng trong nước.
• Ảnh hưởng đến sức khoẻ cộng đồng
Hành vi buôn lậu có ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ, giống nòi của cộng
đồng thông qua việc đưa hàng giả, hàng nhái hoặc những loại hàng kém phẩm
chất, không đảm bảo các tiêu chuẩn theo quy định của nhà nước tuồn vào tiêu
thụ trong nội địa đặc biệt là các loại hàng hoá phải đảm bảo tiêu chuẩn về vệ
sinh an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn về y tế, tiêu chuẩn chất lượng như: Tân
dược, đồ chơi trẻ em, mũ bảo hiểm, rượu, nước giải khát…
 Tóm lại những hậu quả và tác hại do buôn lậu, GLTM gây nên đó là: Làm
mất ổn định giá cả thị trường, kìm hãm sản xuất trong nước, ảnh hưởng đến
môi trường đầu tư, gây thất thu cho ngân sách cho nhà nước, tạo nên sự cạnh
tranh không bình đẳng giữa hàng nội và hàng ngoại, là nguyên nhân phát sinh
các tiêu cực trong xã hội. Vì vậy tệ nạn buôn lậu, gian lận thương mại phải
được ngăn chặn một cách triệt để và là nhiệm vụ của toàn xã hội, trong đó có
ngành Hải quan.
1.2. HẢI QUAN VN TRONG CÔNG TÁC PHÒNG CHỐNG BUÔN LẬU VÀ GLTM.
1.2.1. Chức năng, nhiệm vụ của Hải quan VN trong phòng chống
buôn lậu và GLTM
• Chức năng:
Chức năng về quản lý Nhà nước về Hải quan thể hiện ở hai mặt: quản lý
bằng chính sách pháp luật và bằng hoạt động kiểm tra, giám sát. Nhà nước tạo
điều kiện thuận lợi đối với hoạt động XK, NK, nhập cảnh, xuất cảnh qua biên
16
giới trên cơ sở tuân thủ pháp luật VN, điều ước quốc tế có liên quan đến hoạt
động Hải quan mà VN ký kết và công nhận.
Ở nước ta, ngày 30 tháng 8 năm 1984, Hội đồng Nhà nước ra Nghị quyết
số 547/NQ/HĐNN phê chuẩn việc lập Tổng cục Hải quan, cơ quan thuộc Hội
đồng Bộ trưởng, tiếp theo ngày 20 tháng 10 năm 1984 Hội đồng Bộ trưởng ban
hành Nghị định số 139/HĐBT quy định nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy
của Tổng cục Hải quan, Nghị định 139/HĐBT nêu rõ “Tổng cục Hải quan, cơ

phạm theo quy định của pháp luật.
Để thể chế hóa kịp thời các quan điểm đổi mới của Đảng về chính sách
phát triển kinh tế - xã hội có liên quan đến Hải quan và đáp ứng đòi hỏi các cam
kết quốc tế liên quan đến hoạt động Hải quan mà VN tham gia hoặc có nghĩa vụ
phải thực hiện. Sau một thời gian chuẩn bị dự án Luật Hải quan, ngày 29 tháng 6
năm 2001 tại kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa X toàn văn Luật Hải quan đã được
thông qua. Điều 11, Luật Hải quan quy định nhiệm vụ của Hải quan: “Hải quan
Việt Nam có nhiệm vụ thực hiện kiểm tra, giám sát hàng hóa, phương tiện vận
tải; phòng chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; tổ chức
thực hiện pháp luật về thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu; kiến nghị
chủ trương biện pháp quản lý nhà nước về hải quan đối với hàng hóa hoạt động
xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và chính sách thuế đối với
hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu”. Điều 32 của Luật Hải quan năm 2001 đã chính
thức hóa về mặt pháp lý đối với công tác KTSTQ, đây là một trong những biện
pháp nghiệp vụ của phương pháp quản lý hải quan hiện đại đó là việc kiểm tra
các chứng từ thương mại, chứng từ sổ sách kế toán sau khi hàng đã được thông
quan, để thẩm định lại mức độ chính xác của các thông tin về các lô hàng, do
chủ hàng khai báo trước đó.
18
Để thực hiện nhiệm vụ phòng, chống buôn lậu và GLTM, ngành Hải quan
có quan hệ phối hợp với các lực lượng chức năng trong và ngoài phạm vi địa
bàn hoạt động của mình (địa bàn hoạt động hải quan).
1.2.2. Nội dung công tác phòng chống buôn lậu và GLTM của Hải quan
VN
- Công tác xây dựng văn bản và thực hiện pháp luật về phòng chống buôn
lậu, GLTM: được quy định tại Luật hải quan, thành lập và tuân thủ Quy chế hoạt
động của lực lượng Hải quan chuyên trách phòng, chống buôn lậu, quy định
thực hiện các nghiệp vụ kiểm soát hải quan. Thường xuyên cập nhật, sáng tạo về
đấu tranh chống buôn lậu trong tình hình mới, GLTM diễn biến phức tạp, tinh
vi. Trong quá trình hoạt động của mình thì hải quan VN đã có những kiến nghị

luật để phục vụ việc xác minh, làm rõ và xử lý hành vi vi phạm pháp luật hải
quan; Tiến hành một số hoạt động điều tra theo thẩm quyền quy định tại Bộ luật
tố tụng hình sự và Pháp lệnh tổ chức điều tra hình sự; cơ sở bí mật; sưu tra; đấu
tranh chuyên án; nội tuyến; ngoại tuyến; trinh sát kỹ thuật.
- Để khuyến khích hoạt động phòng, chống buôn lậu và GLTM nhà nước
đã ban hành chính sách, chế độ đảm bảo kinh phí cho hoạt động của các lực
lượng CBL và GLTM như: Kinh phí đảm bảo cho các hoạt động điều tra, xác
minh, bắt giữ, lưu kho bãi, định giá, đấu giá, chi trả cho người cung cấp tin đã
phần nào hỗ trợ, động viên cho công tác này.
1.2.3. Vai trò của hải quan trong công tác phòng chống buôn lậu và
GLTM qua biên giới.
XNK là hoạt động kinh doanh buôn bán ở phạm vi quốc tế. Vì vậy, các
nước đều phải có luật pháp và các cơ quan chức năng ngăn ngừa, phòng chống
các tệ nạn trong lĩnh vực thương mại.
Việc tăng cường giao lưu để hợp tác, trao đổi là một đòi hỏi tất yếu để hoà
nhập với nền kinh tế thế giới. Trong mối quan hệ đa phương đó, sự xâm nhập
20
của các yếu tố tiêu cực có tính quốc tế là không thể tránh khỏi được, và một khi
có sự gian lận trong hoạt động XNK, GLTM thì tình trạng tham nhũng, tiêu cực
vẫn còn xảy ra và phát triển.
Qua nghiên cứu lịch sử phát triển, hình thành của Hải quan VN cho thấy,
cơ quan hải quan chiếm một vị trí quan trọng trong bộ máy nhà nước, là “Người
lính biên phòng trên mặt trận kinh tế”, được thể hiện ở chỗ: cơ quan hải quan,
mặc dù tên gọi, cơ cấu tổ chức bộ máy có thể thay đổi theo từng giai đoạn để
phù hợp với hoàn cảnh, điều kiện lịch sử của đất nước, nhưng là cơ quan quản lý
duy nhất trong hệ thống bộ máy hành chính Nhà nước thực hiện chức năng quản
lý nhà nước về Hải quan nói chung và phòng chống buôn lậu, GLTM nói riêng.
Vì vậy đó là bộ phận không thể thiếu, không thể thay thế trong bộ máy hành
chính Nhà nước.
Nguồn thu từ thuế XNK bảo đảm một phần thu lớn cho ngân sách nhà