MT VI KINH NGHIM DY BI: GII THIU NHT
K TRONG T CA H CH MINH
Trong chơng trình văn học lớp 8 chỉ có 2 tác phẩm đợc dành thời
gian 1 tiết để giới thiệu đó là tác phẩm (tắt đèn) của Ngô Tất Tố là tác
phẩm" Nhật ký trong tù" của Hồ Chí Minh. Điều đó cho ta thấy vị trí
quan trọng của tác phẩm" Nhật ký trong tù" đối với chơng trình văn học
của lớp 8. Từ nhận thức đó khi dạy tiết giới thiệu tác phẩm" Nhật ký
trong tù" của Hồ Chí Minh ta phải dạy nh thế nào ? Để sau 45 phút học
sinh nắm đợc những giá trị lớn của tác phẩm. Từ đó các em sẽ có kiến
thức tìm hiểu và tiếp thu những bài thơ cụ thể trong tác phẩm.
Để giới thiệu đợc tác phẩm trớc hết cho học sinh nắm đợc cuộc đời
hoạt động cách mạng của Bác - Vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt
Nam . Bằng sự hiểu biết của các em , Các em sẽ nhắc lại Hồ Chí Minh
sinh ra trong một nhà nho nghèo Làng Sen - Nam Đàn - Nghệ An. Bác
đã ra đi tìm đờng cứu nớc tại bến Nhà Rồng. Bác đã sang Pháp và nhiều
nớc khác. Luận cơng của Lê Nin và Chủ nghĩa Mác đã soi đờng cho Bác
tìm thấy con đờng cứu nớc cho dân tộc Việt Nam.
Sau kho học sinh đã nhắc lại những kiến thức trên giáo viên cần
nhấn mạnh hai ý lớn.
- Hồ Chủ Tịch suốt cả cuộc đời cống hiến cho sự nghiệp cách mạng
Việt Nam cho nên Bác đã nói" Tôi chỉ có một mong muốn, mong muốn
tột bậc làm sao cho nớc nhà đợc thống nhất dân ta đợc tự do đồng bào ta
ai cũng có cơm ăn áo mặc'
- Hồ Chủ Tịch cũng là một nhà thơ lớn của dân tộc. Bác đã để lại
cho chúng ta nhiều tác phẩm có giá trị mà trong chơng trình văn học
THCS đã đợc học rải rác từ năm lớp 6, lớp 7 nh các bài thơ: Cảnh khuya,
rằm tháng riêng. giờ đây chúng ta lại đợc tìm hiểu một tác phẩm lớn của
Bác đó là "Nhật ký trong tù ".
Để giới thiệu đợc tác phẩm giáo viên phải giới thiệu đợc hoàn cảnh
ra đời của tác phẩm. Phần này sách giáo khoa đã giới thiệu cho nên giáo
viên dạy nên đặt câu hỏi cho các em tự tìm hiểu để các em nhớ sâu hơn

Khao khát đợc tự do mà trong suốt tập thơ Bác đã nhắc đến 14
lần tự do.
Từ nhan đề tác phẩm giáo viên cần giải thích rõ cho học sinh hiểu
toàn bộ tác phẩm đợc Bác viết bằng tiếng Hán. Giáo viên có thể đọc một
số bài nguyên tác cho học sinh nghe nh bài: "Thuỵ bất trớc" không ngủ
đợc hoặc bài "Vọng Nguyệt". Ngắm trăng, từ đó cho học sinh thấy đợc
hạn chế của bài dịch. Mặc dù nhiều bản dịch đã dịch đúng với nguyên
bản Hán, còn có những bản dịch cha sát nh bài "Vọng Nguyệt". Câu thứ
2 trong bài thơ Bác viết: "Đối thử lơng tiêu nại nhợc hà" Đây là một câu
hỏi để diễn tả tâm trạng của Bác hiểu làm nh thế nào? hoặc câu 3 và câu
4 cấu trúc ngữ pháp của bài thơ mà Bác muốn diễn đạt giữa ngời và trăng
đợc chuyển đổi cho nhau lúc ngời làm chủ ngữ thì trăng làm bổ ngữ và
ngợi lại nh vậy thì ta mới thấy đợc trăng là ngời bạn tri kỷ khi đọc lại bài
thơ trên thì ta không thấy bức tờng chật hẹp của nhà tù mà hiện lên trớc
mắt chúng ta một không gian rộng lớn chỉ có ngơì và trăng.
Cũng giống nh bài Vọng Nguyệt, bài Không ngủ đợc "trằn trọc băn
khuăn" cũng không diễn tả đợc tâm trạng của Bác lúc bấy giờ mà nguyên
bản chữ hán là "Tuyên chuyển, bồi hồi tiến chuyển là xoay đi xoay lại,
lật bên này lật bên kia mới đúng với tấm trạng của Bác lúc bấy giờ.
Nh vậy bằng sự hiểu biết của mình giáo viên cần cung cấp cho học
sinh những kiến thức cơ bản giữa bản hán và bản dịch từ đó các em mới
thấy đợc giá trị nội dung của tác phẩm .
Bên cạnh đó giáo viên phải cho học sinh biết đợc số lợng các bài
thơ trong tập "Nhật ký trong tù" gồm có 133 bài,
Bài số 1 "Ngục trung nhật ký đề tự, bài số 133 "Tức cảnh" ngoài ra
những bài đợc học trong chơng trình, "Không ngũ đợc" bài số 68 " Ngắm
trăng" số 21 "Đi đờng" số 30 để làm đợc việc trên giáo viên phải có tác
phẩm " Nhật ký trong tù" ở trong tay lần lợt giới thiệu cho học sinh thấy
một số bài thơ chú ý những bài đã học trong chơng trình. Giáo viên có
thể đọc âm hán cho học sinh nghe, ngoài 133 bài nh sách giáo khoa in giáo

đến với những số phận những con ngời đau khổ bị áp bức bọc lột.
Cùng với tấm lòng nhân ái Nhật ký trong tù" còn thể hiện tinh thần
kiên cờng bất khuất của ngời chiến sĩ cách mạng Hồ Chí Minh. Bác đã
chủ động vợt lên trên hoàn cảnh sớm đón nhận những gian khổ.
Bác đã viết: " Chinh nhân dĩ tại chinh đồ thợng
Nghênh diện thu phong trận trận hàn"
(Tảo giải)
Tinh thần kiên cờng bất khuất ấy còn thể hiện ở tiếng cời cợt với
những cực khổ của mình bị trói đấy: Bị giải đi đầy nhng Bác vẫn thấy
đâu đây tiếng ngọc rung hay là rồng quấn đó là sự ung dung tự tại, tinh
thần lạc quan của Bác, cực khổ nh vậy nhng Bác vẫn vợt lên trên để th-
ởng thức thiên nhiên để ngắm trăng để ngắm làng xóm để ngửi thấy h-
ơng rồi vui say ai cấm, chỉ có những con ngời vĩ đại nh Hồ Chủ Tịch mới
làm chủ đợc tất cả để vợt lên trên để thởng thức cảnh đẹp của thiên
nhiên.
Nh vậy dạy tiết giới thiệu tác phẩm "Nhật ký trong tù" của Hồ Chí
Minh không chỉ đơn thuần bám theo sách giáo khoa cho học sinh tìm
hiểu những nội dung trong sách là đủ mà ngời giáo viên phải cùng học
sinh tìn hiểu những nội dung trong sách để bổ xung những kiến thức đơn
thuần mà sách cha đề cập đến, Bên cạnh đó chúng ta phải biết chắt lọc
từng nội dung để cung cấp cho các em sao cho phù hợp với trình độ của
học sinh lớp 8. Tránh sự tham lam ôm đồn chỉ có 45 phút mà ta quên đi
nội dung chính của tác phẩm, nội dung đó sẽ đợc làm rõ, đợc bổ sung
trong từng bài dạy cụ thể ở những tiết sau. Đúng nh nhà thơ Hoàng
Trung Thông có viết:
"Con đọc trăm lời trăm ý đẹp
Mái đầu toả rộng mái đầu xanh
Vần thơ của Bác vần thơ thép
Mà vẫn mênh mông bát ngát tình".
Dạy tập Nhật ký là chúng ta phải đọng lại trong từng học sinh chất