I. Lý do chọn sáng kiến:
Xuất phát từ vị trí, tầm quan trọng của việc dạy các phép tính về số
đo thời gian trong dạy và học toán ở tiểu học.
Các mạch kiến thức về số đo thời gian đợc coi nh cầu nối giữa kiến
thức nhà trờng và đời sống xã hội.
Thông qua việc dạy các phép tính về số đo thời gian ở tiểu học nói
riêng và kiến thức toán ở tiểu học nói chung là cơ sở để học sinh học
toán ở các lớp trên.
Thông qua các phép tính về số đo thời gian hình thành cho học sinh
phát triển t duy, khả năng suy luận, trau dồi trí nhớ, giải quyết các vấn đề
có căn cứ khoa học, chính xác, áp dụng kiến thức đã học vào thực tiễn
cuộc sống một cách có hiệu quả.
Xuất phát từ thực trạng dạy và học các phép tính về số đo thời gian
ở tiểu học trong chơng trình lớp 5.
Các bài toán về cộng, trừ, nhân, chia các số đo thời gian có vai trò
rất quan trọng. Khi thực hiện phép tính về số đo thời gian học sinh phải
biết vận dụng tổng hợp các kiến thức đã học (bảng đơn vị đo thời gian
thế kỷ, năm, tháng, giờ, cách đổi đơn vị đo thời gian. Chính vì thế giáo
viên coi khả năng thực hiện các phép tính về số đo thời gian là 1 tiêu
chuẩn đánh giá khả năng vận dụng của học sinh. Đó cũng là lý do làm
cho loại toán này thờng xuất hiện có tính thực tiễn cao và thu hút sự
hứng thú của học sinh.
Ngoài việc dạy cho học sinh các phép tính về số đo thời gian, giáo
viên còn có thể:
- Giúp cho học sinh từng bớc phát triển t duy, rèn luyện phơng
pháp suy nghĩ, kỹ năng suy luận logic.
- Giúp học sinh vận dụng các kiến thức toán học vào cuộc sống.
2
- Rèn luyện cho học sinh những thói quen với những đức tính tốt
của ngời lao động mới, ý chí tự học cẩn thận, từng bớc hình thành rèn
luyện thói quen, khả năng suy nghĩ độc lập, linh hoạt xây dựng lòng ham

a. Đọc sách và tài liệu:
- Đọc kỹ SGK và SGV để tìm hiểu về nội dung dạy các phép tính với
số đo thời gian ở lớp 5.
- Đọc các tài liệu tham khảo để viết cơ sở lý luận của vấn đề và việc
giải toán với các phép tính với số đo thời gian ở lớp 5.
b. Sử dụng phơng pháp tổng kết kinh nghiệm của bản thân và đồng
nghiệp (qua các giờ dạy trên lớp, chuyên đề).
c. Điều tra chất lợng dạy 4 phép tính với số đo thời gian của lớp
5A năm học 2006 2007.
B. Phơng pháp thực hiện.
Để phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh trong
việc rèn kỹ năng thực hành 4 phép tính về số đo thời gian ở lớp 5 tôi đã
thực hiện nh sau:

1. Giới thiệu vào đề khi giảng nội dung mới:
Việc này tởng nh không quan trọng nhng thực ra rất cần thiết để
ngay từ đầu giờ nên lớp đã thu hút đợc học sinh, dẫn dắt các em tìm hiểu
nội dung mới.
2. Kể những mẩu chuyện toán học hấp dẫn.
Trong quá trình học tập, có những vấn đề học sinh cha nghĩ ra, cha
tìm ra đợc cách giải, giáo viên nên kể cho học sinh những mẩu chuyện
nhỏ sẽ làm tăng hứng thú cho học sinh tránh đợc những giờ học toán khô
khan đồng thời gây đợc không khí phấn khởi trong việc tiếp thu kiến
thức mới.
Ví dụ: Khi bài dạy trừ số đo thời gian khi dạy đến ví dụ 2, học sinh
đã hình thàn đợc phép tính; 3 phút 20 giây 2 phút 45 giây nhng cha
tìm đợc cách tính kết quả, giáo viên có thể cho học sinh trao đổi nhóm
hoặc giáo viên có thể gợi ý bằng cách đa ra câu chuyện vui để giờ học
khí thế hơn. Giáo viên đa ra câu chuyện chia gia tài - nhờ ngời láng
giềng chia số trâu của ngời cha để lại. Từ đó học sinh biết liên hệ: Nh

nêu đợc phép tính.
3 giờ 15 phút + 2 giờ 35 phút = ?
Giáo viên tổ chức cho học sinh tìm cách đặt tính và tính (tơng tự
nh cách đặt tính đối với số tự nhiên)
5
Học sinh đặt tính và tính:
3 giờ 15 phút
+
2 giờ 35 phút
5 giờ 50 phút
Vậy: 3 giờ 15 phút + 2 giờ 35 phút = 5 giờ 50 phút.
Ví dụ 2: Một ngời tham gia đua xe đạp, quãng đờng đầu tiên đi hết 22
phút 58 giây, quãng đờng thứ 2 đi hết 23 phút 25 giây. Hỏi ngời đó đi cả
quãng đờng hết bao nhiêu thời gian?
Tơng tự nh ví dụ 1 học sinh sẽ nêu đợc phép tính.
22 phút 58 giây + 23 phút 25 giây = ?
Học sinh tự đặt tính và thực hiện:
22 phút 58giây
+
23 phút 25 giây
45 phút 83 giây
Vậy: 22 phút 58 giây + 23 phút 25 giây = 45 phút 83 giây
Tổ chức học sinh nhận xét: 83 giây so với 60 giây (83 giây > 60
giây), học sinh đổi 83 giây = 1 phút 23 giây. Học sinh nêu đợc kết quả:
45 phút 83 giây = 46 phút 23 giây.
Học sinh nêu nhận xét khi cộng số đo thời gian, cần cộng các số
đo theo từng loại đơn vị.
Trong trờng hợp số đo theo đơn vị nào đó lớn hơn 60 thì cần đổi
sang đơn vị hàng lớn hơn.
II. Dạy phép trừ số đo thời gian:

0 phút 35 giây

Vậy: 3 phút 20 giây 2 phút 45 giây = 35 giây
- Tổ chức cho học sinh nhận xét:
Khi trừ số đo thời gian cần trừ theo từng loại đơn vị. Trong trờng
hợp với số đo theo đơn vị nào đó ở số bị trừ bé hơn số đo tơng ứng ở số
trừ thì cần phải chuyển đổi một đơn vị hàng lớn hơn liền kề sang đơn vị
nhỏ hơn rồi thực hiện phép trừ bình thờng.
III. Dạy phép nhân số đo thời gian
Ví dụ 1: Một ngời thợ trung bình làm xong 1 sản phẩm hết 1 giờ 10
phút. Hỏi ngời đó làm 3 sản phẩm nh thế hết bao nhiêu thời gian?
Học sinh tự đặt tính và tính:

1 giờ 10 phút

ì
7
3
3 giờ 30 phút
Vậy : 1 giờ 10 phút
ì
3 = 3 giờ 30 phút
Ví dụ 2: Mỗi buổi sáng Hạnh học ở trờng trung bình 3 giờ 15 phút.
Mỗi tuần lễ Hạnh học 5 buổi. Hỏi 1 tuần lễ Hạnh học ở trờng bao nhiêu
thời gian?
Tơng tự nh ví dụ 1 học sinh đặt tính rồi tính.

3 giờ 15 phút
ì
5


0
Vậy: 7 giờ 40 phút
ữ
4 = 1 giờ 55 phút
Học sinh nêu nhận xét: Khi chia số đo thời gian cho 1 số ta thực
hiện phép chia từng số đo theo từng đơn vị cho số chia. Nếu phần d khác
không thì ta chuyển đổi sang đơn vị hàng nhỏ hơn liền kề.
D. Những giải pháp đã thực hiện chỉ đạo giáo viên trong quá
trình giảng dạy.
* Những tồn tại mà giáo viên và học sinh thờng mắc:
- Về phía giáo viên:
+ Giáo viên còn sự chi phối lớn của SGK, sách hớng dẫn dạy
Toán.
9
+ Vẫn còn một số ít giáo viên chỉ chú ý sao cho học sinh giải
quyết bài toán trong SGK chứ cha chú ý phát triển đề toán thành các bài
toán tơng tự bằng việc yêu cầu học sinh thay đổi số liệu hay đặt đề toán
theo tóm tắt để học sinh nắm vững dạng toán.
- Về phía học sinh: Vẫn còn một số em quên cha đổi về đơn vị liền
kề hoặc còn nhầm lẫn trong cách chuyển đổi số đo đối với phép trừ và
phép chia.
* Những giải pháp:
Qua việc tìm hiểu nội dung chơng trình sách giáo khoa Toán lớp 5
nói chung phần dạy các phép tính về số đo thời gian nói riêng là một việc
làm hết sức quan trọng và cần thiết. Vì vậy tôi đã chỉ đạo giáo viên thực
hiện nh sau:
Để giảng dạy tốt môn Toán lớp 5 ngời giáo viên phải có cái nhìn
tổng quát về chơng trình đặc biệt khi dạy các phép tính về số đo thời
gian thờng đợc áp dụng cho những dạng toán nào trong chơng trình lớp

Khi dạy xong chuyên đề này tôi đã trực tiếp khảo sát 30 học sinh
lớp 5A thì có 100% học sinh biết cách trình bày phép tính rõ ràng sạch
đẹp và kết quả có 6 học sinh đạt điểm giỏi, 4 học sinh đạt điểm khá.
IV. Kết luận
Để có chất lợng dạy và học nh hiện nay của nhà trờng tiểu học A
Xuân Tân tôi nhận thấy là cả một sự nỗ lực rèn luyện, phấn đấu không
mệt mỏi, sự đồng lòng hợp lực của tập thể giáo viên nhà trờng. Toàn tr-
ờng tin tởng đoàn kết bên nhau vì mục tiêu giáo dục mà Đảng và nhân
dân giao phó. Tôi nghĩ lời giới thiệu trên chỉ là một việc làm, một cách
tổ chức liên hoàn nhiều mặt, nhiều khâu - Mà bài học đắt giá nhất là vai
trò của ngời quản lý giáo dục. Ngời quản lý giáo dục trong nhà trờng
phải dám nghĩ, dám làm, dám đa t tởng chỉ đạo của Đảng làm lẽ sống
của mình, sống và làm việc hết mình vì nhiệm vụ đợc giao. Hay nói cách
khác quản lý giáo dục trong nhà trờng phải biết cách tập trung sức mạnh,
biết cách khơi dậy ý thức thi đua tiềm ẩn ở mỗi giáo viên.
Thế còn để áp dụng sáng kiến này tôi nghĩ cái chính là công tác
chỉ đạo thực hiện kế hoạch phải chi tiết, rõ ràng kết hợp với kiểm tra uốn
nắn thực sự hiệu quả.
11
Trên đây là 1 số kinh nghiệm nhỏ của bản thân tôi trong quá
trình chỉ đạo giáo viên áp dụng dạy học tích cực để rèn kỹ năng thực
hành 4 phép tính về số đo thời gian ở lớp 5 song không khỏi có những
hạn chế. Tôi rất mong nhận đợc sự bổ xung góp ý của Hội đồng khoa
hành 4 phép tính về số đo thời gian ở lớp 5 song không khỏi có những
hạn chế. Tôi rất mong nhận đợc sự bổ xung góp ý của Hội đồng khoa
hành 4 phép tính về số đo thời gian ở lớp 5 song không khỏi có những
hạn chế. Tôi rất mong nhận đợc sự bổ xung góp ý của Hội đồng khoa
học các cấp để sáng kiến của tôi đợc áp dụng trong thực tế phù hợp hơn.
Xuân Tân, ngày 24 tháng 5 năm 2007
Ngời viết