 bài: Cm nhn v v đp hình nh ngi chin s lái xe trong bài th “Bài th v
tiu đi xe không kính” ca Phm Tin Dut.

Theo cô Hoàng Th Vnh – GV trng THCS ng Hi – Hi Phòng.
I.M bài:

- Phm Tin Dut là nhà th tr trng thành t cuc kháng chin chng M cu nc
ca dân tc ta. Th ông đm cht lính. Nhng trang th tác gi vit v ngi lính thng
có ging điu ngang tàn, tinh nghch mà sâu sc. “Bài th v tiu đi xe không kính” th
hin rõ nét phong cách ngh thut y. Nhà th đã xây dng hình tng đc đáo: nhng
chic xe không kính vn bng bng ra trn đ làm ni bt v đp ngi lính lái xe trên
tuyn đng Trng Sn,mt thi khói bom đn la.
II,Thân bài:
1.Khái quát(Dn dt vào bài):
- “Bài th v tiu đi xe không kính” đc nhà th sáng tác vào nm 1969 – đây là thi
đim gay go, ác lit nht ca cuc kháng chin chng M. T khp các ging đng đi
hc, hàng ngàn sinh viên đã gác bút nghiên đ lên đng đánh gic, và đim nóng lúc đó
là tuyn đng Trng Sn – con đng huyt mch ni lin hu phng vi tin tuyn.
 đó, không lc Hoa Kì ngày đêm trút bom, vãi đn hòng ngn chn s chi vin ca min
Bc cho chin trng min Nam.Vt qua ma bom bão đn ca k thù, đoàn xe vn ti
vn ngày đêm bt chp gian kh và hi sinh đ ra trn. Phm Tin Dut đã ghi li nhng
hình nh tiêu biu ca ni khói la Trng Sn. Có th nói, hin thc đã đi thng vào
trang th ca tác gi và mang nguyên vn hi th ca cuc chin. Ra đi trong hoàn cnh
y, bài th vi âm điu hào hùng, khe khon đã thc s tr thành hi kèn xung trn, tr
thành ting hát quyt thng ca tui tr Vit Nam thi kì chng M. Cm hng t nhng
chic xe không kính đã làm nn đ nhà th chin s khc ha thành công chân dung ngi
chin s lái xe: ung dung, t ti, lc quan, sôi ni, bt chp gian kh hi sinh, tình đng đi
gn bó và tình yêu đt nc ln lao.
2.Phân tích:
- Ngay t nhng dòng th m đu, ngi lính lái xe đã gii thiu v nhng chic xe đc

chim bn b, đt ngt mà không cô đn. T “đt ngt” đc dùng rt “đt” trong câu đo
thành phn này đã din t đng thái đp ca thiên nhiên, ca cánh chim tri. Cánh chim
đc ngh thut hóa, đ ri đc nhân hóa qua hai t “sa”, “ùa” ht sc t nhiên, không
vng bn. Tt c cho thy v đp tâm hn ca ngi lính lái xe Trng Sn. úng là
“ng ra trn mùa này đp lm! Trng Sn ông nh Trng Sn Tây”. Có th nói,
ngi lính đã chin thng bom đn ca k thù bng cái nhìn bình thn. Con đng chy
thng vào tim mà h nhìn thy không ch là con đng chin lc Trng Sn xe đang đi
mà đó còn là con đng cách mng,con đng gii phóng min Nam, con đng mà th
h tr Vit Nam đã mang c tui thanh xuân, máu xng ca mình đ gi gìn, bo v;
đp mà hiên ngang, gian kh mà lc quan, cht lãng mn hòa quyn trong yu t hin
thc.
- V đp trong hình tng ngi lính lái xe còn đc nhà th khc ha c th khi đi mt
vi nhng khó khn, gian kh - không ch là gió, mà còn là ma, bi Trng Sn:
“Không có kính,  thì có bi
Bi phun tóc trng nh ngi già
Cha cn ra, phì phèo châm điu thuc
Nhìn nhau mt lmci ha ha.

Không có kính,  thì t áo
Ma tuôn ma xi nh ngoài tri
Cha cn thay, lái trm cây s na
Ma ngng,gió lùa khô mau thôi”.
Lp cu trúc câu, cùng vi đip ng “ thì”,”cha cn”… nhà th đã đem đn cho đon
th ging điu ngang tàn, giàu thách thc. Nhng câu th t thc, nhng cái “” bt chp
nhng không h l ra là cu th, lum thum. Hn đó là nh cht lính, du ma có tuôn,
có xi, du bi có phun bc trng mái đu thì ngi lính vn “cha cn thay”,”cha cn
ra” đ lái trm cây s na. Tht là bit đùa cùng gian khó! Ging th đã th hin trn
vn thái đ bt chp khó khn, coi thng him nguy ca ngi lính lái xe. Vi h,
nhng gian kh khi lái xe không kính ra trn chng h hn gì. Hai kh th đy p chi tit
hin thc qua cách dùng t “xi”,”tuôn”,”phun”. ó là nhng gian kh rt thc nh mt

cuc sng chin đu, hài hòa gia cht hin thc nghit ngã và lãng mn:
“Không có kính ri xe không có đèn
Không có mui xe,thùng xe có xc
Xe vn chy vì min Nam phía trc
Ch cn trong xe cómt trái tim”.
Ba ch “không” li mt ln na khng đnh mc đ ác lit ca cuc chin in du trên
nhng chic xe ra trn: “không kính”,”không đèn”,”không mui” và li có thêm cái xc.
Phép lit kê cho thy bom đn ca gic M đã làm bin dng, làm méo mó, làm tr tri
nhng chic xe ra trn. Song đi lp vi nhng cái “không” y là mt cái “có” – “Có mt
trái tim”  trong xe. “Trái tim”là hình nh hoán d mang ý ngha tng trng, đó chính là
ngi chin s lái xe, là sc mnh và tinh thn qu cm, là nhit huyt ca tui tr, là ý
chí chin đu gii phóng min Nam thng nht đt nc, là tình yêu T quc thit
tha. Hình nh này đã khng đnh: khi trái tim cm lái thì mi gian kh, him nguy đu
đc ngi lính chp nhn và vt qua vi t th ung dung và nim vui sôi ni, lc quan
phi phi. Hình nh này cng khng đnh bom đn ca k thù ch có th phá hy đc
nhng chic xe ch không th ngn cn đc nhit huyt cu nc ca nhng con ngi:
“X dc Trng Sn đi cu nc/Mà lòng phi phi dy tng lai” (T Hu).
3. Ý kin đánh giá, bình lun:
- Chân dung ngi lính lái xe Trng Sn đc nhà th khc ha chân thc trong “Bài
th v tiu đi xe không kính” vi bao phm cht cao đp. ó là v đp ca tui tr, ca
ch ngha anh hùng cách mng Vit Nam thi chngM. H là nhng chin binh, sng,
chin đu và chin thng trong t th hiên ngang, trong nim lc quan yêu đi.
III.Kt bài:

-Vit theo th th t do, “Bài th v tiu đi xe không kính” va có cht t s,va thm
đm cht tr tình. Vi ngôn ng chân thc, đi thng và ging điu th ngang tàn, hóm
hnh, bài th đã đem đn cho ngi đc n tng không th nào quên v v đp ca
ngi lính cách mng. V đp y làm sng li trong mi chúng ta mt thi gian kh và
hào hùng ca dân tc nhng nm chng M.


nh nhng chic xe không có kính:
Nhng chic xe t trong bom ri
ã v đây hp thành tiu đi
Gp bè bn sut dc đng đi ti
Bt tay nhau qua ca kính v ri
Anh lính lái xe tht nhiu bè bn. T ni cm t, h tìm v nhau. Câu th “Nhng chic
xe t trong bom ri” gi v cuc chin tht ác lit. Ngi chin s lái xe phi đi din vi
ma bom, la đn, vi c thn cht  bt c lúc nào. Trong hoàn cnh ác lit y,điu gì
khin các anh tr v đc bình an? Th Phm Tin Dut đã ch ra điu kì diu y: “ã v
đây hp thành tiu đi”. Ch “hp” gi s đoàn t, s bo toàn. Thì ra, vì không th thiu
nhau, không th vng nhau, nhng ngi đng đi y đã bng qua ma bom bão đn đ
“v” trong vòng tay nhau, vòng tay ca s sng và chin thng. Ta thy  h sáng ngi
lên mt tình cm đp, tình đng đi! Tình cm y to ra sc mnh đ chin đu, chin
thng. Trong nhng nm kháng chin chng Pháp, nhà th Chính Hu cng đã phát hin
sc mnh ca tình cm đó trong bài th “ng chí”. Hình nh “Thng nhau tay nm ly
bàn tay” ca nhng ngi nông dân mc áo lính xa chính là s thm lng s chia cnh
ng và cùng chung lí tng sng. Hình nh “Bt tay nhau qua ca kính v ri” có gì đó
mi hn, tr hn. Vn là cái bt tay thân thin, gin d, mc mc mà gn gi qua ô ca
kính đã v. Cái bt tay y nh li hn chin thng, nh truyn sc mnh, nh truyn s
t tin và hào khí tui tr. Vn cái ô ca kính đó, mà c mt khong tri bè bn, c tráng
khí anh hùng gp g, hi ng.

Th Phm Tin Dut không ch phát hin tình đng đi  nhng v đp hào hùng, mà
còn nhìn nhn di góc đ nhng tình cm thân thng, đm m. H - nhng con ngi
t nhiu phng tri, nhiu min quê, nhng trong th thách, h gn vi nhau thành rut
tht:
Bp Hoàng Cm ta dng gia tri
Chung bát đa ngha là gia đình đy
Võng mc chông chênh đng xe chy
Li đi li đi tri xanh thêm.

Không có kính ri xe không có đèn
Không có mui xe, thùng xe có xc
Xe vn chy vì min Nam phía trc:
Ch cn trong xe có mt trái tim.
ip ng “không có” lp li ba ln nh nhân lên đ tng kt cái khó khn, khc lit ca
chin tranh, khó khn ni tip khó khn, càng đi vào sâu ti nhng chin trng nguy
him hn. Và minh chng cho s khc lit đó là nhng chic xe ti mang trên mình đy
thng tích, vi đèn không có, mui không có, ca kính v, thùng b xc, b bin dng.
Trn đánh đn gn ngày toàn thng thì th thách đi vi ngi lính càng ln, hi sinh mt
mát chc chn s càng nhiu. Nhng đi lp vi nhng mt mát y, là mt th nh thép
nh đng tn ti: ý chí ca ngi lính lái xe. Ngi lính lái xe vn c vng chc tay lái
đi din vi con đng vng vàng trên v trí chin đu. Ch “Vn chy” sao mà gan góc,
mà ý chí, mà bng bnh và ngoan cng! Trc mt chúng ta, nhng đoàn xe vn c
tip tc chy trên con đng Trng Sn mua bom bão đn, nhng chin s lái xe vn c
“Ung dung bung lái ta ngi” và đoàn xe “Li đi li đi tri xanh thêm” vt lên bom đn
khc lit hng ra tin tuyn, cùng sát cánh vi min Nam rut tht. Và đây là mc đích,
là lí tng sng ca nhng ngi lính lái xe trong thi kì y và cng chính là mc đích lí
tng ca nhng th h thanh niên lp lp lên đng chin đu vì s nghip gii phóng
min Nam thng nht đt nc.

Bài th dng lên cuc chin đu vi bit bao điu không có: không kính, không mui xe,
không đèn. n đây nhà th h bút vit mt dòng ch: “Ch cn trong xe có mt trái
tim”. Tác gi đã s dng ngh thut tng phn gia hoàn cnh ác lit ca cuc kháng
chin và phm cht ca anh lính lái xe,ý chí kiên cng ca ngi chin s lái xe quyt
tâm chin thng k thù xâm lc. Hình nh hoán d “mt trái tim” xut hin trong câu
th tht gi cm, ta cm nhn đc cuc sng vui ti, tình yêu nc nng nàn cháy
bng. Nhng điu gì mãnh lit nht, quan trng nht? Anh lính đã nói tht t tin, gin d,
son st: “Ch cn trong xe có mt trái tim”. Trái tim nh ngn đèn, nh mt tri  cui
bài th nh làm m, làm sáng rc lên chin trng nhiu gian kh.