PHầN I : Mở ĐầU
1. Lí do chọn đề tài.
Chúng ta đã biết đất nớc Việt Nam đang bớc vào giai đoạn CNH - HĐH và
mục tiêu đến năm 2020 là nớc công nghiệp phát triển, nhân tố quyết định thắng
lợi của công cuộc CNH - HĐH và hội nhập Quốc tế là con ngời, vì vậy nguồn
nhân lực Việt Nam cần phải phát triển cả về chất lợng và số lợng. Đó cũng chính
là nhiệm vụ hàng đầu của giáo dục.
Muốn làm đợc điều đó ngời lãnh đạo phải làm việc có kế hoạch, khoa học
trong mọi lĩnh vực của mình, kế hoạch càng cụ thể, chi tiết, khoa học thì tính
hiệu quả càng cao.
Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng kế hoạch hoá đ-
ợc xem nh là một trong các Công cụ quản lí vĩ mô của nhà nớc đối với nền kinh
tế [2;102 ].
Xác định rõ tầm quan trọng của kế hoạch trong sự nghiệp phát triển đất n-
ớc Đảng ta chỉ rõ : Đổi mới mạnh mẽ công tác kế hoạch hoá nâng cao tính định
hớng, dự báo, nâng cao chất lợng của công tác quản lí và kế hoạch, gắn quản lí
kế hoạch với kinh tế thị trờng - hoàn thành thông tin dự báo phục vụ kế hoạch,
gắn kế hoạch với cơ chế chính sách. Đó là : Đổi mới nội dung và phơng pháp
lập và thực hiện kế hoạch. [2 ;325].
Thực tế trải qua hơn 20 năm đổi mới giáo dục Việt Nam đã thu đợc những
thành quả quan trọng. Nhng nhìn chung giáo dục nớc ta còn bộc lộ những yếu
kém, trong đó có công tác quản lí giáo dục còn kém hiệu quả . Nhìn cụ thể d-
ới góc độ nào đó ta thấy nguyên nhân của những yếu kém, bất cập trớc hết là do
yếu tố chủ quan, yếu tố quản lí cha theo kịp với thực tiễn và nhu cầu phát triển
của kinh tế. Năng lực của cán bộ quản lí các cấp cha đợc chú trọng, nâng cao
dẫn đến việc lập kế hoạch còn mang tính chủ quan, hời hợt, hình thức.
Quản lí nhà trờng là công việc phức tạp, phải quản lí nhiều mặt do vậy
càng đòi hỏi ngời quản lí cần có kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tế nhà tr-
ờng, xã hội và của địa phơng. Mặt khác, kế hoạch năm học còn mang tính pháp
lệnh, nó là công cụ chủ yếu của ngời quản lí. Kế hoạch là cái khung để nhà quản
lí thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình.

- Nghiên cứu lí luận về công tác kế hoạch hoá trong giáo dục và đào tạo .
- Nghiên cứu thực trạng việc xây dựng kế hoạch năm học ở một số trờng THCS.
- Đối chiếu giữa lí luận và thực tiễn, rút ra những u điểm và nhợc điểm từ đó đề
xuất những giải pháp nhằm nâng cao chất lợng công tác xây dựng kế hoạch năm
học ở trờng THCS.
4. Đối tợng nghiên cứu
Nghiên cứu các giải pháp việc xây dựng kế hoạch năm học ở trờng THCS.
5. Phơng pháp nghiên cứu
* Phơng pháp điều tra, khảo sát.
* Phơng pháp nghiên cứu tài liệu.
* Phơng pháp phân tích so sánh.
* Phơng pháp đàm thoại, phỏng vấn.
* Phơng pháp quan sát.
* Phơng pháp chuyên gia.
2
* Phơng pháp toán học.
* Tổng kết kinh nghiệm, đề xuất các biện pháp.
Phần nội dung
Chơng 1 : Cơ sở khoa học của công tác kế hoạch hoá
I. Cơ sở lí luận.
1.1. Một số khái niệm liên quan.
1.1.1. Khái niệm về kế hoạch.
Kế hoạch là toàn bộ nói chung những điều vạch ra một cách có hệ thống
về những công việc dự định làm trong một thời gian nhất định với cách thức,
trình tự thời hạn tiến hành (Viện ngôn ngữ, Từ điển tiếng Việt - NXB Đà Nẵng,
Trung tâm từ điển tin học 1997).
1.1.2 Kế hoạch hoá.
Kế hoạch hoá là công cụ quản lí đợc thể hiện bằng hai đặc trng cơ bản
định hớng có lợng hoá ở mức độ cho phép và giữ đợc trạng thái tơng đối giữa các
bộ phận cấu thành của nền kinh tế (ở tầm vĩ mô) giữa các yếu tố sản xuất và vận

Lê nin đã viết : Kế hoạch hóa là cơng lĩnh thứ hai của Đảng (Lê nin toàn
tập - trang 142).
Trong văn kiện Đại hội VI của Đảng cũng chỉ rõ : Tính kế hoạch hóa là
đặc trng của một số cơ chế quản lí kinh tế ngay từ buổi đầu của thời kì quá
độ . Vì thế nói rằng kế hoạch hoá nh Một sợi chỉ đỏ xuyên suốt cả quá trình
quản lí.
Kế hoạch hoá giúp ngời cán bộ quản lí :
- Hạn chế sự không ổn định trong hệ thống trớc những sự thay đổi của môi trờng.
- Tạo khả năng thực hiện một cách tinh tế.
- Tạo điều kiện cho ngời quản lí điều tra, đánh giá việc thực hiện của mọi ngời.
- Ngời cán bộ nhờ có kế hoạch sẽ biết tổ chức, chỉ dẫn, lãnh đạo ngời dới quyền
hoạt động một cách vững chắc với những kì vọng đặt vào kết quả mong đạt tới đ-
ợc.
Trong quá trình quản lí Nhà trờng nếu thực hiện tốt chức năng kế hoạch
hoá sẽ giúp cho hiệu trởng ứng phó kịp thời các tình huống có thể xảy ra đồng
thời khi thực hiện tốt các chức năng kế hoạch hoá cũng sẽ giúp cho hiệu trởng
thực hiện các chức năng quản lí khác một cách có hiệu quả.
Bản kế hoạch là quyết định đầu tiên của ngời quản lí để thực hiện mục
tiêu, nhiệm vụ giáo dục và đào tạo của nhà trờng.
Một nhà giáo dục Nga đã viết : Kế hoạch hoá là một trong những biện
pháp quan trọng để lãnh đạo nhà trờng có hiệu quả (Những vấn đề quản lí trờng
học).
Nếu không có kế hoạch ngời quản lí không thể xác định để tổ chức trờng
học đi đúng hay đi chệch mục tiêu và không biết khi nào đạt đợc mục tiêu. Sự
kiểm tra đánh giá sẽ trở thành vô căn cứ.
1.2.3. Tác dụng của kế hoạch hoá trong quản lí.
+ Xây dựng kế hoạch hoá để phối hợp với các hoạt động trong tổ chức (trờng
học) :
4
Kế hoạch để tập trung vào thực hiện các mục tiêu tổ chức xây dựng kế

Trong hoạt động quản lí nói chung và hoạt động quản lí giáo dục nói
riêng, việc đề ra và chấp hành các nguyên tắc là việc làm cần thiết vì vậy đây là
những luận điểm có tính chất cơ sở và định hớng cho mọi hoạt động của nhà tr-
ờng. Kế hoạch hoá là một trong những công tác hàng đầu trong hoạt động quản
lí của ngời hiệu trởng. Vì vậy, kế hoạch hoá trong nhà trờng cần đảm bảo các
nguyên tắc sau :
5
1.3.1. Nguyên tắc đảm bảo tính Đảng trong lập kế hoạch.
- Kế hoạch phải phục vụ nhiệm vụ chính trị của nhà trờng. Tức là kế hoạch
hoạt động của nhà trờng phải phù hợp với chủ trơng, đờng lối phát triển của
Đảng về giáo dục và đào tạo. Khi xây dựng kế hoạch phải bám sát hệ thống mục
tiêu phát triển của nền kinh tế xã hội nhất là mục tiêu của ngành giáo dục.
- Nội dung của bản kế hoạch phải làm rõ chủ trơng, đờng lối của Đảng,
Nhà nớc, tuân theo sự lãnh đạo của cấp trên dựa vào thực tế địa phơng nhất là
mục tiêu phát triển của ngành giáo dục.
1.3.2. Nguyên tắc đảm bảo tính tập trung dân chủ.
Nguyên tắc này vừa thể hiện tính làm chủ của dân tộc vừa thể hiện sự lãnh
đạo của Đảng. Với cơ chế : Đảng lãnh đạo, dân làm chủ, chính quyền quản lí.
Đây là nguyên tắc quản lí XHCN. Dân chủ trên cơ sở pháp luật, tập trung
nguồn quản lí, chỉ đạo theo cơ chế thị trờng. Trong việc xây dựng kế hoạch năm
học, bản kế hoạch đợc xem nh là một quyết định quản lí tổng hợp và hoạt động
chung của một nhà trờng. Ngời hiệu trởng là ngời có quyền quyết định chính
trong việc đề ra mục tiêu, chỉ tiêu và cũng là ngời chịu trách nhiệm trong việc
chỉ đạo thực hiện kế hoạch. Song không phải vì thế mà ngời hiệu trởng tự mình
toàn quyền quyết định xây dựng kế hoạch năm học mà bản kế hoạch năm học
của nhà trờng phải là kết tinh trí tuệ, ý chí và quyết tâm của cả tập thể, phải rất
công khai dân chủ. Khi lập kế hoạch ngời hiệu trởng phải biết tập hợp ý kiến của
tập thể s phạm tôn trọng những đề xuất đóng góp của các thành viên, tổ chức dới
quyền mình nhằm làm cho bản kế hoạch có chất lợng hơn.
1.3.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học và tính thực tiễn.

1.3.6. Nguyên tắc đảm bảo tính pháp lệnh và tính linh hoạt.
Bản kế hoạch năm học là quyết định quản lí hành chính tổng hợp do đó
mọi chỉ tiêu, nhiệm vụ đặt ra trong bản kế hoạch trở thành pháp lệnh đối với mọi
thành viên trong nhà trờng, buộc mọi ngời có liên đới phải tuân thủ, thực hiện.
Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện tuỳ tình hình thực tế để có sự điều
chỉnh linh hoạt (bằng khả năng cho phép) nhằm thực hiện có hiệu quả các mục
tiêu, nhiệm vụ đề ra, không cứng nhắc, dập khuôn một cách máy móc, nhng
cũng không điều chỉnh một cách tuỳ tiện, thiếu tính toán.
Khi xây dựng kế hoạch cần tính toán đến tính kinh tế và tính hiệu quả.
Các biện pháp đề ra để thực hiện mục tiêu cần hạn chế đến mức thấp nhất các chi
phí nhng phải đạt đợc kết quả cao nhất, tối u nhất.
Các nguyên tắc của kế hoạch hoá có quan hệ hữu cơ với nhau. Nguyên tắc
này bổ sung, hỗ trợ nguyên tắc kia. Trong quá trình xây dựng kế hoạch cũng nh
tính chất thực hiện kế hoạch, ngời hiệu trởng cần chú ý đến các nguyên tắc, áp
dụng tốt từng điều kiện cụ thể để phát huy vai trò của bản kế hoạch.
1.3.7. Nguyên tắc đảm bảo tính kinh tế, hiệu quả.
Khi xây dựng kế hoạch, cần tính toán đến tính kinh tế và tính hiệu quả các
biện pháp đề ra để thực hiện mục tiêu cần hạn chế đến mức thấp nhất các chi phí,
nhng phải đật đợc kết quả cao nhất.
Các nguyên tắc của kế hoạch có liên quan mật thiết với nhau, nguyên tắc
này bổ sung, hỗ trợ cho nguyên tắc kia. Trong quá trình xây dựng kế hoạch cũng
7
có tổ chức thực hiện kế hoạch, ngời hiệu trởng cần chú ý đến các nguyên tắc, áp
dụng tốt cho từng điều kiện cụ thể để phát huy vai trò của bản kế hoạch.
1.4. Tiến trình xây dựng kế hoạch.
Có thể miêu tả tiến trình xây dựng kế hoạch năm học gồm 4 bớc sau :
- Xây dựng kế hoạch
- Tổ chức thực hiện kế hoạch
- Chỉ đạo thực hiện kế hoạch
- Kiểm tra đánh giá

- Dự thảo phơng án, dự án về kế hoạch.
Trong kế hoạch sơ bộ ta có thể đề xuất nhiều phơng án khác nhau để lựa
chọn
+ Xây dựng kế hoạch chính thức.
Trên cơ sở của kế hoạch sơ bộ, tiến hành xây dựng kế hoạch chính thức có
thể chọn một phơng án tổng hợp các phơng án đã đợc nêu ở bớc xây dựng kế
hoạch sơ bộ.
Cho thảo luận tập thể (thông qua Hội nghị cán bộ công chức đầu năm học). Trình
cấp trên (Phòng Giáo dục, chính quyền địa phơng ) xét duyệt
- Lập chơng trình hành động. Bớc này bao gồm các công việc cụ thể :
+ Phân tích thời gian thực hiện
+ Phân công ngời phụ trách
+ Phân bổ ngân sách cho các mục tiêu
+ Lập kế hoạch hỗ trợ và kế hoạch điều hành của ngời quản lí.
- Phân bổ ngân sách cho các mục tiêu và đạt đợc mức u tiên cho các mục tiêu.
Thông qua bản nội dung kế hoạch năm học
1.2. Cơ sở thực tiễn và pháp lý.
1.2.1. Các căn cứ để xác định kế hoạch năm học.
- Căn cứ vào các loại chỉ thị từ các cấp lãnh đạo, các nghị quyết từ các cấp
Đảng (trung ơng và địa phơng).
Các chỉ thị từ Chính phủ đến các cấp chính quyền ; các chỉ thị năm học
của ngành dọc từ Bộ Giáo dục và Đào tạo đến các cơ quan quản lí giáo dục (Sở
Giáo dục, phòng Giáo dục) báo cáo tổng kết, bản phơng hớng nhiệm vụ năm học
của phòng giáo dục ngoài ra căn cứ vào Nghị quyết đại hội cán bộ công chức nhà
trờng.
- Căn cứ vào mục tiêu, chỉ tiêu cần thực hiện các chỉ tiêu này do đơn vị xây dựng
và cũng có thể giao cho cấp quản lí.
- Căn cứ vào các điều kiện nội lực của nhà trờng.
Khi xây dựng kế hoạch năm học ta phải phân tích những mặt mạnh, mặt
yếu của nhà trờng về các mặt nh sau :

Đội ngũ lãnh đạo của Huyện trẻ, có trình độ, dân trí trong Huyện tơng đối
cao và đồng đều. Văn hoá, kinh tế xã hội trong Huyện những năm gần đây có
nhiều chuyển biến tích cực, đời sống vật chất tinh thần của nhân dân ngày càng
đợc nâng cao.
Trong Huyện có trờng TH, trờng THCS và trờng mầm non. Các
nhà trờng đều đợc quan tâm về cơ sở vật chất, số phòng học đủ và đạt yêu cầu về
tiêu chuẩn, trang thiết bị phục vụ cho công tác dạy và học đợc đảm bảo. Huyện
thành lập Hội khuyến học để thờng xuyên khen thởng kịp thời cho các nhà trờng.
Bên cạnh đó trong Huyện vẫn còn một số khó khăn nh : Một bộ phận nhỏ
nhân dân còn nghèo, trình độ dân trí cha cao, nhiều học sinh ở các trờng khác
trên địa bàn đến xin học ở các trờng trong Huyện nên còn gây khó khăn cho
công tác quản lí.
Đợc sự quan tâm của Đảng, Nhà nớc của ngành giáo dục, sự cố gắng nỗ
lực của lãnh đạo, nhân dân địa phơng cũng với sự cố gắng vợt bậc của đội ngũ
giáo viên, sự phấn đấu vơn lên của tất cả học sinh, sự nghiệp giáo dục của Tỉnh
10
nói chung, của Huyện Yên Sơn nói riêng những năm gần đây đã phát triển mạnh
mẽ.
2.1.2. Tình hình nhà trờng.
Nhận thức đợc bậc học có tính chất nền móng cho các bậc học khác nên
Đảng bộ, UBND và nhân dân địa phơng đã đầu t đúng mức cho trờng THCS L-
ỡng Vợng về mọi mặt vì vậy trờng đã đạt đợc nhiều thành tích và luôn đi đầu
trong phong trào thi đua 2 tốt (dạy tốt- học tốt):
Đội ngũ giáo viên đạt chuẩn 100%, có năng lực công tác, có trình độ
chuyên môn vững vàng, có bốn giáo viên đạt danh hiệu Giáo viên dạy giỏi cấp
quốc gia, giáo viên trong trờng luôn hăng say, nhiệt tình trong công tác, có tinh
thần đoàn kết, yêu nghề, mến trẻ, gắn bó với trờng, với lớp.
Lãnh đạo ngành, nhân dân, cha mẹ học sinh, luôn có truyền thống hiếu
học Tôn s trọng đạo và luôn quan tâm đến mọi hoạt động của nhà trờng. Nhờ
đó mà lực lợng cán bộ, giáo viên và nhân dân phần lớn đã phát huy tích cực khả

Chiến sĩ thi đua : 3 đồng chí
Giáo viên giỏi cấp quốc gia : 4 dồng chí
Giáo viên giỏi cấp tỉnh : 12 dồng chí
Giáo viên giỏi Tỉnh : 17 dồng chí
Giáo viên giỏi cấp trờng : 2 dồng chí
* Các tổ chức khác trong nhà trờng :
- Chi bộ Đảng : 21 đồng chí. Chi bộ trong sạch vững mạnh.
- Công đoàn trờng : Gồm 38 đoàn viên. Là đơn vị công đoàn vững mạnh xuất
sắc.
- Tổ nữ công : 36 đồng chí
- Chi đoàn TNCS HCM : không có đoàn viên.
- Liên đội TNTỉNH HCM là liên đội xuất sắc.
- Chi hội chữ thập đỏ xuất sắc.
- Các hội đồng t vấn hoạt động tốt (đợc thành lập theo yêu cầu, nhiệm vụ, quyết
định của hiệu trởng
* Học sinh.
- Tổng số học sinh : 987 em - 30 lớp (mỗi khối 6 lớp).
- Chất lợng HS đại trà : Khối 6 - 2 đạt 90% khá, giỏi, còn lại là đạt yêu cầu.
Khối 7 - 8 đạt 85% khá, giỏi, còn lại là trung bình.
Khối 9 : Chất lợng đạt yêu cầu 100%, hoàn thành chơng trình
THCS 100%
- Chất lợng mũi nhọn : 1 huy chơng vàng, 2 huy chơng bạc cuộc thi giao lu Toán
tuổi thơ.
12 học sinh đạt giải cấp tỉnh, 30 học sinh đạt giải cấp Tỉnh.
- Chất lợng đạo đức : 98% HS xếp loại hạnh kiểm : thực hiện đầy đủ.
2.2. Thực trạng công tác xây dựng kế hoạch ở trờng THCS Lỡng Vợng- Tỉnh
Tuyên Quang.
* Về nhận thức :
Trong quá trình làm việc trao đổi với đồng chí Hiệu trởng. Tôi nhận thấy
đồng chí đã xác định đúng vị trí và tầm quan trọng của việc xây dựng kế hoạch.

Tiếp đó hiệu trởng duyệt kế hoạch năm học với Phòng giáo dục Tỉnh.
Cuối cùng bản kế hoạch năm học đợc thông qua Hội nghị cán bộ giáo viên
đầu năm học thờng đợc tổ chức vào tuần đầu tháng 10.
Sau đó triển khai thực hiện.
2.3. Đánh giá, nhận xét về thực trạng công tác xây dựng kế hoạch năm học ở
trờng THCS Lỡng Vợng Tỉnh Tuyên Quang:
13
- Về nhận thức : Hiệu trởng cũng nh phần lớn CBGV trong nhà trờng đã
nhận thức đúng vai trò, tầm quan trọng của công tác xây dựng kế hoạch năm học
đối với hoạt động của nhà trờng.
- Về thời gian : Thời gian xây dựng kế hoạch tơng đối đảm bảo.
Tuy nhiên qua việc phân bổ thời gian cụ thể thì thời gian dành cho việc xây dựng
kế hoạch chính thức là ngắn (chỉ khoảng hai tuần), và hơi chậm (từ 15 tháng 9
đến đầu tháng 10, thời gian này trong thực tế nhà trờng đã di vào các hoạt động
dạy và học mà nguyên nhân khách quan là do các văn bản chỉ thị, hớng dẫn thực
hiện nhiệm vụ năm học của các cấp, ban ngành gửi về trờng còn chậm .
- Về qui trình xây dựng kế hoạch :
Đã tuân thủ theo 3 giai đoạn là tiền kế hoạch, xây dựng kế hoạch sơ bộ và
xây dựng kế hoạch chính thức, nhng trong từng giai đoạn vẫn thiếu một số bớc.
Khi xây dựng kế hoạch sơ bộ một số CBGV còn thụ động trong việc đăng
kí các chỉ tiêu, các danh hiệu thi đua mà phụ thuộc vào sự sắp xếp của nhà trờng.
bên cạnh đó khi đăng kí các chỉ tiêu thi đua của lớp, các GV thờng đăng kí thấp
hơn so với chỉ tiêu cần đạt của nhà trờng do đó nhà trờng lại phải ấn định chỉ tiêu
cho từng lớp dẫn đến việc đăng kí thi đua lại giống nh việc cam kết trách nhiệm
của GV.
Nh vậy ta thấy việc xây dựng kế hoạch của trờng THCS Lỡng Vợng nhìn
chung đã đợc tập thể CBGV nhà trờng quan tâm, bản kế hoạch đã đợc xây dựng
dựa vào trí tuệ của tập thể nhng bên cạnh đó vẫn còn cha hoàn toàn đảm bảo các
bớc.
- Về cấu trúc bản kế hoạch :

Chơng III : một số giải pháp xây dựng kế hoạch năm
học ở trờng THCS Lỡng Vợng Yên Sơn tuyên quang
1. Giải pháp 1.
* Nâng cao nhận thức- lí luận về công tác xây dựng kế hoạch năm học.
Kế hoạch năm học là cơng lĩnh hoạt động của nhà trờng chứa đựng
trong đó toàn bộ các mục tiêu, nội dung, biện pháp chủ yếu của nhà trờng
trong năm học đó. Vì vậy, ngời hiệu trởng đặc biệt chú ý, quan tâm đến công tác
này, phải xem đây là một công việc hàng đầu trong mọi công việc. Không những
thế, phải làm cho mọi thành viên trong nhà trờng ý thức đợc rằng : Việc xây
dựng kế hoạch năm học là công việc chung, đặc biệt quan trọng của cả tập thể.
Đó là bản định hớng, thiết kế các công việc cần phải làm, các chỉ tiêu cần đạt đ-
ợc, cách thức làm để đạt đợc kết quả mong muốn. Do đó việc đồng tâm, đồng
sức, tập chung trí tuệ để xây dựng một bản kế hoạch cụ thể, khoa học, sát với
điều kiện thực tế trờng mình và có tính khả thi cao là rất cần thiết mà ai cũng
phải có ý thức và trách nhiệm. Không xem đó là công việc của hiệu trởng, không
thụ động ngồi chờ giao chỉ tiêu, chờ ngời khác chỉ cho các giải pháp rồi thực
hiện. Ngợc lại phải chủ động cùng hiệu trởng xem xét, cân nhắc khi đề ra các chỉ
tiêu, bàn bạc để đa ra các giải pháp, phơng pháp tối u nhất. Có nh vậy bản kế
hoạch mới thực sự là cơng lĩnh, mới thực sự có tác dụng, hiệu quả trong việc
thực hiện nhiệm vụ năm học của nhà trờng.
15
Quán triệt nâng cao nhận thức cho cán bộ giáo viên trong toàn nhà trờng,
đặc biệt là những ngời tham gia xây dựng kế hoạch, không những thế mà cần
quán triệt về công tác tổ chức thực hiện, chỉ đạo, tra việc thực hiện kế hoạch.
Để làm đợc điều đó ngời hiệu trởng phải chủ động, linh hoạt, tuỳ thuộc
vào điều kiện hoàn cảnh của trờng mình để có những biện pháp thích hợp :
Tổ chức các buổi trao đổi, thảo luận trong tập thể, rút kinh nghiệm sau
một năm học, một kì học, một phong trào, một hoạt động nào đó. Chỉ ra lí do để
thành công, hoặc nguyên nhân dẫn đến không thành công. Trong đó đặc biệt chú
ý đến việc xây dựng kế hoạch cho năm học, các hoạt động trong năm nh thế nào,

hỏi kinh nghiệm bạn bè đồng nghiệp những ngời đi trớc, bản kế hoạch của các
trờng đợc đánh giá là đầy đủ cấu trúc, nội dung chất lợng cao.
+ Rút kinh nghiệm sau từng hoạt động, từng tháng, từng kì, từng năm học
để hoàn thiện bản kế hoạch cho năm học sau một cách hoàn thiện hơn chất lợng
cao hơn.
+ Đi đôi với việc học, tự bồi dỡng không ngừng nâng cao trình độ lí luận
của mình, hiệu trởng phải tìm những biện pháp, hìmh thức tổ chức thích hợp để
bồi dỡng, tập huấn cho đội ngũ giáo viên của trờng mình về lí luận, công tác xây
dựng kế hoạch năm học.
Tóm lại : Việc nâng cao nhận thức, lí luận về công tác xây dựng kế hoạch
năm học là giải pháp đầu tiên đặc biệt quan trọng vì nhận thức bao giờ cũng đi
trớc hành động. Nhận thức đúng thì hành động mới đúng đợc.
2. Giải pháp 2.
* Xác định các căn cứ để xây dựng kế hoạch một cách cụ thể :
Nh chúng ta đã biết, kế hoạch năm học là bản kế hoạch lớn của nhà trờng,
bản kế hoạch chứa đựng toàn bộ mục tiêu, chỉ tiêu, các biện pháp của nhà trờng
trong năm học đó. Vì vậy, ta phải xác định các căn cứ cụ thể. Việc tìm hiểu và
thu thập thông tin về căn cứ đó là cơ sở để xây dựng kế hoạch. Để làm tốt việc
xây dựng kế hoạch năm học cần làm tốt những công việc sau :
+ Các yếu tố, đặc điểm tình hình của địa phơng nơi trờng đóng.
Tìm hiểu, thống kê, phân tích kĩ lỡng những yếu tố và đặc điểm của địa
phơng có ảnh hởng trực tiếp đến kế hoạch giáo dục của nhà trờng, đó là những
yếu tố sau :
- Sự quan tâm của chính quyền địa phơng tới giáo dục, tới nhà trờng. Ví
dụ : Ngân sách đầu t cho giáo dục trong năm học mới là bao nhiêu ? Đầu t ở
hạng mục nào ? Bộ máy chính quyền xã, Huyện, thị trấn có những bộ phận nào
chỉ đạo về văn hoá, giáo dục mà nhà trờng cần phối hợp chặt chẽ trong các hoạt
động và hỗ trợ kinh phí cần thiết.
- Tình hình kinh tế địa phơng : khả năng thu nhập của địa phơng theo các
nghề kinh tế mà địa phơng có.

loại một cách cụ thể để có kế hoạch sử dụng, mua sắm và bảo quản phù hợp.
- Nguồn tài chính của nhà trờng : Đây là điều kiện cần thiết, bởi muốn tổ
chức hoạt động gì cũng cần có ngân sách. Hiện nay ở các trờng THCS có hai
nguồn tài chính cơ bản. Đó là, nguồn tài chính trong ngân sách là nguồn tài
chính cố định đợc cấp trên rót về hàng năm cho trờng đợc tính theo số lớp, số
học sinh, qui mô trờng Còn nguồn tài chính ngoài ngân sách phụ thuộc vào
từng địa phơng và khả năng khai thác của từng trờng. Vì vậy các trờng thờng
khai thác nguồn ngân sách này. Điều tra nguồn tài chính của trờng là phải tính
toán về tiềm lực tài chính của trờng, tính toán lợng chi tiêu các khoản, các công
việc cần thiết theo đúng chế độ tài chính. Lấy kết quả điều tra đó để làm căn cứ
cho xây dựng kế hoạch.
- Kết quả thực hiện năm học trớc :
Nh chúng ta đã biết, nguyên tắc của kế hoạch phải có tính kế thừa và phát
triển. Kế hoạch cũng nh mọi cái khác bao giờ cũng phải bắt đầu từ cái có sẵn.
18
Đối với kế hoạch năm học thì việc xây dựng kế hoạch năm học mới dựa trên
những căn cứ về kế quả thực hiện nhiệm vụ năm học trớc là cần thiết. Do đó khi
điều tra vấn đề này cần phân tích kĩ những thành công, thất bại, phân tích các
nguyên nhân của nó để thấy đợc kế hoạch năm sau cần có thêm những điều kiện
nào, cách thức thực hiện nh thế nào để thành công.
- Kế hoạch dài hạn của nhà trờng : Đây cũng là căn cứ cần thiết cho việc
xây dựng kế hoạch năm học. Vì vậy, khi xây dựng kế hoạch năm học mới cần
làm rõ : Để đạt đợc mục tiêu kế hoạch dài hạn thì năm học mới này cần phải làm
gì ? Cần đạt đợc mục tiêu kế ngắn hạn nào ?
3. Giải pháp 3.
* Đảm bảo thời gian, qui trình xây dựng kế hoạch :
Để đảm bảo tính khoa học, chất lợng của bản kế hoạch năm học. Tuỳ theo
thực tế từng trờng, từng địa phơng mà hiệu trởng chủ động sắp xếp, bố trí thời
gian một cách hợp lí, nhng nhìn trung có thể phân bố thời gian theo các giai
đoạn của qui trình xây dựng kế hoạch năm học nh sau :

- Tháng 7 gồm các công việc sau :
+ Phân tích các yếu tố nội lực, ngoại lực tác động đến sự phát triển của
nhà trờng. Từ đó chỉ rõ các cơ hội, thách thức đối với nhà trờng, phân tích
nguyên nhân của nó để có biện pháp phát huy và khắc phục các cơ hội, thách
thức đó.
+ Dự đoán trớc chiều hớng phát triển giáo dục của địa phơng cũng nh toàn
bộ xã hội có tác động đến sự phát triển giáo dục của nhà trờng, vạch ra các mô
hình phát triển, dự tính các điều kiện cần thiết, từ đó xác định các mục tiêu trọng
tâm, các nhiệm vụ u tiên và các giải pháp thực hiện để kế hoạch nhà trờng mang
tính khả thi cao.
+ Hoàn thành các giai đoạn tiền kế hoạch : chậm nhất là cuối tháng 7.
+ Giai đoạn xây dựng kế hoạch sơ bộ : Bắt đầu từ 1 tháng 8 đến 15 tháng 8 là
hoàn thành.
Đây là một thời gian hết sức quan trọng của qui trình xây dựng kế hoạch
năm học, nó là câu trả lời câu hỏi : dự định làm gì ? làm nh thế nào ? ai làm ? ở
giai đoạn này cần tiến hành theo các bớc sau :
- Xây dựng mục tiêu tổng quát, trên cơ sở đó phát triển thành các chỉ tiêu, nhiệm
vụ cụ thể về các mặt hoạt động của nhà trờng trong năm học nh :
+ Công tác quản lí
+ Công tác xây dựng CSVC- Trang thiết bị trờng học.
+ Công tác xã hội hoá giáo dục
+ Công tác đội ngũ
+ Công tác huy động số lợng PCGD THCS đúng độ tuổi
+ Công tác chất lợng PCGD
+ Công tác chất lợng dạy và học
Các chỉ tiêu này cần phải đợc lợng hoá, cụ thể tạo điều kiện cho việc kiểm
tra, đánh giá kết quả sau này.
- Xây dựng hệ thống các điều kiện cần thiết cho kế hoạch nh : Điều kiện con ng-
ời, điều kiện cơ sở vật chất, nguồn tài chính phục vụ kế hoạch cũng nh điều kiện
về thời gian dành cho từng nhiệm vụ. Các điều kiện này cần phải đợc dự toán

Ngoài ra, qui trình xây dựng kế hoạch năm học cũng có thể chia thành các
bớc nhỏ sau :
+ Tổ chức bộ máy chuyên trách về công tác kế hoạch hoá
+ Tập hợp thông tin (bên trong, bên ngoài), xử lí thông tin và dự đoán
chiều hớng phát triển của nhà trờng, địa phơng và xã hội.
+ Xây dựng, xác định các mục tiêu
+ Xây dựng các điều kiện nội lực, ngoại lực có liên quan đến việc thực
hiện nhiệm vụ năm học.
21
+ Xây dựng các phơng án, so sánh và lựa chọn phơng án tối u
+ Xây dựng kế hoạch bộ phận
+ Xay dựng kế hoạch sơ thảo, thảo luận, bổ sung
+ Hoàn thiện bản kế hoạch chính thức.
Để bản kế hoạch năm học của nhà trờng đợc đảm bảo tính khoa học, tính
thực tiễn và tính dân chủ. Khi xây dựng kế hoạch không đợc bỏ qua bất cứ giai
đoạn nào của qui trình đã nêu trên, đồng thời phải đảm bảo về mặt thời gian xây
dựng kế hoạch. Nhng phải làm thế nào để mọi ngời biết và bàn bạc những nội
dung cơ bản và rất quan trọng. Ta có thể tóm tắt quá trình xây dựng kế hoạch
năm học theo trình tự sau :
+ Hiệu trởng thành lập ban chuyên trách xây dựng kế hoạch, giao nhiệm
vụ cho ban chuyên trách.
+ Ban chuyên trách thu thập và sử lí thông tin, tập hợp số liệu, tham mu
với hiệu trởng hình thành kế hoạch sơ bộ.
+ Hiệu trởng giao kế hoạch sơ bộ cho các thành viên, bộ phận, tổ công tác
trong trờng. Các cá nhân, bộ phận, tổ xây dựng kế hoạch cá nhân, tổ, khối
chuyên môn trao đổi, thảo luận, để thống nhất đi đến kế hoạch.
+ Sau khi lấy ý kiến đóng góp, xây dựng của tập thể - điều chỉnh các nội
dung của bản kế hoạch cho phù hợp, ban soạn thảo kế hoạch hoàn chỉnh bản kế
hoạch năm học.
+ Trình cấp trên phê duyệt

mới là gì ? (mua mới, sửa chữa )
+ Tài chính : Dự trù các khoản chi tiêu, nguồn thu
Phần II : Nêu rõ phơng hớng, nhiệm vụ, mục tiêu, chỉ tiêu trong năm học và các
biện pháp thực hiện.
Để bản kế hoạch năm học hoàn thiện cần phải nêu đợc các vấn đề cơ bản,
cốt lõi trong mục công tác quản lí của ban giám hiệu nhà trờng. Ví dụ nh Xây
dựng đội ngũ :
Tổ chức phân công hợp lí phù hợp với khả năng, điều kiện của mỗi ngời.
Tạo điều kiện thuận lợi và khuyến khích giáo viên luôn luôn tự học, tự nâng cao
trình độ chuyên môn nghiệp vụ của mình. Hớng dẫn giáo viên sử dụng tốt sổ chủ
nhiệm, cải tiến nội dung và nâng cao chất lợng sinh hoạt tổ chuyên môn.Thờng
xuyên quan tâm, lắng nghe tâm t nguyện vọng, các ý kiến đề xuất hợp lí của giáo
viên để kịp thời điều chỉnh cho phù hợp. Kiểm tra thờng xuyên hồ sơ giáo viên
và việc thực hiện qui chế chuyên môn. Đổi mới cách đánh giá thi đua kịp thời,
chính xác, công bằng, công khai.
Trởng các bộ phận, tổ chức trong nhà trờng phải có kế hoạch cụ thể, rõ
ràng, chi tiết, phải đợc duyệt và thông qua trong các Hội nghị đầu năm học trớc
khi đa ra quyết định tổ chức thực hiện.
Phần III : Chơng trình bản kế hoạch.
Ta có thể lập theo sơ đồ sau gantt.
Phần này rất quan trọng và có tác dụng lớn trong quá trình triển khai thực
hiện kế hoạch cũng nh việc kiểm tra, điều chỉnh kế hoạch. Nhìn vào sơ đồ ta sẽ
thấy ngay công việc đã làm, đang làm và sẽ làm gì ? Những việc trong kế hoạch
cha làm ? Trong cùng một thời gian có bao nhiêu việc diễn ra, bao nhiêu việc
23
bắt đầu và bao nhiêu việc kết thúc ? Khi xây dựng kế hoạch hiệu trởng cần chú
ý phần này, nếu không bản kế hoạch sẽ thiếu đi một phần quan trọng và có ý
nghĩa thiết thực.
Nội dung :
* Các phần mục phải rõ ràng, đầy đủ, trình bày một cách khoa học, hợp lí theo

quản lí của ngời hiệu trởng cần chú trọng, đầu t thời gian, công sức, trí tuệ (của
24
cá nhân và tập thể) vào công tác xây dựng kế hoạch, đặc biệt là công tác xây
dựng kế hoạch năm học.
Để xây dựng đợc một bản kế hoạch năm học cụ thể, chi tiết, khoa học, sát
với điều kiện hoàn cảnh nhà trờng, với thực tế địa phơng sẽ giúp cho ngời hiệu
trởng tránh đợc nhiều bất cập trong quá trình quản lí, quá trình tổ chức, chỉ đạo
cũng dễ dàng, thuận lợi hơn, quá trình kiểm tra, đánh giá cũng có căn cứ, có cơ
sở. Trong cả quá trình triển khai thực hiện ít gặp vớng mắc hơn vì công việc
không bị bỏ sót, không bị chồng chéo. Phân định thời gian, trách nhiệm rõ ràng
nên tránh đợc hiện tợng ỷ lại, đùn đẩy trách nhiệm cho nhau. Việc bổ sung, điều
chỉnh (nếu cần) sẽ kịp thời hơn và hạn chế đến mức thấp nhất mọi chi phí, tạo
khả năng cố gắng cao nhất của mọi ngời và đem lại hiệu quả giáo dục cao nhất.
Các trờng THCS trên địa bàn Tỉnh nói chung và trờng THCS Lỡng Vợng
nói riêng, hiện nay công tác xây dựng kế hoạch năm học đã đợc quan tâm và bớc
đầu có những chuyển biến tích cực, nhiều bớc đi, nhiều nội dung, biện pháp
mang tính khả thi, phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh của trờng THCS trong giai
đoạn hiện nay.
Tuy nhiên, trong công tác xây dựng kế hoạch năm học vẫn còn nhiều bất
cập và hạn chế cần đợc khắc phục và tháo gỡ.
Với một khoảng thời gian và phạm vi nghiên cứu có hạn, đề tài chỉ đề cập
đến vấn đề công tác xây dựng kế hoạch năm học ở một số trờng tiểu hoạ trên địa
bàn nhỏ và cũng chỉ đề xuất đợc một số giải pháp xây dựng kế hoạch năm học áp
dụng cho các trờng THCS ở Tỉnh và một số huyện có thực trang tơng tự.
2. Một số ý kiến đề xuất- khuyến nghị.
a) Đối với cán bộ, giáo viên :
Phải thấy rõ tầm quan trọng, ý nghĩa của việc xây dựng kế hoạch năm học
đối với mọi hoạt động của nhà trờng. Thực sự có ý nghĩa trách nhiệm, ý thức với
công tác xây dựng kế hoạch năm học. Phải thực sự coi đây là công việc của tập
thể mà mình phải đóng góp công sức, trí tuệ.