Văn hoá ứng xử trong giao thông đường bộ ở Hà Nội
Theo tổng kết tại nạn giao thông năm 2006 chi biết có hơn 12600
người chết, 11253 người bị thương. Như vậy số người bị tai nạn
giao thông nhiều gấp 100 lần số người bị tai trong cơn bão số 9
vừa qua. Chỉ khác là bão đến và gây tai hoạ trong một lúc còn tai
nạn giao thông rải đều suốt trong một năm.
Tìm hiểu nguyên nhân của những tai nạn trên chúng ta thấy hàng
loạt các vấn đề còn tồn tại trong giao thông nước ta: Luật giao
thông, ý thức của người tham gia giao thông , cơ sở hạ tầng, luật
giao thông đường bộ ở nước ta…chung quy lại là những vấn đề
liên quan đến văn hoá ứng xử trong giao thông.
Văn hoá ứng xử trong giao thông lá phạm trù tương đối rộng.
Trong bài viết này chỉ xin đề cập đến văn hoá ứng xử trong giao
thông đường bộ ở Hà Nội trong những năm gần đây.
Văn hoá giao thôn làm soa để có và có phổ biến? Điều này không
chỉ làm trong ngày một ngày hai được. Nhưng nếu không nghĩ tới
1
và không khiến người giao thông trên đường có được văn hoá này
thì tai nạn giao thông rất lâu mới có thể giảm thiểu.
1- Thực trạng giao thông đô thị Hà Nội
Chúng ta hãy cùng nhìn lại thực trạng giao thông ở Hà Nội trong
những năm gần đây để thấy được những cách hành xử của những
người tham gia giao thông và những biện pháp của nhà nước trước
những vấn đề trên.
Hơn 10 năm trước nhiều người đã từng lên tiếng cảnh báo về
thực trạng tai nạn giao thông Hà Nội.Nhưng rất buồn cảnh báo trên
chẳng được ai quan tâm. Do coi thường công tác quy hoạch đã dẫn
tới hậu quả nhãn tiền: giải toả, đền bù , nhưng ách tắc vẫn hoàn ách
tắc. Có thể có nhiều nguyên nhân gây ra hiệnn tượng mất an toàn
giao thông, trong đó có nguyên nhân là hạ tầng đô thị Hà Nội vẫn
trong tình trạng vá víu, công tác quy hoạch chẳng giống ai.

đi.Chị đi xe máy rút ví ra đưa cho ông đi xe đạp một ít tiền rồi lẳng
lặng dắt xe của mình đi sửa.
Rõ ràng có sự ứng xử khác nhau giữa anh đi ô tô và chị đi xe
máy ở trong hai câu chuyện trên mặc dù cả hai người đều đi đúng
luật giao thông. Đi tìm hiểu nguyên nhân sâu xa người ta thấy rằng
luật giao thông ở xứ ta và xứ người có sự khác nhau.
Ở Việt Nam còn tồn tại một thứ luật bất thành văn: Khi xảy ra
tai nạn, người đi ô tô phải đền người đi xe máy, người đi xe máy
đền người đi xe đạp, người đi xe đạp đền ngưòi đi bộ. Sự đúng sai
theo luật giao thông chỉ là tăng nặng hay giảm nhẹ mức đền bù mà
thôi.
4
Việc thiếu ý thức tôn trọng luật giao thông như vậy đã dẫn đến
nhiều cách ứng xử rất “made in Viet Nam”. Người đi bộ thì tuỳ
tiện sang đường, xe đạp xe máy vượt mũi ô tô như không có
chuyện gì.
Khi đã không coi trọng luật giao thông thì người ta cũng chẳng
để ý cái gọi là văn hoá giao thông. Có một ranh giới không rõ nét
lắm giữa hành vi bị xem là vi phạm luật giao thông với hành vi
không có văn hoá giao thông. Đôi khi người ta quên mất rằng việc
dành đường, chèn ép nhau khi đi trên đường lá vi phạm pháp luật
chứ không chỉ là thiếu ý thức tôn trọng người cùng tham gia giao
thông với mình. Ngược lại người ta cũng ít để ý rằng thực hiện một
hành vi được coi là có văn hoá giao thông cũng chính là chấp hành
nghiêm chỉnh luật giao thông.
Ngoài những nhược điểm khách quan như cơ sở vật chất, pháp
luật giao thông… thì ý thức đa phần của những người tham gia
giao thông đang hết sức non kém và là nguyên nhân quan trọng
cướp đi sinh mạng của nhiều người.Lưỡi hái thần chết năm ngay ở
trong tay những tài xế nồng nặc hơi men, những “ giặc lái” cố tình

Đi trên đường nếu để ý một chút chúng ta sẽ thấy rất nhiều kiểu
hành xử thiếu văn hoá của những người tham gia giao thông.
7 giờ sáng ngày cuối năm dòng xe đang ngày một đông dần tại
ngã tư Trịnh Hoài Đức, Nguyễn Thái Học đèn tín hiệu đã chuyển
sang màu đỏ một vài phương tiện vẫn cố vượt. Làn xe bên kia cũng
ào tới. Vậy là vòng, lách…chẳng mấy chốc một trong những nút
giao thông có lưu lượng người đông nhất thành phố bị nghẽn lại.
Thời gian là vàng là bạc nên có nhiều người không có nổi 30 giây
7
để đợi đèn đỏ.Con người luôn phấn đấu hơn nhau về tiền bạc, chức
quyền, danh tiếng. Tuy nhiên không dừng lại ở đó khi tham gia
giao thông người ta còn cố hơn nhau một vòng bánh xe . Nếu
không tin bạn hãy thử để ý mà xem, trước vạch vôi khi dừng đèn
đỏ thể nào cũng có dăm người cố lách lên đỗ chình ình ở chỗ dành
cho người đi bộ, chỉ để khi đèn chuyển xanh là phóng ào cho
nhanh.
Còn chuyện nam thanh nữ tú đang tập làm người lớn lại có cách
gây chú ý rất “bầy đàn”. Dàn hàng 3 hàng 4 là chuyện hiển nhiên
vì đường là để đi mà. Xe máy đã vậy, xe đạp đâu có kém. Một
đoàn xe đạp do đám học sinh cấpII, cấp III điều khiển với các màn
bốc đầu không là cảnh tượng xưa nay hiếm trên đường phố Hà
Nội.
Giờ tan học các bậc phụ huynh dáo dác tìm con, vỉ hè lòng
đường chật cứng. Ở các cấp học lớn hơn các cô cậu học sinh sau
giờ tan học còn bận hàn huyên đến nỗi cứ nhằm lòng đường mà
buôn chuyện, mặc tiếng coi xe inh ỏi. Đó là sự hồn nhiên chứ
không phải mù luật giao thông!
8
Ngưòi điều khiển phương tiện đã vậy, khách bộ hành cũng đâu
chịu lép vế. Chỗ nào tiện là cứ sang đường. Tâm lí xe tránh người

vàng ở Hà Nội mình có tác dụng gì không?” Tôi chưa kịp trả lời
thì người bạn đó nói tiếp “Đó là đèn báo chú ý công an. Này nhé
đèn vàng bóp nhẹ phanh, lia mắt thật nhanh xem có chú công an
nào đứng đó không. Nếu có thì dừng lại, nếu không thì vặn ga
phóng tiếp”
10
Câu nói đùa của ngưòi bạn khiến tôi nhớ đến một câu chuyện
nhỏ. Nhân vật trong truyện nói ông không bao giờ thấy sốt ruột
mỗi khi dừng lại ở ngã tư đèn đỏ, vì mỗi phút đứng lại ở đó ông lại
dành thời gian để suy nghĩ đến những người thân yêu nhờ chúa gửi
đến họ những lời chúc tốt lành. Đó là một câu chuyện được viết từ
một nước phương Tây mà nền kinh tế phát triển đã đẩy cuộc sống
đi nhanh một cách chóng mặt. Tôi liên tưởng đến Hà Nội vừa vui
lại vừa buồn.
+ Vui vì dòng người hối hả ấy là tín hiệu của nền kinh tế có
nhiều cơ hội và việc làm.
+ Buồn vì trên đường phố Hà Nội không còn những dáng vẻ tao
nhã thanh lịch mà thay vào đó là sự vội vã chen lấn. Vẫn còn
không ít những chàng trai trẻ, mắt mũi nhớn nhác dừng xe vượt
quá vạch sơn nơi ngã tư đèn đỏ, chưa đợi đèn xanh kịp bật đã vội
vàng phóng vút đi khiến nhiều người đi tuyến đường bên kia
không khỏi hoảng hồn.
Buổi trưa ngồi ở một quán nước ở phố Quán Thánh nhìn xuống
ngã tư thấy cảnh thành phố trên xe máy diễn ra như một cuốn phim
11
thời sự sống: Một chàng trai phóng vụt qua đèn đỏ… những khách
du lịch nước ngoài với vể mặt hết hồn vì những chiếc xe máy
phóng vụt trước mặt họ ngay cả trên phần đường dành cho người
đi bộ.
Tôi chợt nhớ có một lần đỏ mặt làm ngơ đi chỗ khác vì một

nhanh chóng thói quen lạc hậu ngàn năm để lại vươn nhanh tới
13
một nếp văn hoá giao thông của xã hội công nghiệp xã hội tiên
tiến.
4- Biện pháp giảm thiểu tai nạn giao thông và ứng xử có văn
hoá trong giao thông.
Giao thông trên đường cho ta thấy tình tổ chức và ý thức cộng
đồng của mỗi cá thể tham gia vào việc này. Nếu ai cũng ý thức
được trách nhiệm khi tham gia giao thông, tôn trọng luật giao
thông, biết tôn trọng mình, tôn trọng những người cùng đi trên
đường với mình thì ngay tức khắc tai nạn giao thông sẽ giảm đi.
Giáo dục con em từ lớp tiểu học về luật giao thông, phép lịch sự
trong ứng xử hàng ngày như việc nhường chỗ cho người già,
nhường lối đi trên đường, bảo vệ môi trường, không phóng uế ra
đường…
Tuyên truyền thường xuyên trên các phương tiện thông tin đại
chúng về tác hại của việc vi phạm luật giao thông.
Đặc biệt là phải quy hoạch lại hệ thống đường xá cầu cống để
giao thông trên đường không gặp khó khăn .
14
Trên hết việc tôn trọng pháp luật, ý thức trách nhiệm của mỗi cá
nhân với cộng đồng còn thể hiện tính văn minh và cuộc sống có
văn hoá cao của mỗi cá nhân và cả cộng đồng đó.
Rõ ràng pháp luật giao thông và văn hoá giao thông có mối quan
hệ khăng khít. Những hành vi ứng xử đẹp có văn hoá khi tham gia
giao thông chỉ có được khi người ta hiểu và tôn trọng luật giao
thông . Nên chăng cả hai ý thức này cần được song song nhấn
mạnh trong những nỗ lực nhằm thay đổi ý thức của người tham gia
giao thông.