SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY GIẢI TOÁN Ở TIỂU HỌC
A/ ĐIỀU KIỆN, HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN:
Trong sáu năm học vừa qua, chúng ta đã giảng dạy theo sách giáo khoa toán mới.
Vậy dạy như thế nào để đạt được chất lượng cao môn toán mà chương trình, nội dung
sách đã quy định. Mà hoạt động cơ bản của người làm toán là giải toán. Do vậy, dạy học
giải toán rất quan trọng trong dạy học toán. Nên đối với người giáo viên điều đầu tiên là
phải nắm được mục đích của việc dạy giải toán ở Tiểu học đó là: Giúp học sinh luyện tập,
củng cố vận dụng những kiến thức và thao tác thực hành đã học, rèn luyện kỹ năng tính
toán, tập dượt vận dụng kiến thức và rèn luyện kỹ năng thực hành vào thực tiễn. Qua việc
dạy học giải toán, giáo viên giúp học sinh từng bước phát triển năng lực tư duy, rèn luyện
phương pháp và kỹ năng suy luận, khêu gợi và tập dượt khả năng quan sát, phỏng đoán
tìm tòi. Qua giải toán, học sinh rèn luyện những đức tính và phong cách làm việc của
người lao động mới như ý chí khắc phục khó khăn, thói quen xét đoán có căn cứ, tính cẩn
thận, cụ thể chu đáo, làm việc có kế hoạch và khả năng suy nghĩ độc lập, linh hoạt, xây
dựng lòng ham thích tìm tòi, sáng tạo ở mức độ khác nhau.
Qua thực tế giảng dạy, dự giờ, kiểm tra thường xuyên và kiểm tra định kỳ học sinh
tìm hiểu nguyên nhân học sinh không làm được bài để tìm các phương pháp dạy học sinh
giải toán nâng cao chất lượng của môn toán cho học sinh trường mình. Vì vậy tôi quyết
định chọn đề tài này và được được sự đồng tình nhất trí ủng hộ của đội ngũ giáo viên
trong trường, trong năm học vừa qua đã áp dụng vào giảng dạy và thu được những kết
quả rất tốt.
B/ CÁC GIẢI PHÁP THỰC HIỆN:
Trong dạy học giải toán, các yêu cầu cơ bản được sắp xếp có chủ định trong từng
lớp, tạo thành một hệ thống các yêu cầu từ thấp đến cao, từ lớp 1 đến lớp 5 trong sự kết
hợp chặt chẽ với lý thuyết trong chương trình và sách giáo khoa. Nhiều yêu cầu cơ bản
của giải toán được trải ra ở nhiều lớp, nên việc nắm chắc yêu cầu ở từng lớp là rát quan
trọng. Đặc biệt giáo viên phải nắm vững trình độ chuẩn của dạy giải toán ở từng lớp.
*Tổ chức dạy toán ở Tiểu học:
Chúng ta cần tạo cho trẻ em nói và tư duy theo kiểu toán học vì chỉ đưa ra các biểu
trưng và thuật ngữ toán học thì chưa đủ. Trẻ cần có cơ hội và nói chuyện với nhau về

- Làm cho học sinh nắm được các bước cần thiết của quá trình giải toán và rèn luyện kĩ
năng thực hiện các bước đó một cách thành thạo, được tiến hành theo 4 bước sau:
Bước 1: Tìm hiểu kỹ đề bài
Bước 2: Lập kế hoạch giải
Bước 3: Thực hiện kế hoạch giải
Bước 4: Kiểm tra lời giải và đánh giá cách giải.
- Làm cho h.sinh nắm được và có kỹ năng vận dụng các phương pháp chung cũng như
thủ thuật giải toán vào việc giải các bài toán một cách có hiệu quả.
c, Hình thành và rèn kĩ năng giải toán:
Để hình thành năng lực khái quát hoá và kỹ năng giải toán, rèn luyện năng lực sáng
tạo trong học tập, cần tiến hành các hoạt động sau:
- Giải các bài toán nâng dần mức độ phức tạp trong mối quan hệ giữa các số đã cho và số
phải tìm hoặc điều kiện bài toán.
- Giải bài toán bằng nhiều cách khác nhau.
- Giải các bài toán trong đó phải xét tới nhiều khả năng để chọn một khả năng thoả mãn
điều kiện bài toán.
- Lập và biến đổi bài toán bằng cách lập bài toán tương tự; lập bài toán theo tóm tắt hoặc
sơ đồ bài toán.
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY GIẢI TOÁN Ở TIỂU HỌC:
Cái khó của một bài toán Tiểu học không phải là việc tìm ra đáp số hoặc lời giải của
một bài toán. Bởi vì nhiều khi chúng ta đọc bài toán đều tìm ngay được đáp số hoặc lời
giải bài toán. Song làm thế nào mà khi giảng cho học sinh hiểu đó chính là cách giải phải
phù hợp với tư duy và kiến thức của các em.
*Phương pháp sơ đồ đoạn thẳng:
Trong giải toán ở Tiểu học phương pháp sơ đồ đoạn thẳng có vai trò đặc biệt quan
trọng. Nhờ sử dụng sơ đồ đoạn thẳng một cách hợp lý, các khái niệm và quan hệ trừu
tượng được biểu thị trực quan hơn. Ngoài chức năng tóm tắt bài toán, sơ đồ đoạn thẳng
còn giúp trực quan hoá các suy luận, làm cơ sở tìm ra lời giải toán.
Ví dụ 1:Hiện nay cha gấp 4 lần tuổi con. Trước đây 6 năm tuổi cha gấp 13 lần tuổi con.
Tính tuổi của cha và của con hiện nay.

thẳng bằng nhau và bằng 2 lần số bé. 2004
Từ đó ta có cách 2 tìm số bé trước.
Cách 3
Chia đôi hiệu và bù vào số bé 1/2 hiệu,
Ta được 2 doạn thẳng bằng nhau(bằng 2004
số bé cộng 1/2 hiệu và bằng số trừ
đi 1/2 hiệu). Từ đó cách 3:
Số bé là: 2004 : 2 – 184 : 2 = 910
Số lớn là: 910 + 184 = 1094
Ví dụ trên có 3 cách giải nhưng có chung một nguyên lý là biến đổi sơ đồ đoạn thẳng để
đưa về các đoạn thẳng bằng nhau.
*Phương pháp rút về đơn vị và phương pháp tỉ số:
Ví dụ 3: Mua 12 quyển vở hết 24000 đồng. Hỏi mua 30 quyển vở như thế hết bao nhiêu
tiền ? (Bài 1, trang 19 – Toán 5)
Trong bài này có 2 đại lượng: Quyển vở và số tiền(đồng)
Để giải bài toán này ta tính 1 quyển vở hết bao nhiêu tiền ? Sau đó lấy số tiền mua 1
quyển vở nhân với 30 quyển vở.
Cách làm trên ta gọi là phương pháp rút về đơn vị.
Như vậy khi giải toán bằng phương pháp rút về đơn vị ta thường theo 2 bước:
Bước 1:(Rút về đơn vị): Trong bước này ta tính một đơn vị của đại lượng này ứng với
bao nhiêu đơn vị của đại lượng kia.
Bước 2: (Tìm giá trị đại lượng chưa biết): Tìm giá trị đại lượng chưa biết của đạilượng
kia bằng cách nhân(hoặc chia cho)giá trị đạilượng tìm được ở bước 1
Ví dụ 4: Một đội trồng rừng trung bình cứ 3 ngày trồng được 1200 cây thông. Hỏi trong
12 ngày đội đó trồng được bao nhiêu cây thông ?
(Bài 2, trang 19 – Toán 5)
Cũng như VD1, bài toán này cũng có 2 đại lượng đó là số ngày và số cây thông .Để giải
bài toán này ta tính xem 12 ngày gấp mấy lần 3 ngày, sau đó lấy 1200 cây nhân với số lần
(là tỉ số giữa 2 giá trị của đại lượng ngày). Phương pháp giải như trên gọi là phương pháp
tỉ số.

C/ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:
Chất lượng môn toán cuối năm học 2006 - 2007 ; 2007 - 2008
KHỐI 1: 98,4 % ; 100 %
KHỐI 2: 95,4 % ; 98,2 %
KHỐI 3: 96,4 % ; 98,7 %
KHỐI 4: 96,2 % ; 98,3 %
KHỐI 5: 98,4 % ; 100 %
Qua một năm thực hiện với sự nhiệt tình của đội ngũ giáo viên và sự say mê chỉ đạo
chuyên môn của người làm CBQL, chúng tôi đã thu hái được những kết quả tốt đẹp, chất
lượng các môn văn hoá nói chung và môn toán nói riêng được nâng cao. Tuy kết quả chất
lượng chưa cao so với các trường bạn trong huyện nhưng giúp cho bản thân tôi có được
những kinh nghiệm trong công tác chỉ đạo chuyên môn và chỉ đạo công tác giảng dạy của
nhà trường góp phần nâng cao chất lượng môn toán và các môn văn hoá khác cho học
sinh.
Với điều kiện cho công tác nâng cao chất lượng giáo dục, tôi thấy rằng còn có nhiều
điều kiện khách quan khác mang lại thành công như: CSVC, trang thiết bị dạy học, năng
lực từng giáo viên và ý thức học tập của các em học sinh
D/ NHỮNG KIẾN NGHỊ VÀ ĐỀ XUẤT:
- Cần bồi dưỡng nhận thức thành một hệ thống tư tưởng trong đổi mới phương pháp dạy
và học toán: vững lí luận, giỏi lí luận thực hành.
- Tổ chức nhiều các hoạt động hội thảo các môn cho từng khối lớp.
- Tăng cường đầu tư CSVC, động viên khuyến khích kịp thời cá nhân tập thể đi đầu
trong lĩnh vực đổi mới phương pháp dạy học bậc Tiểu học.
- Cung cấp thêm các thiết bị dạy học cho từng khối lớp đáp ứng yêu cầu dạy học hiện
nay.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Xuân Phong, ngày 25 tháng 5 năm 2008.
Tác giả