PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Là một trong những ngành phát triển nhanh nhất và mang lại nhiều lợi nhuận
nhất trên thế giới. Du lịch không những mang đến nhiều cơ hội cho phát triển
kinh tế đặc biệt là cho quá trình phát triển của một đất nước. Nó có thể tạo ra
nguồn thu nhập và việc làm đáng kể thông qua việc phát triển các nguồn lực văn
hóa và thiên nhiên. Nó cũng giúp cho người dân địa phương có cơ hội bày tỏ
niềm tự hào về nền văn hóa đặc sắc của mình, từ đó tạo đòn bẩy để phục hồi các
giá trị truyền thống và đời sống văn hóa đang dần mai một. Du lịch cũng tạo ra
sự giao lưu giữa con người của nhiều dân tộc, nhiều tầng lớp, nhiều nền văn hóa
khác nhau từ đó giúp nuôi dưỡng sự đối thoại giữa các nền văn hóa và khuyến
khích sự sáng tạo, đa dạng về văn hóa.
Tuy nhiên, du lịch cũng có thể gây ra những tác hại đối với văn hóa và môi
trường nếu không có sự quản lý đúng đắn. Trong sự phát triển ồ ạt của ngành du
lịch địa phương, các cấp chính quyền địa phương đặc biệt là ở các nước đang
phát triển, thường đầu tư vào số lượng một cách ồ ạt nhằm phát huy giá trị của
một khu di sản tuy nhiên lại không chú ý nhiều đến công tác ngăn ngừa sự xuống
cấp của các phương diện văn hóa, thiên nhiên và xã hội do ngành du lịch thiếu đi
sự kiểm soát mang lại. Các cấp chính quyền địa phương, ngành du lịch, các nhà
đầu tư và phát triển, các nhà quản lý di sản và các thành viên cộng đồng dân cư
cần phối hợp chặt chẽ để xây dựng các chính sách nhằm giảm thiểu các tác động
tiêu cực của ngành du lịch đến văn hóa và môi trường của nơi sở tại. Điều này
chỉ có thể thực hiện được nếu như tất cả các nhà quản lý có sự am hiểu nhất định
về sự tác động qua lại giữa ngành du lịch, sự phát triển và các nguồn di sản.
Là một di sản thế giới - Đô thị cổ Hội An – quần thể di tích kiến trúc hội tụ đủ
các yếu tố văn hóa nổi trội của một thương cảng sầm uất của một thời kì phát
triển rực rỡ trong quá khứ. Nơi đây có đông đảo cư dân đang sinh sống trên một
nền tảng văn hóa, truyền thống xưa. Tuy việc bảo tồn di sản đã đạt được một số
thành quả nhất định nhưng nó cũng đang đứng trước nhiều thách thức lớn từ sự
phát triển kinh tế, xã hội, con người trong hoàn cảnh hội nhập quốc tế như hiện
nay.

nguyên du lịch, các ngành có liên quan trong mối quan hệ phát triển du
lịch bền vững. Đồng thời cũng đưa ra thực trạng cũng như những định
hướng hợp lý cho sự phát triển du lịch của khu đô thị cổ Hội An trong
tương lai.
- Không gian: Trên địa bàn thành phố Hội An
4. Phương pháp nghiên cứu

5. Kết cấu của chuyên đề
Nội dung chuyên đề gồm có 3 phần chính sau:
Chương I : Những lý luận cơ bản về du lịch bền vững
Đưa ra cơ sở lý thuyết về du lịch bền vững cũng như các đặc điểm, nguyên tắc,
các phương pháp đánh giá trong du lịch bền vững, cũng như đưa ra các điều kiện
để phát triển du lịch cũng như du lịch bền vững.
Chương II Thực trạng các điều kiện để phát triển du lịch bền vững ở khu
phố cổ Hội An.
Đưa ra một cái nhìn tổng quát về du lịch tỉnh Quảng Nam nói riêng và khu đô
thị cổ Hội An nói riêng, cũng như những điều kiện phát triển du lịch bền vững ở
khu đô thị cổ Hội An.
Chương III Giải pháp nhằm phát triển du lịch bền vững tại khu phố cổ Hội
An
Một số giải pháp cụ thể để khu đô thị cổ Hội An có thể phát triển bền vững hơn
trong hiện tại cũng như trong tương lai.
CHƯƠNG 1. NHỮNG LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ DU LỊCH
BỀN VỮNG
1.1. Khái niệm và các yêu cầu của phát triển du lịch bền vững.
1.1.1. Khái niệm về du lịch và du lịch bền vững.
Có rất nhiều khái niệm khác nhau về du lịch:
Theo liên hiệp Quốc tế các tổ chức lữ hành chính thức (International Union of
Official Travel Organization) thì “ Du lịch được hiểu là hành động du hành đến
một nơi khác nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm mục đích không phải để

xã hội của cộng đồng địa phương đó.
Phát triển du lịch bền vững cũng chính là sự đáp ứng đầy đủ, tiện nghi nhất các
nhu cầu của khách du lịch, tạo sức hút du khách đến vùng, điểm du lịch trong
thời điểm hiện tại đồng thời bảo vệ và nâng cao chất lượng cho tương lai. Nó
được định ra để hướng việc quản lý toàn bộ các tài nguyên, các điều kiện tự
nhiên, môi trường sinh thái và các điều kiện kinh tế, xã hội, văn hóa kèm theo,
theo cách mà chúng ta có thể thỏa mãn nhu cầu kinh tế, xã hội và thẩm mỹ, đồng
thời duy trì tính toàn vẹn về văn hóa, các quá trình sinh thái chủ yếu, sự đa dạng
sinh học và các hệ thống duy trì nuôi dưỡng sự sống.
Phát triển du lịch bền vững là việc quản lý toàn bộ các thành phần cấu thành
nên ngành du lịch đảm bảo phát triển cân bằng để có thể mang lại những kết quả
có lợi về kinh tế, xã hội mang tính lâu dài mà không gây ra những tổn hại cho
môi trường tự nhiên và bản sắc văn hóa của du lịch. Quá trình phát triển du lịch
bền vững phải có sự kết hợp hài hòa nhu cầu của hiện tại và tương lai trên cả hai
góc độ sản xuất và tiêu dùng du lịch, nhằm mục đích bảo tồn và tái tạo tài
nguyên thiên nhiên, giữ gìn và phát huy bản sắc dân tộc.
Việc phát triển du lịch bền vững phải đảm bảo và thỏa mãn ba yếu tố sau:
- Mối quan hệ giữa bảo tồn tài nguyên tự nhiên, môi trường và lợi ích kinh
tế, xã hội, văn hóa.
- Quá trình phát triển diễn ra trong một thời gian lâu dài
- Đáp ứng được nhu cầu hiện tại, song không làm ảnh hưởng đến nhu cầu
của các thế hệ tiếp theo.
1.1.2. Các yêu cầu để phát triển du lịch bền vững
Việc phát triển du lịch bền vững phải tiếp cận và thực hiện một cách toàn diện,
hài hòa các yêu cầu sau:
1.1.2.1. Hệ sinh thái
Hệ sinh thái đề cập đến việc duy trì các hệ thống trợ giúp cuộc sống (đất,
nước, không khí, cây xanh), bảo vệ sự ổn định và đa dạng sinh học của các loài
và của cả hệ sinh thái. Yêu cầu này đòi hỏi các hoạt động du lịch và cơ sở hạ
tầng, cơ sở vật chất – kĩ thuật phải được thiết kế, tổ chức phù hợp với điều kiện

1.1.2.7. Phát triển
Phát triển là khai thác các tiềm năng thông qua đó làm tăng khả năng cải thiện
chất lượng cuộc sống. Tăng trưởng cũng là kết quả của sự phát triển nhưng
không đồng nghĩa với việc khai thác một cách triệt để các nguồn lợi kinh tế và
hủy hoại môi trường.
1.2. Tính tất yếu và lợi ích của phát triển du lịch bền vững
1.2.1. Tính tất yếu
Tính tất yếu của việc phát triển du lịch bền vững được thể hiện qua một số yếu
tố sau:
- Thứ nhất do đặc tính của ngành du lịch đó là ngành kinh doanh tổng hợp,
phức tạp và cần phải có quy hoạch phát triển đồng bộ. Du lịch bền vững đáp ứng
được sự quy hoạch có tính đồng bộ đó, nó lập ra một kế hoạch hoàn chỉnh và
nếu thực hiện tốt nó thì sẽ mang lại hiệu quả nhất định.
- Thứ hai do các yếu tố tạo thành sản phẩm của ngành du lịch phải có sự kết
hợp cả tài nguyên phục hồi, tài nguyên khó phục hồi và tài nguyên hoàn toàn
không thể phục hồi được đó là các tài nguyên xã hội, tài nguyên nhân văn, tài
nguyên thiên nhiên. Do các nguồn tài nguyên này không thể tồn tại mãi mãi
chính vì thế việc sử dụng một cách hợp lý và có hiệu quả sẽ là tiền đề bảo tồn
các nguồn tài nguyên này. Du lịch bền vững đáp ứng được nhu cầu này, không
những thế nó còn giúp phát huy các nguồn tài nguyên này thông qua nhiều hình
thức.
- Thứ ba do nhu cầu của khách du lịch hay xã hội nói chung về hoạt động du
lịch, hoạt động tham quan, nghỉ dưỡng ngày càng nhiều và với chất lượng ngày
càng cao hơn, mức sống và trình độ văn hóa ngày càng được cải thiện đòi hỏi
phải phong phú các loại hình du lịch để đáp ứng nhu cầu đó.
1.2.2. Lợi ích của việc phát triển du lịch bền vững
Chúng ta có thể thấy rõ lợi ích này đến từ ba phía từ nhà cung cấp, khách du
lịch và người quản lý.
Lợi ích cho nhà cung cấp: các nhà cung cấp kinh doanh do lợi ích có thể mang
lại nhiều loại hình, sản phẩm du lịch lớn hơn để cung cấp cho du khách thu lại

trong tất cả các giai đoạn của việc lập kế hoạch, phát triển và giám sát, giáo dục
các bên liên quan về vai trò của họ.
- Có kinh tế, nó đóng góp về mặt kinh tế cho cộng đồng và tạo ra những thu
nhập công bằng và ổn định cho cộng đồng địa phương cũng như càng nhiều bên
liên quan khác càng tốt. Nó mang lợi ích cho người chủ, cho nhân viên và cả
người xung quanh. Nó không bắt đầu một cách đơn giản để rồi sau đó sụp đổ
nhanh chóng do các hoạt động kinh doanh nghèo nàn mà nó được:
• Được lập kế hoạch trước cùng với sự tham gia của các bên liên quan.
• Định hướng đến địa phương và có sự tham gia điều khiển của chính
quyền địa phương sở tại.
• Tập trung nhiều vào các kinh nghiệm giáo dục.
• Bảo tồn các nguồn lợi về tự nhiên, văn hóa, xã hội được xem là ưu
tiên.
• Đề cao văn hóa bản địa cũng như giữ nguyên vẹn được những phong
tục tập quán, lối sống cũng như sinh hoạt.
• Đem lại lợi tức đáng kể cho địa phương cũng như phục vụ cho việc
bảo tồn tốt hơn
Chương II. Thực trạng các điều kiện để phát triển du
lịch bền vững ở khu phố cổ Hội An.
2.1. Tình hình phát triển du lịch ở Quảng Nam và ở khu phố cổ Hội An
2.1.1. Tình hình phát triển du lịch của tỉnh Quảng Nam
Quảng Nam được cả nước và trên thế giới biết đến với một tỉnh có hai di sản
thế giới một là khu đô thị cổ Hội An và một là thánh địa Mỹ Sơn. Điều này
không những là niềm tự hào của đất nước mà còn là niềm tự hào của người dân
xứ Quảng. Đây là một lợi thế lớn để ngành du lịch tỉnh Quảng Nam phát triển
một cách mau chóng.
Được sự nhìn nhận và đánh giá của hai chuyên gia nước ngoài đó là ông
Jonathan Galavis và ông Jozef W.M.Van Darm về tương lai nền du lịch của
Quảng Nam cho thấy tiềm năng phát triển của ngành du lịch trong những năm
tiếp theo là rất lớn.

Năm Khách nội địa Khách quốc tế Tổng cộng Tỷ lệ % tăng so
với năm trước
1997 58.834 81.148 139.982 -
1998 80.039 66.480 146.519 4,7
1999 84.858 73.457 160.314 9,4
2000 97.823 99.617 199.440 24,4
2001 208.133 153.600 361.733 82,4
2002 230.565 212.000 444.567 22,2
2003 277.900 185.296 465.199 4,6
2004 241.868 352.442 596.314 28,2
2005 318.994 329.222 650.221 9,0
2006 453.379 423.395 878.780 35,2
2007 424.320 608.477 1.032.797 17,5
Nguồn: phòng thống kê Hội An
2.1.2.1. Doanh thu du lịch
Ngành du lịch và dịch vụ thương mại đã góp phần tạo nên nền kinh tế phát
triển mạnh mẽ của Hội An, chiếm khoảng 64% tổng thu nhập của toàn thành
phố. Nhờ ngành du lịch mà nền kinh tế ở Hội An trở nên khởi sắc chính vì thế
chúng ta không thể phủ nhận tầm quan trọng của du lịch đối với sự phát triển
nền kinh tế của một địa phương.
Bảng 2.3: Các ngành kinh tế chính ở Hội An
Nguồn: phòng thống kê Hội An
2.2. Những điều kiện để phát triển hoạt động du lịch bền vững ở Hội An
2.2.1. Tài nguyên thiên nhiên
Hội An nằm ở bờ Bắc sông Thu Bồn, tỉnh Quảng Nam, trên bờ biển Nam
Trung Bộ của Việt Nam. Khu đô thị cổ Hội An cách về phía Tây Bắc của thành
phố Tam Kì chừng 50 km và về phía Đông Đà Nẵng khoảng 30 km. Nằm ở vùng
cửa sông Thu Bồn, Hội An có mạng lưới đường thủy dài khoảng 34 km và rất
gần biển. Hội An cũng có nhiều bãi biển và làng chài như bãi biển An Bàng, bãi
biển Cửa Đại.

thành đô thị cổ duy nhất của nước ta còn tồn tại mà đây cũng là một trường hợp
hiếm hoi trên thế giới. Nó thể hiện nổi bật nhiều nhất vẫn là ở giá trị di sản vật
thể.
- Bố cục đô thị
Căn cứ vào kết quả nghiên cứu khảo cổ học gần đây và tư liệu lịch sử thì sự
định cư đầu tiên ở Hội An nằm dọc trên trục đường Nguyễn Thị Minh Khai và
Trần Phú. Do có sự bồi lấp, chuyển dịch dần của con sông nên phần đất của phố
cảng tiếp tục được mở rộng về phía nam. Sự xuất hiện khu phố Nguyễn Thái
Học vào cuối thế kỷ 18 và đầu thế kỷ 19 đã làm cho khu phố cổ này tiếp tục
được mở rộng thêm. Các tuyến phố chạy từ Đông sang Tây nối liền với các
tuyến phố cắt ngang tạo thành tuyến phố ngang – dọc kiểu bàn cờ. Khu phố cổ
Hội An hiện nay có diện tích khoảng 300.000 m
2
.
Các di sản văn hóa vật thể ở Hội An phản ánh sự ảnh hưởng văn hóa của rất
nhiều thương nhân các nước đến định cư và buôn bán ở đây trong lịch sử. Mặc
dù việc buôn bán với người Nhật chỉ kéo dài trong khoảng nửa thế kỷ (1952 -
1636) nhưng người ta vẫn còn thấy sự kế thừa văn hóa của những thương nhân
này thông qua phong cách kiến trúc trong các ngôi nhà ở khu phố Nhật này nay
còn lưu giữ được. Tương tự như vậy , nhiều công trình ở Hội An vẫn còn lưu giữ
được cũng ảnh hưởng theo lối kiến trúc của người Hoa.
Trung tâm bảo tồn di tích Hội An đã thống kê được hiện có hơn 1.360 di tích ở
Hội An. Trong đó có 1.723 di tích nghệ thuật, kiến trúc bao gồm nhà ở, nhà thờ
tộc, đình, hội quán, chùa, nhà thờ, thánh cất, cầu, giếng, chợ, lăng, miếu và mộ.
2.2.2.1 Nhà ở
Nhà cổ ở Hội An là sự đan quyện tài tình, sự hội nhập hài hòa các phong cách
kiến trúc Việt – Hoa – Nhật – Pháp dưới bàn tay tài hoa của các lớp thế hệ nghệ
nhân đã dày công tạo dựng, pha trộn sự đa dạng các truyền thống kiến trúc này
để tạo nên sự kết hợp hài hòa. Các ngôi nhà cổ nhất có niên đại khoảng thế kỷ
thứ 18 trở lại, hầu hết các ngôi nhà gần đây được xây dựng từ thời Pháp thuộc.

cấu trúc cũng giống như nhà chính của nhà cửa hiệu nhưng có thêm mái hiên ở
các bên. Các nhà thờ tộc cơ bản phục vụ cho việc thờ cúng tổ tiên và cũng chính
là nơi giáo dục con cháu lòng biết ơn, kính trọng tổ tiên. Nhà thờ tộc là biểu
tượng cho mối quan hệ đoàn kết, đùm bọc và giúp đỡ lẫn nhau của người trong
dòng tộc.
2.2.2.3. Đình
Đình làng truyền thống là trung tâm văn hóa tín ngưỡng của cư dân Việt và
cộng đồng Việt gốc Hoa đang sinh sống ở Hội An. Đình làng là nơi diễn ra các
hoạt động văn hóa – xã hội và cũng là nơi hội họp, tổ chức các lễ cúng và những
sự kiện đặc biệt. Ngày nay các đình làng ở Hội An vẫn còn được sử dụng.
2.2.2.5. Hội quán
Hội quán ở Hội An được xây dựng phục vụ cho cộng đồng người Hoa. Các hội
quán có sự kết hợp các yếu tố kiến trúc và tôn giáo tín ngưỡng của người Hoa
nhưng mang phong cách kiến trúc xây dựng truyền thống của người Việt. Cũng
giống như đình làng hội quán cũng là nơi trao đổi, bàn bạc việc buôn bán.
2.2.2.4. Các công trình khác
- Chùa và miếu
Là kiến trúc tôn giáo tín ngưỡng được trang trí khá lộng lẫy so với các loại
hình kiến trúc khác. Các công trình này được phân bố khắp nơi trong khu đô thị
cổ Hội An và các vùng ven. Một trong những công trình kiến trúc tôn giáo tiêu
biểu là chùa Phước Lâm, tọa lạc ở xã Cẩm Hà cách Hội An 3km, cùng với chùa
tổ Chúc Thánh là các di tích minh chứng cho việt phát triển phật giáo ở đàng
trong, Việt Nam.
- Mộ
Việc phân bố các loại hình mộ ở Hội An, bao gồm những ngôi mộ của người
Chăm, Việt, Trung Hoa, Nhật, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Đức và Pháp cũng đã
nói lên lịch sử và sự đa dạng về di tích ở Hội An. Những ngôi mộ này đa dạng
về kiểu dáng và phong cách theo từng nhóm văn hóa.
- Cầu
Chùa cầu hay còn gọi là cầu Nhật Bản (Lai Viễn Kiều) là chiếc cầu cổ nhất ở