NHN XẫT CA HI NG
1. Về đề tài:.........................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
2. Về nội dung:...................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
3. Về hình thức:...................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
4. Điểm chấm:.....................................................................................................
5. Đợc cộng điểm vào học phần:......................................................................
Giám khảo 1 Giám khảo 2 Xác nhận của khoa
1
B¸o c¸o khoa häc
PHẦN MỞ ĐẦU
I. Lý do chọn đề tài
1. Vị trí của nhà văn Cervantes và tác phẩm "Đôn Kihôtê - nhà quí tộc
tài ba xứ Mantra"
1
trong nền văn học thế giới.
Cũng giống như nhiều tác phẩm văn học lớn khác, không phải ngay từ
đầu "Đôn Kihôtê" đã được đánh giá đúng với vị trí của nó. Tác phẩm đã phải
trải qua cuộc thử nghiệm khắc nghiệt của thần thời gian trong suốt 400 năm
qua, ngay từ khi mới "lọt lòng mẹ". Nhưng có thể nói đến hôm nay cuộc thử

hng m cũn l mt trong nhng tỏc gia ln nht ca vn hc th gii - "vi
Cervantes ó hỡnh thnh mt nn ngh thut chõu u v i" (6,11). V nh
tiu thuyt, phờ bỡnh vn hc Milan Kundera bng nhng lp lun sc so ca
mỡnh ó chng minh: "Ngi sỏng lp Thi Hin i khụng ch l Descartes
m cũn l Cervantes" (6, 11).
Nh vy "ụn Kihụtờ" ca Cervantes cú v trớ kt tinh v m ng
trong tin trỡnh vn hc th gii.
2. Nim thớch thỳ v say mờ riờng ca ngi nghiờn cu
Tỏc phm ụn Kihụtờ ban u khụng n vi chỳng tụi mt cỏch trc tip
m n mt cỏch giỏn tip thụng qua nhng nhõn vt bt h ca nú. Nhng ụn
Kihụtờ, Xantrụ Panxa, tng cp Paxamụntờ ó bc thng t trang sỏch ra
gia cuc i v cú mt sc sng lõu bn gia súng giú thi gian. Lỳc cũn nh
õu ú chỳng tụi gp nhng ngi cú bit danh ụng Kist hay ụn Kihụtờ, iu
ú ó thc s gõy tũ mũ hng thỳ cho chỳng tụi. Sau ú chỳng tụi cũn c tip
xỳc vi tỏc phm ny trong chng trỡnh hc ph thụng. Nhng thc s phi n
nm nay trờn ging ng i hc chỳng tụi mi cú dp tỡm hiu, nghiờn cu tỏc
phm mt cỏch ton din sõu sc di s hng dn ca cỏc thy cụ gii, nhiu
kinh nghim. Choỏng ngp trc v p ca vn hc phng Tõy núi chung, vn
hc Phc hng núi riờng, chỳng tụi ó thc s b tỏc phm ụn Kihụtờ chinh phc
nu khụng núi l "khiờu khớch". Cõu chuyn y nh cú mt th ma lc thu hỳt
chỳng tụi, nú treo trc mt chỳng tụi mt cõu hi, thụi thỳc gii mó.
3. í ngha
T vic nghiờn cu "Cỏc kiu trũ chi trong tiu thuyt ụn Kihụtờ" chỳng
tụi mong mun gúp thờm mt hng nghiờn cu mi v tỏc phm ụn Kihụtờ núi
Sinh viên: Đàm Thanh Thủy Lớp: K56D - Ngữ văn
3
B¸o c¸o khoa häc
riêng và văn học Phục hưng nói chung. Để từ đó tiếp tục khẳng định vị trí của tiểu
thuyết Đôn Kihôtê và nhà văn Cervantes trong nền văn học thế giới.
Chúng tôi muốn góp phần tìm hiểu giá trị nội dung và nghệ thuật của

Báo cáo khoa học
T nhng ti liu tham kho c, chỳng tụi ó tip tc tỡm tũi i
sõu vo vn cũn khỏ mi m ny.
2. Gii thuyt khỏi nim
2.1. Trũ chi
Trũ chi l mt hot ng mang tớnh xó hi. Nú gn lin vi s phỏt
trin ca cỏc cng ng ngi v dn dn hoỏ thõn vo trong cỏc l nghi, l
hi, cỏc hot ng mang tớnh xó hi. Thụng qua cỏc trũ chi, con ngi to ra
mt th gii khỏc vi th gii thc. Trong th gii th hai y, h núi nng,
hnh ng, giao tip nhm gii to mt nhu cu cỏ nhõn hoc cng ng no
ú. Vớ d mt bộ gỏi rt thớch lm mt nng cụng chỳa, nờn t t chc trũ chi
cụng chỳa, trong ú em bộ "din" vai cụng chỳa cng núi nng, hnh ng,
trang phc nh mt cụng chỳa trong tng tng. Hoc cỏc em trai yờu
thớch hnh ng li mun úng vai cnh sỏt, k cp cựng chi trũ bt cp.
Núi túm li trũ chi l mt hot ng nhm gii to n c cỏ nhõn hoc
cng ng thụng qua vic nhp vai "sng" trong mt th gii khỏc.
2.2. Lut chi
Mi trũ chi u tuõn theo mt qui tc nht nh gi l lut chi. Bao
gm nhng qui tc v: khụng gian chi, thi gian chi, ngi tham gia trũ
chi, chi, cỏch thc chi Lut chi chớnh l nột c trng cho mi trũ
chi, khu bit trũ chi ny vi trũ chi khỏc. Lut ca mi trũ chi cng th
hin ý ngha xó hi ca trũ chi ú.
2.3. Ngi tham gia trũ chi
Ngi tham gia trũ chi l thnh t úng vai trũ quan trng nht. Ngi
tham gia trũ chi chớnh l ngi hoỏ thõn vo nhõn vt - "vai" ca mỡnh trong
trũ chi hnh ng theo lut chi nhm gii to nhu cu ca chớnh mỡnh.
Nhng ngi ny hon ton ý thc c s khỏc nhau gia th gii thc v
th gii trũ chi. Nhng khi chi, h tm thi quờn th gii thc, sng
trong th gii th hai. S la chn tham gia trũ chi no cng th hin nhu
cu bờn trong con ngi. Chớnh bi vy ngi tham gia trũ chi quyt nh

la", "hi ting ci phc sinh" (risus paschalis) L hi Carnaval chim
mt v trớ rt quan trng trong i sng ca con ngi Trung c.
Sinh viên: Đàm Thanh Thủy Lớp: K56D - Ngữ văn
6
Báo cáo khoa học
Núi l hi Carnaval l ngun gc sõu xa ca th phỏp trũ chi trong
vn hc Phc hng, bi l l hi Carnaval chớnh l trũ chi ln ca ton th
xó hi. Khi mi ngi hoỏ trang nhp vo mt vai din chớnh l lỳc h bt
u trũ chi. Khi coi l hi gi trang Carnaval l mt trũ chi ln ca ton th
xó hi thỡ trũ chi ny cú nhng nột c trng riờng. Trc ht l khụng gian
rng ln ca nú. Cú th núi trong l hi Carnaval, bn thõn cuc sng din trũ
v trũ din thỡ li tr thnh cuc sng. Th hai l trong l hi gi trang
Carnaval, khụng cú s phõn chia gia ngi din v ngi xem. Ngi ta
khụng xem m sng trong hi gi trang, tt c u sng trong ú. Th ba l, l
hi Carnaval nhm gii to n c cng ng do ú th gii m nú to dng l
th gii lý tng trong m c ca mi ngi dõn - "th gii t do, bỡnh
ng, i ng v sung món" (1, 3). ú khụng cũn s bt bỡnh ng, khụng
cũn s phõn cỏch ca ng cp, chc tc, tin bc, la tui; ú s xa
cỏch gia ngi v ngi tm thi bin mt. "Con ngi c tỏi sinh trong
nhng quan h xó hi lý tng, con ngi tr v vi bn cht ca mỡnh v
cm thy mỡnh l con ngi gia muụn ngi (1, 4).
L hi Carnaval cú ý ngha xó hi rng ln v sõu sc, do ú l t nhiờn
cú s chuyn hoỏ l hi Carnaval vo trong vn hc. Ngi u tiờn khỏm
phỏ ra v nghiờn cu c th vn ny l nh lý lun phờ bỡnh vn hc ngi
Nga: M.Bakhtin. Qua cụng trỡnh nghiờn cu "Sỏng tỏc ca Francois Rabelais
v nn vn hoỏ dõn gian Trung c Phc hng" ca ụng, ta thy c s nh
hng sõu sc ca cỏc l hi tro tiu dõn gian Carnaval ti vn hc Phc
hng. Phi n õy chỳng ta mi tỡm ra con ng ct ngha Rabelais núi
riờng v vn hc Phc hng núi chung. Ngy nay, nú c gi chung bng
thut ng "Carnaval hoỏ" (Carnavalesque).

th Blason - th th miờu t nhng b phn trờn c th con ngi v tt c
nhng nhu cu thit yu t nhiờn nht ca con ngi. Ngi ta bt gp trong
cun tiu thuyt ca Rabelais l s trn tr nhng hỡnh nh cuc sng vt cht
- xỏc tht. ú l nhng hỡnh tng thõn th con ngi, hỡnh tng n ung,
phúng u, giao hp, V ting ci ct lờn t tt c s kho khon, vui ti,
thoi mỏi ca "con ngi mi c gii phúng".
Sinh viên: Đàm Thanh Thủy Lớp: K56D - Ngữ văn
8
B¸o c¸o khoa häc
Nhưng đến hậu kỳ Phục hưng, tinh thần tuy vẫn còn nhưng không còn
đậm đặc, rõ nét nữa. Thay vào đó tinh thần giải phóng tình cảm, tâm hồn của
con người lên ngôi. Con người không còn tin vào một chân lý tuyệt đối mà
luôn biết hoài nghi, đòi hỏi tìm hiểu và kiểm chứng. Tinh thần này bắt đầu từ
Cervantes và Shakespeare là người phát triển một cách xuất sắc. Với
Cervantes người ta đã hiểu ra rằng: "thế giới là nhập nhằng phải đối mặt với
một mớ chân lý tương đối trái ngược nhau (những chân lý được nhập thân vào
những cái tôi tưởng tượng gọi là nhân vật) tức chỉ còn có một niềm tin chắc
duy nhất là sự hiển minh của lưỡng lự" (6,13). Và để diễn tả thế giới nhập
nhằng với rất nhiều những hoài nghi và lưỡng lự đó, thủ pháp trò chơi là một
"giải pháp" tuyệt vời. Ở đây tiếng cười cất lên không còn hoàn toàn khoẻ
khoắn, tươi vui, thoải mái nữa mà đã mang nhiều ý vị chua xót.
Như vậy thủ pháp trò chơi trong tiểu thuyết Đôn Kihôtê có nguồn gốc
sâu xa từ hình thức hội hè và trò diễn dân gian Carnaval, có cơ sở gần gũi,
trực tiếp từ chủ nghĩa nhân văn. Điều đó đã tạo nên tính hiện đại của tiểu
thuyết Đôn Kihôtê.
Tuy nhiên, thủ pháp trò chơi trong "Đôn Kihôtê" còn bắt nguồn từ cảm
quan hiện thực hậu kỳ Phục hưng, cụ thể hơn là từ hiện thực đất nước Tây
Ban Nha thế kỷ XVII. Với tinh thần lễ hội giả trang, "Đôn Kihôtê" mở ra một
thế giới đang diễn trò, mọi người đang sắm vai nhưng họ đang chơi trò gì,
chơi như thế nào, nhằm giải toả ẩn ức gì của bản thân thì chỉ có thể tìm được

IV. Phng phỏp nghiờn cu
V. B cc bỏo cỏo.
Phn ni dung
Chng I: Trũ chi hip s
Chng II: Cỏc trũ chi lng ghộp
I. Trũ chi mc ca
II . Trũ chi bm nghch
Phn kt lun
Phn ph lc
Bng 1: Trũ chi hip s
Bng 2: Trũ chi mc ca
Bng 3: Trũ chi bm nghch
Th mc tham kho
Sinh viên: Đàm Thanh Thủy Lớp: K56D - Ngữ văn
10
B¸o c¸o khoa häc
PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I: TRÒ CHƠI HIỆP SĨ
(Xem bảng 1 : Trò chơi hiệp sĩ)
Thế giới trò chơi trong tác phẩm Đôn Kihôtê mở ra với ba trò chơi
chính: trò chơi hiệp sĩ, trò chơi mục ca và trò chơi bợm nghịch. Trong đó trò
chơi hiệp sĩ là trò chơi chính, là xương sống của toàn bộ tác phẩm.
I. Luật chơi
1. Cơ sở của luật chơi
Luật chơi của trò chơi hiệp sĩ có cơ sở hiện thực là tầng lớp hiệp sĩ
trong xã hội Châu Âu. Trong xã hội Châu Âu từ lâu đã tồn tại tầng lớp hiệp sĩ.
Vào thời Trung cổ, một hiệp sĩ chưa có địa vị xã hội cụ thể. Đến thế kỷ thứ
XII, hiệp sĩ được xem là người lính mang áo giáp cưỡi ngựa và trở thành một
đẳng cấp được chính thức công nhận, gọi là "esquire". Các hiệp sĩ thường
phải thề trung thành với chủ mình, độc thân (hoặc nếu có vợ thì phải tuyệt đối

giờ cũng si mê một người phụ nữ. Trong mắt họ, tình nương bao giờ cũng là
người xinh đẹp nhất, giỏi giang nhất, có phẩm chất cao quí nhất... Đó là hiện
thân của vẻ đẹp toàn mĩ mà họ tôn thờ. Trên con đường phiêu lưu giang hồ,
lúc nào họ cũng nhớ tới tình nương, nỗi nhớ, nỗi tương tư ấy đêm ngày giày
vò họ. Với họ tình nương cũng giống như một vị thần hộ mệnh mà mỗi khi
gặp chuyện trắc trở, hiểm nguy, họ đều cầu nguyện tình nương giúp sức, che
chở. Và việc chiến đấu để lập những chiến công hiển hách của một hiệp sĩ
cũng còn nhằm mục đích làm rạng danh tên tuổi của tình nương, nhằm phụng
sự nàng. Thêm vào đó, hiệp sĩ giang hồ phải tuyệt đối chung thủy với tình
nương dù gặp nhiều thử thách cũng không được thay lòng đổi dạ.
Thứ ba, hiệp sĩ phải có giám mã theo hầu. Trên bước đường phiêu lưu
giang hồ bên cạnh một hiệp sĩ còn có giám mã của chàng. Giám mã vừa là
người hầu, người giúp việc, vừa là một người bạn đồng hành. Cũng có rất
nhiều luật lệ dành cho các giám mã, nhưng nhìn chung đều nhằm để duy trì
mối quan hệ chủ tớ giữa hiệp sĩ và giám mã theo hầu. Theo đó giám mã phải
luôn giữ bổn phận của một người đầy tớ: trung thành, tận tụy phục tùng, biết
phép lịch sự để không làm ảnh hưởng đến thanh danh của chủ, giúp đỡ chủ
trong những tình huống nguy hiểm hoặc khi được chủ cho phép...
II. Người tham gia trò chơi
"Người tham gia trò chơi" là các nhân vật của trò chơi, họ phải am hiểu
luật chơi, tuân theo luật chơi, nhập thân vào "vai" của mình trong trò chơi,
nhờ đó mà trò chơi được tiến hành.
Sinh viªn: §µm Thanh Thñy Líp: K56D - Ng÷ v¨n
12
B¸o c¸o khoa häc
Thông thường người tham gia trò chơi luôn có ý thức rằng mình đang
chơi, đang diễn vai diễn của mình. Tuy nhiên, ở trò chơi hiệp sĩ của tiểu
thuyết Đôn Kihôtê lại tồn tại một loại hình người tham gia trò chơi rất đặc
biệt: người tham gia trò chơi với ý thức "sống" cùng trò chơi đó, "sống" trong
trò chơi đó. Như vậy ở trò chơi hiệp sĩ có sự song hành của hai kiểu loại

ngựa Rôxinantê và con lừa Xám, hai thầy trò họ đi dọc tác phẩm tựa như đang
diễu hành trong ngày hội hóa trang.
Theo thống kê của chúng tôi có 50 hoạt động đã được tổ chức theo kiểu
trò chơi hiệp sĩ. Trong 50 hoạt động đó thì có tới 31 hoạt động hướng tới việc
lập những chiến công hiển hách chiếm 62%. Điều này cho thấy lập những
chiến công hiển hách là mục đích lớn nhất, quan trọng nhất mà các hiệp sĩ
giang hồ hướng tới. Nó trở thành nét bản chất nhất, đặc trưng nhất cho các
hiệp sĩ. Mà ở đây cụ thể là Đôn Kihôtê, trong 31 hoạt động đó thì 31/31 hoạt
động tức 100% có sự tham gia tổ chức của Đôn Kihôtê.
Đôn Kihôtê luôn muốn lập những chiến công hiển hách nhằm thực hiện
lý tưởng cứu khốn phó ngụy của mình, làm "tên tuổi mình được rạng rỡ và
bản thân mình giúp ích được cho nước nhà... một thương một ngựa chu du
thiên hạ, tìm kiếm chuyện phiêu lưu... bênh vực kẻ hèn yếu, đạp bằng mọi
gian nguy để tiếng thơm lưu truyền mãi... trả thù cho người bị xúc phạm, uốn
nắn những điều sai trái, phi lí, đả phá mọi lạm dụng bất công" (I,1). Hành
động theo lý tưởng mà mình theo đuổi cũng là một nét khu biệt người tham
gia trò chơi với ý thức sống và người tham gia trò chơi với ý thức chơi. Chỉ
khi coi đó là cuộc đời thực, Đôn Kihôtê mới có một lý tưởng đẹp đẽ như vậy
và quyết tâm hiện thực hóa lý tưởng. Đôn Kihôtê hướng tới một xã hội tự do,
công bằng mọi người được bình đẳng với nhau, được sống trong hạnh phúc
không còn nữa những áp bức bất công.
Điều quan trọng là Đôn Kihôtê không chỉ mơ ước mà còn quyết tâm
hành động, để thực hiện khát vọng của mình. Đẹp biết bao là hình tượng Đôn
Kihôtê lao vào chiến đấu với những cối xay gió. Những chiếc cối xay gió từ
ngàn đời nay vẫn tồn tại trên cánh đồng Môntiel, chẳng thay đổi gì, đó là biểu
tượng của lối sống tầm thường, chúng mạnh như những tên khổng lồ trăm tay
vậy. Đôn Kihôtê lao vào chiến đấu với những cối xay gió chính là tuyên chiến
với lẽ sống tầm thường đang phủ bóng trên xã hội. Hành động đó rất hào
hùng. Dù khó khăn, Đôn Kihôtê vẫn dũng cảm lao vào cuộc chiến đó, dù thất
bại đến vẹo vọ cả người vẫn nghĩ đến cuộc chiến ngày mai. Đó là một nhân

"Thoạt đầu chàng đánh bóng những vũ khí đã han gỉ của các cụ tổ để lại, vứt
ở một xó từ bao thế kỷ nay…Xong việc chàng đi thăm con ngựa…chàng
quyết định gọi nó là Rôxinantê. Theo chàng cái tên đó hay, kêu, lại có ý nghĩa
giới thiệu được con vật trước kia là một con ngựa tầm thường và bây giờ
đứng đầu tất cả những con ngựa trên đời… Chàng tự xưng mình là Đôn
Kihôtê xứ Mantra để giới thiệu nơi sinh trưởng của mình đồng thời làm rạng
rỡ quê hương mình" (I, 1) để từ một anh chàng tầm thường trở nên phi
Sinh viªn: §µm Thanh Thñy Líp: K56D - Ng÷ v¨n
15
B¸o c¸o khoa häc
thường. Đây là hành động con người tự làm nên chính mình, con người không
bằng lòng với những gì tầm thường mà muốn vượt thoát khỏi thế giới tù
đọng, quẩn quanh vươn tới những gì là lớn lao phi thường. Bởi lẽ đó Đôn
Kihôtê đã trở thành người khổng lồ sừng sững giữa thời đại. Không chỉ tự làm
nên chính mình, Đôn Kihôtê còn muốn người khác biết tới và công nhận
mình, tức là đòi hỏi phải "chính danh" (từ dùng của Nho giáo). Vì vậy, hành
động có tính chất chuẩn bị thứ hai của Đôn Kihôtê là làm lễ tấn phong hiệp sĩ
dưới sự thụ giáo của quan trấn thành - thực chất là chủ quán trọ. Sau khi đã
được phong tước hiệp sĩ Đôn Kihôtê yên tâm lên đường cứu khốn phò ngụy.
Mỗi chiến công của chàng hiệp sĩ lại được tổ chức như một tiểu trò
chơi trong trò chơi lớn là trò chơi hiệp sĩ. Những chiến công của chàng vô
cùng phong phú, có chiến công là do chiến đấu, có chiến công là nhờ bênh
vực lẽ phải, phụng sự người đẹp hoặc trả ơn. Trong số này, hành động chiến
đấu là phong phú hơn cả: chiến đấu trừng trị, chiến đấu cứu giúp, chiến đấu
trả thù cho mình và người khác, chiến đấu nhằm chiếm đoạt, thách đấu, bị
thách đấu hoặc chiến đấu để tự vệ... Theo dõi bảng 1 chúng ta có thể thấy Đôn
Kihôtê chiến đấu không ngừng nghỉ, chiến công nối tiếp chiến công. Con
đường chàng đi cứ dài ra theo những cuộc chiến đấu. Ở đây, hành động của
nhân vật tuân theo luật chơi và thuận chiều với lý tưởng. Các tiểu trò chơi
diễn ra đúng theo mô hình lễ hội Carnaval. Trong một trò chơi lớn có nhiều

chung thy ca mỡnh chinh phc trỏi tim nng.
Nhng rừ rng õy khụng ch l vn tỡnh yờu, chung thy... Nu
trong nhúm hot ng "lp chin cụng" ụn Kihụtờ c t trong mi quan
h "cỏ nhõn - xó hi" thỡ nhúm hot ng "phng s tỡnh nng", chng
c t trong mi quan h: "con ngi - cỏi p". Trong suy ngh ca chng
hip s, nng ulxinờa l hin thõn ca v p ton m m chng theo ui v
tụn th: nng l ngi xinh p nht, c hnh nht, cao quý nht... "di mt
tụi, con ngi ú phi cú y nhng u im khin cho nng tr nờn lng
ly trờn khp th gian; ú l: p nh ngc khụng vt, oan trang m khụng
kiờu ngo, tỡnh t m thy chung, nhõn hu vỡ bit c x, khộo c x vỡ cú gia
giỏo" (II, 32). Vỡ vy theo chỳng tụi, hnh ng ca ụn Kihụtờ l hnh
ng bo v cỏi p v chinh phc cỏi p. Khỏt vng chinh phc cỏi p, cỏi
ton m, tụn vinh nú, ngi ca nú cng l mt ni dung ca ch ngha nhõn
vn thi kỡ Phc hng. Lý tng hip s li mt ln na c nõng lờn v kt
hp vi lý tng nhõn vn ch ngha thi k Phc hng to nờn nhng giỏ tr
mi m, sõu sc. Khụng ch riờng trong vn hc m tt c cỏc lnh vc: hi
Sinh viên: Đàm Thanh Thủy Lớp: K56D - Ngữ văn
17
Báo cáo khoa học
ha, iờu khc, kin trỳc... him cú khi no ta bt gp nhiu kit tỏc tuyt m
nh giai on ny.
T mong mun phng s tỡnh nng, cỏc hot ng ca ụn Kihụtờ
chia lm hai loi chớnh. Th nht, vi ngi khỏc ụn Kihụtờ buc h phi
cụng nhn sc p v phm hnh ca ulxinờa m khụng cn gp mt. Th
hai, vi chớnh mỡnh, chng th hin mt tỡnh yờu say m, chung thu; ỳng
nh mi k si tỡnh khỏc chng cng nh thng, ờm ngy t tng, trong
nhng gi phỳt quan trng chng u cu nguyn nng che ch, tip thờm sc
mnh, thm chớ chng t hnh xỏc trờn nỳi Mụnrờna chng t tỡnh yờu ca
mỡnh, chng quyt c tuyt mi li t tỡnh gi trn lũng chung thu vi b
chỳa ca lũng mỡnh. Chng luụn tõm nim: tc i ca hip s giang h

chun b cho cuc xut hnh th hai, ụn Kihụtờ ó lõn la r rờ mt bỏc th
cy lm giỏm mó cho mỡnh, cui cựng bỏc ny nhn i lm giỏm mó cho
chng.Vy l trong chuyn i xut hnh ln th hai, bờn cnh ụn Kihụtờ ó
xut hin giỏm mó ca chng "ngi trờn lng la vi cỏi tỳi hai ngn v bu
ru trụng Xantrụ Panxa nh mt lóo trng" (I,7). T õy hỡnh nh hai nhõn
vt ny luụn song hnh cựng nhau. Vi ụn Kihụtờ, Xantrụ Panxa ging mt
ngi bn hn l mt ngi hu, "ta mun anh ngi bờn cnh ta cựng n vi
nhng con ngi chõn chớnh ny; ta mun anh vi ch anh l mt, ta cho anh n
chung a, ung chung cc vi ta. Cú th núi rng trong ngh hip s giang h
cng nh trong tỡnh yờu khụng cú s phõn bit" (I,11). Rừ rng mi quan h ch
t ó b xúa nhũa, tr thnh th yu thay vo ú l quan h bn bố, thy trũ.
iu ny khụng ch th hin trờn bỡnh din lý tng m ó c hin
thc húa hnh ng ca hai nhõn vt. ụn Kihụtờ luụn lo lng cho s an
nguy ca Xantrụ Panxa, chng cũn c bit chỳ ý dy bo khuyờn rn Xantrụ
nh mt ngi thy, mt ngi bn ht sc chõn thnh, tn tõm. Ngc li
Xantrụ Panxa cng vy, bỏc giỏm mó hin lnh tt bng ny cng luụn lo lng
cho ụng ch ca mỡnh, mi khi chng dn thõn vo mt cuc phiờu lu nguy
him bỏc khụng ngt khuyờn can, khuyờn can khụng c thỡ quay ra cu
nguyn cho ụng ch. Xantrụ Panxa ta cũn thy mt tỡnh yờu mn, kớnh
phc ụng ch m khụng phi ngi hu no cng cú.
Gia hip s ụn Kihụtờ v giỏm mó ca chng cũn cú s chuyn hoỏ
ht sc thỳ v. ụn Kihụtờ v Xantrụ Panxa l cp nhõn vt nghch d, hai
nhõn vt ny cú nhng im trỏi ngc nhau hon ton li cú nhng nột ging
nhau, va b sung cho nhau, va soi chiu giu nhi ln nhau. Mi nhõn
vt li l mt hỡnh tng nghch d, hm cha nhng i cc. Mi ngi u
ang vn ng i v phớa trc, ang trong mt quỏ trỡnh cha hon kt: quỏ
Sinh viên: Đàm Thanh Thủy Lớp: K56D - Ngữ văn
19
B¸o c¸o khoa häc
trình vận động nội tại trong bản thân mỗi nhân vật và quá trình chuyển hoá

phép không nhắc lại.
Sinh viªn: §µm Thanh Thñy Líp: K56D - Ng÷ v¨n
20
B¸o c¸o khoa häc
2.1. Tập thể người tham gia rộng lớn
Trong lễ hội Carnaval, cả thế giới diễn trò, vào những ngày hội đó tất
cả mọi người đều ít nhiều tham dự vào các hoạt động lễ hội không khí lễ hội
bao trùm khắp nơi. Ở trò chơi hiệp sĩ ta cũng bắt gặp không khí hội hè đó. Cả
thế giới nhân vật dường như đều xoay quanh trò chơi hiệp sĩ, ở đó ngoài hai
nhân vật trung tâm tham gia với ý thức sống còn lại tất cả các nhân vật khác
tham gia với ý thức chơi. Họ tạo nên một tập thể nhân vật vô cùng rộng lớn,
sống động.
Tập thể ấy bao gồm từ những người chủ động tham gia, góp phần vào
việc tổ chức trò chơi như: chủ quán trọ (trong vai quan trấn thành); Đôrôtêa,
cha xứ và bác phó cạo (trong chuyện công chúa bị nạn cầu cứu); con gái chủ
quán và người hầu (trong vai tiểu thư xinh đẹp); cậu tú Xanxơn Caraxcô
(trong vai hiệp sĩ thách đấu); ông bà công tước và người hầu trong lâu đài; các
hiệp sĩ và quý tộc ở Barxôlena, Altixôđôra (trong vai cô gái xinh đẹp si mê
hiệp sĩ)... đến những người hoàn toàn bị động, bị lôi kéo vào trò chơi, hành
động của họ là sự phản ứng lại hành động của thầy trò Đôn Kihôtê như: đám
lái la, người chăn cừu, đoàn thương gia và anh coi lừa, đoàn tù khổ sai... (xem
bảng 1).
Tập thể ấy bao gồm từ những kẻ ở dưới đáy xã hội: những kẻ đầu trộm
đuôi cướp, những kẻ bịp bợm... bị đi tù khổ sai, những người lao động bình
thường như: đám lái la, lái buôn, người hầu kẻ hạ trong các gia đình quyền
quý, bác phó cạo... đến những người quyền quý thuộc tầng lớp trên của xã hội
như: cậu tú, cha xứ, ông bà công tước, các hiệp sĩ và quý tộc ở Barxôlena...
Ở họ ý thức chơi được thể hiện một cách rõ rệt. Với chủ quán trọ,
ông bà công tước... thế giới hiệp sĩ chỉ là thế giới trong sách vở, họ phân
biệt được sự khác nhau giữa thế giới thực và thế giới trò chơi, không có sự

trong đoàn tù khổ sai cũng là những nhân vật trong trò chơi bợm nghịch
nhưng cũng đã bước chân vào trò chơi hiệp sĩ hay như Đôrôtêa - nhân vật
chính trong trò chơi mục ca cũng không ngại ngần tham gia trò chơi hiệp sĩ...
Điều này một mặt thể hiện tinh thần lễ hội Carnaval, một mặt tạo nên sự đan
xen, gắn kết giữa các câu chuyện trong tác phẩm, mặt khác nó cũng thể hiện
hình ảnh của một thế giới phong phú đa chiều. Mỗi người trong cuộc sống
đều đang sắm vai. Tuy nhiên họ không chỉ sắm một vai từ đầu chí cuối, mà
Sinh viªn: §µm Thanh Thñy Líp: K56D - Ng÷ v¨n
22
B¸o c¸o khoa häc
cùng một lúc đóng nhiều vai trong nhiều hoàn cảnh, nhiều mối quan hệ khác
nhau. Nói như C.Mác: "Con người là tổng hoà của các mối quan hệ".
2.2. Hoạt động của những người tham gia với ý thức chơi
Trong tập thể người tham gia rộng lớn ấy, mỗi người lại chơi một trò
chơi khác nhau trong kiểu trò chơi hiệp sĩ, do đó đã tạo nên những tiểu trò
chơi rất phong phú, đa dạng. Cũng có tấn phong hiệp sĩ, chiến đấu, tỏ tình...
Để tạo nên một trò chơi hoàn chỉnh thì nếu Đôn Kihôtê là người được tấn
phong hiệp sĩ thì chủ quán đóng vai quan trấn thành, khi Đôn Kihôtê chiến
đấu cứu khốn phò nguy thì Đôrôtêa trong vai công chúa Micômicôna chính là
người cầu cứu, khi cậu tú Xanxơn Caraxcô vào vai hiệp sĩ thách đấu thì Đôn
Kihôtê sẽ chiến đấu vì bị thách đấu... Hai kiểu nhân vật: tham gia với ý thức
sống và tham gia với ý thức chơi luôn song hành với nhau trong một trò chơi,
tạo nên tính chỉnh thể của trò chơi.
Do thế giới nhân vật tham gia trò chơi với ý thức chơi hết sức phong
phú và hành động của họ không tuân theo những lý tưởng sống nhất định nên
ở kiểu nhân vật này chúng tôi không khảo sát họ trên ba nhóm hành động
tương ứng với ba lý tưởng chính như kiểu người tham gia với ý thức sống. Mà
khảo sát hành động của họ trên cơ sở tính tích cực, chủ động trong hành động
và động cơ, mục đích của hành động.
Trước hết là những người chủ động tham gia, góp phần vào việc tổ chức

trọc, giễu nhại Đôn Kihôtê và Xantrô Panxa để mua vui cho mọi người, tất cả
cùng cười hả hê, thỏa thích. Chủ quán trong vai quan trấn thành làm lễ thụ
phong hiệp sĩ cho Đôn Kihôtê bằng quyển sổ ghi nợ, sau khi lẩm bẩm đọc
những điều ghi trong sổ thì lấy gậy đập vào gáy Đôn Kihôtê hai phát. Con gái
chủ quán trọ và người hầu mà Đôn Kihôtê tưởng là những tiểu thư xinh đẹp
giả vờ tỏ tình rồi treo chàng lơ lửng trên không tiến thoái lưỡng nan. Đặc biệt,
ông bà công tước đã bỏ ra rất nhiều công sức để lấy thầy trò Đôn Kihôtê ra
mua vui: nào là tổ chức lễ đón tiếp long trọng theo nghi thức dành cho các
hiệp sĩ, nào là lễ rửa râu quái dị, nào là trò mèo cào, người cấu, đi du lịch trên
ngựa gỗ, phong cho Xantrô Panxa làm thống đốc "hòn đảo" Baratariô trên đất
Sinh viªn: §µm Thanh Thñy Líp: K56D - Ng÷ v¨n
24
Báo cáo khoa học
lin... H chớnh l i din cho ting núi ca hin thc cuc sng. Trong th
gii hin thc y khụng cú ch cho lý tng ca ụn Kihụtờ. Vỡ vy lý tng
y, hnh ng y tr thnh l lng bun ci cũn ụn Kihụtờ v Xantrụ
Panxa tr thnh trũ mua vui cho ngi khỏc. T õy ny sinh ting ci
nghch d va h huyt va tỏi sinh, va ph nh va khng nh, va ci
vui va au n chua xút. ỏng bun thay hin thc khụng cú ch cho lý
tng, lý tng b ci nho, b giu nhi. ỏng bun thay cho nhng k tm
thng, khụng cú lý tng li ly lý tng cao p ra lm trũ mua vui. ỳng
l ngi trờu trc ó tr thnh k b trờu trc, b ci nho.
Bờn cnh nhng ngi ch ng tham gia, gúp phn vo vic t chc
trũ chi l nhng ngi b lụi kộo vo trũ chi, h hon ton b ng, hnh
ng ca h l s phn ng li hnh ng ca cp nhõn vt ụn Kihụtờ v
Xantrụ Panxa. Vỡ ụn Kihụtờ xụng vo gia hai n cu ỏnh m lon x
nờn nhng ngi chn cu mi ỏnh tr li. Vỡ ụn Kihụtờ yờu cu on tự
kh sai sau khi c gii thoỏt phi eo gụng cựm vo nh trc v n trỡnh
din trc nng ulxinờa nờn h mi nộm ỏ vo ụn Kihụtờ. Vỡ ụn Kihụtờ
chn ng mt on thng gia buc h phi cụng nhn sc p ca nng