Website: Email : Tel : 0918.775.368
Cái đẹp trong nghệ thuật ứng xử giữa cấp trên và cấp dưới
LỜI NÓI ĐẦU
Trong cuộc sống hằng ngày luôn tồn tại các mối quan hệ giao tiếp, vì mỗi
con người là tổng thể các mối quan hệ xã hội. Ngay từ khi còn nhỏ, chúng đã
được dạy cách xưng hô, ứng xử với người lớn trong gia đình, trong trường học.
Theo thời gian, chúng ta lớn dần lên, các mối quan hệ cũng ngày càng nhiều và
dường như mọi thứ trở nên phức tạp nên. Chúng ta không thể đem ứng xử trong
gia đình áp dụng vào nới công sở, chúng ta cũng phải có một phương thức giao
tiếp khác trong mối quan hệ bạn bè… từ đó “ nghệ thuật ứng xử” là vấn đề cực
kỳ quan trọng giúp chúng ta có thể đIều hoà các mối quan hệ của bản thân. giáo
tiếp thực sự là một nghệ thuật, nếu bạn nắm được chìa khoá của nó thì mọi thứ
sẽ trở nên đơn giản hơn. Phong cách ứng xử tốt sẽ giúp bạn có được thiện cảm
từ phía mọi người, thậm chí bạn còn được còn nhận sự tin tưởng của người, đó
là một đIểm quan trọng một bước quan trọng, một bước khởi đầu hoàn hoả theo
bất cứ mối quan hệ nào.
I. Tôn trọng cấp trên
Hầu hết các vị lãnh đạo đều thích ra lệnh cho cấp trên của mình, đây
không chỉ là nhu cầu tất yếu của mối quan hệ về tổ chức giữa cấp trên và cấp
dưới, mà cũng là việc cấp trên thực hiện chức trách của mình, nhằm có được sự
bảo đảm thành công trong công việc. Các sếp thông thường đều cho rằng trong
mình có quyền yêu cầu cấp dười làm một số việc nào đó. Rất nhiều cấp trên còn
cho rằng mình ưu tú hơn trên dưới vì vậy mới làm được làm lãnh đạo, trong
tiềm thức luôn có ý nghĩa rất mạnh mẽ về nét ưu việt của bản thân, luôn tự tin về
mình. Vậy thì những mệnh lệnh mà người giỏi đưa ra, cấp dưới nên nghe theo
chưa không phải ai cũng có ý kiến của riêng mình, cách làm của riêng mình, làm
hỏng dự định của cấp trên.
Câp trên có tính tôn nghiêm rất cao, khi sử dụng quyền lực ban bố mệnh
lệch, họ không có ý nghĩ là sự việc sẽ tiến triển theo mục tiêu mà mình đã dự
định. Mà tôn nghiêm là cảm giác nhảy bén nhất, mềm yếu nhất của con người,
phạm vào sự tôn nghiêm chẳng khác gì nhục mạ và khinh thường người khác.

Thời Tam Quốc, Gia Cát Lượng trổ tài, dùng lửa thiều cháy Bác Vọng
Phu, đánh quân địch đại bại. Hạ Hầu Đôn nói với Tao Tháo: “Lưu Bị ngang
ngược như vậy, đúng là mối hiểm hoạ từ bên trong, không thể chỉ giết mình,
Lưu Bị mà phải nhổ cỏ tận gốc”. Còn Tào Tháo cũng cho rằng Lưu Bị, Tôn
Quyền là vật trở ngại lớn nhất cho sự thống nhất thiên hạ của mình, cho nên đã
quyết định xuất binh chinh phạt Giang Nam.
Có một vị đạo phụ, tên là Khổng Dung, vô cùng cổ hủ. Ông cho rằng Lưu
Bị là hậu duệ nhà hán còn Tôn Quyền thành danh là nhờ đóng đô ở chỗ có địa
thế hiểm trở, ông nói Tào Tháo khởi binh một cách vô nghĩa sở rằng sẽ làm mất
đi lòng tin của thiên hạ. Việc đó khiến cho Tào Tháo tức giận. Sau khi tan chầu,
Khổng Dung ngửa mặt nhìn trời than rằng kẻ bất nhân đi đánh người nhân
nghĩa, ắt sẽ chuốc lấy thất bại. Không may bị người khác nghe thấy tâu với Tào
Tháo, Tào Tháo tức giận hạ lệnh giết cả nhà Khổng Dung.
Có người đã sớm nói với Khổng Dung rằng : “ông thật quá cương trực,
đây sẽ là cái\ mầm gây hoạ cho ông”
Không Dung là người có tài, nhưng ông chưa lĩnh hội được ý đồ và quyết
tâm của chủ nhân, ăn nói bất cẩn, nhất là lại đem nói Tào Tháo là kẻ bất nhân,
đìêu này chẩng khiến cho Tào Tháo giận dữ, rồi sinh ra ý giết người hay sao.
Cho nên lúc cấp dưới ăn nói cấp trên, đừng có quá xúc động mà lúc nào
cũng phải tự nhắc nhở mình cho dù mình có đúng đi chăng nữa thì cũng phải
chú ý thái độ, chú ý vấn đề phương pháp cách thức và thời cơ; không nên đụng
độ với trên khiến cấp trên bực bội dẫn đến giết mình. Đây là kết quả của trứng
chọi đá, là người dưới quyền phái ghi lòng tạc dạ đIều này.
Cấp dưới trước tiên về thái độ phải duy trì sự tôn trọng với cấp trên,
không được để lộ thái độ bất cần và những ý kiến và công việc. Lưu ý không để
cách nhìn nhận công việc biến thành cách nhìn nhân cá nhân, tốt nhất không để
đối phương hiểu lầm, cho rằng mình tìm cách đối phó với sếp. Chỉ có để cho cấp
trên nhận thấy bạn vẫn thừa nhận quyền uy của sếp, ý kiến của bạn là nhằm vào
3
công việc chứ không phải mượn công việc để gương đông kích tây, công kích

mãI không được, liên nói mạnh: “sau người lại phản lại chủ của mình”. Thái Tổ
tỉnh ngộ, lập tức quyết định dứt khoát.
Muốn thực sự không đối đầu với cấp trên thì phải chú ý không thể tiếc
công sức, có lúc không thể không hạ mình.
Người có tài mà không tôn trọng cấp trên, không chăm chỉ làm việc thì
quan hệ với cấp trên luôn căng thẳng. Làm nhân viên nên lấy đó làm gương,
nhìn gương các nhân viên khác để cải thiện mối quan hệ với cấp trên.
Càng là nhân viên có tàI thì càng thân trọng trong ứng xử với cấp trên.
Cũng giống như càng là một cây to cao, càng nên cúi thấp đầu mới không bị gió
thổi đổ.
Có một số người vì thấy mình có tài mà kiều căng, không coi ai ra gì, luôn
căng thẳng trong quan hệ với cấp trên, đIểu này không những đem lại rất nhiều
bất lợi cho mình có lúc thậm chí còn gây ra hoạ lớn. Trong “ Tam Quốc Diễn
Nghĩa” có đoạn Dương Tu là người có trí thức, giỏi ăn nói vì kiến thức hơn
người nhưng do ông ta “ cậy tàI giông cuồng”, động chạm đến Tào Tháo , kết
quả là ông ta bị chính sự thông minh làm hại cả tính mạng của mình.
Tào Tháo muốn xây dựng một hoa viên, sau khi xây xong, Tào Tháo đi
trước tham quan, mồm không ngớt bình luận, sau đó cầm bút viết lên cửa một
chữ “hoạt” rồi bỏ đi. Một người đều không hiểu ý của Tào Tháo. Dương Tu liền
nói: Trong “môn” thêm chữ “hoạt” chính là chữ “khoát”, thừa tướng chê cửa to
quá. Mọi người lập tức sửa lại, sau đó lại mời Tào Tháo đến xem. Tào Thào rất
vui, hỏi xem ai lại có thể hiểu được ai có thể hiểu được ý mình. Có người nói đó
là.
Dương Tu lúc đó Tào Tháo tuy khen hay nhưng trong lòng thầm đó kỵ.
Còn có một lần, có người dâng cho Tào Tháo một hộp bơ. Tào Tháo viết
ba chữ “ nhất hợp tô” lên trên hộp rồi để trên bàn. Dương Tu trông thấy liền đem
hộp bơ chia mọi người cùng ăn. Tào Tháo hỏi Dương Tu duyên cớ vì sao Dương
Tu nói: “Trên hộp đã ghi rõ mỗi người một miếng. Bọn thần nào dám chống lại
lệnh của thừa tướng”. Lúc này, Tào Tháo tuy cười nói vui vẻ nhưng trong lòng
lại có ác ý.

mình. Điều này quả thực cực kỳ là bất lơị cho kẻ thăng tiến của cấp dưới.
6
Những người có tài kiêu ngạo thường không tôn trọng cấp trên, thích bới
móc khuyết điểm của cấp trên, bọn họ sẽ chẳng làm được lãnh , cũng chẳng thể
tâm đầu ý hợp với cấp trên được. Như thế quan hệ giữa cấp trên và cấp dưới rất
khó có sự tiến triển bình thường. Cấp trên sẽ vì nguyên nhân này mà cố làm hại
uy tín của cấp dưới. Cấp dưới vì thế mà sẽ không cố gắng, trút giận lên mọi
người và cảm thấy bất mãn. Những cấp trên nhẹ tay thì phê bình anh ta, người
nào nặng tay thì đuổi việc. Nếu làm cho công bằng một chút thì kỷ luật, yêu cầu
răn đe anh ta, nếu làm hơI quá thì đâu đâu cũng không được mọi người yêu mến,
không được cấp trên hoan nghênh.
Người cậy tài kiêu ngạo hay coi thường năng lực của cấp trên, hay xét nét
mọi mệnh lệnh của cấp trên, không chịu để tâm thực hiện, miễn cưỡng tắc trách.
Kiểu người này nếu sống trong đoàn thể tất sẽ xa rời mọi người, không thể dung
hợp được cấp trên. Thêm vào lý do quá thông minh, nắm rõ việc lại thích kheo
khoang, cấp trên cũng chẳng muốn tiếp người như anh ta, càng không giao việc
quan trọng cho anh ta làm. Những người như thế này thì rất khó dung hợp với
cấp trên nên cũng rất khó làm nên công trạng gì, cuối cùng luôn rơi vào tình
cảnh đơn thương độc mã, không được đồng nghiệp hoan nghênh, cho dù ành ta
có tài cũng rất khó được trọng dụng, chẳng có tiến triển gì cả.
Người cậy tài kiệu ngạo, thường hay để ý mọi móc khuyết điểm của cấp
trên, kheo khoang tài học học của mìn, không chịu chăm chỉ làm việc, sẽ chẳng
phát huy được tài năng thật sự của mình, dần dần lòng yêu nghề cũng như tài
năng cá nhân trở nên xa lạ, mai một, lâu ngày trở thành kẻ bất tài, không những
hại người mà còn hại cả mình.
Theo đìêu tra với bốn trăm cán bộ thì có 30,5% là cấp dưới là co tài vượt
cấp trên, tình hình này rất dễ phát sinh hiện tượng cấp dưới cấp coi thường cấp
trên.Nếu cấp dưới không tự giải quyết vấn đề này trong tư tưởng và hành động
thực tế tất sẽ dẫn đến việc khinh thường cấp trên, không nghe lời cấp trên, làm
căng thẳng mối quan hệ giữa cấp dưới và cấp trên.

thể làm được, duy chỉ có hai chữ “phục tùng”, tuy mọi người đều hiểu có thể
làm được, vậy mà rất ít người có thế thực sự làm được.
8
Từ xưa đến nay, mỗi người đều từng có những lúc khó khăn có phút căng
thẳng với cấp trên.
“Cung kính không bằng tuân lệnh”, câu nói chí lý từ ngàn xưa của Trung
Quốc này đã ân cần dặn dò người sau rằng phục tùng cấp trên đặt lên hành đầu
của việc phát triển công việc duy mối quan hệ công việc bình thường giữa cấp
trên và cấp dưới, là giao ước để chung sống hoà hợp ; cũng là thước đo để cấp
trên quan sát, đánh giá cấp dưới của mình.
Trong cuộc đời con người, luôn tồn tại đen xen nhau không ngừng nghỉ
giữa muốn và không muốn, hài lòng và không hàI lòng. Cái cảm giác hết vé mà
vẫn phảI cười, quay mặt mà khóc hầu như mỗi người đều đã nếm qua. Đối mặt
với tình cảm này, có lẽ sự phận nại sẽ càng có hiệu quả hơn năng lực của bạn.
Dựa vào nguyên tắc luôn cởi mở, kiên trì phục tùng để trở thành một trợ thủ đắc
lực của cấp trên là một việc làm thông minh, bạn hãy dùng tấm lòng cởi mỡ
khoáng đạt, sự kiên trì phục tùng làm nguyên tắc hành đầu, khiến cấpa trên hiểu
rằng, bạn tuy có sự bất mãn về tình cảm nhưng vẫn thực hiện mệnh lệnh của
cấp trên theo lý trí. Cấp trên sẽ tự khắc cảm phục phong thái quả sau đó sẽ càng
sáng lạn huy hoàng. Ngược lại mâu thuẫn với cấp trên khiến cho mối quan hệ
với cấp trên đến một giai đoạn nhất định sẽ rơi vào trạng thái căng thẳng, ở
trong bầu không khí ảo não. Cáo giá phải trả để cải thiện và làm hoà dịu tình
hình này sẽ lớn gấp mấy lần hoặc mấy chục lần so với lúc đầu nếu bạn có nhẫn
nhịn phục tùng. Lời than “ nếu sớm biết ngày hôm nay thì hà tất phảI làm như
lúc đầu” quả là đã muộn. Không có ai mãi thuận buồm xuối gió, để được hài
lòng mãn nguyện phải tạm thời nhẫn nại khéo léơ phục tùng đây cũng là một
phương châm sống.
Đương nhiên, làm trợ thủ cũng phải khéo léo, người nào chú ý sẽ phát
triển hiện ra đIều như thế này, ở một cơ quan cũng là phục tùng cấp trên, tôn
trọng cấp trên nhưng vị trí của mỗi người trng con mắt cấp trên lại không giống

sự ưu đãi của cấp trên. Tài giỏ chính là ở chỗ khéo léo.
Thứ ba: Việc cư xử của cấp trên có lúc rất khó, bạn phải dũng cảm đón
nhận, thể hiện năng lực và dũng khí của mình. Có một nhân viên độc thân ở một
đơn vị mắc bệnh lao phổi, phải nằm viện ; lãnh đạo động viên mọi người hãy
10
thay nhau thường xuyên chăm sóc anh ta. Mọi người đưa mắt nhìn nhau, chẳng
ai tỏ thái độ gì, khiến cấp trên lúng túng. Cuối cùng, chàng trai trẻ Lưu Quân tự
động đứng ra giảI quyết tình huống khó xử cho cấp trên. Cấp trên vô cùng cảm
động, đã biểu dương Lưu Quân trong cuộc họp, tất nhiên sự cảm ơn không chỉ là
ở lời nói. Có thể thấy ở thời khắc mấu chốt giúp cấp trên giải quyết khó khăn, sẽ
ngầm khiến cấp trên cảm động và ghi nhớ trong lòng.
Thứ tư : tranh thủ sự phân công của cấp trên. cấp trên không muốn chỉ ra
lệnh để đôn đốc mọi người làm việc. Một người thân cận cấp trên đã nói : “ làm
cấp dưới phải tranh thủ cảm tình của cấp trên, xin cấp trên giao việc chứ không
phải bị động chờ cấp trên sai bảo. Đây là một thủ thuật để biến bị động thành
chủ động, nó không những thể hiện tính tích cực trong công tác của cấp dưới,
mà còn tăng cơ hội để cấp trên biết mình. Cách làm việc này đã ngày càng được
cấp trên và cấp dưới có quan điểm tiến bộ ủng hộ”.
III. Duy trì khoảng cách hợp lý
Nói đến làm cao dường như rất nhìêu người ghét, cho rằng đó là biểu hiện
xa rời tập thể. Nhưng trên thực tế, nó đã tồn tại thì tất phải có lý do bên trong
hoặc là có tính hợp lý.
“Làm cao” về thực chất là một loại tâm lý khoảng cách mà cấp trên phải
tranh thủ, nó thể hiện quyền uy của họ, làm tăng về thần bí của bản thân, khiến
cho họ càng có sức thu hút, đồng thời lợi dụng nó để đIểu tiết mối quan hệ đồng
nghiệp và xử lý công việc.
“ Cấp trên vì sao cần phảI làm cao” vậy? Tôi nghĩ, chúng ta có thể tiến
hành phân tích và tìm hiểu từ góc độ dưới đây.
1. Làm cao là biểu hiện của quyền uy
Gỉải thích từ “làm cao” trong Hán ngữ từ đỉên : Tác phong tự cao tự đại,

Machiali không chỉ một lần đề cập răng vua phải dùng các loại thủ đoạn,
thậm chí giả vờ và dùng một số mánh khoé nhỏ để giành được sự tôn trọng, kính
yêu và biết được cả sự sợ hãi tiềm tàng của người khác. Việc này nhất quán với
việc khéo léo sử dụng “ làm cao”.
Là cấp dưới, nếu bạn hiểu được cấp trên chỉ vì sử dụng và phát triển
quyền lực mà đã vắt óc suy nghĩ, không tiếc công sức, đây chính là cơ sở để ông
12
ta có hy vọng thành công trong sự nghiệp thì bạn sẽ hiểu được bí mật của sự làm
cao của cấp trên.
2. “Làm cao” khiến cấp trên trở nên thần bí”
Vì sao cấp trên phải làm như vậy? Vì cấp trên thuộc vào tiêu điểm của các
loại mâu thuẫn cũng như lợi ích.
Ông ta muốn thực hiện được mục đích của mình thì phải biết cách ân
mình để dự đinh của mình không bị phá hỏng. Nếu cấp dưới dễ dàng đoán được
ý đồ của cấp trên, anh ta có thể sẽ lợi dụng nó để đạt được mục đích nào đó, từ
đó sẽ gây hại cho việc thực hiện ý đồ của cấp trên. Vừa không để lộ cách làm
hữu hiệu nhất của mình mà cũng không làm tăng thêm khoảng cách với cấp
dưới, giảm bớt tiếp xúc, duy trì cho mình một vẻ thần bí không thể đoán được.
Đây cũng chính là nguyên nhân khiến cho các cấp trên thích “ làm cao”.
Có thể thấy, “ làm cao” không chỉ vì cấp trên muốn thể hiện mình mà còn là
cách đề phòng cấp dưới. Làm cấp trên quả thật rất mệt!
3." Làm cao” giúp cho việc cấp trên sử lý công việc thêm hiểu quả”
Như trên đã làm thực chất là một loại “tâm lý khoảng cách”. “Tâm lý
khoảng cách” không chỉ mang lại cảm giác an toàn
Về tâm lý cho cấp trên mà còn giúp xử lý mối quan hệ xã giao và công
việc, tạo, tạo một chỗ để còn tiến thoáI. Nhiều cấp trên dựa vào sự đIều hoà của
mình “tâm lý khoảng cách” để thực hiện mục đích của mình.
Trong các trường hợp, các khoảng thời gian khác nhau, áp dụng sự làm
cao khác nhau với những người khác nahu sẽ hình thành một cách khác biệt với
mối quan hệ giữa mọi người. cấp trên sẽ căn cứ vào nhu cấp cầu để đIều tiết