1
ĐIỀU TRÁI KHOÁY TRONG VĂN HÓA ỨNG XỮ ,
BẮT ĐẦU TỪ ĐÂU
Bên cạnh những cái "được" dễ thấy của thanh niên hiện nay như: kiến
thức rộng, tiếp thu nhanh các tiến bộ khoa học kỹ thuật, tư duy nhạy bén thì
cũng có những điều trái khoáy: nhiều bạn "thiếu văn hóa" một cách trầm
trọng trong ứng xử. Chúng ta vẫn thường nghe "Thanh niên là rường cột của
nước nhà", là "hy vọng của quốc gia" và nhiều nữa. Vậy thì Việt Nam ta rồi
sẽ về đâu, với một thế hệ trẻ thừa kiến thức nhưng lại thiếu – văn – hóa như
thế nhỉ!
Vâng, tôi đã từng tự hào về trình độ tiếp thu khoa học cũng như tư duy
nhại bén của giới trẻ bây giờ. Nhưng nhiều khi tôi cũng cảm thấy buồn vì
nghĩ đến văn hóa ứng xử “tỷ lệ nghịch” - tuột dốc một cách đáng sợ, phần
nào đã làm ảnh hưởng đến hình ảnh người Việt Nam trọng tình, trọng nghĩa
Chắc gì chúng ta kể ra hết được những điều trái khoái về văn ứng xử
của giới trẻ hiện nay. Vậy nó bắt đầu từ đâu ? Do du nhập từ văn hóa ngoại
quốc ư? Nhà trường ? hay gia đình ?
Trước tiên, xin bàn về vấn đề xã hội: Chúng ta phải thừa nhận rằng
cũng không phải. Ngoài xã hội vẫn còn và còn nhiều nữa đằng khác những
cách ứng xử rất là văn minh lịch sự.
Nói đến đây tôi xin kể một câu chuyện: có lần tôi đến một xí nghiệp
chế biến thủy sản, chuẩn bị cuộc ghi hình cán bộ công nhân xí nghiệp làm vệ
sinh môi trường ngoài sân đơn vị. Số công nhân đông lắm. Bỗng, có một
thanh niên bước vào gật đầu chào mọi người rất lịch sự. Nhưng cái gật đầu
của anh được đáp lại bằng tiếng cười tập thể. Dù tôi không phải là người
trong cuộc, nhưng tôi ngượng đến run chân. Cậu thanh niên ấy, mặt tái nhợt,
bước vội ra phía sau dãy nhà hành chính.
Tôi hỏi trưởng phòng Tổ chức của Xí nghiệp đang đứng cạnh :
- Cậu ấy là dân xí nghiệp à?
- Vâng, cậu ấy là Kỷ sư chế biến được công ty điều xuống làm quản
đốc

với mọi người.
Bây giờ ông đã hưu, những lúc rảnh rỗi tôi thường đến trò chuyện, tâm
sự cùng ông. Một đời người đi làm công chức, ông đúc kết rằng: những cán
bộ thuộc cấp của mình người nào đối xử tốt với mọi người bao giờ cũng được
mọi người yêu mến và cộng tác tốt chính vì vậy mà mức độ hoàn thành tốt
hơn và trưởng thành nhiều hơn. Riêng ông, nhờ sống tốt với đồng nghiệp,
hòa nhã với thuộc cấp nên dẩu về hưu vẩn đông khách đến thăm như tôi đang
ngồi đây nói chuyện cùng ông bằng môt tình cảm vừa kính nể vừa thân thiện.
Bây giờ về hưu, ông Xếp của tôi có thời gian nghiên cứu văn hóa phi
vật thể, cụ thể là văn hóa ứng xử của người Việt.
Có lẽ một trong số di sản văn hóa thuộc loại "phi vật thể" (vô thể, vô
hình) nhất, và trở thành hành trang cần thiết đặc biệt của người Việt Nam
trong cuộc sống hiện tại, chính là truyền thống ứng xử xã hội, đã được kết
tinh từ đời sống văn hóa cổ truyền của người Việt
- Hàng xóm tối lửa tắt đèn có nhau