A. MỞ ĐẦU
Quan hệ song phương giữa Việt Nam – Liên minh châu Âu (LMCÂ) đã được hơn
20 năm, cho đến nay vẫn đang trên đà phát triển mạnh mẽ. Việc trở thành thành viên
chính thức của tổ chức thương mại thế giới WTO đã đem đến cho Việt Nam nhiều cơ
hội cũng như thách thức, đặc biệt là ở thị trường giàu tiềm năng nhưng cũng rất khó
khăn như LMCÂ. Hiện nay, LMCÂ là nhà cung cấp viện trợ phát triển không hoàn
lại hàng đầu cho Việt Nam và tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong các lĩnh vực ưu tiên như
phát triển con người, cải cách kinh tế, xã hội, hội nhập kinh tế quốc tế.
Đề tài “Quan hệ Việt Nam – Liên minh châu Âu trong lĩnh vực đầu tư: Thực tiễn,
triển vọng và những giải pháp tăng cường” không những giúp chúng ta có được cái
nhìn toàn cảnh về những lợi ích mà LMCÂ mang lại cho Việt Nam, những thành tựu
đã đạt được mà từ đó có thể đưa ra những phương hướng mới cho mối quan hệ giữa
hai bên trong tương lai.
B. NỘI DUNG
I. Thực tiễn quan hệ Việt Nam – Liên minh châu Âu trong lĩnh vực đầu tư
1. Lịch sử hình thành mối quan hệ Việt Nam – Liên minh châu Âu
Việt Nam và LMCÂ chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào tháng 11/1990.
Năm năm sau, vào ngày 17/7/1995 đã diễn ra lễ ký kết “Hiệp định khung về hợp tác,
thiết lập các nguyên tắc cơ bản nhằm thúc đẩy mối quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam
– Liên minh châu Âu” có hiệu lực vào ngày 01/6/1996. Hiệp định khung đề ra bốn
mục tiêu, trong đó có mục tiêu “Tăng cường đầu tư và thương mại song phương”.
Hiệp định khung về hợp tác giữa Ủy ban châu Âu (EC) và Việt Nam được tự động áp
dụng cho các nước thành viên mới của LMCÂ đã gia nhập Liên minh vào ngày 1
tháng 5 năm 2004, cũng như cho các nước thành viên của LMCÂ trong tương lai.
Tiếp đó, vào tháng 1/1996, EC lập Phái đoàn đại diện thường trực và cử Đại sứ -
Trưởng Phái đoàn tại Hà nội và chính thức đi vào hoạt động.
Từ tháng 3/1997, Việt Nam chính thức tham gia Hiệp định hợp tác ASEAN –
LMCÂ. Từ tháng 5/2007 đến nay, Việt Nam và LMCÂ đã thoả thuận tiến hành đàm
phán “Hiệp định Đối tác và Hợp tác” (PCA).
2. Thực tiễn quan hệ Việt Nam – Liên minh châu Âu trong lĩnh vực đầu tư
1
2
các nước thành viên LMCÂ cho năm 2010: Lúc-xăm-bua, Thụy điển, Đan Mạch, Hà
Lan, Bỉ, Anh, Phần Lan, Ai-Len và Síp.
Trong nhiều năm LMCÂ là nhà viện trợ không hoàn lại lớn nhất cho Việt Nam.
Tổng vốn ODA Liên minh cam kết cho Việt Nam từ năm 1996 đến 2010 là 11,05 tỷ
USD (đã giải ngân khoảng 5 tỷ USD). Nguồn vốn này tập trung chủ yếu vào các lĩnh
vực ưu tiên như xoá đói giảm nghèo, phát triển nông nghiệp, nông thôn, nước sạch,
trồng rừng nguyên liệu, phủ xanh đất trống đồi núi trọc, bảo vệ môi trường sinh thái,
nâng cấp cơ sở hạ tầng, miền núi, giáo dục đào tạo, y tế và nhiều chương trình phát
triển xã hội khác, góp phần tích cực thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội giúp Việt Nam
sớm đạt được nhiều chỉ tiêu trong các mục tiêu thiên niên kỷ (MDGs).
II. Triển vọng quan hệ Việt Nam – Liên minh châu Âu trong lĩnh vực đầu tư
Để khai thác tốt các cơ hội hợp tác mới, Hiệp định đối tác, hợp tác toàn diện (PCA)
vừa được ký tắt vào ngày 4/10/2010, tạo ra một khuôn khổ mới, dài hạn và toàn diện
cho quan hệ Việt Nam – LMCÂ.
Với Việt Nam, việc ký kết PCA là nhằm mở rộng, nâng tầm quan hệ với LMCÂ
thành đối tác toàn diện, lâu dài; ưu tiên hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, và hợp tác
phát triển với LMCÂ; khai thác hiệu quả lợi ích trong hợp tác và tận dụng tốt sự hỗ
trợ của LMCÂ để phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.
Về phía LMCÂ, việc ký kết PCA là nhằm mở rộng vai trò tại khu vực Đông Nam
Á; tranh thủ sự hợp tác của Việt Nam trong việc giải quyết các vấn đề thách thức toàn
cầu; khai thác các lợi thế của LMCÂ trong hợp tác với Việt Nam để tận dụng tiềm
năng đất nước và vị thế quốc tế ngày càng cao của Việt Nam.
Đặc biệt, PCA được coi là tiền đề quan trọng để Việt Nam và LMCÂ tiến tới đàm
phán và ký kết Hiệp định tự do thương mại song phương (FTA) mở ra nhiều cơ hội
hợp tác kinh tế, thương mại lớn hơn. Lúc đó môi trường đầu tư, kinh doanh ở Việt
Nam sẽ tăng thêm tính hấp dẫn hơn đối với các nhà đầu tư của LMCÂ.
III. Những giải pháp tăng cường quan hệ Việt Nam – Liên minh châu Âu
trong lĩnh vực đầu tư
- Thực hiện các chính sách đãi ngộ, ưu đãi cho các nhà đầu tư từ LMCÂ đồng thời
tận dụng nó, với một quyết tâm mạnh mẽ.
4