M U

Pht giỏo l mt tụn giỏo gn bú vi Vit Nam trong mt thi gian
di ca lch s dõn tc. Vo thi Nh Lý v Nh Trn, Pht giỏo tr thnh
quc o v trong thi k ú Vit Nam ó t c nhng thnh tu rc
r v mi mt kinh t - chớnh tr - vn hoỏ - xó hi - quõn s. Trong ln i
thc tp ti Hu ln ny, em ó cú dp tỡm hiu v Hu, con ngi Hu,
c bit em ó cú thi gian v iu kin m rng tri thc ca mỡnh v
Pht giỏo Hu. Trong bi bỏo cỏo thc tp ny em s núi v Pht giỏo
Hu v s nh hng ca Pht giỏo n con ngi Hu.
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

1
I. PHẬT GIÁO VÀ SỰ DU NHẬP CỦA PHẬT GIÁO VÀO
VIỆT NAM.
Đạo phật có nguồn gốc ở Ấn Độ cổ đại, người sáng lập là Tất Đạt
Đa (Siddhartha), họ Gơtoma (Gautama), sinh khoảng năm 563 trước Cơng
ngun ở kinh thành Kapilavastu (chân núi Hymalaya về phía nam, nay
thuộc miền Nam nước Nêpan, giáp phía bắc Ấn Độ) , là thái tử con vùa
Tịnh Phạn. người đời tơn xưng ơng là Thích Ca Mâu Ni (Sakyamuni).
Ơng mất năm 483 trước Cơng ngun, thọ 80 tuổi.
Khi Tất Đạt Đa ra đời, xung quanh ơng là một xã hội nhiều đau khổ,
biết bao nhiêu con người là nạn nhân của chế độ đẳng cấp dã man, của
thiên tai qi ác. Lúc đó Ấn Độ đã có nhiều loại tư tưởng vf tơn giáo, như
đạo Vêda (đạo Phệ Đà) thờ nhiều thần, đạo Bà La Mơn (Brátman) thờ một
thần, đạo Jâim chủ trương tu khổ hạnh v.v… Đạo Phật của Tất Đạt Đa ra
đời là một sự phản ứng có tính chất bác bỏ đối với chế độ đẳng cấp khắc
nghiệt đương thời, đối với đạo Bà La Mơn nghiệt ngã và đối với phương
pháp tu hành khổ hạnh của Jana, Đồng thời là sự khẳng định một đạo lý,
một đường hướng cứu khổ mới cho con người.
Sinh thời, Phật Thích Ca khơng viết sách, ơng chỉ rao giảng bẳng

Xibia. Khỏc vi gc ca nú l n , Pht giỏo cỏc nc trờn ngy
cng phỏt trin v ó tr thnh quc giỏo mt s nc.
o Pht truyn vo Trung Quc khong u th k I sau Cụng
nguyờn v qua con ng t la xuyờn Trung . Cỏc nh s n v
Trung ỏ theo chõn cỏc on ngi buụn bỏn i n Trung Quc truyn
o. Dũng o truyn vo Trung Quc l dũng i Tha. Cỏc tụng phỏi
Pht giỏo n nh Mt Tụng, Tnh Tụng, v.v u dc ngi
Trung Quc cỏc thi chp nhn v lu truyn. Song phỏt trin Trung
Quc l cỏc Tụng phỏi ớt nhiu c ngi Trung Quc gia cụng xõy
dng, ú l Phsn phm Tng Tụng (Duy Thc Tụng), Thiờn Thai Tụng,
Hoa Nghiờm Tụng v c bit l Thin Tụng, Phộp thin nh trong thin
tụng vn cú t n , nhng Thin Tụng vi mt h thng giỏo lý ca nú
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

3
li l sn phm riờng ca Trung Quc. V sau Trung Quc núi n Pht
l núi n Thin.
Pht giỏo tuy tri qua nhiu giai on phỏt trin, cú nhiu tụng phỏi
khỏc nhau v lu hnh nhiu quc gia khỏc nhau chõu , nhng nú
vn l nú. Bi vỡ nú cú nhng ch trng v quan im c bn m bt
c tụng phỏi no, bt c quc gia no cng u phi da vo truyn bỏ.
Quan nim v th gii, Pht giỏo cho rng th gii xung quanh, bao
gm c v tr, tri t v con ngi, tuy ln nh khỏc nhau, chng loi
khỏc nhau, nhng u l mt, u luụn vn ng v bin i, ú khụng
cú im bt u (vụ thu), cng khụng cú im kt thỳc (vụ chung), ú
bin i xy ra nhanh nh trong chp mt (sỏt na), nờn khụng cú gỡ l
thng cũn, l c nh, l cú th gi nú l nú, vỡ nú cú ú nhng ri
khụng cú, cũn ú nhng ri mt ú (vụ thng). Con ngi cng vy,
trong dũng chy khụng ngng, nờn khụng cú cỏi gỡ gi l bn thõn ta (vụ
ngó). Mt khỏc, bin i ú khụng phi l do bờn ngoi a ti, m l do

sơ và khép kín, thì đó là một hiện tượng xa lạ. Thế giới quan nhân sinh
quan đó lại được truyền vào bởi các nhà sư Ấn Độ và Trung Á, những
người có hình thể và vóc dáng khác người mình, thì sự xa lạ đó lại càng
tăng lên gấp bội. Thế nhưng Phật giáo vẫn có thể làm quen và xâm nhập
đất Việt. Lý do đầu tiên của sự kiện đó khơng phải là sự un thâm trong
giáo lý nhà Phật, mà là những hành vi của người truyền đạo. Các nhà sư
nước ngồi bằng thái độ từ bi, nhẫn nhục, khơng nề hà trong việc cưu
mang người, thành thật cứu vớt người, dùng thuốc trị bệnh cho người ốm
đau (các nhà sư lúc bấy giờ thường là thầy thuốc), v.v, đã tác động và
cảm hố được người Việt, rồi từ đó dắt dẫn họ vào làm quen với nội dung
giáo lý. Người việt chấp nhận giáo lý Phật là ở bước sau. Và đến lượt
mình, giáo lý phát huy tác dụng. Ở đây, trong bước này, chính sự un
thâm của giáo lý mới là điều kiện làm cho Phật giáo tồn tại lâu dài ở Việt
Nam.
Chùa chiến sau này mọc khắp nơng thơn, đồng bằng, trung du, đồi
núi đất Việt, và những tín đồ thành kính lâu đời là những người nơng dân
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

5
cht phỏc. Nhng a bn v nhng ngi u tiờn tip thu Pht giỏo
Vit Nam li khụng phi l nhng ni y v nhng con ngi y, m l ụ
th v nhng con ngi buụn bỏn. Chớnh ụ th mi l ni din ra s tip
xỳc, ni nh s cỏc phng tri theo chõn cỏc nh buụn n tỡm hiu v
truyn o. Vit Nam lỳc by gi l Luy Lõu, tr s ng thi l ni ụ
hi ca quc phong kin Hỏn Giao Chõu. Chớnh cỏc nh buụn bỏn x
do ngh nghip ca mỡnh, mi cú iu kin tip xỳc vi ngi phng xa,
mi d chp nhn nhng iu xa l vi mỡnh. iu ny ớt nhiu cú th
thy c qua cõu chuyn dó s cú tớnh cht dõn gian lu truyn qua cỏc
i. ú l chuyn Nht d Trch (m Nht D). Chuyn k rng vo
thi Hựng Vng, v chng Tiờn Dung, Ch ng T m quỏn ch, lp

thỡ: Uy nghi ht, ỏnh chuụng khỏnh, thi kốn sỏo, xe nga y
ng, ngi H (ch ngi n v ngi Trung . õy ch cỏc nh
s ngi n hoc Trung - NTT) theo hai bờn xe thp hng, thng
cú n my chc. Truyn nh s Thụng Bin trong thin uyn tp anh
ghi nh s ny tr li cõu hi ca Phự Cm Linh Nhõn hong thỏi hu thi
Trn v Pht giỏo vo nc ta, núi: Hai tụng phỏi (Giỏo Tụng v
thinTụng) n nc ta ó lõu. [Giỏo tụng] thỡ bt u t Mõu Bỏc,
Khng Tng Hi . Cỏc nhõn vt S Nhip, mõu Bc, Khng Tng Hi
u l ngi cui th k II u th k III. Nh vy Pht giỏo xut hin
nc ta c ghi rừ rng trong s sỏch l vo cui th k II sau Cụng
nguyờn.
Cụng lao u tiờn tng vic truyn bỏ Pht giỏo vo Vit Nam l
thuc cỏc nh s n , Trung v Trung Quc. Cỏc nh s n
Trung thỡ theo thuyn buụn xuyờn i dng n. Cỏc nh s Trung
Quc thỡ i n bng ng b hoc ng bin v thc hin vic giao
lu trong lónh th ca quc phong kin Hỏn. Nhng trong thc t cng
cú s úng gúp nhiu mt ca cỏc nh s Vit Nam. Trong ú cú ngi
gi vai trũ cu ni gia Pht giỏo Nam v Pht giỏo Trung Hoa, nh
nh s Vn K ó em bn dch Kinh A Hm do hai nh s Trớ Hin
(ngi Ba Lng) v nh s Hi Ninh (Trung Quc) cựng dch t Ba
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN