1B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH BÙI TH THU NGÂN

KIM SOÁT DÒNG VN U T
GIÁN TIP TI VIT NAM

LUN VN THC S KINH T Chuyên ngành : Kinh t Tài chính - Ngân hàng
Mã s : 60.31.12
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC
TS. NGUYN VN S THÀNH PH H CHÍ MINH - NM 2010
3
LI CAM OAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cu ca riêng tôi. Các s liu, kt
qu nêu trong lun vn là trung thc, có ngun gc rõ ràng.
Tác gi lun vn Bùi Th Thu Ngân


1.2.6.2 Cái giá phi tr ca kim soát vn 23
1.3 Kinh nghim kim soát vn ca mt s quc gia và bài hc kinh nghim cho
Vit Nam 24
1.3.1 Malaysia 24
1.3.2 Thái Lan 27
1.3.3 Bài hc kinh nghim cho Vit Nam 29
KT LUN CHNG 1 31
CHNG 2
THC TRNG THU HÚT VÀ KIM SOÁT VN U T GIÁN TIP NC
NGOÀI TI VIT NAM THI GIAN QUA 32
2.1 Thc trng thu hút dòng vn đu t gián tip 32
2.1.1 Môi trng thu hút vn đu t gián tip 32
2.1.2 Tình hình thu hút vn đu t gián tip 33
2.1.2.1 Giai đon 1: t 28/7/2000 đn nm 2004 33
2.1.2.2 Giai đon 2: t nm 2005 đn nm 2007 36
2.1.2.3 Giai đon 3: t nm 2008 đn tháng 6/2009 41

6
2.1.2.4 Giai đon 4: t tháng 7/2009 đn nay 45
2.2 Thc trng kim soát dòng vn đu t gián tip ti Vit Nam thi gian qua 46
2.2.1 Kim soát dòng vn vào 46
2.2.2 Kim soát dòng vn ra 48
2.3 Mt s hn ch trong vic kim soát dòng vn quc t ti Vit Nam thi gian
qua và nhng nguyên nhân 49
2.3.1 Hn ch 49
2.3.1.1 Vn còn nhiu khe h cho giao dch ni gián 49
2.3.1.2 Công tác qun lý ngun vn FPI còn khá thoáng 50
2.3.1.3 Cha có mt lut điu chnh riêng cho FPI 51
2.3.2 Nhng nguyên nhân 51
2.3.2.1 Khung pháp lý cha đng b 51


FDI u t trc tip nc ngoài
FPI u t gián tip nc ngoài
GDP Tng sn phm quc ni
IMF Qu tin t quc t
NHTM Ngân hàng thng mi
NHTW Ngân hàng trung ng
ODA Ngun vn h tr phát trin chính thc
OTC Th trng chng khoán phi tp trung
TP.HCM Thành ph H Chí Minh
TTCK Th trng chng khoán
TTGDCK Trung tâm giao dch chng khoán
USD ô la M
WB Ngân hàng Th gii
WTO T chc thng mi Th gii

9
DANH MC BNG BIU, S 
Bng: Trang
Bng 1.1: Vn t nhân nc ngoài ròng vào Malaysia t 1990 - 1998 25
Bng 2.1: Quy mô giao dch ca nhà đu t nc ngoài giai đon 1 34
Bng 2.2: Tng hp giao dch ca nhà đu t nc ngoài trong nm 2005 36
Bng 2.3: T l s hu ca nhà đu t nc ngoài nm 2005 - 2007 41
Biu đ:
Biu đ 2.1: S lng tài khon và giá tr giao dch ca nhà đu t nc ngoài
giai đon 1 35
Biu đ 2.2: T l FPI/FDI giai đon 2002 – 2004 35

2
Xut phát t tm quan trng ca vic kim soát vn, tôi chn đ tài:
“Kim soát dòng vn đu t gián tip ti Vit Nam” làm lun vn tt nghip
ca mình.
2. Mc tiêu nghiên cu
Mc tiêu nghiên cu ca đ tài này nhm:
- Tìm hiu các vn đ c bn v dòng vn đu t gián tip, các phng
pháp và công c s dng đ kim soát vn.
- Nghiên cu, đánh giá thc trng thu hút dòng vn đu t gián tip vào và
ra ti Vit Nam; các bin pháp kim soát dòng vn này mà Chính ph Vit
Nam đã và đang áp dng.
- a ra mt s gii pháp góp phn kim soát dòng vn đu t gián tip ti
Vit Nam có hiu qu hn.
3. i tng và phm vi nghiên cu
i tng nghiên cu: dòng vn đu t gián tip ti Vit Nam.
Phm vi nghiên cu: thc trng dòng vn đu t gián tip ti Vit Nam
đc tác gi phân tích trên c s s liu trong 10 nm tr li đây, t nm 2000
đn nm 2010.
4. Phng pháp nghiên cu
 tài ch yu s dng phng pháp phân tích, so sánh tng quan, kho
sát, thng kê mô t và tng hp đánh giá qua các s liu báo cáo ca B k
hoch – đu t, Tng cc thng kê, Trung tâm giao dch chng khoán và mt s
bài báo khác.

3
Phng pháp nghiên cu ca đ tài là đi t c s lý thuyt và kinh nghim
thc tin ca mt s nc trên th gii, đn thc trng kim soát dòng vn đu
t gián tip ti Vit Nam qua tng thi k. T đó, đánh giá kt qu đt đc và
nhng hn ch đ đa ra gii pháp phù hp.
5. Ni dung ca lun vn

Vì vy, đu t gián tip nc ngoài có th đc hiu theo ngha rng thông
qua 3 hình thc:
• Mua c phn, c phiu, trái phiu và giy t có giá khác ca doanh
nghip, Chính ph và các t chc khác đc phép phát hành.
• u t thông qua qu đu t chng khoán.
• u t thông qua các đnh ch trung gian khác.
1.1.2 Vai trò
Trong khi ngun vn đu t trc tip nc ngoài (FDI) đóng vai trò trc
tip thúc đy sn xut thì đu t gián tip (FPI) li có tác đng kích thích s phát
trin ca th trng tài chính, to điu kin cho các doanh nghip d dàng tip

5
cn vi các ngun vn, nâng cao vai trò qun lý và có tác dng thúc đy lành
mnh hóa các quan h kinh t. T đó, thúc đy s phát trin ca nn kinh t, đc
bit là  các nc đang phát trin.
1.1.3 c trng
Tính thanh khon cao
Do ch quan tâm đn li tc (vi mt mc ri ro nhn đnh) hoc mc đ
an toàn ca chng khoán (vi mt mc li tc nht đnh) ch không quan tâm
đn vic qun lý quá trình sn xut và kinh doanh thc t nên FPI có tính thanh
khon cao. Nói cách khác, nhà đu t gián tip nc ngoài có th d dàng bán li
nhng chng khoán c phn và chng khoán n mà h đang nm gi đ đu t
vào ni khác vi mc t sut li tc cao và mt mc ri ro nht đnh, hay vi
mc ri ro thp hn và vi mc t sut li tc nht đnh. Tính thanh khon cao
ca FPI khin cho hình thc đu t này mang tính ngn hn, mc dù c phiu
đc coi là hình thc đu t dài hn và thi hn trái phiu ln hn mt nm.
Tính bt n
Do có th thay đi rt nhanh đ tìm kim t sut li tc cao hn hay đ có
đc mc đ ri ro thp hn nên FPI còn có đc tính là bt n đnh và d b đo
ngc. Tính bt n đnh trong mt gii hn nào đó, có th là có li khi nó cung

phn ca các nhà đu t nc ngoài tham gia vào các doanh nghip.

7
Vn đu t nc ngoài còn chu nh hng bi các nhân t nh bi cnh
quc t (hòa bình, kinh t n đnh, các quan h ngoi giao và môi trng pháp lý
thun li); mc đ t do hóa (chính sách khuyn khích đu t, s thông thoáng
ca chính sách qun lý nhà nc đi vi nhà đu t ); s phát trin ca h thng
tin t và các dch v h tr kinh doanh nói riêng, và ca các th ch th trng
nói chung ca nc tip nhn đu t.
1.1.5 Tác đng hai mt ca vn đu t gián tip nc ngoài
1.1.5.1 Tích cc
- FPI góp phn làm tng ngun vn trên th trng vn ni đa và làm gim chi
phí vn thông qua vic đa dng hóa ri ro.
Dòng vn đu t nc ngoài đ vào các nc đang phát trin s trc tip
làm tng ngun vn trên th trng ni đa đ thúc đy tng trng và phát trin
kinh t. Ngoài ra, FPI còn cho phép các nhà đu t nc ngoài có c hi chia s
ri ro ca mình vi các nhà đu t ni đa. FPI s khin cho th trng vn ni
đa tr nên có tính thanh khon cao hn và theo đó là vic đa dng hóa ri ro s
tr nên d dàng hn, kt qu là ngun vn s di dào hn và chi phí vn đi vi
công ty s gim.
- FPI thúc đy s phát trin ca h thng tài chính ni đa, hoàn thin các th
ch và c ch th trng.
Dòng vn đu t gián tip đ vào th trng tài chính thông qua vic mua
bán các loi chng khoán trên th trng chng khoán (TTCK) và làm cho các
loi chng khoán niêm yt có tính thanh khon cao hn, th trng nng đng
hn và quy mô ca th trng qua đó cng m rng hn. Mt khi th trng có
tính thanh khon cao hn, sâu hn và rng hn, mt lot d án đu t khác nhau

8
s đc tài tr. Nhà đu t s mnh dn đu t vì h tin rng có th qun lý đc

hn do gim thiu đc s bt cân xng thông tin, và qua đó gim đc nhng
hiu ng bt li cho nhà đu t. Kt qu là ngi tiêu dùng s có đc nhng
dch v tài chính vi cht lng cao hn và chi phí thp hn.
- FPI góp phn nâng cao nng lc và hiu qu qun lý nhà nc theo các
nguyên tc và yêu cu ca kinh t th trng.
Tính bt n đnh và d b đo ngc ca vn FPI s buc các Chính ph
phi thc hin nhng chính sách kinh t v mô lành mnh nhm gim thâm ht
ngân sách, gim lm phát, gim s mt cân đi bên ngoài, cng nh các chính
sách kinh t thân thin vi th trng nói chung và các nhà đu t nc ngoài nói
riêng. H thng pháp lut, cng nh các c quan, b phn và cá nhân trong h
thng qun lý nhà nc liên quan đn th trng tài chính, nht là đu t gián
tip nc ngoài s đc hoàn thin, kin toàn và nâng cao nng lc hot đng
hn theo yêu cu ca th trng, cng nh theo các cam kt hi nhp quc t.
Khi tác đng vào th trng tài chính, Nhà nc s s dng nhiu công c đa
dng đ thc hin mc tiêu chính sách. Trên c s đó, nng lc và hiu qu qun
lý nhà nc đi vi nn kinh t nói chung và th trng tài chính nói riêng s
đc ci thin hn.
Nh vy, đu t gián tip nc ngoài có th b sung thêm ngun vn cho
nn kinh t cng nh kích thích s phát trin th trng tài chính. iu này s

10
khin cho vn và các ngun lc trong nn kinh t đc phân b tt hn; to c
hi đa dng hóa danh mc đu t, ci thin kh nng qun lý ri ro, thúc đy s
gia tng ca tit kim và đu t vi kt qu là nn kinh t s tr nên vng mnh
hn và tng trng kinh t s đc thúc đy.
1.1.5.2. Tiêu cc
Bên cnh nhng li ích mà đu t gián tip nc ngoài mang li thì ngun
vn này cng tim n nhiu nguy c ri ro khác nhau.
Th nht, h thng tài chính trong nc d b tn thng và ri vào khng
hong tài chính mt khi gp phi các cú sc t bên trong cng nh bên ngoài

theo phng hng, k hoch, mc tiêu riêng ca mình, k c các hot đng mua
li, sáp nhp doanh nghip. iu đó có ngha là tính cht gián tip ca đu t
gián tip nc ngoài s chuyn thành trc tip. Thm chí, v logic, quá trình
"din bin hòa bình" này đt ti quy mô và mc đ nào đó còn có th chuyn đi
v cht quyn s hu và tính cht kinh t ban đu ca doanh nghip và quc gia.
Th ba, FPI làm gim tính đc lp ca chính sách tin t và t giá hi đoái.
iu này xy ra bi vì cùng vi quá trình t do hóa tài khon vn, Ngân
hàng trung ng (NHTW) ca các nc ch có th thc hin đc mt trong hai
mc tiêu còn li: s đc lp ca chính sách tin t hay s đc lp ca chính sách
t giá hi đoái. Trong điu kin t do di chuyn vn, nu NHTW mun duy trì

12
chính sách tin t đc lp thì h buc phi th ni t giá và ngc li, nu h
mun c đnh t giá thì buc phi t b chính sách tin t đc lp. Vic không
tuân th nguyên tc này s khin cho các chính sách kinh t v mô tr nên trái
ngc nhau và đa đn nhng hu qu tiêu cc cho nn kinh t.
Th t, FPI làm tng quy mô, tính cht và s cp thit đu tranh vi tình
trng ti phm kinh t quc t.
u t gián tip quc t không ch làm gia tng các nguy c và tác hi ca
các hot đng đu c, lng đon kinh t vi phm các quy đnh pháp lý ca các
nc tip nhn đu t, mà còn là mnh đt phát trin các loi ti phm kinh t có
yu t nc ngoài, thm chí xuyên quc gia, nh hot đng la đo, hot đng
ra tin, hot đng tip vn cho các kinh doanh phi pháp và hot đng khng b,
cùng các loi ti phm và các đe da an ninh phi truyn thng khác.
Tóm li, vn đu t gián tip nc ngoài có vai trò quan trng trong s
phát trin kinh t toàn cu, đc bit là các nc đang phát trin nh Vit Nam.
Tuy nhiên, bên cnh nhng mt tích cc trong vic thúc đy s tng trng kinh
t, nó còn tim n nhng nguy c ri ro cao. Vì vy, vic xây dng c ch kim
soát, điu tit dòng vn FPI vào và ra khi Vit Nam là vn đ cp bách và cn
thit trong bi cnh s tham gia ca các nhà đu t nc ngoài trên TTCK gia

đng. H thng này đc đt ra đ tp trung vào thng mi, nó xoay quanh vic

14
gim bt các hn ch v t giá hi đoái gn vi thng mi, mt quá trình đc
gi là t do hóa tài khon vãng lai. H thng này đc đa ra nhm gi t giá
hi đoái  mc n đnh và đm bo lng ngoi hi lúc nào cng có sn, c hai
yu t này đu cn thit cho hot đng thng mi. Ngày nay, hu nh tt c các
nc đu đã t do hóa tài khon vãng lai.
Trong khi M luôn luôn m ca th trng vn tr hai thi k ngn trong
thi gian đi khng hong nm 1929 và thp k 70. n tn thp k 60 mt vài
nc Châu Âu mi dn ni lng các hn ch và xu hng này lan ra t t cho
đn thp k 90, phn ln các nc phát trin trên th gii đã hoàn toàn t do hóa
tài khon vn. Ti các nc có chính sách này mi ngi có th bán và mua bt
k ngoi t nào đã đc t do hóa vi bt k lý do nào. Yêu cu báo cáo duy
nht là đ đm bo các quy đnh v thu. Tin có th chuyn t ni này sang ni
khác đ mua chng khoán  nc ngoài, đ đu t  các nc khác hay mua các
ngoi t. Ngay sau đó các th trng hi đoái khng l bt đu phát trin  New
York, London, Frankfurt và Tokyo, nhng thành ph tr thành nhng trung tâm
th trng tin t chính, hot đng kinh doanh cng rt sôi ni nh  Singapore
và Hongkong.
Nc Anh đã bãi b kim soát nm 1979, c nm 1984. Quc gia Châu
Âu cui cùng b kim soát là B ào Nha và Ailen vào đu nhng nm 1990.
Các nc Châu Âu ghìm t giá gia các đng tin ca h vi nhau và đc giao
dch trong mt biên đ đc gi là ch đ t giá hi đoái Châu Âu. Mt vài nc
đang phát trin nh Trung Quc, n  và Srilanka vn gi ch đ kim soát,
nhng các nc khác đc bit là  M La Tinh và ông Á đã bt đu t do hóa.

15
Ti các nc đang phát trin, quá trình này đc bt đu  Chile vào đu
thp k 70 và ngay sau đó lan ra tt c các nc La Tinh khác. Châu Á tham gia

lâm vào tình trng phá sn do thiu vn và phi gánh chu nhiu loi chi phí phát
sinh. Các nc kém phát trin do không có mt TTCK mnh nên h da vào h
thng ngân hàng đ “bm” vn vào nn kinh t, cho các doanh nghip, cá nhân
và to ra nhiu công n vic làm. Vic đóng ca các ngân hàng đng ngha vi
s trì tr, kém phát trin ca nn kinh t. Sau khi h thng tin t sp đ  Thái
Lan, Hàn Quc và Indonesia thì h thng ngân hàng ca các nc này cng sp
đ. S vic càng tr nên ti t hn khi các ngân hàng thng mi (NHTM) có
quan h lâu dài vi các nc b nh hng ca khng hong cng ngng cho
vay. Kt cc là hàng lot công ty b phá sn, t l tht nghip tng nhanh. Tng
sn phm quc ni (GDP) ca các nc này gim t 15% - 20% khi các nc
này rút vn.
Nhiu ngi bt đu đt câu hi là liu t do hóa th trng vn quá nhanh và
tràn lan có tht là mt ý tng tt hay không? Nhng ngi này lu ý đn trng
hp ca Trung Quc, n  - nhng nc có kim soát vn và hu nh không
b khng hong nh hng ti. Nm 1998, Malaysia áp đt kim soát vn và 
mt mc nào đó đã chng minh đc là bin pháp này có hiu qu hn.

Trích đoạn ng 2.2: T ngh p gia od ch ca nhà đu t nc ngoài trong nm 2005 Th chi nch đt giá linh ho th n Kim soát đu c và kinh doanh ni gián

---