B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP.HCM
j PHM TH PHNG
GII PHÁP PHÁT TRIN TH THANH
TOÁN TI TNH TIN GIANG
Chuyên ngành: Kinh t tài chính - Ngân hàng
Mã s: 60.31.12
LUN VN THC S KINH T NGI HNG DN: PGS.TS TRÂN HUY HOÀNG
THÀNH PH H CHÍ MINH – 2009 MC LC LI M U
1
CHNG I
Nam 25
2.1.1.2 Quá trình phát trin th trng th thanh toán hin nay ti Vit Nam
25
2.1.1.3 Thc trng v th trng th thanh toán ti Vit Nam 28
2.1.2 Tác đng ca th trng th đn nn kinh t 33
2.1.2.1 Liên kt, hp tác trong hot đng kinh doanh th 34
2.1.2.2 Làm cu ni gia các thành viên vi các c quan qun lý Nhà nc 35
2.1.2.3 Gii thiu cho các NH hi viên các sn phm, dch v mi 36
2.1.2.4 y mnh công tác thông tin tuyên truyn v dch v th 36
2.1.2.5 H tr v mt đào to, bi dng nghip v cho các thành viên 37
2.1.2.7 Cng c, xây dng và phát trin t chc hi th 38
2.2 TH TRNG TH THANH TOÁN TI TIN GIANG 40
2.2.1 Thc trng phát hành và thanh toán th ti các ngân hàng thng mi
Tnh Tin Giang 40
2.2.1.1 i vi th quc t. 40
2.2.1.2 i vi th ni đa 42
2.2.2 Thc trng k thut phát hành th thanh toán 44
2.2.2.1 Thc trng đi tng khách hàng s dng th 44
2.2.2.2 Lnh vc áp dng th thanh toán và mng li chp nhn th 46
2.2.2.3 Mng li máy giao dch t đng ATM 47
2.2.2.4 V ri ro trong hot đng th 49
2.3 NHNG ÁNH GIÁ V TH TRNG TH 50
2.3.1 Nhng kt qu đt đc ca th trng th thanh toán 50
2.3.2 Nhng đim hn ch ca th trng th thanh toán 51
2.3.3 Nhng nguyên nhân nh hng đn th trng th thanh toán 51
2.4 KT LUN CHNG II 52
CHNG 3:
CÁC GII PHÁP PHÁT TRIN TH TRNG TH THANH TOÁN TI
TNH TIN GIANG 53
3.1 NH HNG PHÁT TRIN TH TRNG TH THANH TOÁN TI
3.5 KT LUN CHNG III 78
KT LUN 79
DANH MC CÁC BNG Bng 2.1. Tình hình phát hành và s dng th quc t ti Tnh Tin Giang…41
Bng 2.2. Tình hình phát hành và s dng th ni đa ti Tin Giang 43
Bng 2.3. S lng đn v chp nhn th ti Tnh Tin Giang 46
Bng 2.4. S lng máy ATM ti Tnh Tin Giang 47
DANH MC CÁC BIU
Biu 2.1. S lng các NHTM cung cp th qua các nm 28
Biu 2.2. S lng th ghi n/ATM ni đa qua các nm 29
Biu 2.3.S lng th quc t qua các nm 31
Biu 2.4. S lng máy ATM qua các nm 31
Biu 2.5. S lng máy POS thi k 2003-2008 31
Biu 2.6. Tình hình phát hành th quc t 6/2009 41
Biu 2.7.Doanh s thanh toán th quc t ti Tin Giang 6/2009 42
Biu 2.8. Tình hình phát hành th ni đa ti tnh Tin Giang nm 2008 43
Biu 2.9.Doanh s s dng th ni đa 44
Biu 2.10.S đn v chp nhn th tnh Tin Giang 46
Biu 2.11. H thng máy ATM ti tnh Tin Giang 48
Biu 2.12. S lng máy POS qua các nm 48
DANH MC CÁC S
S đ 1.1.Quy trình phát hành th 12
1
LI M U
I.TÍNH CP THIT CA TÀI
Hin nay, nc ta đang trong tin trình thc hin công cuc công nghip hoá,
hin đi hoá đt nc. Mc tiêu ca công nghip hoá hin đi hoá là xây dng đt
nc ta thành mt nc công nghip có c s vt cht k thut hin đi, c cu
kinh t hp lý, quan h sn xut tin b, phù hp vi s phát trin ca lc lng
sn xut, đi sng vt cht và tinh thn cao, quc phòng an ninh vng chc, dân
giàu nc mnh, xã hi công bng dân ch vn minh. thc hin đc công
nghip hoá hin đi hoá là trách nhim ca nhiu ngành kinh t trong đó có ngành
ngân hàng.
Ngày nay, ngành ngân hàng đc coi là ngành kinh t huyt mch, có tm
quan trng đc bit góp phn thúc đy tng trng kinh t, đ thc hin tt nhim
v trng tâm mà ng và Nhà nc giao cho, mt trong nhng vn đ cp bách đt
ra đi vi ngành ngân hàng là phi xây dng h thng đ mnh trên tt c các lnh
vc. Nn kinh t hàng hoá vn hành theo c ch th trng đòi hi s luân chuyn
vn nhanh. Vì vy, đi đôi vi vic đi mi c cu t chc v nghip v ngân hàng
đã tp trung ci tin ch đ thanh toán không dùng tin mt đc bit là thanh toán
qua th.
Hn na, các hot đng trên th gii hin nay đu din ra theo xu hng
hin đi hoá và hot đng thanh toán cng vy. Nu nh trc kia con ngi s
dng hàng hoá, ri đn tin giy trong vic thanh toán hàng ngày thì đn nay đã
dn chuyn sang dùng các hình thc thanh toán không dùng tin mt vi s tin li
và an toàn cao. Các phng tin đó có th k đn nh tài khon, séc, ngân
phiu…và hin đi nht, vn minh nht là th thanh toán.
Th thanh toán đã xut hin trên th gii t hn 50 nm qua và đã có đc
nhng bc tin rt dài v k thut công ngh cng nh v quy mô s dng.
Ti Vit Nam, th thanh toán ch mi xut hin hn 15 nm nay, nhng đang
thc t, phân tích, tng hp, so sánh, đi chiu, din dch quy np. ng thi, kt
hp nhng kin thc đã hc v tài chính, ngân hàng, tìm hiu thc t cng nh
3
nghiên cu các vn bn pháp quy hin hành nhm gii quyt nhng vn đ đt ra
trong lun vn.
V.NHNG NGHIÊN CU CÓ LIÊN QUAN N TÀI:
Trong quá trình nghiên cu đ tài, tôi đã tip cn và tham kho hai lun án
tin s kinh t có liên quan đn đ tài nghiên cu, kt hp vi các tp chí chuyên
ngành ngân hàng và các tài liu khác trong và ngoài nc.
th s dng các hình thc thanh toán khác nhau bng cách trích tài khon ca mình
ti ngân hàng đ chi tr cho ngi th hng nh thanh toán bng séc, u nhim
chi, lnh chuyn tin và th thanh toán. Mt hình thc thanh toán đang đc s
dng ph bin trên th gii hin nay, đó là thanh toán bng th ngân hàng. So vi
các hình thc thanh toán khác thì th ngân hàng có nhiu u đim hn vì đã ng
dng nhng tin b ca ngành công ngh thông tin mang li đ phát trin công
5
ngh thanh toán bng th, giúp cho vic thanh toán ca ngi dân qua ngân hàng
tr nên nhanh chóng và tin li.
1.1.2 Khái nim, cu trúc, phân loi th thanh toán.
1.1.2.1 Khái nim th thanh toán
Xét v mt hin tng, “Th thanh toán là mt phng tin thanh toán không
dùng tin mt, trong đó ngi s dng th có th s dng th đ thanh toán cho các
hàng hoá, dch v hay rút tin mt ti các ngân hàng, các đi lý ngân hàng hay ti
các máy rút tin t đng (ATM)”
Có quan đim cho rng: “Th thanh toán là phng tin thanh toán không
dùng tin mt mà ch th có th s dng đ rút tin mt hoc thanh toán hàng hoá,
dch v ti các đn v chp nhn thanh toán th”
ng trên quan đim k toán, th thanh toán là mt phng tin ghi s
nhng s tin thanh toán thông qua thit b đc th phi hp vi h thng ni mng
vi tính đ kt ni trung tâm phát hành vi các đim thanh toán, nó cho phép thc
hin cuc thanh toán nhanh chóng, thun tin và khá an toàn cho các đi tng
tham gia thanh toán”
Trên quan đim ca ngân hàng, vic phát hành và thc hin thanh toán th là
mt nghip v bao gm các hot đng cho vay, huy đng vn (thông qua ký qu
hay tài khon đm bo), thanh toán trong nc và quc t. Th thanh toán là mt
phng thc, mt dch v thanh toán do ngân hàng cung cp cho khách hàng theo
Mt sau: bao gm các yu t c bn sau:
- Dãy bng t: có kh nng lu tr nhng thông tin đc mã hóa v s th,
tên ch th, tên ngân hàng phát hành, ngày phát hành, mã s cá nhân, khi quét
qua máy rút tin t đng (ATM), máy cp phép t đng (POS ), mi d liu này s
đc đc và chuyn v trung tâm th thông qua mng thông tin, nu là th quc t
thì nhng thông tin này s đc truyn v ngân hàng phát hành qua h thng thông
tin ca hip hi phát hành th quc t (h thng BASE –I ca Visacard hoc h
thng INAS ca Mastercard…)
- Bng ch ký ca ch th: là bng giy đc nm ngay di dãy bng t,
trên bng giy là ch ký ca ch th; khi thanh toán ti các VCNT, đn v s so
7
sánh ch ký ca ngi cm th trên hoá đn vi ch ký mu trên dãy bng ca ch
th.
Ngoài ra, mt sau ca th còn in thêm các lu ý trong vic dùng th và tên,
đa ch ca ngân hàng phát hành.
1.1.2.3 Phân loi th thanh toán
Hin nay, trên th trng ni đa cng nh quc t có rt nhiu th thanh toán
khác nhau vi nhng đc đim cng nh tính nng rt đa dng và phong phú.
phân loi, ta có th cn c vào 5 c s:
*Xét theo công ngh sn xut, chia làm 3 loi:
- Th khc ch ni (Embossing Card): c làm da trên k thut khc
ch ni.
- Th bng t (Magnetic Stripe): Theo đó, các d liu, thông tin liên quan
đn khách hàng s đc lu tr trong bng t mt sau ca th. Nhng thông tin
này không đc mã hoá nên d b ly cp thông tin. Do đó, ngày nay đa phn các
ngân hàng và t chc phát hành th đu chuyn sang th thông minh.
- Th thông minh (Smartcard): là loi th theo đó các d liu, thông tin
cho mc đích kinh doanh ca công ty ca nhân viên thông qua các báo cáo đnh k
do ngân hàng phát hành th cung cp.
- Th công ty (Corporate card): là th mà ch s hu là công ty. Th này
thng do lãnh đo công ty hoc ngi có trách nhim mua hàng thng xuyên ca
công ty s dng. Công ty s chu trách nhim v vic s dng th.
- Th giao dch tài chính (Financial transacsion card): là loi th phc v
cho mt s giao dch tài chính đc bit.
- Th hoán đi (Alterd card): ây là loi th đã thay đi mà s tài khon
khác vi mã s ban đu, đ đ phòng ngi khác s dng th gi.
*Nu phân loi theo phm vi s dng
-Th ni đa là th đc t chc phát hành th ti Vit Nam phát hành đ
giao dch trong lãnh th nc Cng hòa xã hi ch ngha Vit Nam.
9
-Th quc t là th đc t chc phát hành th ti Vit Nam phát hành đ
giao dch trong và ngoài lãnh th nc Cng hòa xã hi ch ngha Vit Nam; hoc
là th đc t chc nc ngoài phát hành và giao dch trong lãnh th nc Cng
hòa xã hi ch ngha Vit Nam.
1.1.3 Ngun gc ra đi và phát trin ca th thanh toán.
Th thanh toán là mt phng tin thông dng và vn minh trên th gii hin
nay. Theo tài liu ca t chc th Visa quc t (là t chc s hu mt trong nhng
thng hiu th có uy tín nht trên th gii) vào nm 1914, công ty đin báo hàng
đu ca Hoa K Western Union đã phát hành tm th bán cho khách hàng ca mình
đ thc hin nhng giao dch trên th trng mà ngi ta tin rng đó là th thanh
toán đu tiên. Tm th này là mt ming kim loi mng, nh và đc xem nh mt
loi tin kim loi. Tm th này có ghi tên khách hàng và cho phép h thun tin
trong vic gi đi nhiu bc đin tín và có th thanh toán ngay. n cui mi tháng,
công ty này lit kê và in ra hoá đn tng khon thanh toán, tình hình thc hin giao
Gourmet Club, Esquire Club, đn 1958 Carde Blanche ca h thng khách sn
Hiton và American Express Corporation ra đi và thng lnh th trng th gii.
Phn ln các loi th ch dành cho gii doanh nhân, nhng các ngân hàng đã
cm nhn rng gii bình dân mi là đi tng s dng th ch yu trong tng lai.
Nm 1960, Bank of America phát hành th Bank Americard, sau đó, cp giy phép
cho các đnh ch tài chính khi phát hành th bank Americard.
Trc s thành công ca Bank of America, mt s ngân hàng phát hành th
khác Hoa K đã ngi li vi nhau đ tìm gii pháp cnh tranh. Vì vy, nm 1966,
14 ngân hàng Hoa K đã quyt đnh thành lp mt hip hi th liên ngân hàng
gi là Interbank Card Association – ICA đ trao đi các thông tin v các giao dch
th tín dng. Nm 1967, bn ngân hàng thuc bang califonia đã thay đi tên ca h
t hip hi th ngân hàng Califonia thành hip hi th ngân hàng các bang phía Tây
(Wertern States Bankcard Association – WSBA). Hip hi này đã m rng thành
viên sang các đnh ch tài chính khác phía tây nc M và sn phm th ca hip
hi đc gi vi tên là Mastercharge.
11
Sau đó, WSBA cng đã cp giy phép cho ICA đ s dng tên và biu tng
Mastercharge. n cui thp niên 1960, nhiu đnh ch tài chính đã tr thành hi
viên ca WSBA đ phát hành các sn phm th ngân hàng mang thng hiu
Mastercharge và cnh tranh vi th Bank Americard.
Cho đn nm 1977, th tín dng Bank Americard tr thành th visa và t
chc visa quc t đã ra đi t đây. Ngày nay, Visa là loi th có quy mô phát trin
ln nht trên toàn cu vi s tham gia ca 21.000 đnh ch tài chính trên khp th
gii, doanh s bình quân hàng nm đt trên 2.000 t USD. T chc Visa quc t
không trc tip phát hành th mà giao li cho các thành viên. ây cng là u th
giúp cho Visa d m rng th trng hn các loi th khác. Th Visa đc a
chung s dng trên th gii vì Visa có mng li chp nhn th rng khp toàn
B2: Ngân hàng tin hành thm đnh h s đng ký s dng th.
B3: Ngân hàng s tin hành sn xut th và phát cho khách hàng theo các
loi th khách hàng yêu cu s dng.
S đ 1.1: Quy trình phát hành th. Tip nhn h s
(
1
)
Thm đnh h s
(
2
)
Cp th
(
3
)
1.1.4.2 Quy trình thanh toán:
i vi các loi th khác nhau, c ch, phng thc và thm chí là quy trình
thanh toán có th có mt s khác bit nht đnh nhng nhìn chung chúng cng có
nhng đim ging nhau c bn đó là:
- Tham gia vào quá trình thanh toán th thông thng gm 5 thành phn
+Khách hàng hay còn gi là ch th.
+Ngân hàng phát hành th hay còn gi là ngân hàng ca ch th.
+n v chp nhn th (ngi bán hàng hoá, dch v chp nhn thanh
(Ch th)
N V CHP
NHN TH
(Ngi bán hàng)
Bc
1: Xin
gia hn
mc tín
dng
ký qu
NGÂN HÀNG
THANH TOÁN
(Ngân hàng ca
ngi bán
MNG THÔNG
TIN THANH
TOÁN
Bc 4: Xin cp phép
Bc 5: Gi &
nhn thông tin
giao dch
Bc 5: Gi &
nhn thông tin
giao dch
Bc
9: Gi
hóa
đn
(mi
tháng)
ngân hàng thanh toán đ làm c s cho vic thanh toán bù tr gia hai ngân hàng.
B6,7: Khi ngân hàng thanh toán hoc ngân hàng s hu máy ATM xut trình
nhng chng t hp l chng minh giao dch đã thc hin thông qua h thng
mng li liên ngân hàng, ngân hàng phát hành th có trách nhim thanh toán hoàn
qu cho ngân hàng thanh toán.
B8: Trong vòng mt thi gian nht đnh (thng không quá 48 gi), đn v
chp nhn th gi các hoá đn giao dch bng th đn ngân hàng thanh toán và
nhn tin bán hàng t ngân hàng này .
B9: Cui k, ngân hàng phát hành th gi bn sao kê, ghi chi tit các giao
dch ca ch th. tip tc s dng, ch th phi thanh toán các khon đã chi tiêu
bng th cho ngân hàng phát hành th.
1.1.5 Li ích kinh t ca phng thc thanh toán th.
Vic s dng th thanh toán là mt trong nhng phng tin mang li nhiu
li ích không ch cho cá nhân s dng th, h thng ngân hàng mà còn mang li
nhiu li ích cho nn kinh t.
1.1.5.1 i vi ngi s dng th.
- Th nht, th là mt phng tin thanh toán không dùng tin mt va tin
li, an toàn, tit kim, va vn minh, hin đi mà không b phân bit giá so vi khi
tr bng tin mt.
- Th hai, s dng th mang li s an toàn cho khách hàng, tránh s phin hà
và nguy him khi dùng tin mt đi công tác hay mua bán. Trong trng hp b mt
th, ch th có th báo ngay cho ngân hàng phát hành th đ kp thi phong to tài
khon th. Ngi nht hay ly cp th cng khó có th s dng đc vì th có hình,
ch ký cng nh mt mã ch có ch th mi bit đc.
- Th ba, khách hàng s dng th có th thanh toán các giao dch d dàng
nh vào mng li rng rãi các đi lý chp nhn th trong và ngoài nc nh:
khách sn, nhà hàng, siêu th, ca hàng bán l, dch v taxi, công ty du lch,…
16
*Vi ngân hàng thanh toán, li ích ca phng thc thanh toán th mang li
là:
+Tng hiu qu nghip v thanh toán, m rng đi tng thanh toán, thu
đc phí chit khu đi lý t các đn v chp nhn th, tng doanh s thanh toán và
tng li nhun. Ngoài ra nh làm trung gian thanh toán th, ngân hàng s gi đc
nhng khách hàng là nhng nhà buôn bán l.
+Tham gia vào hot đng thanh toán th, các ngân hàng có th m rng
ngun khách hàng là các đim bán l, các đim cung cp hàng hoá, dch v.
+Thông qua các đn v chp nhn th, ngân hàng thanh toán có th to cho
mình mt mng li rng khp. Nhng đim này, tu theo mô hình, v trí, có th
tr thành mng li phát trin các sn phm ca ngân hàng đn tay ngi s dng
hiu qu nht.
1.1.5.3 i vi đi lý chp nhn th.
Vic chp nhn thanh toán bng th mang li cho đn v rt nhiu s tin li:
-Th nht, gia tng doanh thu cho đi lý: Vic chp nhn thanh toán th
khin cho ngi tiêu dùng có th mua sm hàng hoá có giá tr cao, giúp đi lý tng
hn mc cung cp hàng hoá cao hn. T đó, đi lý bán đc nhiu hàng, làm gia
tng doanh thu cng nh li nhun. Hn na thanh toán gia đi lý và ch th đc
tin hành nhanh hn, gim tình trng chm tr ca khách hàng.
-Th hai, ci thin công tác qun lý tài chính. Khi giao dch bng th gia
tng, thi gian dành cho vic kim đm, thu gi tin ca b phn ngân qu gim
xung, giúp cho ngi qun lý có nhiu thi gian đ làm nhng công vic quan
trng khác; tránh các hin tng dùng tin gi trong giao dch cng nh tình trng
mt cp tin ca khách hàng trong nhà hàng, khách sn,…S tin thanh toán đc
đm bo đi ngay vào tài khon ca đn v chp nhn th m ti ngân hàng thanh
toán. Ngoài ra tránh gây nhng hiu lm không đáng có hoc nhng rc ri liên
quan đn tin gia nhân viên ca đn v chp nhn th vi khách hàng.
mt cách an toàn và có hiu qu, chính xác, tin cy và tit kim nhiu thi gian, tt
18
c các giao dch đu thông qua h thng ngân hàng. Các ngân hàng đóng vai trò
va là ngi t chc va là ngi thc hin các khon thanh toán.
Th hai, vic thanh toán bng th có u đim thun li đi vi công chúng là
không phi chuyên ch tin, không cn lu gi tin mt. iu này s làm gim bt
các tiêu cc và t nn xã hi nh trm cp, cp git, la đo… và to s tin
tng trong giao dch, mua bán vì không có khái nim tin tht, tin gi.
Th ba, th thanh toán khuyn khích ngi dân chi tiêu thng xuyên hn và
mnh dn hn, góp phn làm tng vòng quay ca đng tin, khi thông các lung
vn khác.
Th t, thông qua s kim soát thanh toán ca ngân hàng, to điu kin cho
ngân hàng Nhà nc kim soát khi lng giao dch thanh toán ca c dân và ca
c nn kinh t. Qua đó, to tin đ cho vic tính toán lng tin cung ng và điu
hành thc thi chính sách tin t quc gia có hiu qu. Nu vic thanh toán hàng hoá
và dch v bng th đc s dng mt cách trit đ, Nhà nc s kim soát đc
thu chi ca các cá nhân, t chc mt cách d dàng, góp phn quan trng trong vic
thc thi chính sách thu, hn ch đn mc thp nht tình trng tht thu thu không
đáng có. ng thi, Nhà nc có th kim soát các hot đng giao dch kinh t,
gim thiu tác đng tiêu cc ca các hot đng kinh t ngm. Góp phn quan trng
nâng cao tính minh bch trong hot đng kinh t ca quc gia.
Th nm, vi khon tin vay sn có thông qua th tín dng, ngi dân có th
phát sinh nhu cu tiêu dùng và chi tiêu thng xuyên hn. iu này giúp Chính
ph thc hin có hiu qu chính sách kích cu, tng tiêu dùng, dn đn thúc đy
hot đng sn xut kinh doanh phát trin.
Ngoài ra, vic thanh toán bng th gn lin vi vic s dng các tin b khoa
hc k thut và công ngh hin đi, to điu kin thun li cho vic hi nhp kinh
nhu cu này. Hn na, ngân hàng ch có th cung cp dch v cho nhng ngi có
mt mc thu nhp hp lý, nhng ngi thu nhp thp s không đ điu kin s
dng dch v này.
+Môi trng pháp lý: vic kinh doanh dch v th ti bt k quc gia nào
đu đc tin hành trong mt khuôn kh pháp lý nht đnh. Các quy ch, quy đnh