Đại học Quốc gia Hà Nội
Trờng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Bi tp gia k
Mụn: Lch s vn minh th gii
nhận xét tình hinh kinh tế và chính trị x hội của thời kỳ đóã
qua bộ luật hammurabi nêu những u và nhợc điểm

Lưỡng Hà là khu vực có những bộ luật sớm nhất. Trong đó, bộ luật
Hammurabi là bộ luật quan trọng nhất. Nó được khắc trên một bia đá, đội khảo cổ
học Pháp phát hiện ra ở Xuda (phái đông Lưỡng Hà), nay được trưng bầy ở viện
bảo tàng Luvrơ(Pháp). Bộ luật gồm ba phần: Lời tựa, chính văn,lơig kết, được viết
thành 282 điều khoản.
Bộ luật Hammurabi nói tới hầu hết các vấn đề trong quan hệ kinh tế,xã hội
đương thời, quan hệ giai cấp, quy tắc chung về phân chia sản phẩm và trao đổi
hàng hoá, luật hôn nhân và gia đình…Bộ luật này đã phần nào phản ánh lên tình
hình kinh tế, chính trị và xã hội của Lưỡng Hà cổ đại.
Trước hết,qua bộ luật Hammurabi,ta phải khẳng định rằng Lưỡng Hà cổ đại
có một nền kinh tế rất vững mạnh. Đây là một xã hội có nền nông nghiệp, thủ công
nhiệp,thương nghiệp phát triển. Bộ luật có rất nhiều điều luật đề cập đến vấn đề
định tô cũng như việc buôn bán…
Trong sản xuất nông nghiệp, bộ luật đề cập đến việc định tô thuế.Việc định
tô cho thấy vua hết sức quan tâm đến phát triển sản xuất nông nghiệp. Cần phải
thấy rằng,Lưỡng Hà phải có một nền nông nghiệp ổn định,phát triển thì mới có
nhiều điều khoản như vậy về việc định tô.Bộ luật nêu rõ các trường hợp thu tô ,
miễn tô, mức tô theo năng suất, hoa màu, loại đất, thời tiết…nhằm đảm báo người
dân có đất phát canh thu định tô. Trong những điều khoản về việc định tô, nhà vua
luôn luôn khuyến khích người dân chăm lo phát triển sản xuất nông nghiệp. Việc
khuyến khích này thể hiện qua hình phạt, các quyền lợi…mà người dân có thể
hưởng.
Dân tự do thuê ruộng để cày, nếu ruộng không có thóc thì người này bị coi
là chưa hết sức chăm bón, phải lấy ngươì bên cạnh làm tiêu chuẩn để nộp thóc


Nếu mụ hàng rượu không chịu lấy thóc khi bán rượu xikêra mà lại dùng
cân giả để lấy bạc và số lượng rượu xikêra quy định lại thấp hơn số lượng thóc
quy định thì mụ hàng rượu đó bị tố giác và bị ném vào lửa.( Điều 108).
Không chỉ vậy,bộ luật Hammurabi còn cho thấy nền chính trị ở Lưỡng Hà là
một nền chính trị theo chế độ quân chủ chuyên chế . Điều đó có nghĩa là trong xã
hội đó,mọi quyền hành đều thuộc về nhà vua.Nhà vua là đấng tối cao,là người anh
minh,sáng suốt nhất.Còn tất cả thần dân đều là nô lệ của nhà vua.Nhà vua nói gì thi
quần chúng nhân dân phải nghe theo,làm theo,không được trái lời vua.Nếu trái
lênh,sẽ bị xử tử.Bộ luật Hammurabi chính là một bằng chứng của chế độ chuyên
chế quân chủ này.Bộ luật này do chính nhà vua Hammurabi ban hành,nó yêu cầu
mọi người dân đều phải thực hiện đúng theo bộ luật,ai kháng cự lại thì coi như vi
phạm lụât và sẽ bị xử lý theo pháp luật.Trong bộ luật ,vua Hammurabi có đề cập
đến những điều luật về nghĩa vụ và quyền lợi của người lính .Những điều luật này
nêu lên quyền lợi về ruộng đất ,nhà của,mua bán nhà cửa…của họ,nhằm bảo vệ
quyền lợi của ngươi lính để tạo điều kiện cho họ phục vụ nhà vua tốt hơn.Bộ luật
nêu rõ,nếu những người lính này không đi lính theo lệnh sẽ bị xử tử
Nếu rêdum hoặc bairum có lệnh vua điều độngđi đánh giặc mà không đi
hoặc thuê người khác thay thì người rêdum hoặc bairum naỳ bị xử tử,người đi
thay được nàh của của người đó .( điều 26)
Bộ luật nói rõ người lính đi làm nghĩa vụ được hưởng nhiều quyền lợi đặc
biệt,vợ con của họ cũng vậy.
Nếu rêdum hoặc bairum đi làm nhiệm vụ của vua giao cho mà bị bắt là tù
binh ,sau đó ruộng vườn của người này giao cho kẻ khác làm thay nghĩa vụ quân
sự ,nếu người này lại trở về quê hương của mình thì lại phải trả ruộng vườn cho
người đó và người này lại tự đảm bảo nghĩa vụ quân dịch.( Điều 27)
Nếu con người đó còn nhỏ tuổi,không thể làm nghĩa vụ thay cha,thì phải
giao 1/3 ruộng vườn cho người mẹ để nuôi con.( Điều 29)

Nếu người lính ấy đang lamd nghiaqx vụ mà bỏ trốn thì khi quay trở về quê