1
CHƯƠNG I

CẤU TẠO NGUYÊN TỬ

ĐỊNH LUẬT TUẦN HOÀN

HỆ THỐNG TUẦN HOÀN
CÁC NGUYÊN TỐ
2
I. CẤU TẠO NGUYÊN TỬ
1. CẤU TẠO NGUYÊN TỬ,
PHẢN ỨNG HẠT NHÂN

THÀNH PHẦN NGUYÊN TỬ
Nguyên tử là một hệ trung hòa điện gồm:

Hạt nhân

Các electron chuyển động quay xung
quanh hạt nhân
3

KÍCH THƯỚC
Hạt nhân nguyên tử có kích thước rất
nhỏ so với nguyên tử:
d
nguyên tử
=10
-1
nm

e
0
1
−
5

HẠT NHÂN NGUYÊN TỬ
- Hạt nhân nguyên tử được tạo thành từ 2
loại hạt cơ bản:
+ proton ( ): - m
p
= 1,6726.10
-27
kg
= 1,007 u
- điện tích dương (+1)
+ nơtron ( ): - m
n
= 1,6748.10
-27
kg
= 1,008 u.
- Trung hòa điện
p
1
1
n
1
0
6

H
3
1
8
•
Khối lượng nguyên tử khối trung bình
của nguyên tố Cu:
0,6906x62,93 + 0,3091x64,9278 = 63,55 u
-
Sự tồn tại các đồng vò là nguyên nhân
đầu tiên khiến cho M các nguyên tố
thường là những số thập phân.
Đồng vò Khối lượng
nguyên tử
Hàm lượng
63
Cu 62,93u 69,09%
65
Cu 64,9278u 30,91%
9
•
- Đồng vò nguyên tố X có số khối A và
điện tích hạt nhân Z được kí hiệu:
•
- Nguyên tố hóa học là tập hợp các
nguyên tử có cùng điện tích hạt nhân

ĐỘ BỀN HẠT NHÂN
•
- Các proton cùng mang điện tích dương

+ Hạt nhân nguyên tử có một số chẵn cả
proton lẫn nơtron thường bền hơn hạt
nhân có số lẻ cả proton lẫn nơtron.
+ Kể từ poloni ( Z=84) trở đi các nguyên
tố đều có tính phóng xạ.
+ Các đồng vò của Tecnexi (Tc, Z=43) và
Prometi (Pm, Z = 61) đều là những đồng
vò phóng xạ.
13

NĂNG LƯNG LIÊN KẾT HẠT
NHÂN
- Thước đo độ bền của hạt nhân nguyên
tử là đại lượng năng lượng liên kết hạt
nhân
- Năng lượng liên kết hạt nhân là năng
lượng cần tiêu tốn để phá vỡ hạt nhân
nguyên tử thành các proton và nơtron.
14
- Như vậy, khi các proton và nơtron kết
hợp thành hạt nhân ngun tử thì sẽ thốt
ra một l ợngư nhiệt lớn.
- Hạt nhân càng bền thì l ợngư nhiệt thốt
ra càng nhiều.
- Thực nghiệm cho biết rằng khối lượng
một hạt nhân ngun tử ln ln nhỏ
hơn tổng khối lượng của các proton và
nơtron cấu tạo nên hạt nhân
15
VÍ DUÏ

)100,1587x(3.
EΔ
11
26
28
−
−=
−
=
17

SỰ PHÓNG XẠ
-
Hiện tượng một số nguyên tố phát ra bức
xạ có khả năng xuyên qua các chất, ion
hóa không khí, hóa đen kính ảnh
-
Phóng xạ tự nhiên và phóng xạ nhân tạo

PHÓNG XẠ TỰ NHIÊN
-Các hợp chất của Uran có khả năng phát
ra những tia không nhìn thấy được nhưng
có tác dụng lên kính ảnh … ( gọi là tia
phóng xạ).
18
-
Các nguyên tố poloni và radi phát ra
các tia phóng xạ mạnh hơn uran hàng
triệu lần.
-

He
4
2
20
•
- Tất cả các quá trình phân hủy phóng xạ
đều là những quá trình biến đổi bậc 1:
+ Tốc độ phân hủy tại thời điểm t nào
đó tỉ lệ thuận với khối lượng m của chất
phóng xạ tại thời điểm đó
•
+ Tốc độ phân hủy phóng xạ tại thời
điểm t
t = - dm/dt = k.m
k: là hằng số phóng xạ
21
-
Tại thời điểm ban đầu t = 0, khối lượng
của nguyên tố phóng xạ bằng m
o
.
-
Tại thời điểm t khối lượng của nguyên
tố phóng xạ bằng m
t
.
Ta có: m
t
= m
o

s

U
238
92
Th
234
90
He
4
2
Po
214
84
Pb
210
82
He
4
2
23

PHÓNG XẠ NHÂN TẠO
- Năm 1919, nhà khoa học Ernerst
Rutherford đã sử dụng chùm tia α do
radi phát ra để bắn phá hạt nhân nitơ:
+ → +
- Khi bắn tia α vào Al, ông bà Joliot Curie
và Irene Curie thu được đồng vò photpho
phóng xạ, đồng vò này phân hủy tiếp

dấu.
-
Theo cơ học cổ điển thì 1 hạt mang điện
như electron chuyển động quanh hạt nhân
sẽ phát ra năng lượng dưới dạng bức xạ
điện từ và cho phổ liên tục.
-
Nếu đúng như thế thì e sẽ mất dần năng
lượng và cuối cùng rơi vào hạt nhân,
nguyên tử bò phá vỡ .

Trích đoạn ĐỊNH LUẬT TUẦN HOAØN Hệ thống tuần hồn Biến thiên tuần hồn một số tính chất của các nguyên tố

---