Website: Email : Tel : 0918.775.368
đề tài: " Tìm hiểu quy trình kiểm toán khoản mục tài sản cố định trong các
doanh nghiệp Nhà nớc do kiểm toán nhà nớc thực hiện"
Lời mở đầu
Tính cấp thiết của đề tài:
Bất kỳ một doanh nghệp, cá nhân hoạt động trong nền kinh tế thị trờng
đều phải quan tâm đến tình hình tài chính của mình. Những thông tin tài chính
ngày càng có vai trò quan trọng, tuy nhiên không phải bất kỳ thông tin nào cũng
là trung thực hợp lý. Do đó cần có kiểm toán.
Các doanh nghiệp Nhà nớc cũng là một thành phần kinh tế trong nền kinh tế
quốc dân. Do đó những doanh nghiệp này cũng đòi hỏi phải đợc kiểm toán.
Mặt khác, ở nớc ta hiện nay các tổng công ty 90, 91 đang dần hình thành các
tập đoàn lớn
Mục đích nghiên cứu: Đề tài đi sâu tìm hiểu quy trình kiểm toán chung của
kiểm toán Nhà nớc và quy trình kiểm toán tài chính DNNN và đa ra một số nhận
xét và kiến nghị sau quá trình nghiên cứu và tìm hiểu.
Nội dung nghiên cứu: Nội dung của đề tài gồm 3 phần chính:
Phần I: Những vấn đề lý luận cơ bản về quy trình kiểm toán tài sản cố định
(TSCĐ) của kiểm toán Nhà nớc.
Phần II: Khái quát quy trình kiểm toán TSCĐ do kiểm toán Nhà nớc thực hiện
tại một doanh nghiệp.
Phần III: Một số nhận xét và kiến nghị.
Phơng pháp nghiên cứu: dựa vào những kiến thức suy luận, lôgic, lý luận biện
chứng, toán học
Phạm vi nghiên cứu: dới góc độ là đề án môn học chủ yếu giả quyết vấn đề lý
luận, có kết hợp liên hệ thực tế kiểm toán hiện nay.
Nội dung
Phần I: Những vấn đề lý luận cơ bản về quy trình kiểm toán TSCĐ của kiểm
toán Nhà nớc.
1.1. Những vấn đề lý luận chung về quy trình kiểm toán của KTNN.
1.2. Quy trình kiểm toán TSCĐ trong DNNN do KTNN thực hiện.

Phần I: Những vấn đề lý luận cơ bản về quy trình
kiểm toán Tài sản cố định của kiểm toán Nhà nớc.
1.1 Những vấn đề lý luận chung về quy trình kiểm toán của KTNN.
Trong các tổ chức kiểm toán, KTNN đợc xác định là một cơ quan kiểm
tra, xác nhận tính đúng đắn của các số liệu kế toán, báo cáo quyết toán các dự
án, báo cáo quyết toán của các tổ chức, cơ quan hành chính sự nghiệp, các đơn
vị kinh tế Nhà nớc, các tổ chức chính trị, xã hội và đoàn thể sử dụng ngân sách
Nhà nớc (NS NN) cho các hoạt động của mình.
Cũng nh các loại hình kiểm toán khác, quy trình kiểm toán của KTNN là
trình tự thực hiện công việc của một cuộc kiểm toán, đợc thiết kế một cách chặt
chẽ, phù hợp diễn biến khách quan của hoạt động kiểm toán và các chuẩn mực
kiểm toán đợc thừa nhận. Quy trình kiểm toán của KTNN do Tổng kiểm toán
Nhà nớc ban hành nhằm định hớng cho đoàn kiểm toán và kiểm toán viên Nhà
nớc làm tốt nhiệm vụ của mình và đảm bảo chất lợng và hiệu quả của các cuộc
kiểm toán.
ở nớc ta, quy trình kiểm toán của KTNN ngoài các bớc cơ bản là: lập kế
hoạch kiểm toán, thực hiện kiểm toán và kết thúc kiểm toán giống nh các loại
hình kiểm toán khác, để đảm bảo việc quản lý Nhà nớc và quản lý tài chính tại
đơn vị đợc kiểm toán, KTNN còn thực hiện bớc thứ t đó là: kiểm tra đơn vị đợc
kiểm toán thực hiện kiến nghị của đoàn kiểm toán.
Nh vậy, để tiến hành kiểm toán, KTNN buộc phải tuân theo quy trình
kiểm toán chung, song cũng có những nét khác biệt với các tổ chức kiểm toán
khác.
1.2. Quy trình kiểm toán TSCĐ trong DNNN do KTNN thực hiện.
Kiểm toán khoản mục TSCĐ thực chất là thực hiện một phần công việc
kiểm toán báo cáo tài chính của KTNN. Do đó khi thực hiện kiểm toán khoản
mục này, KTNN cũng tuân theo quy trình kiểm toán của KTNN nói riêng, quy
trình kiểm toán nói chung.
Để tìm hiểu quy trình kiểm toán TSCĐ cần nhận định rõ một số đặc trng
của TSCĐ nh sau:

Ghi chép các nghiệp vụ không có thật (đặc biệt là liên quan đến TSCĐ vô
hình).
áp dụng sai chế độ kế toán và các văn bản khác của Nhà nớc: điều chỉnh
chi phí hoạt động sản xuất kinh doanh, điều chỉnh chỉ tiêu lãi và thuế phải nộp
NSNN, cố tình tiếp tục khấu hao TSCĐ đã khấu hao hết.
4
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Các sai sót có thể là:
Sai sót trong quá trình cộng sổ và chuyển sổ.
Sai sót do trình độ yếu kém của nhân viên kế toán dẫn tới phản ánh sai
các nghiệp vụ
Do khả năng gian lận, sai sót đối với khoản mục này là rất lớn nên khi
kiểm toán khoản mục TSCĐ kiểm toán viên sẽ phải rất thận trọng và gắn liền
với các khoản mục khác nh: vốn bằng tiền, nguồn vốn kinh doanh, nguồn vốn
đầu t xây dựng cơ bản, chi phí bất thờng, thu nhập bất thờng, các khoản phải
thu, phải trả khác
Tài sản cố định là một khoản mục trên báo cáo tài chính và quy trình
kiểm toán TSCĐ trong DNNN do KTNN thực hiện sẽ bao gồm các bớc công
việc sau:
1.2.1. Chuẩn bị kiểm toán
Chuẩn bị kiểm toán là bớc công việc đầu tiên của công tác kiểm toán, là
qúa trình thực hiện các hoạt động nghiệp vụ để tạo nên những điều kiện cần
thiết cho việc thực hiện kiểm toán. Chuẩn bị kiểm toán có vị trí quan trọng trong
toàn cuộc kiểm toán bởi mục đích chủ yếu của việc chuẩn bị kiểm toán là lập kế
hoạch kiểm toán và thiết kế các chơng trình kiểm toán phù hợp.
Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 300 quy định: Kiểm toán viên phải lập
kế hoạch kiểm toán, trong đó mô tả phạm vi dự kiến và cách thức tiến hành công
việc kiểm toán. Việc lập kế hoạch cho cuộc kiểm toán nhằm: bao quát các khía
cạnh trọng yếu của cuộc kiểm toán, phát hiện gian lận và những vấn đề tiềm ẩn,
đảm bảo cho cuộc kiểm toán hoàn thành đúng thời hạn quy định.

toán, các quy định về kế toán TSCĐ, khấu hao TSCĐ, việc tổ chức công tác kế
toán và tổ chức bộ máy kế toán
Xem xét các thủ tục kiểm soát của đơn vị đợc kiểm toán: KTNN kiểm tra
xem các thủ tục kiểm soát có tuân theo các nguyên tắc cơ bản: phân công, phân
nhiệm rõ ràng; bất kiêm nhiệm; nguyên tắc uỷ quyền và phê chuẩn hay không.
Ngoài ra KTNN còn tiến hành xem xét các sự kiện xảy ra với doanh
nghiệp trong quá khứ nh: khiếu kiện của cán bộ công nhân viên và các đối tợng
khác; các kết quả kiểm tra, thanh tra về tình hình tài chính của doanh nghiệp;
các số liệu về báo cáo kiểm toán lần trớc, các biên bản kiểm kê hoặc các biên
bản xử lý các vụ việc có liên quan đến TSCĐ đã xảy ra trong kỳ kiểm toán,
những vấn đề cần chú ý và các tồn tại từ các năm trớc cha đợc giải quyết nhằm
đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của đơn vị hoạt động có hiệu quả hay
không.
6
Website: Email : Tel : 0918.775.368
Một trong những thủ tục mà kiểm toán viên sử dụng để kiểm tra tính hiệu
lực của hệ thống kiểm soát nội bộ, phục vụ cho việc lập kế hoạch kiểm toán là
thủ tục phân tích. Sau khi đã thu thập thông tin cơ sở và thông tin về nghĩa vụ
pháp lý của khách hàng, kiểm toán viên tiến hành phân tích đối với các thông tin
đã thu thập để hỗ trợ cho việc lập kế hoạch về bản chất, thời gian và nội dung
các thủ tục kiểm toán sẽ đợc áp dụng để thu thập bằng chứng kiểm toán. Việc
phân tích các số liệu, thông tin, các tỷ suất quan trọng trên báo cáo tài chính
năm trớc nh: doanh thu, chi phí năm nay so với năm trớc, so với các đơn vị khác
có cùng quy mô, hay so với tổng tài sản, nguồn vốn, lợi nhuận trên báo cáo tài
chính sẽ cho biết tình hình kinh doanh hiện tại của doanh nghiệp có những biến
động gì; phân tích mức tăng giảm tài sản cố định, vốn lu động có tăng giảm bất
thờng hay không, chi phí khấu hao có hợp lý hay không cũng sẽ giúp kiểm
toán viên có đợc cái nhìn tổng quát về tình hình kinh doanh của doanh nghiệp.
Qua việc khảo sát và thu thập thông tin, phân tích thông tin, KTNN rút ra
các kết luận và nhận xét khái quát, từ đó tìm ra những vấn đề cần chú ý trong

gian kiểm toán.
Phạm vi kiểm toán: phạm vi kiểm toán là toàn bộ tổng thể hoặc mẫu đợc
chọn.
Thời gian kiểm toán: KTNN căn cứ vào kế hoạch và phạm vi kiểm toán
để ớc lợng thời gian cần thiết để thực hiện kiểm toán, đó chính là khoảng thời
gian từ khi bắt đầu triển khai thực hiện kiểm toán đến khi lập xong báo cáo kiểm
toán.
Phơng pháp kiểm toán: KTNN dự kiến các phơng pháp kiểm toán thích
hợp cho từng loại TSCĐ, từng nội dung cụ thể.
Bố trí nhân sự: KTNN căn cứ vào kế hoạch kiểm toán để dự kiến về nhân
sự cả về tổng số và cơ cấu cho phù hợp với từng nội dung kiểm toán.
Căn cứ vào kế hoạch kiểm toán đã đợc phê chuẩn, Trởng đoàn kiểm toán
bố trí lực lợng kiểm toán viên và phân công tổ trởng, kiểm toán viên vào tổ kiểm
toán cho phù hợp.
Sau khi lên kế hoạch kiểm toán, công việc tiếp theo là thành lập đoàn
kiểm toán và chuẩn bị các điều kiện cần thiết trớc khi tiến hành kiểm toán.
Đối với công việc này việc quyết định sẽ do Tổng kiểm toán Nhà nớc trực
tiếp thành lập và chỉ định trởng đoàn kiểm toán. Căn cứ vào quy mô, tính chất
phức tạp tr ởng đoàn kiểm toán thành lập một số tổ kiểm toán để kiểm toán tại
các bộ phận đơn vị thành viên hoặc kiểm toán các nội dung cụ thể của cuộc
8
Website: Email : Tel : 0918.775.368
kiểm toán. Các kiểm toán viên sẽ đợc đào tạo, bồi dỡng nghiệp vụ để chuẩn bị
cho cuộc kiểm toán.
Ngoài ra, các điều kiện cần thiết phục vụ cho cuộc kiểm toán nh: giấy tờ
làm việc, tài liệu cần thiết, các thiết bị hỗ trợ kiểm toán cũng đ ợc chuẩn bị
một cách đầy đủ.
Kết thúc giai đoạn chuẩn bị, trớc khi tiến hành kiểm toán, trởng đoàn
kiểm toán sẽ thông báo với thủ trởng và cán bộ chủ chốt của đơn vị đợc kiểm
toán để công bố quyết định kiểm toán, kế hoạch kiểm toán và thống nhất hoạt

của đơn vị:
Đối với TSCĐ tăng trong kỳ: KTNN xem xét các thủ tục duyệt mua có
theo các quy định không, phỏng vấn ban lãnh đạo về sự phê chuẩn, xem xét các
chứng từ tại phòng kế toán, xem xét sự tách rời giữa các chức năng ghi quản lý
và ghi sổ với bộ phận bảo quản TSCĐ ; nếu trong kỳ TSCĐ tăng do đầu t xây
dựng cơ bản KTNN xem xét hệ thống kiểm soát nội bộ của đơn vị đã tập hợp
chứng từ cha, việc tính gía công trình đợc thực hiện nh thế nào
Đối với TSCĐ giảm trong kỳ: KTNN xem xét các điều khoản về thanh lý,
nhợng bán có đợc phê duyệt hợp lý và đúng đắn không, có phù hợp với chế độ
hiện hành hay không, có nhất quán với năm tài chính không
Đối với việc trích lập khấu hao: KTNN xem xét việc xác định thời gian
sử dụng của TSCĐ , trích lập khấu hao tại đơn vị có đợc thực hiện đúng theo
những quy định, theo chế độ hiện hành hay không
Thử nghiệm cơ bản.
Thử nghiệm cơ bản bao gồm thủ tục phân tích và kiểm tra chi tiết các
nghiệp vụ và số d. Thử nghiệm cơ bản chỉ liên quan đến giá trị các khoản mục.
Mục đích của thử nghiệm cơ bản là thu thập bằng chứng để phát hiện các sai sót
trọng yếu trên báo cáo tài chính. Khi kiểm tra chi tiết, kiểm toán viên có thể lấy
mẫu kiểm toán và các thủ tục khác để kiểm tra một hoặc nhiều cơ sở dẫn liệu
trên báo cáo tài chính.
Thủ tục phân tích đợc sử dụng trong khi thực hiện kiểm toán có phối hợp
với các thủ tục khác để giúp kiểm toán viên đánh giá đợc các thông tin tài chính
đợc chính xác hơn. Các thủ tục phân tích thờng đợc thực hiện đối với TSCĐ nh:
So sánh sự biến động giá trị TSCĐ (chi tiết về TSCĐ hữu hình, vô hình, cho thuê
tài chính) của năm nay so với năm trớc, xem xét cơ cấu TSCĐ, so sánh các tỷ
suất đầu t, tỷ suất sinh lợi của TSCĐ, sức sản xuất của TSCĐ, phân tích chi phí
10
Website: Email : Tel : 0918.775.368
khấu hao TSCĐ trong tổng chi phí sản xuất chung để xem có biến động lớn
không, có phù hợp với mức khấu hao cần trích hay không

Website: Email : Tel : 0918.775.368
Xem xét các hoá đơn của ngời bán, các chứng từ tăng TSCĐ, các chi phí
sửa chữa để phát hiện các trờng hợp quên ghi sổ hoặc ghi sai nghiệp vụ sao cho
đảm bảo mọi TSCĐ tăng đều đợc ghi chép đầy đủ.
Trờng hợp xác định mục tiêu quyền và nghĩa vụ, KTNN sử dụng biện
pháp kiểm tra các điều khoản của hợp đồng cho thuê tài chính, xem xét nguồn
hình thành TSCĐ của doanh nghiệp có đợc hình thành bằng tiền của doanh
nghiệp hay doanh nghiệp có bỏ chi phí ra để mua hay không.
Việc cộng bảng liệt kê mua sắm, đầu t, cấp phát, đối chiếu số tổng cộng
trong sổ cái sẽ giúp cho các kiểm toán viên đảm bảo tính chính xác máy móc.
Ngoài ra, KTNN kiểm tra sự phân loại và trình bày, kiểm tra các nghiệp
vụ tăng TSCĐ vào gần ngày lập báo cáo kế toán để kiểm tra việc ghi sổ có đúng
kỳ hay không.
Đối với các nghiệp vụ giảm TSCĐ, kiểm toán KTNN lập hoặc sử dụng
bảng kê các nghiệp vụ giảm TSCĐ, sau đó cộng các giá trị của bảng và đối
chiếu các số liệu trên bảng kê với các nghiệp vụ làm giảm TSCĐ trong sổ kế
toán; xem xét các chứng từ thanh lý, nhợng bán TSCĐ, tính toán lại những thu
nhập và chi phí của những nghiệp vụ đó để thấy đợc những điểm bất hợp lý
trong quan hệ này; hoặc phân tích chỉ tiêu giá trị hao mòn luỹ kế và chi phí liên
quan đến việc giảm TSCĐ trong sổ kế toán chi tiết.
Ngoài ra KTNN cũng thực hiện việc kiểm tra chi tiết số d đầu kỳ và số d
đối với các tài khoản TSCĐ.
Khi kiểm tra chi phí khấu hao TSCĐ, KTNN thờng thực hiện những công
việc sau: xem xét bảng đăng ký trích khấu hao TSCĐ; đối chiếu khấu hao thực
tế với đăng ký trên; xem xét phân bổ chi phí khấu hao cho các bộ phận trong
doanh nghiệp; kiểm tra việc hạch toán chi phí khấu hao theo chế độ quy định
Đối với các chi phí liên quan đến sửa chữa lớn TSCĐ, KTNN kiểm tra
tính đầy đủ và chính xác của việc tập hợp chi phí sửa chữa lớn; xem xét nguồn
chi cho sửa chữa lớn; ngoài ra còn xem xét việc quyết toán chi phí sửa chữa lớn
theo chế độ quy định.

trình lập, quản lý, sử dụng hồ sơ của Tổng kiểm toán Nhà nớc.
Sau khi phát hành báo cáo kiểm toán, KTNN còn thực hiện một công việc cuối
cùng là kiểm tra đơn vị đợc kiểm toán thực hiện kiến nghị kiểm toán.
1.2.4 Kiểm tra đơn vị đợc kiểm toán thực hiện kiến nghị kiểm toán của KTNN
Khác với kiểm toán Độc lập chỉ kết thúc quá trình kiểm toán khi báo cáo
kiểm toán đợc công bố, KTNN sẽ thực hiện tiếp giai đoạn này nhằm đảm bảo
13
Website: Email : Tel : 0918.775.368
kết quả kiểm toán có tác dụng trên cả hai lĩnh vực: quản lý Nhà nớc và quản lý
tài chính tại đơn vi đợc kiểm toán.
Kiểm toán viên Nhà nớc thực hiện các bớc công việc :
Kiểm tra thời hạn nộp báo cáo về kết quả thực hiện kiểm toán so với quy
định tại báo cáo kiểm toán.
Kiểm tra tình hình và kết quả thực hiện các kiến nghị của đoàn kiểm toán.
Đối chiếu việc thực hiện những công việc khắc phục sai sót, yếu kém
trong thực tế tại đơn vị đợc kiểm toán với báo cáo của đơn vị gửi cho đoàn kiểm
toán.
Kiểm tra, đánh giá cả về thời gian, nội dung kết quả mà đơn vị đợc kiểm
toán đã thực hiện theo kiến nghị của đoàn kiểm toán.
Phần II : Khái quát quy trình kiểm toán tài sản cố định
tại tổng công ty abc do kiểm toán Nhà nớc
thực hiện.
2.1.Chuẩn bị kiểm toán.
Chuẩn bị kiểm toán là một công việc quan trọng có ảnh hởng đến chất lợng
toàn bộ cuộc kiểm toán. Việc chuẩn bị kiểm toán đối với khoản mục TSCĐ tại
tổng công ty ABC do KTNN kiểm toán đợc thực hiện qua các bớc sau:
Khảo sát thu thập thông tin cơ bản về đơn vị đợc kiểm toán: Việc khảo
sát, thu thập thông tin cơ sở tại giai đoạn này chỉ hớng tới việc kiểm tra hệ thống
kiểm soát nội bộ và đa ra các bớc quyết định kiểm toán.
Qua khảo sát tại Tổng công ty ABC thu thập đợc những nội dung sau: