Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với hoạt động của nhà nước nói chung, hoạt
động quản lý hành chính nhà nước nói riêng được ghi nhận là một trong những nguyên tắc cơ
bản và được đặt lên hành đầu trong quản lý hành chính nhà nước.
Đảng Cộng Sản Việt Nam là lực lượng xã hội tiên tiến với đội ngũ đảng viên có trình độ,
có năng lực, được vũ trang bằng những quan điểm khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin. Với
tri thức này, Đảng có thể vạch ra các đường lối, chủ trương, chính sách phù hợp với hoạt động
quản lý hành chính nhà nước, đồng thời có thể biến những đường lối, chủ trương, chính sách
đó thành hiện thực. Bằng thực tiễn đấu tranh của mình, bằng hy sinh, cống hiến lớn lao cho
dân tộc từ quá khứ đến hiện tại (mà minh chứng rõ nhất là nhờ có sự lãnh đạo của Đảng, nhân
dân ta mới giành được hết thắng lợi này đến thắng lợi khác, từ công cuộc đấu tranh bảo vệ tổ
quốc đến công cuộc đổi mới hiện nay), Đảng đã chiếm được lòng tin của đại đa số quần chúng
nhân dân. Chính vì thế, sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động quản lý hành chính nhà nước
được thừa nhận là một tất yếu khách quan, mang tính lịch sử. Tuy nhiên sự lãnh đạo đó không
đồng nghĩa với việc Đảng can thiệp vào các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của các cơ quan
hành chính nhà nước. Sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động của nhà nước nói chung và đối
với hoạt động quản lý hành chính nhà nước nói riêng chỉ mang tính chất định hướng, được
thực hiện dưới nhiều hình thức, phương pháp khác nhau. Vai trò lãnh đạo của Đảng được ghi
nhận trong Điều 4, Hiến pháp 1992 như sau: “Đảng Cộng sản Việt Nam – đội tiên phong của
giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân
dân lao động và của cả dân tộc, theo chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, là lực
lượng lãnh đạo nhà nước và xã hội. Mọi tổ chức của Đảng hoạt động trong khuôn khổ Hiến
pháp và pháp luật”. Trên cơ sở đó, sự lãnh đạo của Đảng trong hoạt động quản lý hành chính
nhà nước được thể hiện ở những mặt cơ bản sau:
Thứ nhất, Đảng lãnh đạo trong quản lý hành chính nhà nước bằng việc đưa ra những
đường lối, chủ trương, chính sách của mình về các lĩnh vực hoạt động khác nhau của quản
lý hành chính nhà nước
Các vấn đề quan trọng của hoạt động quản lý nhà nước nói chung và quản lý hành chính
nhà nước nói riêng đều cần phải có đường lối, chủ trương của các tổ chức Đảng có trách
nhiệm. Căn cứ vào chủ trương, chính sách của Đảng được ghi nhận trong Nghị quyết của các
cấp ủy Đảng, các chủ thể quản lý hành chính nhà nước có thẩm quyền thể chế hóa thành các
văn bản pháp luật thực hiện trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước. Bên cạnh đó, khi

kiểm tra và hoàn thiện các chủ trương, chính sách của mình thông qua các hệ thống và phương
tiện khác nhau. Công tác kiểm tra của Đảng cũng được ghi nhận trong văn kiện Đại hội Đảng
khóa X: “Công tác kiểm tra, giám sát phải góp phần khắc phục những khuyết điểm, thiếu sót
khi mới manh nha; bên cạnh việc tiếp tục thực hiện kiểm tra tổ chức và cá nhân Đảng viên có
dấu hiệu vi phạm, phải tăng cường chủ động giám sát, kiểm tra về phẩm chất đạo đức và kết
quả thực hiện nhiệm vụ của tổ chức Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước và việc chấp
hành Điều lệ Đảng. Coi trọng kiểm tra, phát hiện nhân tố tích cực”. Tóm lại, việc kiểm tra của
tổ chức Đảng nhằm đánh giá tính hiệu quả, tính thực tế của các chính sách mà Đảng đề ra, trên
cơ sở đó khắc phục những khiếm khuyết, phát huy những mặt tích cực trong công tác lãnh đạo.
Điều này đảm bảo cho các tổ chức Đảng có tính thông tin hai chiều. Cũng chính thông qua
công tác kiểm tra Đảng, các tổ chức Đảng biết được tình hình thực hiện các chủ trương, chính
sách do mình đề ra, trên cơ sở đó có các biện pháp uốn nắn kịp thời làm cho hoạt động quản lý
nhà nước đi theo đúng định hướng phù hợp với lợi ích giai cấp, lợi ích dân tộc và lợi ích chung
của cả cộng đồng.
Công tác kiểm tra của Đảng phải được tiến hành theo nguyên tắc của tổ chức Đảng. Điều
30 Điều lệ ĐCS Việt Nam có viết:
- Kiểm tra là một trong những chức năng lãnh đạo của Đảng. Đảng phải tiến hành công tác
kiểm tra. Tổ chức Đảng và Đảng viên phải chịu sự kiểm tra của Đảng.
2
- Các cấp Ủy Đảng lãnh đạo công tác kiểm tra và tổ chức thực hiện nhiệm vụ kiểm tra các
tổ chức Đảng và Đang viên chấp hành cương lĩnh chính trị, Điều lệ Đảng và nghị quyết, chỉ thị
của Đảng.
Thứ tư, Đảng lãnh đạo thông qua vai trò tiên phong gương mẫu của các Đảng viên làm
việc trong bộ máy hành chính nhà nước. Phương pháp lãnh đạo của Đảng không phải là
phương pháp hành chính mà là giáo dục, thuyết phục, nêu gương. Việc quy định về đạo đức,
tác phong của mỗi cán bộ được quy định trong Điều 1 của Điều lệ ĐCS Việt Nam: “Đảng viên
ĐCS Việt Nam là chiến sĩ cách mạng trong đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam,
suốt đời phấn đấu cho mục đích, lý tưởng của Đảng, đặt lợi ích của Tổ quốc, của giai cấp
công nhân và nhân dân lao động lên trên lợi ích cá nhân; chấo hành nghiêm chỉnh Cương lĩnh
chính trị, Điều lệ Đảng, các nghị quyết của Đảng và pháp luật của nhà nước; có lao động,