UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH GIA LAI
TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH GIA LAI
TIỂU LUẬN CUỐI KHÓA
LỚP BỒI DƯỠNG KIẾN THỨC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
NGẠCH CHUYÊN VIÊN – K 25
Tên đề tài:
TRANH CHẤP QUYỀN TÁC GIẢ CỦA ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
PHÁT TRIỂN KHOA HỌC CÔNG NGHỆ CẤP TỈNH
Người hướng dẫn Người thực hiện
Trần Ngọc Kiên Trần Anh Tuấn
P.Trưởng khoa Nhà nước- Pháp luật Sở Khoa học và Công nghệ
Pleiku, tháng 6 năm 2008
LỜI NÓI ĐẦU
Đảng và Nhà nước ta đã khẳng định phát triển khoa học và công
nghệ (KH&CN) cùng với sự phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách
hàng đầu, là nền tảng và động lực đẩy mạnh công nghiệp hoá (CNH), hiện
đại hoá (HĐH) đất nước. Mặc dù nước ta còn nghèo, nhưng trong thời gian
qua, với sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là sự nỗ lực, cố gắng
của đội ngũ cán bộ KH&CN trong cả nước, tiềm lực KH&CN đã được tăng
cường, KH&CN đã có những đóng góp đáng kể vào sự phát triển kinh tế-
xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh.
Qua hơn 20 năm đổi mới, Khoa học và Công nghệ đã góp phần quan
trọng trong phát triển nền sản xuất, nâng cao năng suất, chất lượng sản
phẩm, thúc đẩy tăng trưởng và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, làm cho kinh tế
của đất nước ngày càng phát triển, chế độ chính trị được củng cố vững
mạnh, giữ vững độc lập, chủ quyền của dân tộc, từng bước hội nhập với sự
phát triển của thế giới và khu vực.
Trong 5 năm đầu thế kỷ XXI, Đảng và Nhà nước ta tiếp tục có
những chủ trương, chính sách phát triển KH&CN: Tỷ lệ chi ngân sách nhà
nước cho KH&CN đã đạt 2% - đánh dấu một mốc quan trọng trong quá
trình thực hiện chính sách đầu tư phát triển KH&CN của Đảng và Nhà

tài nghiên cứu phát triển khoa học công nghệ cấp tỉnh” .
Do thời gian và trình độ có hạn, nên bài viết không tránh khỏi những
thiếu sót và hạn chế nhất định. Vì vậy, rất mong sự góp ý của các thấy cô
giáo để kiến thức quản lý nhà nước ngày càng được nâng cao phục vụ tốt
hơn trong công tác quản lý của ngành.
I/ MÔ TẢ TÌNH HUỐNG:
Khi thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ
của địa phương, tại Sở Khoa học và Công nghệ Tỉnh X, đã xảy ra một tình
huống trong quá trình tổ chức chọn lựa (tuyển chọn) đơn vị, cá nhân chủ trì
thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học- công nghệ cấp Tỉnh. Đây là một tình
huống có thật trong thực tế quản lý của ngành nhưng để tránh những phiền
hà, bất tiện, tôi xin không nêu tên cụ thể. Nội dung tình huống được mô tả
như sau:
Ngày 14/5/2006, Sở Khoa học và Công nghệ Tỉnh X nhận một đơn
khiếu nại số 01/ĐKN-TTƯD ngày 9/5/2006 của ông Nguyễn Văn Quốc,
Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Ứng dụng và Chuyển giao ông nghệ Tỉnh
Z. Nội dung đơn khiếu nại như sau:
Khiếu nại ông Nguyễn Văn Bình, cán bộ Trung tâm Ứng dụng và
Chuyển giao công nghệ Tỉnh X đã vi phạm quyền tác giả ý tưởng (ăn cắp
ý tưởng nghiên cứu khoa học) khi đưa ý tưởng của Trung tâm Ứng dụng và
Chuyển giao công nghệ Tỉnh Z (đã đề xuất với Sở Khoa học và Công nghệ
Tỉnh X) để triển khai thực hiện tại tỉnh X mà chưa có sự đồng ý của cá
nhân, đơn vị đề xuất (ông Nguyễn Văn Quốc). Đồng thời, cho rằng Sở
Khoa học và Công nghệ Tỉnh X đã làm việc không công khai, không dân
chủ trong khâu chọn lựa tổ chức, cá nhân chủ trì thực hiện đề tài nên đã tự
ý giao nhiệm vụ trên cho Trung tâm Ứng dụng và Chuyển giao công nghệ
Tỉnh X chủ trì thực hiện và thiếu trách nhiệm (không giữ bí mật ý tưởng
nghiên cứu khoa học) trong công tác quản lý ngành tại địa phương. Do vậy,
yêu cầu Sở Khọc và Công nghệ tỉnh X phải giao nhiệm vụ trên cho người
đã đề xuất ý tưởng (ông Nguyễn Văn Quốc) chủ trì thực hiện hoặc phải

nhiệm vụ nghiên cứu triển khai năm 2007 (có 05 nhiệm vụ), theo đó có ghi
rõ hình thức giao nhiệm vụ.
Nếu ý tưởng đề xuất của ông Quốc được giao trực tiếp cho ông Quốc
và Trung tâm Ứng dụng và Chuyển giao công nghệ tỉnh Z chủ trì thực hiện
thì không có gì phải bàn cãi. Tuy nhiên, nhiệm vụ đó được giao trực tiếp
cho Trung tâm Ứng dụng và Chuyển giao công nghệ tỉnh X chủ trì thực
hiện. Khi biết được thông tin trên thì ông Quốc đã làm đơn khiếu nại gửi
đến Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh X và UBND tỉnh X.
Sau khi nhận nhiệm vụ do Giám đốc Sở giao, ông Hoàng Anh Thái
đã hệ thống lại toàn bộ sự việc như trên và cùng với cả phòng bàn bạc, trao
đổi và để đưa ra hướng giải quyết hợp tình, hợp lý theo đúng pháp luật bảo
đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân đồng thời vẫn kích
thích để các tổ chức cá nhân đề xuất ý tưởng nghiên cứu khoa học để cho
hoạt động khoa học và công nghệ của địa phương ngày càng phát triển
vững mạnh.
II/ XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU XỬ LÝ TÌNH HUỐNG:
Thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ
sẽ nâng cao được hiệu quả hoạt động của công tác khoa học và công nghệ,
nhanh chóng đưa các kết quả nghiên cứu khoa học (sáng kiến, cải tiến kỹ
thuật, hợp lý hoá sản xuất,…) vào trong thực tế sản xuất nhằm phục vụ cho
việc phát triển kinh tế- xã hội và công cuộc đổi mới của đất nước ngày càng
hoàn thiện hơn.
Để có được các đề tài, dự án khoa học công nghệ có ý nghĩa thực
tiễn cao, phù hợp với thực tế nhằm phục vụ tích cực cho sự phát triển kinh
tế - xã hội thì việc đề xuất các ý tưởng nghiên cứu khoa học ban đầu là rất
quan trọng. Do vậy, nếu không giải quyết tình huống trên một cách hợp
tình, hợp lý sẽ gây ra cho người đề xuất ý tưởng có những ấn tượng không
tốt đối với công tác quản lý ngành tại địa phương.
Để giải quyết tình huống trên cho thấu tình đạt lý, không trái với
những quy định của pháp luật, bảo vệ được quyền lợi của các bên thì cần

Hoặc vẫn để cho Trung tâm Ứng dụng và Chuyển giao công nghệ tỉnh X
chủ trì thực hiện thì có thể phải đền bù tiền bản quyền ý tưởng nghiên cứu
khoa học.
Về phía Trung tâm Ứng dụng và Chuyển giao cộng nghệ tỉnh X: Là
đơn vị nhận nhiệm vụ được giao và cũng có các phương hướng để thực
hiện nhiệm vụ một cách đạt kết quả cao nhất.
III/ PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG:
Đây là một tình huống mang tính chất nhạy cảm trong thời mở cửa
hiện nay vì có liên quan đến nhiều vấn đề: Bản quyền ý tưởng, thiếu trách
nhiệm của cơ quan quản lý, cơ chế làm việc không công khai, dân chủ của
cơ quan quản lý nhà nước. Do vậy nếu ta giải quyết không tốt sẽ làm cho
người dân có những dư luận không tốt, làm kiềm hãm sự phát triển của
khoa học và công nghệ tại địa phương, nhất là không khuyến khích cho các
tổ chức, cá nhân đề xuất ý tưởng nghiên cứu khoa học. Do vậy ta cần tìm
hiểu nguyên nhân vì sao xảy ra vụ vịêc như trên và có hướng giải quyết
hợp lý nhất.
NGUYÊN NHÂN:
- Thứ nhất: Xuất phát từ việc muốn chủ trì thực hiện nhiệm vụ đề
xuất ban đầu, nên đã yêu cầu cơ quan quản lý giao lại nhiệm vụ cho chính
đơn vị đề xuất chủ trì thực hiện;
- Thứ hai: Xuất phát từ lợi ích kinh tế, nên muốn đòi tiền đền bù vi
phạm bản quyền tác giải ý tưởng nếu như không được chủ trì triển khai
thực hiện nhiệm vụ trên;
- Thứ ba: Chưa có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà khoa học với
nhau;
- Thứ tư: Việc phổ biến rộng rãi về luật KH&CN cũng như cơ chế
quản lý khoa học và công nghệ, đặc biệt là quản lý các đề tài, dự án nghiên
cứu khoa học và công nghệ tại địa phương chưa được sâu rộng đến các nhà
khoa học;
Thứ năm: Chưa có cơ chế, quy định rõ ràng, cụ thể trong bản quyền

các đơn vị được rõ. Việc tổ chức lựa chọn cơ quan chủ trì thực hiện đề tài
một cách công khai, dân chủ sẽ góp phần đáng kể trong việc thúc đẩy
KHCN tại địa phương phát triển.
Về việc vi phạm quyền tác giả ý tưởng, cần căn cứ vào luật sở hữu
trí tuệ để giải quyết một cách khách quan, rõ ràng. Khi vi phạm thì cần có
những bồi thường đúng theo pháp luật quy định. Qua đây cũng đặt ra cho
các nhà quản lý về cơ chế bảo hộ quyền ý tưởng nghiên cứu khoa học và có
những chế độ khuyến khích để các nhà khoa học không ngừng đưa ra
những ý tưởng mới. Nếu thực hiện tốt được vấn đề này sẽ góp phần không
nhỏ trong việc thúc đẩy nền khoa học và công nghệ nước nhà phát triển.
IV/ XÂY DỰNG CÁC PHƯƠNG ÁN GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
VÀ LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN TỐI ƯU:
1/ Các phương án giải quyết vấn đề:
Sau khi phân tích tình huống trên, ta có thể thấy đây là một vấn đề
mở và nhạy cảm trong công tác quản lý nên có rất nhiều phương án để giải
quyết. Trong tình huống này đòi hỏi có sự thoã thuận và thống nhất cao của
hai bên: Bên đề xuất ý tưởng và bên thực hiện ý tưởng nhưng không trái
với quy định của pháp luật. Tuy nhiên, nếu ta giải quyết không đúng theo
pháp luật và hợp tình hợp lý sẽ dẫn đến những vấn đề hệ lụy tiếp theo, đặc
biệt là mất lòng tin đối với cơ quan quản lý nhà nước. Sau đây xin nêu một
vài phương án xử lý có thể án dụng để xử lý tình huống nêu trên:
Phương án thứ nhất:
Giao lại nhiệm vụ đó cho đơn vị đề xuất: Tức là đơn vị đề xuất sẽ
làm chủ trì thực hiện.
Khi ta thực hiện phương án này là đáp ứng được yêu cầu của đơn vị
đề xuất ý tưởng và như vậy thì đơn vị đề xuất ý tưởng sẽ không quan tâm
đến các nội dung khác như: bản quyền ý tưởng, …
Tuy nhiên, cũng cần phải giải thích và cung cấp thêm thông tin để
đơn vị đề xuất ý tưởng hiểu rõ cơ chế và quy trình quản lý đề tài, dự án
nghiên cứu khoa học và công nghệ cũng như về Luật sở hữu trí tụê.

ý tưởng có thể xảy ra. Tuy nhiên, cũng cần tìm hiểu đến việc bảo hộ quyền
tác giả ý tưởng để công tác quản lý ngày càng hoàn thiện hơn.
Một trong những thuận lợi khi lựa chọn phương án này là khi giao
như vậy sẽ có thuận lợi trong vấn đề xây dựng triển khai các nội dung để
phù hợp với mục tiêu đúng theo ý tưởng ban đầu, vì khi đề xuất ý tưởng, ít
nhiều gì thì đơn vị cũng đã có những hướng giải quyết nhất định. Đây cũng
là một cơ quan chuyên môn có khả năng thực hiện nhiệm vụ được giao đạt
kết quả tốt.
Nhược điểm:
Tuy nhiên khi lựa chọn phương án này thì có những nhược điểm sau:
- Khi giao lại cho đơn vị đề xuất chủ trì thực hiện thì phải dự báo đến
khả năng là đơn vị đang nhận nhiệm vụ triển khai thực hiện sẽ không đồng
tình và cũng muốn làm chủ trì thực hiện. Nếu như vậy thì sự việc càng
thêm rắc rối.
- Thiếu sự kết hợp giữa các đơn vị tham gia hoạt động khoa học (cụ
thể là giữa 2 Trung tâm Ứng dựng và chuyển giao công nghệ), không tập
hợp được sức lực của tập thể để phát huy được tính sáng tạo trong nghiên
cứu khoa học.
- Muốn giao nhiệm vụ trên cho đơn vị đề xuất chủ trì thực hiện thì
cần phải điều chỉnh lại Quyết định số 1650/QĐ-CT ngày 14/10/2006 của
Chủ tịch UBND Tỉnh X. Việc xin Chủ tịch UBND thay đổi Quyết định
cũng phải mất thời gian, như vậy sẽ ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện nhiệm
vụ.
Ngoài ra, khi thực hiện theo phương án này sẽ không khuyến khích,
ưu tiên, tạo cơ hội cho các nhà khoa học trên địa bàn tỉnh tiếp cận với
nghiên cứu khoa học đặc biệt là các nhà khoa học trẻ, từng bước tạo ra sự
trụt hậu về trình độ KH&CN.
Phương án thứ hai:
Vẫn giữ nguyên đơn vị chủ trì thực hiện như ban đầu (theo Quyết
định số 1650/QĐ-CT ngày 14/10/2006 của Chủ tịch UBND tỉnh).

chức, cá nhân ngoài tỉnh đề xuất ý tưởng nghiên cứu khoa học.
Thiếu sự kết hợp giữa các đơn vị tham gia hoạt động khoa học (cụ
thể là giữa 2 Trung tâm Ứng dựng và chuyển giao công nghệ) và không
phát huy được tính sáng tạo của các nhà khoa học.
Đơn vị đề xuất ý tưởng không được làm chủ trì thực hiện nhiệm vụ
thì sẽ có những phản ứng không tốt với cơ quan quản lý: cho rằng việc
quản lý như vậy là không công bằng, chưa công khai, dân chủ,… có thể tạo
ra sự mất đoàn kết giữa đơn vị đề xuất ý tưởng và cơ quan quản lý và đơn
vị thực hiện nhiệm vụ được giao.
Phương án thứ ba:
Kết hợp hai phương án một và hai: Tức là vẫn giao cho Trung tâm
Ứng dụng và Chuyển giao công nghệ tỉnh X chủ trì và chủ nhiệm đề tài là
cá nhân đề xuất ý tưởng.
Với bất kỳ phương án nào thì cơ quan quản lý cũng cần phải giải
thích để cho đơn vị đề xuất ý tưởng biết được khi thực hiện giao nhiệm vụ
như vậy là không trái với quy định và hôầntnf không vi phạm quyền tác giả
ý tưởng.
Ưu điểm:
Như vậy theo phương án này thì sẽ kết hợp được trí tuệ của tập thể
để phát huy tính sáng tạo trong nghiên cứu khoa học. Co quan chủ trì là
một đơn vị tại địa phương sẽ dễ dàng theo dõi, kiểm tra, giám sát các nội
dung của đề tài khi thực hiện tại địa phương để có những hướng dẫn và
nhắc nhở kịp thời.
Tránh được sự bất hoà giữa đơn vị đề xuất ý tưởng và đơn vị tham
gia thực hiện đề tài. Đồng thời, như vậy sẽ khuyến khích để các nhà khoa
học đề xuất những ý tưởng nghiên cứu mới phục vụ cho việc phát triển
kinh tế - xã hội tại địa phương.
Vẫn đảm bảo được tiến độ công việc đúng theo kế hoạch vì không
cần phải tổ chức lại khâu tuyển chọn tổ chức, cá nhân chủ trì thực hiện đề
tài.

và trì tuệ thì tình huống nêu trên không vi phạm quyền tác giả ý tưởng
nghiên cứu khoa học.
Như đã đề cập và phân tích ở trên, thì đây không không phải là tình
huống mang tính pháp lý cao mà mang tính nhạy cảm do vậy có rất nhiều
phương án để lựa chọn. Vấn đề ở đây là người quản lý đưa ra phương án
tính hợp tình, hợp lý cao và được các bên liên quan ủng hộ và kế hoạch giải
quyết theo phương án đó một cách hiệu quả.
Trong các phương án được đưa ra ở trên thì phương án thứ ba là tối
ưu nhất. Phương án này có sự hợp tình, hợp lý cao, dễ tạo ra sự thống nhất,
hoà giữa các bên, không ảnh hưởng đến kế hoạch triển khai công việc
chung nhưng vẫn đảm bảo được việc thực hiện các nội dung được giao một
cách tốt nhất. Đồng thời vẫn tôn trọng được ý tưởng nghiên cứu khoa học
của tác giả.
V/ KẾ HOẠCH TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHƯƠNG ÁN
ĐƯỢC LỰA CHỌN
Phương án được lựa chọn cũng đã nêu ra cụ thể các nhiệm vụ cần
phải giải quyết của các cơ quan có liên quan, đặc biệt là nhiệm vụ của cơ
quan quản lý, có trách nhiệm hướng dẫn và giải thích để cho đơn vị đề xuất
ý kiến hiểu rõ hơn quy trình quản lý các đề tài, dự án nghiên cứu khoa học
và công nghệ tại địa phương. Đồng thời có văn bản báo cáo kết quả làm
việc giữa cơ quan quản lý và 2 đơn vị có liên quan cho UBND tỉnh được
rõ.
Trước mắt là có công văn gửi Trung tâm Ứng dụng và chuyển giao
công nghệ tỉnh X về việc tạm dừng việc thực hiện các khâu tiếp theo của
nhiệm vụ được giao. Nội dung công văn cần phải nêu rõ lý do tạm dừng và
chờ cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.
Sau đó có công văn mời đại diện đơn vị đề xuất ý tưởng và đơn vị
được giao thực hiện nhiệm vụ để cùng nhau giải quyết các nội dung của
đơn khiếu nại do bên đề xuất ý tưởng yêu cầu. Khi các bên làm việc, cơ
quan quản lý (Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh X) phải làm rõ được các nội

các thủ tục tiếp theo đúng theo quy định (thông báo cho đơn vị được giao
nhiệm vụ tiếp tục triển khai các bước tiếp theo để thực hiện nhiệm vụ đạt
kết quả cao,) sơ để nhiệm vụ được triển khai một cách hiệu quả và báo cáo
kết quả làm việc cho UBND Tỉnh./.
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Đây là tình huống hay gặp trong công tác quản lý khoa học và công
nghệ tại địa phương nên đòi hỏi người quản lý phải tìm ra phương án giải
quyết một cách hài hoà, đảm bảo được lợi ích hợp pháp của các bên nhưng
không trái với quy định của pháp luật. Nếu không giải quyết ổn thoã sẽ rất
có khả năng là nhiệm vụ trên không được đưa và triển khai thực hiện tại địa
phương và như vậy sẽ khó đưa được các kết quả nghiên cứu khoa học vào
ứng dụng trong thực tiễn sản xuất nhằm phục vụ tốt hơn cho sự phát triển
kinh tế xã hội và công cuộc đổi mới, CNH-HĐH đất nước; tạo ra những ấn
tượng không tốt đối với cơ quan quản lý.
Qua tình huống này thể hiện rõ sự chưa nhất quán trong cơ chế quản
lý đối với công tác nghiên cứu khoa học-công nghệ ở từng địa phương,
cũng như sự nhận thức của người dân về pháp luật và tuyên truyền, phổ
biến pháp luật chưa được phổ biến và rộng rãi. Vì vậy, để thúc đẩy hoạt
động khoa học tại địa phương phát triển thì cần phải tuyên truyền và phổ
biến rộng rãi hơn nữa quy chế quản lý KH&CN để mọi người được rõ,
tránh những trường hợp hiểu sai lệch không đáng có.
Qua tình huống này đặt ra cho cơ quan quản lý những vẫn đề cần
được quan tâm: Bảo hộ quyền tác giả ý tưởng, nếu ý tưởng nghiên cứu
khoa học được chọn lựa để đưa và thực hiện sẽ có những quyền lợi thích
đáng cho người đề xuất ý tưởng, có như vậy mới phát huy được trí tuệ của
các nhà khoa học tham gia cống hiến những ý tưởng cho nghiên cứu khoa
học phục vụ cho việc phát triển kinh tế -xã hội, an ninh quốc phòng tại địa
phương.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1/ Luật Khoa học và Công nghệ;