MỤC LỤC
………………………………………………………………… 10
DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………11
MỞ ĐẦU
Trong đời sống xã hội hiện nay, pháp luật có một vai trò đặc biệt quan trọng,
là phương tiện không thể thiếu bảo đảm cho sự tồn tại, vận hành bình thường của
xã hội nói chung và của nền đạo đức nói riêng. Bàn về mối quan hệ này, mối quan
hệ giữa chuẩn mực đạo đức và pháp luật, nhiều nhà nghiên cứu đã tìm hiều và có
những kết luận khá lí thú. Vậy, thế nào là chuẩn mực đạo đức, chuẩn mực pháp
luật? Đặc điểm và mối quan hệ của chúng như thế nào ? Để hiểu rõ hơn về vấn đề
1
này em chọn đề tài: “Phân tích mối quan hệ giữa chuẩn mực pháp luật và chuẩn
mực đạo đức thông qua một vài ví dụ cụ thể”.
NỘI DUNG
I/ Khái quát chuẩn mực pháp luật và chuẩn mực đạo đức.
1. Chuẩn mực pháp luật.
a) Khái niệm
Chuẩn mực pháp luật dưới góc độ luật học được hiểu như là tổng thể các
quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung, do Nhà nước đặt ra hoặc thừa nhận, thể hiện
ý chí của giai cấp cầm quyền, được Nhà nước đảm bảo thực hiện bằng các biện
pháp giáo dục, thuyết phục, và cưỡng chế.
b) Các đặc điểm của chuẩn mực pháp luật
Chuẩn mực pháp luật là dạng chuẩn mực thành văn được thể hiện trong các
văn bản quy phạm pháp luật thành một hệ thống pháp luật. Việc nghiên cứu những
đặc điểm của chuẩn mực pháp luật giúp chúng ta thiết lập, xây dựng hệ thống pháp
luật có căn cứ khoa học, đồng thời để vận dụng có hiệu quả công cụ pháp luật vào
việc quản lí nhà nước, quản lí nền kinh tế và quản lí mọi hoạt động của xã hội.
 Tính quy định xã hội của pháp luật
Dưới góc độ xã hội học pháp luật, tính quy định xã hội của pháp luật là một
đặc trưng cơ bản của hiện tượng pháp luật. Trước hết, pháp luật được xem xét như
một hiện tượng xã hội, nảy sinh từ các tiền đề có tính chất xã hội, phản ánh các

hợp với các lợi ích của giai cấp thống trị nảy sinh từ các quan hệ xã hội này.
 Tính ý chí của pháp luật
Pháp luật không phaỉ là kết quả của sự tự phát hay cảm tính, mà bao giờ cũng
là hiện tượng ý chí. Pháp luật thể hiện các quan hệ xã hội và ý chí giai cấp có gốc
3
rễ từ trong các quan hệ xã hội được thể hiện ra trong hệ thống các chuẩn mực pháp
luật.Xét về bản chất, ý chí của pháp luật là ý chí của giai cấp cầm quyền trong xã
hội ,được thể hiện rõ ở mục đích xây dựng pháp luật, nội dung xây dựng pháp luật
và dự kiến hiệu ứng của pháp luật khi triển khai vào thực tế.Tính ý chí nói lên mối
quan hệ khăng khít giữa nhà nước và pháp luật. Nhà nước là một tổ chức đặc biệt
của quyền lực chính trị, nhưng quyền lực đó chỉ có thể được triển khai và phát huy
có hiệu lực trên cơ sở các quy định của pháp luật. Chính vì vậy, nhà nước không
thể tồn tại và phát huy quyền lực nếu thiếu pháp luật và ngược lại, pháp luật chỉ
phát sinh, tồn tại và có hiệu lực khi nó dựa trên cơ sở sức mạnh của quyền lực nhà
nước.
 Tính cưỡng chế của pháp luật.
Đặc trưng này chỉ có ở chuẩn mực pháp luật không có ở các loại chuẩn mực xã
hôi khác. Pháp luật do nhà nước xây dựng, ban hành và bảo đảm thực hiện. Với tư
cách của mình, nhà nước là một tổ chức hợp pháp, công khai và có quyền lực bao
trùm toàn xã hội. Nhà nước không chỉ xây dựng, ban hành pháp luật mà còn có các
biện pháp tác động nhằm đảm bảo cho pháp luật được tôn trọng và thực hiện thông
qua việc nhà nước thường xuyên củng cố và hoàn thiện bộ máy công cụ thể hiện
quyền lực nhà nước như quân đội, cảnh sát, toàn án, nhà tù… Nhờ vậy mà pháp
luật sẽ có sức mạnh quyền lực nhà nước và có thể tác động đến tất cả mọi người.
2. Chuẩn mực đạo đức
a) Khái niệm
Chuẩn mực đạo đức là hệ thống các quy tắc, yêu cầu, đòi hỏi với hành vi xã
hội của con người, trong đó xác lập những quan điểm, quan điểm chung về
công bằng và bất công, về cái thiện và cái ác, về lương tâm, danh dự, trách
nhiệm và những phạm trù khác thuộc đời sống đạo đức tinh thần của xã hội.

5
hiện chủ yếu nhờ vào sức mạnh cưỡng bức của các chế tài thì chuẩn mực đạo đức
chủ yếu dựa vào sự tự nguyện, tự giác của mỗi cá nhân. Ví dụ như việc ta đi trên
đường làng ta nhìn thấy người già người lớn tuổi ta luôn chào hỏi họ một cách lễ
phép. Đâu có quy phạm pháp luật nào quy định việc ta phải chào những người lớn
tuổi ta gặp trên đường nhưng ta vẫn luôn làm việc này với một trạng thái rất vui vẻ
không chút gò bó hay khó chịu.
+ Các yếu tố khách quan là những yếu tố tồn tại bên ngoài ý thức của con người,
nhưng lại luôn giữ vai trò chi phối, điều chỉnh hành vi đạo đức của họ, hoặc ít nhất
cũng tác động đến việc tuân thủ chuẩn mực đạo đức, chúng bao gồm : sự tác động,
ảnh hưởng của các thuần phong mĩ tục trong xã hội, hành vi hợp đạo đức của
những người xung quanh tới ý thức và hành vi đạo đức của mỗi cá nhân, sức mạnh
của dư luận trong việc định hướng và điều chỉnh hành vi của con người. Ví dụ như
việc dư luận lên án rất nhiều về việc các nữ ca sĩ bước lên sân khấu nghệ thuật với
những bộ đồ mặc trên người có cũng như không. Những lời bình luận không mấy
thiện cảm của dư luận cũng khiến những con người được bình luận có chút xấu hổ
và sửa chữa hành vi của mình.
 Chuẩn mực đạo đức được sinh ra từ sự mâu thuẫn được quy định về mặt vật
chất giữa các lợi ích chung và lợi ích riêng, từ sự thể hiện cái hiện có và cái cần có,
nó thể hiện năng lực của con người đối với sự tự hoàn thiện và phát triển năng lực,
nhân cách của mình.
II/ Mối quan hệ giữa chuẩn mực pháp luật và chuẩn mực đạo đức
Trong đời sống xã hội hiện nay, pháp luật có vai trò đặc biệt quan trọng. Nó
là phương tiện không thể thiếu bảo đảm cho sự tồn tại, vận hành bình thường của
xã hội nói chung và của nền đạo đức nói riêng. Pháp luật không chỉ là một công cụ
quản lý Nhà nước hữu hiệu, mà còn tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển của
6
ý thức đạo đức, làm lành mạnh hoá đời sống xã hội và góp phần bồi đắp nên những
giá trị mới.
Pháp luật có mối quan hệ chặt chẽ với đạo đức. Đạo đức là tập hợp các quan

nó dường như thể hiện ý chí chung của mọi tầng lớp xã hội. Có những quy phạm
pháp luật, khi đã trở nên phổ biến trong xã hội, thành yếu tố thường trực trong
hành vi xã hội của con người sẽ trở thành quy phạm đạo đức.
Mặc dù chịu sự tác động của đạo đức và các quy phạm xã hội khác nhưng
pháp luật có tác động mạnh mẽ đối với đạo đức. Pháp luật có thể loại bỏ các chuẩn
mực đạo đức đã lỗi thời, cải tạo các chuẩn mực đạo đức, góp phần tạo nên các
chuẩn mực đạo đức mới, phù hợp hơn với tiến bộ xã hội.
III/ Một vài ví dụ cụ thể
1. Ví dụ về hiện tượng bạo lực gia đình
Hiện nay, hiện tượng bạo lực gia đình vẫn còn tồn tại và diễn biến nhanh
trong xã hội. Hành vi bạo lực thường thấy nhất là giữa vợ và chồng nhưng bạo lực
giữa cha mẹ với con cái hay ông bà, anh em ruột với nhau hoặc giữa mẹ chồng và
con dâu cũng có xảy ra và được xếp vào nhóm các hành vi này. Nạn nhân của
bạo lực thân thể thường là những đứa trẻ, những người phụ nữ- vợ hoặc mẹ của đối
tượng, với nam giới họ là nạn nhân của bạo lực tinh thần nhiều hơn. Rõ ràng, các
hành vi bạo lực gia đình trên đã đi ngược với truyền thống thương yêu giúp đỡ
nhau giữa các thành viên trong gia đình. Để hạn chế cũng như triệt tiêu tình trạng
bạo lực trên, bên cạnh việc sử dụng thiết chế đạo đức đảm bảo thông qua bằng dư
luận xã hội thì nhà nước còn phải sử dụng công cụ pháp luật để định hướng đạo
đức đi đúng quỹ đạo của nó. Chẳng hạn, Điều 3 Nguyên tắc phòng, chống bạo lực
8
gia đình được quy định trong Luật số 02/2007/QH12 quy định về phòng chống
bạo lực gia đình:
“1. Kết hợp và thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng, chống bạo lực gia đình,
lấy phòng ngừa là chính, chú trọng công tác tuyên truyền, giáo dục về gia đình, tư
vấn, hoà giải phù hợp với truyền thống văn hoá, phong tục, tập quán tốt đẹp của
dân tộc Việt Nam.
2. Hành vi bạo lực gia đình được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời theo quy
định của pháp luật.
3. Nạn nhân bạo lực gia đình được bảo vệ, giúp đỡ kịp thời phù hợp với điều kiện

trên tất cả các lĩnh vực.
KẾT LUẬN
Tóm lại, giữa đạo đức và pháp luật luôn có mối quan hệ biện chứng tác động
qua lại, tương hỗ lẫn nhau. Một xã hội có nền tảng đạo đức tốt sẽ là cơ sở để pháp
luật được thực hiện nghiêm chỉnh và tự giác. Pháp luật càng chặt chẽ, càng đầy đủ
và được thi hành nghiêm chỉnh thì đạo đức càng được đề cao, khả năng điều chỉnh
và giáo dục của đạo đức càng được mở rộng và ảnh hưởng một cách toàn diện, tích
cực đến mọi hành vi, mọi mối quan hệ giữa con người với con người, giữa con
người với xã hội.
DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình “Xã hội học pháp luật” – Ngọ Văn Nhân – Phan Thị Luyện –
NXB Tư pháp
2. Bộ Luật Dân sự 2005
10
3. Văn bản quy phạm pháp luật: Luật số 02/2007/QH12 quy định về phòng
chống bạo lực gia đình
4. Trang web: />muc-phap-luat-va.html
11