Tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Lớp K32 Việt Nam Học
TÌM HIỂU VỀ PHẬT GIÁO HÒA HẢO
Ở VIỆT NAM

I. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ ĐẠO HÒA HẢO
Là một tôn giáo do người việt nam khởi xướng nhằm chấn hưng đạo phật,
điểm thên tinh hoa khổng lão canh tân phương thức hành đạo, hình thành hình
thành một nền đạo phật đăc thù tại việt nam vào nửa đầu thế kỉ XX đó là “Phật
giáo hòa hảo”.
1. Nguồn gốc tên gọi
Tên đạo được lấy từ tên quê hương
của đức Huỳnh giáo chủ - làng Hòa
Hảo Tân Châu, tỉnh Châu Đốc (nay là
tỉnh An Giang). Mặt khác tên của đạo
cũng là tôn chỉ, mục đích của giáo
phái, đó là hướng tới tinh thần “hiếu
hòa” và “giao hảo”.
2. Người sáng lập
Đạo Hòa Hảo ra đời tại làng Hòa
Hảo, quận Tân Châu, tỉnh Châu Đốc
(nay thuộc thị trấn Phú Mỹ, huyện
Phú Tân, tỉnh An Giang) vào năm
1939 do Huỳnh Phú Sổ (ảnh)Huỳnh
Phú Sổ, sinh ngày 15 tháng 11 năm
1920 (tức 25/11 Kỷ Mùi), là con của
Huỳnh Công Bộ, một con người điềm
đạm trầm tính, ít nói, thường xa lánh
1
Tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Lớp K32 Việt Nam Học
chốn đông người ồn ã. Ông được cha cho học hết bậc sơ Pháp-Việt tại một
trường ở huyện, có năng khiếu thơ, văn và thông minh, nhạy cảm. Nhưng do

nhân dân lâm vào cảnh lầm than khổ ải, tâm trạng bế tắc nhu cầu về niềm tin,
tâm linh là vấn đề cấp bách. Trong hoàn cảnh đất nước sống quằn quại dưới gót
sắt của thực dân Pháp, phát xít Nhật, những người hơi tỏ ra yêu nước, thương
nòi bị thực dân kiềm chế, giam cầm. Còn đa số quốc dân trí thức đuổi theo
danh lợi, lãng quên sự nghiệp tổ tông. Về người khối dân quê, đông đảo nhất,
thuần phác nhất, giữ được nhiều đức tính của dân tộc nhất thì lại dốt nát, cơ
cực, không người lãnh đạo. Mà chính khối dân quê này trong suốt dòng lịch sử
lại là chủ động với cuộc phục hưng dân tộc như: cuộc khởi nghĩa của Đinh
Tiên Hoàng, Lê Lợi, Quang Trung đều do nông dân hoàn thành bằng việc cung
cấp nhân lực, tài lực, vật lực. Nếu không chú trọng đến nông dân thì chỉ làm
các công việc của dã tràng xe cát. Vì lý do đó mà Phật giáo Hòa Hảo xuất hiện
ngay trong lòng nông dân để giác ngộ họ, giúp họ tiến lên tự giải thoát chính
mình, giải phóng dân tộc rồi góp phần vào công việc giải thoát loài người.
Giáo chủ là người sinh trưởng ở nông thôn, đau khổ cái đau khổ của nhân
dân, ước ao hy vọng cái ước ao hy vọng của nhân dân nên mới hiểu được họ,
cảm hóa được họ.
II. QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN
1.Thời kỳ Nhật xâm chiếm
Tổ đình Phật giáo Hòa Hảo, xưa thuộc làng Hòa Hảo, nay thuộc thị trấn Phú
Mỹ, huyện Phú Tân, tỉnh An Giang.
Sang năm 1941, đạo Hòa Hảo tiếp tục gia tăng số lượng tín đồ của mình
một cách nhanh chóng. Khi Nhật vào Đông Dương, Pháp lo ngại Nhật tranh thủ
giáo phái Hòa Hảo nên đã câu thúc Huỳnh Phú Sổ ở Châu Đốc, Bạc Liêu, Cần
Thơ. Năm 1942, Nhật vận động được giáo chủ Hòa Hảo về Sài Gòn. Tại đây
3
Tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Lớp K32 Việt Nam Học
ông đã vận động được nhiều nhân vật hoạt động chính trị thân Nhật vào đạo
Hòa Hảo để gây thanh thế, đồng thời thời gian này nhiều thanh niên theo đạo
Hòa Hảo cũng tham gia các tổ chức của Nhật.
Năm 1946, Huỳnh Phú Sổ cùng với những người lãnh đạo Hòa Hảo thành

đem xử tử
2
.
3. Thời kì 1963-1975
Năm 1964 đạo Hòa Hảo có sự củng cố lại về tổ chức, xây dựng mở mang
các cơ sở tôn giáo, văn hóa, xã hội. Hệ thống Ban trị sự được kiện toàn từ trung
ương đến cơ sở (hình thành cơ cấu tổ chức 4 cấp trung ương, tỉnh, huyện, xã).
Đảng Dân xã cũng được củng cố để hỗ trợ cho đạo, đồng thời cơ quan lãnh đạo
Hòa Hảo có sự phân đôi thành 2 ban trị sự trung ương: phái cũ do Lương Trọng
Tường, phái mới do Huỳnh Văn Nhiệm đứng đầu.
Năm 1972 Lê Quang Liêm tách ra khỏi phái cũ của Lương Trọng Tường thành
lập ban trị sự trung ương mới. Lúc này đạo Hòa Hảo có tới 3 ban trị sự trung
ương cùng tồn tại cho đến thống nhất đất nước. Dù phân hóa, Phật giáo Hòa
Hảo tiếp tục phát triển vào thời Đệ nhị Cộng hòa trong đó một sự kiện lớn là
việc thành lập Viện Đại học hòa Hảo năm 1972 ở Long Xuyên. Khi chính thể
Việt Nam Cộng hòa sụp đổ thì các nhóm Hòa Hảo điều hành tổng cộng sáu
trường trung học phổ thông, một viện đại học và hai bệnh viện. Tất cả những
cơ sở này bị chính quyền mới tịch thu.
3
4. Thời kì sau 1975
Đạo Hòa Hảo ra đời trong tình hình chính trị phức tạp, từng bị các thế lực
phản động lôi kéo lợi dụng. Trên thực tế sự lợi dụng này có lúc khá nặng nề,
gây thiệt hại cho cách mạng và còn tạo ra tình trạng chia rẽ không bình thường
trong nội bộ của đạo Hòa Hảo.
Sau khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, ngày 19-6-1975, Tổ đình đạo Hòa
Hảo tuyên bố giải tán. Ban trị sự các cấp, kêu gọi tín đồ tu tại gia như lúc đầu.
2
Chuyện Năm Lửa và Ba Cụt
3
Tình hình Pg Hòa Hảo Sôi Động, Báo Viet Báo tường thuật

cuộc bầu cử Hội-đồng hàng Tỉnh 1965, tại các tỉnh An-giang, Châu-Đốc, tất cả
các đại-biểu nhân-dân đều là tín-đồ Phật-Giáo Hòa-Hảo; và tại các tỉnh Kiến-
phong, Vĩnh-long, Phong-dinh, tín-đồ P.G.H.H. đã chiếm 80% số ghế. Tỷ-số
này cũng đã được thể hiện trong cuộc bầu cử Quốc-Hội Lập-Hiến Việt-Nam
Cộng-Hòa ngày 11-9-65, và liên danh đắc-cử nhiều phiếu nhứt trong toàn-quốc
là liên danh của tín-đồ P.G.H.H. tỉnh An-giang.
II. GIÁO LÝ HÒA HẢO
Giáo lý Hòa Hảo được thể hiện trong
những bài sấm kệ do Huỳnh Phú Sổ biên
soạn, bao gồm 6 tập:
1. Sấm khuyên người đi tu niệm
2. Kệ của người Khùng
3. Sấm giảng
4. Giác mê tâm kệ
5. Khuyến thiện
6. Những điều sơ học cần thiết của
kẻ tu hiền
Giáo lý Hòa Hảo là sự tiếp thu và nâng cao tư tưởng Bửu Sơn Kỳ
Hương, gồm phần “Học Phật” và phần “Tu Nhân”.
1. Phần Học Phật: chủ yếu dựa vào giáo lý Phật giáo là ác pháp, chân
pháp và thiện pháp.
- Ác pháp: là các pháp gây nên tội lỗi khiến con người không thoát khỏi
vòng sinh tử luân hồi.
7
Tìm hiểu về Phật giáo Hoà Hảo Lớp K32 Việt Nam Học
- Chân pháp: là các pháp phá tan những mê hoặc, tối tăm, giúp trí bừng
sáng để giác ngộ chân lý.
- Thiện pháp: là các pháp lành, con người cần tu tập để trở thành người
tốt, sửa thân tâm cho trong sạch.
Tinh thần chính là khuyên tín đồ ăn ngay ở hiền.