Giỏo viờn: on Th Thanh Tõm Trng Tiu hc Lờ Hng Phong
SNG KI N KINH NGHI M:
ng dng CNTT vo ging dy mụn m nhc trng Tiu hc
A. T VN
m nhc l ngh thut ca õm thanh, gm ging hỏt v õm thanh ca cỏc loi
nhc c. Giỏo dc v ging dy õm nhc cho HS khụng nhm o to cỏc em tr thnh
nhng ngi lm ngh m nhc m thụng qua mụn hc ny tỏc ng vo i sng
tinh thn ca cỏc em, nhm gúp phn cựng cỏc mụn hc khỏc thc hin mc tiờu ca
nh trng, mc tiờu cp hc.
i mi phng phỏp giỏo dc nhm tớch cc hoỏ quỏ trỡnh hc tp ca hc sinh,
thc hin c iu ny, ngoi s nghiờn cu v phng phỏp truyn ging, phng
phỏp t chc lp hc thỡ giỏo viờn cũn phi nghiờn cu s dng cỏc thit b cụng ngh,
cỏc phn mm h tr dy hc ng dng. Cụng ngh thụng tin (CNTT) trong trng
hc c y mnh ng dng trong nhiu nm qua ó tng bc nõng cao cht lng
dy hc, tớch cc thc hin i mi phng phỏp giỏo dc.
m nhạc là một loại hình nghệ thuật nhằm phản ánh hiện thực khách quan bằng
những hình tợng có sức biểu cảm của âm thanh. trờng TH mục tiêu của môn học âm
nhạc là thông qua việc giảng dạy một số vấn đề sơ giản về nghệ thuật âm nhạc, nhằm
phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc của HS, tạo nên một trình độ văn hoá âm nhạc nhất
định. Chúng ta nên hiểu rằng: Môn Âm nhạc ở trờng TH không nhằm đào tạo những ng-
ời làm nghề Âm nhạc, những diễn viên, những nhạc sĩ hay ca sĩmà mục đích chính là
thông qua môn học này để tác động vào đời sống tinh thần của các em nhằm thực hiện
nhiệm vụ giáo dục đạo đức, thẩm mĩ cho học sinh, nhằm xây dựng và phát triển năng
lực cảm thụ Âm nhạc cho các em. Muốn làm đợc diều đó nhất thiết các em phải đợc tiếp
cận với Âm nhạc đích thực, bản thân các em phải là ngời trực tiếp tham gia ca hát, đợc
nghe nhạc chứ không phải là đợc nghe những bài học lí thuyết khô cứng xoay quanh
những kí hiệu Âm nhạc đơn thuần.
Âm nhạc là một bộ môn năng khiếu giúp học sinh cảm thấy thoải mái, vui vẻ hơn
sau những giờ học căng thẳng từ đó phần nào thúc đẩy phong trào văn hóa văn nghệ
trong lớp, trong trờng thích vui tơi lành mạnh song giảng dạy Âm nhạc cho tất cả các
đối tợng cng cần có phơng pháp, nghệ thuật để truyền tải đợc nội dung vì đa số học
1. Thực trạng.
a. Về phía nhà trờng.
Cơ sở vật chất cho việc dạy và học âm nhạc ở TH thiếu thốn nh: Nhạc cụ, băng,
đĩa nhạc kém chất lợng, tranh ảnh để phục vụ cho việc dạy học bộ môn âm nhạc còn
thiếu nhiều tuy đã đợc nghiên cứu và sản xuất nhng cha đủ đáp ứng cho dạy - học âm
nhạc, sách đọc thêm và các tài liệu tham khảo khác rất hiếm. Giáo viên phải tự tìm tài
liệu, su tầm ĐDDH. trong khi đó yêu cầu của bộ môn lại cần phải có những trang thiết
bị hiện đại (video, đài đĩa, máy chiếu ) để phục vụ cho việc dạy và học.
b. Về phía học sinh.
Đối với HS trờng TH Lờ Hng Phong đa phần các em là con em gia ỡnh khú
khn lao động tự do, v buụn bỏn nh nên các em ít đợc quan tâm đến việc học tập. Vì
vậy với môn học âm nhạc cũng không ngoại lệ, học sinh ít đợc quan tâm, vì thế hiểu biết
về âm nhạc đang còn hạn chế, cha sâu rộng, không kích thích các em học tập. Đa phần
HS bị chi phối, ảnh hởng về các môn chính, môn phụ của xã hội nhà trờng.
2. Kết quả của thực trạng trên.
Từ thực trạng trên bản thân đã tự tận dụng những thiết bị dạy học sẵn có, đồng
thời phải tự sáng tạo su tầm thêm nh: Nhạc cụ gõ đơn giản, trang ảnh về nhạc sĩ và băng
đĩa nhạc Đặc biệt năm học này với mục tiêu là ứng dụng công nghệ thông tin vào tr-
ờng học nên BGH nhà trờng đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nh: ó xõy dng phũng
giỏo dc õm nhc, sắm máy chiếu giúp bản thân có điều kiện để tìm hiểu, nghiên cứu
các phần mềm liên quan đến bộ môn để đa vào thực nghiệm trong giảng dạy và bớc đầu
đã thu đợc những kết quả nhất định.
B. Lí DO CHN TI:
Nm hc 2011 2012 c chn l Nm hc y mnh ng dng CNTT, i
mi qun lý ti chớnh v xõy dng trng hc thõn thin, hc sinh tớch cc.
Trờn tinh thn ni dung ú S GD-T Qung Tr ó ch o v t chc hng dn
cho giỏo viờn cỏc mụn hc trin khai vic tớch hp, lng ghộp vic s dng cỏc cụng c
CNTT vo quỏ trỡnh dy cỏc mụn hc ca mỡnh. C th l: Giỏo viờn b mụn dy nhc
cn t khai thỏc, trc tip s dng cỏc phn mm dy nhc phự hp vi ni dung v
Sỏng kin kinh nghim Nm hc: 2011-2012
Phân môn Kể chuyện âm nhạc là một trong ba phân môn của môn học Âm nhạc ở
trường TH, có 4 dạng bài là:
- Giới thiệu nhạc cụ.
- Giới thiệu các hình thức biểu diễn.
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm.
- Một số vấn đề của đời sống âm nhạc.
Những dạng bài trên có đặc điểm và tính chất khác nhau, do đó mỗi dạng bài nên theo
một qui trình dạy học riêng. Mỗi nội dung Âm nhạc thường thức đã chứa đựng tính văn
hoá âm nhạc(thưởng thức, đánh giá, nghe-xem ca nhạc, thị hiếu âm nhạc, tham gia và
hưởng ứng các hoạt động âm nhạc, những kiến thức sơ giản về âm nhạc ….) Dạy tốt
mỗi nội dung của phân môn Kể chuyện âm nhạc chính là góp phần vào việc hình thành
trình độ văn hoá âm nhạc nhất định cho HS theo như mục tiêu môn học đề ra.
Sáng kiến kinh nghiệm Năm học: 2011-2012
3
Giáo viên: Đoàn Thị Thanh Tâm Trường Tiểu học Lê Hồng Phong
3.Ý nghĩa và nhiệm vụ của phân môn Kể chuyện âm nhạc:
a. Ý nghĩa:
- Giúp cho HS có thêm những hiểu biết về nghệ thuật âm nhạc, tác dụng của
âm nhạc đối với đời sống…
- HS được bồi dưỡng về thị hiếu, thẩm mỹ và nâng cao năng lực, cảm thụ âm
nhạc, xác định trách nhiệm trong việc xây dựng một nền văn hoá tiên tiến đậm đà bản
sắc dân tộc.
b. Nhiệm vụ:
- Dạy học Kể chuyện âm nhạc phải đem tới cho HS những kiến thức âm nhạc
dễ hiểu, phổ thông, nhưng không đơn thuần bằng sự thuyết giảng mà HS phải được
nghe và nhìn cụ thể.
- Dạy học Kể chuyện âm nhạc phải chuyển tải được tất cả những nội dung
được quy định trong chương trình dạy học.
4. Phương pháp dạy học Kể chuyện âm nhạc:
- Từ những dạng bài trên yêu cầu GV vận dụng những phương pháp dạy học sau :
- 25% học sinh không chú ý trong bài dạy.
2. Sự cần thiết của ứng dụng CNTT trong dạy học, thực hiện đổi mới phương pháp
giáo dục:
a. Dạy và học theo quan điểm CNTT:
Học là một quá trình thu nhận thông tin: dạy là phát thông tin và giúp người học
thực hiện quá trình trên một cách có hiệu quả, nếu nội dung bài chỉ truyền tới người học
bằng văn bảng thì người học có thể sẽ kém hứng thú. Nhờ sự phát triển của KHKT, quá
trình dạy học có thể sử dung các phương tiện dạy học sau:
- Đèn chiếu Overhead.
- Video-projector.
- Phần mềm dạy học. Công nghệ kiểm tra trên vi tính.
- Sử dụng Internet.
Ở đây tôi đã ứng dụng Video-projector trong bài giảng, dạy học với phương tiện
tôi thấy có các ưu thế sau:
- GV chuẩn bị một lần mà được giảng dạy nhiều lần.
- Các phần mềm dạy học thay thế GV thực hành, tăng tính năng động cho người học.
- GV trình bày bài giảng sinh động, dễ dàng cập nhật thích nghi với sự thay đổi
nhanh chóng của KH hiện đại.
- Phương tiện hỗ trợ làm tăng thêm hiệu qủa đối với những bài giảng khó, phức tạp.
- HS không bị thụ động khi các hoạt động của GV đã chuẩn bị ở bài giảng.
b. CNTT với vai trò phương tiện, thiết bị dạy học :
Trong những năm trở lại đây, ứng dụng CNTT trong dạy học được đẩy mạnh và
đạt hiệu quả tích cực. Một trong những yếu tố dễ nhận thấy là một giờ học có ứng dụng
CNTT thì việc truyền đạt kiến thức- luyện tập kĩ năng của GV được cải thiện, HS dễ
tiếp thu bài học và giờ học sinh động, lôi cuốn các em vào bài học và chất lượng giờ
học được nâng cao Tất cả các môn học đều có đặc thù khác nhau, vì vậy việc vận dụng
các thiết bị công nghệ và phần mềm tin học cũng khác nhau nhưng nhìn chung ứng
dụng CNTT trong dạy học là một việc làm hết sức cần thiết nhằm nâng cao chất lượng
dạy học và từng bước đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại hoá, không
những đáp ứng nhu cầu bộ môn mà còn dần dần tạo cho HS làm quen với phương pháp
v cú thỏi ỳng n vi loi hỡnh ngh thut ny. S hc sinh khỏ, gii b mụn õm
nhc ngy cng tng, s hc sinh yu gim; cú th nng khiu cha phỏt trin tt nhng
hc sinh tớch cc hn trong hc tp v cht lng b mụn c nõng cao rừ rt.
E. Giải quyết vấn đề.
Sự cần thiết của ứng dụng CNTT trong dạy học, thực hiện đổi mới phơng pháp giáo dục:
1. ng dụng CNTT trong dạy học, tích cực thực hiện đổi mới phơng pháp
giáo dục:
Trong những năm trở lại đây, ứng dụng CNTT trong dạy học đợc đẩy mạnh và đã
đạt đợc hiệu quả tích cực. Một trong những yếu tố dễ nhận thấy nhất là một giờ học có
ứng dụng CNTT thì việc truyền đạt kiến thức - luyện tp kỹ năng của giáo viên đợc cải
thiện, học sinh dễ tiếp thu bài học và giờ học sinh động, lôi cuốn các em vào bài học và
chất lợng giờ học đợc nâng cao. Tất cả các môn học đều có đặc thù khác nhau, vì vậy
việc vận dụng các thiết bị công nghệ và phần mềm tin học cũng khác nhau nhng nhìn
chung ứng dụng CNTT trong dạy học là một việc làm hết sức cần thiết nhằm nâng cao
chất lợng dạy học và từng bớc đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng hiện đại hoá,
không những đáp ứng nhu cầu bộ môn mà còn dần dần tạo cho học sinh làm quen với
phơng pháp học tập hiện đại, giáo viên cũng từng bớc nâng cao kỹ năng, nghiệp vụ của
mình để đáp ứng với yêu cầu công tác trong thời đại mới.
Sỏng kin kinh nghim Nm hc: 2011-2012
6
Giỏo viờn: on Th Thanh Tõm Trng Tiu hc Lờ Hng Phong
2. Vai trò của CNTT trong dạy học môn Âm nhạc ở bậc THCS:
Với bộ môn Âm nhạc, đây là một môn học năng khiếu, đặc thù của môn học là dễ
lôi cuốn học sinh với điều kiện giáo viên giảng dạy phải biết sáng tạo trong phơng pháp
truyền giảng, luyện tập kỹ năng cho học sinh. Các phân môn trong bộ môn âm nhạc đa
số đều đỏi hỏi ngời học phải có năng khiếu và thực sự yêu thích. Chính vì thế, việc tìm
tòi, sáng tạo các phơng pháp dạy học tích cực trong bộ môn âm nhạc luôn là nhu cầu cần
thiết đối với mỗi giáo viên.
ng dụng CNTT trong giảng dạy bộ môn âm nhạc là một sự đổi mới trong phơng
pháp giảng dạy âm nhạc ở cấp TH. Hiện nay, ngoài các thiết bị nghe - nhìn rất phong
pháp ứng dụng trong các phân môn nh sau:
S LC CHNG TRèNH ENCORE 4.5.3
I. Ca s chớnh :
Sau khi m chng trỡnh Encore s cho ca s chớnh nh hỡnh (H1.1).
Sỏng kin kinh nghim Nm hc: 2011-2012
7
Giáo viên: Đoàn Thị Thanh Tâm Trường Tiểu học Lê Hồng Phong
Trên cửa sổ chính dòng nhạc mặc nhiên được định sẵn:
-
Hai
khuông nhạc trên dòng nhạc hoặc hệ thống dành cho Piano (Khuông nhạc phía trên
mang khoá Sol, khuông nhạc phía dưới mang khoá Fa).
II. Các thành phần trên cửa sổ của Encore :
Trên cửa sổ chính của chương trình Encore 4.5.3 gồm có các phần :
+ 1: Thanh tiêu để (Title Bar).
+ 2: Thanh Menu (Menu Bar).
+ 3: Thanh thuộc tính (Ribbon Bar).
+ 4: Thanh công cụ (Tool Bar).
+ 5: Thanh cuộn dọc (Vertical Scroll Bar).
+ 6: Thanh cuộn ngang (Horizontal Scroll Bar).
+ 7: Màn hình chứa bản nhạc.
- Ví dụ : Bài Đi cấy - Dân ca Thanh Hóa được viết bằng khuông đơn.
Sáng kiến kinh nghiệm Năm học: 2011-2012
8
Giỏo viờn: on Th Thanh Tõm Trng Tiu hc Lờ Hng Phong
a.Phần mềm ENCORE ứng dụng trong giảng dạy tập đọc nhạc:
Ưu điểm của phần mềm này
là có thể tạo một bản tập đọc nhạc đợc thực
thi động giống y hệt bản tập đọc nhạc đợc
rộng rãi, từ những phòng ghi âm
chuyên nghiệp đến những nhạc sĩ
có nhu cầu soạn và phối nhạc trên
máy tính. Phần mềm này có khả
năng ghi âm cùng lúc 256 kênh âm
thanh với các tiện ích sao chép,
chỉnh sửa rất thuận tiện.
CakeWalk có thể hiển thị toàn
bộ tổng thể bài nhạc nhng cũng có
thể hiển thị một kênh nhạc theo
yêu cầu ngời dùng. Bài nhạc đợc
hiển thị hàng ngang và có thể thay
đổi màu sắc đồng thời cả giai điệu
và lời hát theo tiết tấu, điều này
giúp học sinh dễ theo dõi tiết tấu, cao độ, lời ca bài hát và việc dạy hát nhạc trở nên đơn
giản hơn.
Sỏng kin kinh nghim Nm hc: 2011-2012
9
Giỏo viờn: on Th Thanh Tõm Trng Tiu hc Lờ Hng Phong
Giáo viên khi soạn bài dạy có thể ghi âm bài hát trên đàn Organ rồi chuyển qua
phần mềm CakeWalk bằng đĩa mềm hoặc đĩa USB, sau đó sử dụng các công cụ trong
phần mềm để chỉnh sửa bài nhạc theo yêu cầu hoặc có thể ghi âm bài hát ngay trong
phần mềm qua thiết bị MIDI. Vì vậy việc soạn bài dạy sử dụng phần mềm này rất tiện
lợi và tiết kiệm thời gian. Các bài hát ghi âm trên đàn Organ bằng định dạng MIDI khi
chuyển qua phần mềm này có thể chỉnh sửa giọng, nhịp, và các yếu tố khác bằng công
cụ sẵn có trong phần mềm. Khi ghi âm trực tiếp thông qua cáp MIDI thì có thể cài đặt
trớc giọng, nhịp nhng đòi hỏi ngời sử dụng phải đánh đàn một cách chuẩn xác với
phách gõ của phần mềm. Sau đó có thể lu lại với định dạng riêng của phần mềm để khi
sử dụng thì nó hiển thị theo ý ngời dùng đã cài đặt sẵn.
Hiện nay có rất nhiều phần mềm để soạn nhạc, mỗi phần mềm có một u điểm
khăn; vì vậy việc giáo dục văn hoá âm nhạc cho các em còn nhiều hạn chế. Thông qua
các tác phẩm âm nhạc, thông qua thực hành ca hát giúp các em tiếp cận và lĩnh hội nghệ
thuật nhng thực tế do điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị còn thiếu thốn nên việc dạy
học âm nhạc cha đạt hiệu quả. Từ khi nhà trờng đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong dạy
học với tất cả các môn học, dần dần chất lợng giờ dạy đợc nâng cao, học sinh hứng thú
hơn với môn học và bớc dầu đã đạt đợc những kết quả nhất định.
Với môn âm nhạc, khi đợc học và thực hành âm nhạc bằng những thiết bị công
nghệ và các phần mềm đợc ứng dụng, đa số các em đều rất thích thú và chất lợng thực
hành cũng cao hơn hẳn. Giờ học nhạc đợc tiến hành nhẹ nhàng hơn, lôi cuốn hơn. Các
em có năng khiếu thì việc tiếp thu và thực hành bài học trở nên đơn giản và chất lợng,
các em cha phát triển đợc năng khiếu cũng tích cực hơn trong học tập. Đa số học sinh
Sỏng kin kinh nghim Nm hc: 2011-2012
10
Giỏo viờn: on Th Thanh Tõm Trng Tiu hc Lờ Hng Phong
dần dần yêu thích môn học hơn, nh trớc đây số học sinh cha phát triển năng khiếu âm
nhạc thì giờ học nhạc đối với các em rất khó khăn, thờng hay né tránh khi giáo viên yêu
cầu thực hành. Trong những năm gần đây, thái độ của học sinh với môn học trở nên tích
cực hơn, một tiết học âm nhạc có ứng dụng CNTT sẽ lôi cuốn các em, phơng pháp dạy
học hiện đại đã đợc chứng minh qua kết quả cụ thể.
Học sinh ngày càng mạnh dạn hơn trong thực hành âm nhạc, yêu thích ca hát
và có thái độ đúng đắn với loại hình nghệ thuật này. Số học sinh khá, giỏi bộ môn âm
nhạc ngày càng tăng, số học sinh yếu giảm; có thể năng khiếu cha phát triển tốt nhng
học sinh tích cực hơn trong học tập và chất lợng bộ môn đợc nâng cao rõ rệt.
Nhu cầu ứng dụng CNTT là rất cần thiết với tất cả các bộ môn. Nh trớc đây
một giờ dạy cần nhiều tranh ảnh, âm thanh để minh hoạ thì giáo viên phải vất vả từ khâu
chuẩn bị tài liệu, chuẩn bị phòng học đến cả quá trình lên lớp thì nay với các thiết bị
công nghệ thì việc chuẩn bị nhẹ nhàng hơn. Vì thế đầu t cho CNTT trong trờng học cũng
nh đầu t để phát triển giáo dục, tích cực đổi mới phơng pháp và nâng cao chất lợng dạy
học. Thực tế từ công tác tôi xin nêu một vài kiến nghị nh sau:
Tiếp tục tăng cờng hỗ trợ thiết bị CNTT cho trờng học, tạo điều kiện để nhà
khoá đã giúp cô trò chúng tôi thành công trong hoạt động ngoại khoá.
Trên đây là một số kinh nghiệm của tôi về Một vài phơng pháp dạy môn âm nhạc
nhằm phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh tiểu học. Tôi rất mong đợc sự góp ý
trao đổi kinh nghiệm của các bạn đồng nghiệp cũng nh của những ngời yêu thích môn
âm nhạc, để đa ra đợc những phơng pháp tối u nhất nhằm giúp HS có hứng thú và ham
mê học âm nhạc, từ đó giáo dục óc thẩm mĩ cho các em, giúp các em hiểu đợc cái hay,
Sỏng kin kinh nghim Nm hc: 2011-2012
11
Giỏo viờn: on Th Thanh Tõm Trng Tiu hc Lờ Hng Phong
cái đẹp có tình yêu quê hơng đất nớc, tình yêu con ngời hớng tới những điều tốt đẹp
trong cuộc sống.
Bn thõn tụi trong nhng nm hc va qua tụi luụn c gng hc hi kinh nghim
t cỏc ng chớ ng nghim, t nghiờn cu trờn internet v mnh dn ng kớ th sc
mỡnh, hc hi kinh nghim qua cỏc hi thi ca ngnh.
Nm hc 2009-2010 tụi ó t gii 3 hi thi ng dng CNTT vo dy hc cp
huyn v t giỏo viờn ng dng CNTT gii trong dy hc cp THCS cp Tnh.
2. Kiến nghị, đề xuất
Để thực hiện đào tạo các em HS trở thành những ngời phát triển toàn diện về: Đức
- Trí - Thể - Mĩ ngoài việc ngời thầy phải có năng lực thực sự ra thì việc khách quan,
ngoại cảnh, khuôn viên, môi trờng là những điều tác động lớn đến các em.
Do đó để tạo điều kiện cho việc dạy học của thầy trò thuận lợi, bản thân tôi là
ngời đứng lớp dạy bộ môn âm nhạc cần kiến nghị một số vấn đề sau:
- Phòng học chức năng giỏo dc õm nhc phi có những trang thiết bị dạy học để
sẵn nh đàn Organ, bảng phụ, đài catsette, đầu video, màn hình và máy chiếu để mà
nâng cao chất lợng dạy học tạo điều kiện tối đa cho HS phát triển tính sáng tạo trong
môn học và đạt kết quả cao trong học tập.
TI LIU THAM KHO
PGS TS Nguyn c V - Mt s gii phỏp tng cng s dng CN ngnh õm
nhc trng HSP Hu.
Ti liu hng dn s dng phn mm trỡnh chiu Open Office.Org ca Phũng